Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
अथातो द्विव्रणीयचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ਮਦ੍ਯਮਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਾਰਾਦਿਨਾ ਵ੍ਰਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਵ੍ਰਣਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯ ਉਚ੍ਯਤੇ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਪਰਾਵਰਜ੍ਞਮਾਤ੍ਰੇਯਂ ਗਤਮਾਨਮਦਵ੍ਯਥਮ੍| ਅਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਗੁਰੁਂ ਕਾਲੇ ਵਿਨਯਾਦਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍||੩|| ਭਗਵਨ੍! ਪੂਰ੍ਵਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟੌ ਦ੍ਵੌ ਵ੍ਰਣੌ ਰੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ| ਤਯੋਰ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ਰ੍ਮਦ!||੪||
परावरज्ञमात्रेयं गतमानमदव्यथम्| अग्निवेशो गुरुं काले विनयादिदमब्रवीत्||३|| भगवन्! पूर्वमुद्दिष्टौ द्वौ व्रणौ रोगसङ्ग्रहे| तयोर्लिङ्गं चिकित्सां च वक्तुमर्हसि शर्मद!||४||
🔊 Audio coming soon
ਪਰਃ ਮੋਕ੍ਸਃ, ਅਵਰਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਿ , ਤਜ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਰਾਵਰਜ੍ਞਃ| ਤਯੋਰ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਹੇਤੋਰਪਿ ਵ੍ਯਾਧਿਗਮਕਤਯਾ ਲਿਙ੍ਗੇਨੈਵ ਗ੍ਰਹਣਮ੍||੩-੪||
Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 8
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਗੁਰੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍| ਯੌ ਵ੍ਰਣੌ ਪੂਰ੍ਵਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟੌ ਨਿਜਸ਼੍ਚਾਗਨ੍ਤੁਰੇਵ ਚ||੫|| ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਸੌਮ੍ਯ! ਤਯੋਰ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਨਿਜਃ ਸ਼ਰੀਰਦੋਸੋਤ੍ਥ ਆਗਨ੍ਤੁਰ੍ਬਾਹ੍ਯਹੇਤੁਜਃ||੬|| ਵਧਬਨ੍ਧਪ੍ਰਪਤਨਾਦ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਦਨ੍ਤਨਖਕ੍ਸਤਾਤ੍| ਆਗਨ੍ਤਵੋ ਵ੍ਰਣਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਗ੍ਨਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਜਾਃ||੭|| ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਗਦਪ੍ਰਲੇਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਭੇਸਜੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚ ਤੇ| ਲਿਙ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ੈਰ੍ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਵਿਪਰੀਤਾ ਨਿਜੈਰ੍ਵ੍ਰਣੈਃ ||੮||
इत्यग्निवेशस्य वचो निशम्य गुरुरब्रवीत्| यौ व्रणौ पूर्वमुद्दिष्टौ निजश्चागन्तुरेव च||५|| श्रूयतां विधिवत् सौम्य! तयोर्लिङ्गं च भेषजम्| निजः शरीरदोषोत्थ आगन्तुर्बाह्यहेतुजः||६|| वधबन्धप्रपतनाद्दंष्ट्रादन्तनखक्षतात्| आगन्तवो व्रणास्तद्वद्विषस्पर्शाग्निशस्त्रजाः||७|| मन्त्रागदप्रलेपाद्यैर्भेषजैर्हेतुभिश्च ते| लिङ्गैकदेशैर्निर्दिष्टा विपरीता निजैर्व्रणैः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਦੋਸਾ ਯਦ੍ਯਪਿ ਸ਼ਾਰੀਰਾ ਏਵ, ਤਥਾਪੀਹ ਸ਼ਾਰੀਰਪਦਂ ਸ੍ਨਾਯੁਕ੍ਲੇਦਾਦਿਸ੍ਵਪੀਹ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਦੋਸਵ੍ਯੁਦਾਸਾਰ੍ਥਮ੍| ਨਿਜਾਗਨ੍ਤੁਵ੍ਰਣਭੇਦਮਾਹ- ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਜੈਃ ਸਮਮਾਗਨ੍ਤਵੋ ਵ੍ਰਣਾ ਵਿਪਰੀਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਭੇਸਜੈਸ਼੍ਚ, ਤਥਾ ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚ ਵਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਭਿਃ, ਤਥਾ ਲਿਙ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ੈਸ਼੍ਚ; ਸ ਚ ਲਿਙ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ੋ ਯਥਾ- ਆਗਨ੍ਤੁਰ੍ਵ੍ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮੁਦੇਤਿ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਾਤਾਦੀਨ੍ ਕੋਪਯਤਿ, ਨਿਜੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਾਤਾਦਯਃ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵ੍ਯਥੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਯਦੁਕ੍ਤਂ- “ਆਗਨ੍ਤੁਰ੍ਵ੍ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਜਘਨ੍ਯਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਂ ਵੈਸਮ੍ਯਮਾਪਾਦਯਤਿ” (ਸੂ.ਅ.੨੦) ਇਤਿ||੫-੮||
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਨਿਜਹੇਤੂਨਾਮਾਗਨ੍ਤੂਨਾਮਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦੋਸਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਨਿਜਾਨਾਮੌਸਧਂ ਯਥਾ||੯||
व्रणानां निजहेतूनामागन्तूनामशाम्यताम्| कुर्याद्दोषबलापेक्षी निजानामौषधं यथा||९||
🔊 Audio coming soon
ਆਗਨ੍ਤੁਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰ ਇਹ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ; ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਪਿ ਸਮਾਸਾਦੇਵਾਹ- ਵ੍ਰਣਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਗਨ੍ਤੂਨਾਂ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਨਿਜਹੇਤੂਨਾਂ ਸਤਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਂ ਨਿਜਾਨਾਂ ਯਥੌਸਧਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਂ ਤਥੈਵ ਦੋਸਬਲਾਵੇਕ੍ਸੀ ਸਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ ਯੋਜਨਾ| ਆਗਨ੍ਤੂਨਾਂ ਚੇਹਾਗਨ੍ਤੁਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਨਿਜਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਾਦੇਵ ਜ੍ਞੇਯਮ੍; ਅਤ ਏਵੇਹ ਨਿਜਹੇਤੂਨਾਮਿਤਿ ਕਤਮ੍||੯||
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਦੁਸ੍ਟਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾ ਨਣਾਮ੍| ਬਹਿਰ੍ਮਾਰ੍ਗਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਨਿਜਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍||੧੦||
यथास्वैर्हेतुभिर्दुष्टा वातपित्तकफा नृणाम्| बहिर्मार्गं समाश्रित्य जनयन्ति निजान् व्रणान्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਯਥਾਸ੍ਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨਿਜਵ੍ਰਣਹੇਤੁਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਥਨਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਰਿਤਿ ਵਚਨੇਨ ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਵਾਤਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਕੋਪਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ, ਸ੍ਵਹੇਤੁਦੁਸ੍ਟੋ ਹਿ ਦੋਸਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੋ ਭਵਤਿ; ਕਿਞ੍ਚ ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਰਿਤਿ ਵਚਨੇਨ ਯ ਏਵ ਵਾਤਾਦਿਕੋਪਹੇਤਵਸ੍ਤ ਏਵਾਤ੍ਰ ਨਿਜਵ੍ਰਣਕਾਰਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟੋ ਹੇਤੁਰਸ੍ਤਿ; ਸਾਮਾਨ੍ਯਵਾਤਾਦਿਹੇਤੋਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਵ੍ਰਣਲਕ੍ਸਣਕਾਰ੍ਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਭੇਦਾਦ੍ਭਵਤੀਤਿ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੧੦||
Adhikarana 6 (11-16) · Śloka 16
ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਕਠਿਨਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਮਨ੍ਦਸ੍ਰਾਵੋਤਿਤੀਵ੍ਰਰੁਕ੍ | ਤੁਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸ਼੍ਯਾਵੋ ਵ੍ਰਣੋ ਮਾਰੁਤਸਮ੍ਭਵਃ||੧੧|| ਸਮ੍ਪੂਰਣੈਃ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਨੈਃ| ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਪਰਿਸੇਕੈਸ਼੍ਚ ਵਾਤਵ੍ਰਣਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੨|| ਤਸ੍ਣਾਮੋਹਜ੍ਵਰਸ੍ਵੇ(ਕ੍ਲੇ)ਦਦਾਹਦੁਸ੍ਟ੍ਯਵਦਾਰਣੈਃ| ਵ੍ਰਣਂ ਪਿਤ੍ਤਕਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਗਨ੍ਧੈਃ ਸ੍ਰਾਵੈਸ਼੍ਚ ਪੂਤਿਕੈਃ||੧੩|| ਸ਼ੀਤਲੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ੍ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਚਨੈਃ| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਸ਼੍ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਮ੍||੧੪|| ਬਹੁਪਿਚ੍ਛੋ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸ੍ਤਿਮਿਤੋ ਮਨ੍ਦਵੇਦਨਃ| ਪਾਣ੍ਡੁਵਰ੍ਣੋਲ੍ਪਸਙ੍ਕ੍ਲੇਦਸ਼੍ਚਿਰਕਾਰੀ ਕਫਵ੍ਰਣਃ||੧੫|| ਕਸਾਯਕਟੁਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਚਨੈਃ| ਕਫਵ੍ਰਣਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯੇਤ੍ਤਥਾ ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨੈਃ ||੧੬||
स्तब्धः कठिनसंस्पर्शो मन्दस्रावोऽतितीव्ररुक् | तुद्यते स्फुरति श्यावो व्रणो मारुतसम्भवः||११|| सम्पूरणैः स्नेहपानैः स्निग्धैः स्वेदोपनाहनैः| प्रदेहैः परिषेकैश्च वातव्रणमुपाचरेत्||१२|| तृष्णामोहज्वरस्वे(क्ले)ददाहदुष्ट्यवदारणैः| व्रणं पित्तकृतं विद्याद्गन्धैः स्रावैश्च पूतिकैः||१३|| शीतलैर्मधुरैस्तिक्तैः प्रदेहपरिषेचनैः| सर्पिष्पानैर्विरेकैश्च पैत्तिकं शमयेद्व्रणम्||१४|| बहुपिच्छो गुरुः स्निग्धः स्तिमितो मन्दवेदनः| पाण्डुवर्णोऽल्पसङ्क्लेदश्चिरकारी कफव्रणः||१५|| कषायकटुरूक्षोष्णैः प्रदेहपरिषेचनैः| कफव्रणं प्रशमयेत्तथा लङ्घनपाचनैः ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਤਬ੍ਧ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਤਾਦਿਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਤਥਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੂਤ੍ਰਂ ਚਾਹ| ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਪਰਿਸੇਕੈਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਅਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ’ ਇਤ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ| ਚਿਰਂ ਵਿਕਾਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਚਿਰਕਾਰੀ| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸਮਾਸਾਭਿਧਾਨਂ ਚ ਸੁਖਗ੍ਰਹਣਾਰ੍ਥਮੇਵ||੧੧-੧੬||
Adhikarana 7 (17-19) · Śloka 19
ਤੌ ਦ੍ਵੌ ਨਾਨਾਤ੍ਵਭੇਦੇਨ ਨਿਰੁਕ੍ਤਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਰਣਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ, ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮਤਾਃ||੧੭|| ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਃ, ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਸੋਡਸ਼ੋਪਦ੍ਰਵਾ ਦੋਸਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਤਥਾ||੧੮|| ਤਥਾ ਚੋਪਕ੍ਰਮਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਮੁਦਾਹਤਾਃ| ਵਿਭਜ੍ਯਮਾਨਾਞ੍ਛਣੁ ਮੇ ਸਰ੍ਵਾਨੇਤਾਨ੍ ਯਥੇਰਿਤਾਨ੍||੧੯||
तौ द्वौ नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः| तेषां परीक्षा त्रिविधा, प्रदुष्टा द्वादश स्मृताः||१७|| स्थानान्यष्टौ तथा गन्धाः, परिस्रावाश्चतुर्दश| षोडशोपद्रवा दोषाश्चत्वारो विंशतिस्तथा||१८|| तथा चोपक्रमाः सिद्धाः षट्त्रिंशत् समुदाहृताः| विभज्यमानाञ्छृणु मे सर्वानेतान् यथेरितान्||१९||
🔊 Audio coming soon
ਤੌ ਦ੍ਵਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾਨਾਤ੍ਵਕਾਰਕੋ ਭੇਦੋ ਨਾਨਾਤ੍ਵਭੇਦਃ| ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੇਣ ਦੁਸ੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾਃ||੧੭-੧੯||
Adhikarana 8 (20-21) · Śloka 21
ਕਤ੍ਯੋਤ੍ਕਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਦੁਸ੍ਟੋਦੁਸ੍ਟੋ ਮਰ੍ਮਸ੍ਥਿਤੋ ਨ ਚ| ਸਂਵਤੋ ਦਾਰੁਣਃ ਸ੍ਰਾਵੀ ਸਵਿਸੋ ਵਿਸਮਸ੍ਥਿਤਃ||੨੦|| ਉਤ੍ਸਙ੍ਗ੍ਯੁਤ੍ਸਨ੍ਨ ਏਸਾਂ ਚ ਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਨਾਨਾਤ੍ਵਭੇਦੇਨ ਨਿਰੁਕ੍ਤਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਰਣਾਃ||੨੧||
कृत्योत्कृत्यस्तथा दुष्टोऽदुष्टो मर्मस्थितो न च| संवृतो दारुणः स्रावी सविषो विषमस्थितः||२०|| उत्सङ्ग्युत्सन्न एषां च व्रणान् विद्याद्विपर्ययात्| इति नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः||२१||
🔊 Audio coming soon
ਏਤੇ ਚ ਵ੍ਰਣਭੇਦਾਦਯੋਗ੍ਰੇ ਕਤ੍ਯੋਤ੍ਕਤ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵ੍ਯਾਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਕਤ੍ਯਃ ਛੇਦਨਾਦ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯਃ, ਉਤ੍ਕਤ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਨਾਤ੍ਰ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰਣੀਯਮਸ੍ਤਿ ਪਰਂ ਰੋਪਣੀਯ ਏਵ; ਕਿਂਵਾ ਕਤ੍ਯਃ ਸਾਧ੍ਯਃ, ਅਕਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯਃ| ਕਤ੍ਯਾਦਯਃ ਸਟ੍ ਸਵਿਪਰ੍ਯਯਾ ਏਵੋਕ੍ਤਾਃ, ਸਂਵਤਾਦਯਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਸਵਿਪਰ੍ਯਯਾਃ ਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਉਤ੍ਸਨ੍ਨ ਉਦ੍ਗਤਮਾਂਸਃ| ਉਤ੍ਸਙ੍ਗੀ ਸ੍ਥੂਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ, ਕਿਂਵਾ ਵ੍ਰਣਾਦ੍ਬਹਿਃ ਪੂਯਾਵਕਾਸ਼ਰੂਪੋਤ੍ਸਙ੍ਗਵਾਨੁਤ੍ਸਙ੍ਗੀ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਤੁ “ਤਤ੍ਰਾਤਿਸਂਵਤੋਤਿਵਿਵਤ੍ਤਃ” (ਸੁ.ਸੂ.ਅ.੨੨) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਯਦ੍ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਂ ਤਦਤਿਸਂਵਤਾਦਿਵਿਸਯਮ੍, ਇਹ ਤੁ ਸਂਵਤਤ੍ਵਵਿਵਤਤ੍ਵਮਾਤ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ, ਤੇਨੇਹ ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣੇਨ ਸਂਵਤਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਮੁਦ੍ਭਾਵਨੀਯਮ੍ ||੨੦-੨੧||
Adhikarana 9 (22-23) · Śloka 23
ਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਃ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਸ੍ਮਤਾ| ਵਯੋਵਰ੍ਣਸ਼ਰੀਰਾਣਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍||੨੨|| ਹੇਤ੍ਵਰ੍ਤਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਗ੍ਨਿਬਲਂ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯਂ ਵਚਨਾਦ੍ਬੁਧੈਃ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਾਰ੍ਦਵਸ਼ੈਤ੍ਯੇ ਚ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯੇ ਸਵਿਪਰ੍ਯਯੇ||੨੩||
दर्शनप्रश्नसंस्पर्शैः परीक्षा त्रिविधा स्मृता| वयोवर्णशरीराणामिन्द्रियाणां च दर्शनात्||२२|| हेत्वर्तिसात्म्याग्निबलं परीक्ष्यं वचनाद्बुधैः| स्पर्शान्मार्दवशैत्ये च परीक्ष्ये सविपर्यये||२३||
🔊 Audio coming soon
ਪਰੀਕ੍ਸਾਤ੍ਰੈਵਿਧ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਭਜਤੇ- ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਵਾਦਨੁਮਾਨਗਮ੍ਯਾਨਿ, ਤਥਾਪੀਹ ਤਦਧਿਸ੍ਠਾਨਾਨਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਪਾਦਾਨਮ੍| ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਯਦ੍ਯਪਿ “ਅਗ੍ਨਿਂ ਜਰਣਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ” (ਵਿ.ਅ.੪) ਇਤਿ ਵਚਨਾਦਨੁਮਾਨਵਿਸਯ ਉਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇਨਾਗ੍ਨਿਰਵਗਮ੍ਯਤ ਏਵੇਤਿ ਕਤ੍ਵੇਹ ਵਚਨਪਰੀਕ੍ਸਣੀਯਤੈਵੋਕ੍ਤਾ ਵਹ੍ਨੇਃ| ਸਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਇਤਿ ਕਾਠਿਨ੍ਯੌਸ੍ਣ੍ਯੇ| ਅਨੁਮਾਨਂ ਚ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪਰੀਕ੍ਸਾਧਿਕਾਰੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ “ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਜ੍ਞਾਨਵਤਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਮਨੁਮਾਨਂ ਚ” (ਵਿ.ਅ.੪) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਰਾਨੁਮਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵ੍ਯਾਪਾਰਾਭਾਵਾਦਨੁਪਾਦਾਨਮਿਤਿ ਬ੍ਰੂਤੇ; ਕਿਨ੍ਤੁ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵਾਦਨੁਮਾਨਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਨਾ ਅਨੁਮਾਨਮਪ੍ਯਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਸੁ ਗ੍ਰਾਹਕਂ ਸਙ੍ਗਹੀਤਮਿਤਿ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਃ| ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸਾਦੁਪਲਬ੍ਧਿਵਚਨਃ, ਤੇਨ ਵ੍ਰਣਗਤਗਨ੍ਧੇਨਾਪਿ ਵ੍ਰਣਪਰੀਕ੍ਸਣਂ ਸਙ੍ਗਹੀਤਂ ਭਵਤਿ| ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚ ਗਹੀਤੋਪਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਇਹ ਭੂਯਸਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯਮਾਣਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਃ||੨੨-੨੩||
Adhikarana 10 (24-25) · Śloka 25
ਸ਼੍ਵੇਤੋਵਸਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਾਤਿਸ੍ਥੂਲਵਰ੍ਤ੍ਮਾਤਿਪਿਞ੍ਜਰਃ | ਨੀਲਃਸ਼੍ਯਾਵੋਤਿਪਿਡਕੋ ਰਕ੍ਤਃ ਕਸ੍ਣੋਤਿਪੂਤਿਕਃ||੨੪|| ਰੋਪ੍ਯਃ ਕੁਮ੍ਭੀਮੁਖਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵ੍ਰਣਾਃ| ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਦੋਸਾਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇਣ ਵੈ||੨੫||
श्वेतोऽवसन्नवर्त्माऽतिस्थूलवर्त्माऽतिपिञ्जरः | नीलःश्यावोऽतिपिडको रक्तः कृष्णोऽतिपूतिकः||२४|| रोप्यः कुम्भीमुखश्चेति प्रदुष्टा द्वादश व्रणाः| चतुर्विंशतिरुद्दिष्टा दोषाः कल्पान्तरेण वै||२५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਵੇਤੋਵਸਨ੍ਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਾਨਾਹ| ਰੋਪ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਦਵਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ, ਤਥਾਹਿ ਭੋਜਃ- “ਰੂਢਾ ਰੂਢਾਃ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਨ੍ਤਰ੍ਦੋਸਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ| ਬਹਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਇਵਾਭਾਨ੍ਤਿ ਰੋਪ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ” ਇਤਿ| ਏਤੇਸਾਮੇਵ ਸ਼੍ਵੇਤਾਦੀਨਾਂ ਭੇਦਕਾਰਣਾਨ੍ਤਰਭੇਦੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਤ੍ਵਂ ਭਵਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇਣੇਤਿ ਵ੍ਰਣਦੁਸ੍ਟਿਕਾਰਕਕਾਰਣਯੋਗਭੇਦੇਨ ਸ੍ਨਾਯੁਕ੍ਲੇਦਾਦਿਨਾ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਭੇਦਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੪-੨੫||
Adhikarana 11 (26) · Śloka 26
ਤ੍ਵਕ੍ਸਿਰਾਮਾਂਸਮੇਦੋਸ੍ਥਿਸ੍ਨਾਯੁਮਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| ਵ੍ਰਣਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨ੍ਯਸ੍ਟਾਵੇਤਾਨਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ||੨੬||
त्वक्सिरामांसमेदोऽस्थिस्नायुमर्मान्तराश्रयाः| व्रणस्थानानि निर्दिष्टान्यष्टावेतानि सङ्ग्रहे||२६||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਵਗਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਥਾਨਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਅਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਯਃ ਕੋਸ੍ਠਃ||੨੬||
Adhikarana 12 (27) · Śloka 27
ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਵਸਾਪੂਯਰਕ੍ਤਸ਼੍ਯਾਵਾਮ੍ਲਪੂਤਿਕਾਃ| ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਗਨ੍ਧਜ੍ਞੈਰਸ੍ਟੌ ਗਨ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ||੨੭||
सर्पिस्तैलवसापूयरक्तश्यावाम्लपूतिकाः| व्रणानां व्रणगन्धज्ञैरष्टौ गन्धाः प्रकीर्तिताः||२७||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਪਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗਨ੍ਧਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਸ਼੍ਯਾਵਗਨ੍ਧਂ ਦਧ੍ਯਾਦੇਸ੍ਤਾਮ੍ਰਘਸ੍ਟਸਮਾਨਂ ਗਨ੍ਧਮਾਹੁਃ; ਕੇਚਿਤ੍ਤੁ ‘ਸ਼ਾਵਂ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਸ਼ਵਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧਃ ਸ਼ਾਵਃ| ਅਮ੍ਲਸਹਚਰਿਤਗਨ੍ਧੋਮ੍ਲਗਨ੍ਧ ਉਚ੍ਯਤੇ||੨੭||
Adhikarana 13 (28-30) · Śloka 31
ਲਸੀਕਾਜਲਪੂਯਾਸਗ੍ਘਾਰਿਦ੍ਰਾਰੁਣਪਿਞ੍ਜਰਾਃ| ਕਸਾਯਨੀਲਹਰਿਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਸਿਤਾਸਿਤਾਃ||੨੮|| ਇਤਿ ਰੂਪੈਃ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਵ੍ਰਣਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਵਿਸਰ੍ਪਃ ਪਕ੍ਸਘਾਤਸ਼੍ਚ ਸਿਰਾਸ੍ਤਮ੍ਭੋਪਤਾਨਕਃ||੨੯|| ਮੋਹੋਨ੍ਮਾਦਵ੍ਰਣਰੁਜੋ ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਹਨੁਗ੍ਰਹਃ| ਕਾਸਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਰਤੀਸਾਰੋ ਹਿਕ੍ਕਾ ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸਵੇਪਥੁਃ||੩੦|| ਸੋਡਸ਼ੋਪਦ੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਚਿਨ੍ਤਕੈਃ|੩੧|
लसीकाजलपूयासृग्घारिद्रारुणपिञ्जराः| कषायनीलहरितस्निग्धरूक्षसितासिताः||२८|| इति रूपैः समुद्दिष्टा व्रणस्रावाश्चतुर्दश| विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः||२९|| मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः||३०|| षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः|३१|
🔊 Audio coming soon
ਲਸੀਕੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਰਾਵਾਨਾਹ||੨੮-੩੦||-
Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35
ਸ੍ਨਾਯੁਕ੍ਲੇਦਾਤ੍ਸਿਰਾਕ੍ਲੇਦਾਦ੍ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਾਤ੍ਕਮਿਭਕ੍ਸਣਾਤ੍ ||੩੧|| ਅਸ੍ਥਿਭੇਦਾਤ੍ ਸਸ਼ਲ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਵਿਸਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਪਣਾਤ੍| ਨਖਕਾਸ੍ਠਪ੍ਰਭੇਦਾਚ੍ਚ ਚਰ੍ਮਲੋਮਾਤਿਘਟ੍ਟਨਾਤ੍ ||੩੨|| ਮਿਥ੍ਯਾਬਨ੍ਧਾਦਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਦਤਿਭੈਸਜ੍ਯਕਰ੍ਸਣਾਤ੍| ਅਜੀਰ੍ਣਾਦਤਿਭੁਕ੍ਤਾਚ੍ਚ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਭੋਜਨਾਤ੍||੩੩|| ਸ਼ੋਕਾਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਨ੍ਮੈਥੁਨਾਤ੍ਤਥਾ| ਵ੍ਰਣਾ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਿਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦੇਹਿਨਾਮ੍||੩੪|| ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਾਚ੍ਚ ਗਨ੍ਧਾਚ੍ਚ ਦੋਸਾਚ੍ਚੋਪਦ੍ਰਵੈਃ ਸਹ| ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਬਹੁਦੋਸਾਣਾਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤ੍ਵਂ ਚੋਪਜਾਯਤੇ||੩੫||
स्नायुक्लेदात्सिराक्लेदाद्गाम्भीर्यात्कृमिभक्षणात् ||३१|| अस्थिभेदात् सशल्यत्वात् सविषत्वाच्च सर्पणात्| नखकाष्ठप्रभेदाच्च चर्मलोमातिघट्टनात् ||३२|| मिथ्याबन्धादति स्नेहादतिभैषज्यकर्षणात्| अजीर्णादतिभुक्ताच्च विरुद्धासात्म्यभोजनात्||३३|| शोकात् क्रोधाद्दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| व्रणा न प्रशमं यान्ति निष्क्रियत्वाच्च देहिनाम्||३४|| परिस्रावाच्च गन्धाच्च दोषाच्चोपद्रवैः सह| व्रणानां बहुदोषाणां कृच्छ्रत्वं चोपजायते||३५||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ਤਰੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਞ੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਦੋਸਾਨਾਹ- ਸ੍ਨਾਯੁਕ੍ਲੇਦਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਨਖਕਾਸ੍ਠਪ੍ਰਭੇਦ ਏਕਮੇਵ ਕਾਰਣਮ੍| ਚਰ੍ਮਲੋਮਾਤਿਘਟ੍ਟਨਂ ਤੁ ਕਾਰਣਦ੍ਵਯਮ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਵਰ੍ਜਨੀਯਤ੍ਵਂ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਿਯਤ੍ਵਮ੍||੩੧-੩੫||
Adhikarana 15 (36-37) · Śloka 37
ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਜਃ ਸੁਖੇ ਦੇਸ਼ੇ ਤਰੁਣਸ੍ਯਾਨੁਪਦ੍ਰਵਃ| ਧੀਮਤੋਭਿਨਵਃ ਕਾਲੇ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਃ ਸ੍ਮਤੋ ਵ੍ਰਣਃ||੩੬|| ਗੁਣੈਰਨ੍ਯਤਮੈਰ੍ਹੀਨਸ੍ਤਤਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰੋ ਵ੍ਰਣਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਹੀਨੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯੋ ਨਿਰੁਪਕ੍ਰਮਃ ||੩੭||
त्वङ्मांसजः सुखे देशे तरुणस्यानुपद्रवः| धीमतोऽभिनवः काले सुखसाध्यः स्मृतो व्रणः||३६|| गुणैरन्यतमैर्हीनस्ततः कृच्छ्रो व्रणः स्मृतः| सर्वैर्विहीनो विज्ञेयस्त्वसाध्यो निरुपक्रमः ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਅਸਾਧ੍ਯੋ ਨਿਰੁਪਕ੍ਰਮ ਇਤਿ ਅਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮਭਿਧਾਯਾਪਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਰਮਤਾਭਿਧਾਨੇਨ ਸੋਪਕ੍ਰਮਸਾਧ੍ਯਂ ਯਾਪ੍ਯਂ ਨਿਸੇਧਯਤਿ||੩੬-੩੭||
Adhikarana 16 (38) · Śloka 39
ਵ੍ਰਣਾਨਾਮਾਦਿਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗੈਰਧੋਭਾਗੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਰੇਵ ਚ||੩੮|| ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵ੍ਰਣਾਃ|੩੯|
व्रणानामादितः कार्यं यथासन्नं विशोधनम्| ऊर्ध्वभागैरधोभागैः शस्त्रैर्बस्तिभिरेव च||३८|| सद्यः शुद्धशरीराणां प्रशमं यान्ति हि व्रणाः|३९|
🔊 Audio coming soon
ਅਵਸਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਂ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਪਕ੍ਰਮਰੂਪਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਯਾਂ ਸਂਸ਼ੋਧਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਪਥਗਗ੍ਰੇਭਿਧਾਨਂ- ਵ੍ਰਣਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ||੩੮||-
Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43
ਯਥਾਕ੍ਰਮਮਤਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਣੁ ਸਰ੍ਵਾਨੁਪਕ੍ਰਮਾਨ੍||੩੯|| ਸ਼ੋਫਘ੍ਨਂ ਸਡ੍ਵਿਧਂ ਚੈਵ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਵਪੀਡਨਮ੍| ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਂ ਸਸਨ੍ਧਾਨਂ ਸ੍ਵੇਦਃ ਸ਼ਮਨਮੇਸਣਮ੍||੪੦|| ਸ਼ੋਧਨੌ ਰੋਪਣੀਯੌ ਚ ਕਸਾਯੌ ਸਪ੍ਰਲੇਪਨੌ| ਦ੍ਵੇ ਤੈਲੇ ਤਦ੍ਗੁਣੇ ਪਤ੍ਰਂ ਛਾਦਨੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਬਨ੍ਧਨੇ||੪੧|| ਭੋਜ੍ਯਮੁਤ੍ਸਾਦਨਂ ਦਾਹੋ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸਾਵਸਾਦਨਃ| ਕਾਠਿਨ੍ਯਮਾਰ੍ਦਵਕਰੇ ਧੂਪਨਾਲੇਪਨੇ ਸ਼ੁਭੇ||੪੨|| ਵ੍ਰਣਾਵਚੂਰ੍ਣਨਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਰੋਪਣਂ ਲੋਮਰੋਹਣਮ੍| ਇਤਿ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਸਮੁਪਕ੍ਰਮਾਃ||੪੩||
यथाक्रममतश्चोर्ध्वं शृणु सर्वानुपक्रमान्||३९|| शोफघ्नं षड्विधं चैव शस्त्रकर्मावपीडनम्| निर्वापणं ससन्धानं स्वेदः शमनमेषणम्||४०|| शोधनौ रोपणीयौ च कषायौ सप्रलेपनौ| द्वे तैले तद्गुणे पत्रं छादने द्वे च बन्धने||४१|| भोज्यमुत्सादनं दाहो द्विविधः सावसादनः| काठिन्यमार्दवकरे धूपनालेपने शुभे||४२|| व्रणावचूर्णनं वर्ण्यं रोपणं लोमरोहणम्| इति षट्त्रिंशदुद्दिष्टा व्रणानां समुपक्रमाः||४३||
🔊 Audio coming soon
ਉਪਕ੍ਰਮਾਨਾਹ- ਸ਼ੋਫਘ੍ਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਸ਼ੋਫਘ੍ਨ ਉਪਕ੍ਰਮੋ ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਕਾਦਿਰ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਃ| ਸਡ੍ਵਿਧਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮੇਤਿ ਪਾਟਨਾਦਿ; ਅਤ੍ਰੈਵਾਹਰਣਮੇਸਣਂ ਚ ਸ਼ਲ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਮਧਿਕਂ ਕਰ੍ਮਦ੍ਵਯਮਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਨੀਯਂ; ਕਿਂਵੇਸਣਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਙ੍ਗਂ ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ, ਤਤ੍ਤੁ ਪਥਗੇਵ| ਅਵਪੀਡਨਂ ਕਲ੍ਕਾਦਿਨਾ ਆਲੇਪਨਂ ਪੂਯਨਿਰ੍ਗਮਨਾਰ੍ਥਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ| ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਂ ਦਾਹੌਸ੍ਣ੍ਯਸ਼ਮਨਮ੍| ਸ਼ੋਧਨੌ ਰੋਪਣੀਯੌ ਚ ਕਸਾਯੌ ਸਪ੍ਰਲੇਪਨੌ ਇਤਿ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਕਸਾਯੌ ਤਥਾ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਾਲੇਪੌ| ਦ੍ਵੇ ਤੈਲੇ ਤਦ੍ਗੁਣੇ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਘਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਨੇਹਤ੍ਵਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਤੈਲੇਨੈਵ ਗ੍ਰਹਣਂ; ਤੇਨ ਯਦ੍ਯਪਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤੈਲਘਤਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਭੇਦਾਦ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਕਰ੍ਮਦ੍ਵਯਕਰ੍ਤਤਯਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਮੇਵਾਤ੍ਰ ਤੈਲਘਤਯੋਰ੍ਗਣਨੀਯਮ੍| ਕਾਸ਼੍ਮੀਰਾਸ੍ਤੁ “ਦ੍ਵੌ ਸ੍ਨੇਹੌ ਤਦ੍ਗੁਣੌ” ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਪਤ੍ਰਂ ਛਾਦਨੇ ਇਤਿ ਪਤ੍ਰਮੇਕ ਉਪਕ੍ਰਮਃ, ਛਾਦਨਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰਭੇਦੇਨ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਮ੍| ਉਤ੍ਸਾਦਨਂ ਨਿਮ੍ਨਵ੍ਰਣੋਤ੍ਥਾਪਨਮ੍| ਅਵਸਾਦਨਮ੍ ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਵ੍ਰਣਮਾਂਸਕ੍ਸਯਕਰਮ੍| ਕਾਠਿਨ੍ਯਮਾਰ੍ਦਵਕਰੇ ਧੂਪਨਾਲੇਪਨੇ ਇਤਿ ਕਾਠਿਨ੍ਯਕਰਂ ਧੂਪਨਂ, ਮਾਰ੍ਦਵਕਰਂ ਧੂਪਨਂ ਚੇਤਿ; ਏਵਮਾਲੇਪਨਮਪਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਵ੍ਰਣਾਵਚੂਰ੍ਣਨਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਗ੍ਵਰ੍ਣਕਰਰੋਮਜਨਕਭੇਦੇਨ| ਏਵਂ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਪਕ੍ਰਮਾ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਸ਼ਲ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸਸ੍ਟਿਰੁਪਕ੍ਰਮਾ ਉਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਪ੍ਯਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਨੀਯਾਃ||੩੯-੪੩||
Adhikarana 18 (44-48) · Śloka 48
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਭਿਸਗ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਸ਼ੋਫਮਾਦਿਤਃ| ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਚਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਜਾਤਵ੍ਰਣਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੪੪|| ਸ਼ੋਧਯੇਦ੍ਬਹੁਦੋਸਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਲ੍ਪਦੋਸਾਨ੍ ਵਿਲਙ੍ਘਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਸਾਯਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਾ ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਨ੍||੪੫|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਵੇਤਸਵਲ੍ਕਲੈਃ| ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੋਫਨਿਰ੍ਵਾਪਣਃ ਪਰਮ੍||੪੬|| ਵਿਜਯਾ ਮਧੁਕਂ ਵੀਰਾ ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਪ੍ਰਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਚਨ੍ਦਨਃ||੪੭|| ਸਕ੍ਤਵੋ ਮਧੁਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਃ| ਅਵਿਦਾਹੀਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਸ਼ੋਫੇ ਭੇਸਜਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੪੮||
पूर्वरूपं भिषग्बुद्ध्वा व्रणानां शोफमादितः| रक्तावसेचनं कुर्यादजातव्रणशान्तये||४४|| शोधयेद्बहुदोषांस्तु स्वल्पदोषान् विलङ्घयेत्| पूर्वं कषायसर्पिर्भिर्जयेद्वा मारुतोत्तरान्||४५|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्कलैः| ससर्पिष्कैः प्रलेपः स्याच्छोफनिर्वापणः परम्||४६|| विजया मधुकं वीरा बिसग्रन्थिः शतावरी| नीलोत्पलं नागपुष्पं प्रदेहः स्यात् सचन्दनः||४७|| सक्तवो मधुकं सर्पिः प्रदेहः स्यात् सशर्करः| अविदाहीनि चान्नानि शोफे भेषजमुत्तमम्||४८||
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਵ੍ਰਣੋਪਕ੍ਰਮਾਨਾਹ- ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੋਥਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰਣਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ, ਸ਼ੋਥਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨਾਗਤਵ੍ਰਣਵਿਹਿਤਤ੍ਵਾਦ੍ਵ੍ਰਣੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤਾ| ਕਸਾਯਪਾਨੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਕਸਾਯਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਃ| ਵਿਜਯਾ ਬਲਾ||੪੪-੪੮||
Adhikarana 19 (49-54) · Śloka 54
ਸ ਚੇਦੇਵਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ੋਫੋ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਤਸ੍ਯੋਪਨਾਹੈਃ ਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਪਾਟਨਂ ਹਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੪੯|| ਤੈਲੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾਪਿ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸਕ੍ਤੁਪਿਣ੍ਡਿਕਾ| ਸੁਖੋਸ੍ਣਾ ਸ਼ੋਫਪਾਕਾਰ੍ਥਮੁਪਨਾਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੫੦|| ਸਤਿਲਾ ਸਾਤਸੀਬੀਜਾ ਦਧ੍ਯਮ੍ਲਾ ਸਕ੍ਤੁਪਿਣ੍ਡਿਕਾ| ਸਕਿਣ੍ਵਕੁਸ੍ਠਲਵਣਾ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਦੁਪਨਾਹਨੇ||੫੧|| ਰੁਗ੍ਦਾਹਰਾਗਤੋਦੈਸ਼੍ਚ ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਸ਼ੋਫਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਜਲਬਸ੍ਤਿਸਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸਮ੍ਪਕ੍ਵਂ ਪੀਡਿਤੋਨ੍ਨਤਮ੍||੫੨|| ਉਮਾਥੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ਸੌਧਂ ਪਯੋ ਦਕ੍ਸਕਪੋਤਯੋਃ| ਵਿਟ੍ ਪਲਾਸ਼ਭਵਃ ਕ੍ਸਾਰੋ ਹੇਮਕ੍ਸੀਰੀ ਮੁਕੂਲਕਃ||੫੩|| ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਭੇਸਜਗਣਃ ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਥਪ੍ਰਭੇਦਨਃ| ਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਯ, ਕਚ੍ਛ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਪਰਮੁਚ੍ਯਤੇ||੫੪||
स चेदेवमुपक्रान्तः शोफो न प्रशमं व्रजेत्| तस्योपनाहैः पक्वस्य पाटनं हितमुच्यते||४९|| तैलेन सर्पिषा वाऽपि ताभ्यां वा सक्तुपिण्डिका| सुखोष्णा शोफपाकार्थमुपनाहः प्रशस्यते||५०|| सतिला सातसीबीजा दध्यम्ला सक्तुपिण्डिका| सकिण्वकुष्ठलवणा शस्ता स्यादुपनाहने||५१|| रुग्दाहरागतोदैश्च विदग्धं शोफमादिशेत्| जलबस्तिसमस्पर्शं सम्पक्वं पीडितोन्नतम्||५२|| उमाऽथो गुग्गुलुः सौधं पयो दक्षकपोतयोः| विट् पलाशभवः क्षारो हेमक्षीरी मुकूलकः||५३|| इत्युक्तो भेषजगणः पक्वशोथप्रभेदनः| सुकुमारस्य, कृच्छ्रस्य शस्त्रं तु परमुच्यते||५४||
🔊 Audio coming soon
ਉਪਨਾਹੈਰਿਤਿ ਸੋਸ੍ਣਬਹਲਲੇਪੈਃ| ਕਿਣ੍ਵਂ ਸੁਰਾਬੀਜਮ੍| ਉਮਾ ਅਤਸੀ| ਸੌਧਂ ਪਯਃ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਹੇਮਕ੍ਸੀਰੀ ਕਙ੍ਕੁਸ੍ਠਮ੍| ਮੁਕੂਲਕਃ ਦਨ੍ਤੀ| ਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਯੇਤਿ ਚ੍ਛੇਦਃ| ਕਚ੍ਛ੍ਰਸ੍ਯੇਤਿ ਅਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਯ, ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਂ ਭੇਦਨਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ||੪੯-੫੪||
Adhikarana 20 (55) · Śloka 55
ਪਾਟਨਂ ਵ੍ਯਧਨਂ ਚੈਵ ਛੇਦਨਂ ਲੇਪਨਂ ਤਥਾ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਨਂ ਸੀਵਨਂ ਚੈਵ ਸਡ੍ਵਿਧਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ ਤਤ੍||੫੫||
पाटनं व्यधनं चैव छेदनं लेपनं तथा| प्रच्छनं सीवनं चैव षड्विधं शस्त्रकर्म तत्||५५||
🔊 Audio coming soon
ਪਾਟਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਸਡ੍ਵਿਧਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਤਿਸ੍ਰੈਸਣੀਯੋਕ੍ਤਾਧਿਕਦਾਰਣਾਦਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਵਰੋਧੋ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਃ, ਤੇਨ ਨ ਵਿਰੋਧਃ||੫੫||
Adhikarana 21 (56-60) · Śloka 61
ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਃ ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਥਾਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸਤਗੁਦੋਦਰਮ੍| ਅਨ੍ਤਃਸ਼ਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸ਼ੋਫਾਃ ਪਾਟ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਤਦ੍ਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਯੇ||੫੬|| ਦਕੋਦਰਾਣਿ ਸਮ੍ਪਕ੍ਵਾ ਗੁਲ੍ਮਾ ਯੇ ਯੇ ਚ ਰਕ੍ਤਜਾਃ| ਵ੍ਯਧ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਣਿਤਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸਰ੍ਪਪਿਡਕਾਦਯਃ||੫੭|| ਉਦ੍ਵਤ੍ਤਾਨ੍ ਸ੍ਥੂਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨੁਤ੍ਸਨ੍ਨਾਨ੍ ਕਠਿਣਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਰਭਤ੍ਯਧੀਮਾਂਸਂ ਛੇਦਨੇਨੋਪਪਾਦਯੇਤ੍||੫੮|| ਕਿਲਾਸਾਨਿ ਸਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਲਿਖੇਲ੍ਲੇਖ੍ਯਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਵਾਤਾਸਗ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਿਡਕਾਃ ਸਕੋਠਾ ਰਕ੍ਤਮਣ੍ਡਲਮ੍||੫੯|| ਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਯਭਿਹਤਂ ਚਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੋਥਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਚ੍ਛਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਸੀਵ੍ਯਂ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯੁਦਰਾਦ੍ਯਂ ਤੁ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਯਦ੍ਵਿਪਾਟਿਤਮ੍||੬੦|| ਇਤਿ ਸਡ੍ਵਿਧਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ ਮਨੀਸਿਭਿਃ|੬੧|
नाडीव्रणाः पक्वशोथास्तथा क्षतगुदोदरम्| अन्तःशल्याश्च ये शोफाः पाट्यास्ते तद्विधाश्च ये||५६|| दकोदराणि सम्पक्वा गुल्मा ये ये च रक्तजाः| व्यध्याः शोणितरोगाश्च विसर्पपिडकादयः||५७|| उद्वृत्तान् स्थूलपर्यन्तानुत्सन्नान् कठिणान् व्रणान्| अर्शःप्रभृत्यधीमांसं छेदनेनोपपादयेत्||५८|| किलासानि सकुष्ठानि लिखेल्लेख्यानि बुद्धिमान्| वातासृग्ग्रन्थिपिडकाः सकोठा रक्तमण्डलम्||५९|| कुष्ठान्यभिहतं चाङ्गं शोथांश्च प्रच्छयेद्भिषक्| सीव्यं कुक्ष्युदराद्यं तु गम्भीरं यद्विपाटितम्||६०|| इति षड्विधमुद्दिष्टं शस्त्रकर्म मनीषिभिः|६१|
🔊 Audio coming soon
ਪਾਟਨਾਦੀਨਾਂ ਪਥਗ੍ਵਿਸਯਮਾਹ- ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਮ੍ਪਕ੍ਵ ਗੁਲ੍ਮਾ ਯੇ ਤੇ ਵ੍ਯਧ੍ਯਾਃ| ਤਥਾ ਯੇ ਚ ਰਕ੍ਤਜਾ ਇਤਿ ਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮਾਃ| ਸ਼ੋਣਿਤਰੋਗਾ ਵਿਧਿਸ਼ੋਣਿਤੀਯੋਕ੍ਤਾਃ| ਵ੍ਯਧ੍ਯਾ ਇਤਿ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਦਿਸਾਧ੍ਯਾਃ| ਲੇਖ੍ਯਾਨੀਤਿ ਲੇਖਨਾਵਸ੍ਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਿ||੫੬-੬੦||-
Adhikarana 22 (61-62) · Śloka 62
ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਨਨਾਃ ਕੋਸਵਨ੍ਤੋ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਸ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਪੀਡਯੇਤ੍||੬੧|| ਕਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਗੋਧੂਮਾਃ ਸਹਰੇਣਵਃ| ਕਲ੍ਕੀਕਤਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਾ ਵ੍ਰਣਪੀਡਨੇ||੬੨||
सूक्ष्माननाः कोषवन्तो ये व्रणास्तान्प्रपीडयेत्||६१|| कलायाश्च मसूराश्च गोधूमाः सहरेणवः| कल्कीकृताः प्रशस्यन्ते निःस्नेहा व्रणपीडने||६२||
🔊 Audio coming soon
ਵ੍ਰਣਪੀਡਨੇ ਇਤਿ ਵ੍ਰਣਪੀਡਨਸ਼੍ਚ ਲੇਪੋ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹੋ ਵ੍ਰਣਮੁਖਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ||੬੧-੬੨||
Adhikarana 23 (63-64) · Śloka 65
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਤ੍ਵਗ੍ਬਲਾਮੂਲਂ ਤਥਾ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਬਲਾਦਿਕਮਥਾਪਿ ਵਾ||੬੩|| ਆਲੇਪਨਂ ਨਿਰ੍ਵਪਣਂ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸੇਚਨਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ਼ਤਧੌਤੇਨ ਪਯਸਾ ਮਧੁਕਾਮ੍ਬੁਨਾ||੬੪|| ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍ ਸੁਸ਼ੀਤੇਨ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍|੬੫|
शाल्मलीत्वग्बलामूलं तथा न्यग्रोधपल्लवाः| न्यग्रोधादिकमुद्दिष्टं बलादिकमथापि वा||६३|| आलेपनं निर्वपणं तद्विद्यात्तैश्च सेचनम्| सर्पिषा शतधौतेन पयसा मधुकाम्बुना||६४|| निर्वापयेत् सुशीतेन रक्तपित्तोत्तरान् व्रणान्|६५|
🔊 Audio coming soon
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਮਿਤਿ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਮਤ੍ਰੈਵ| ਬਲਾਦਿਕਂ ‘ਵਿਜਯਾ ਮਧੁਕਂ ਵੀਰਾ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼ੋਥਹਰੋਪਕ੍ਰਮੋਪਦਿਸ੍ਟਮ੍||੬੩-੬੪||-
Adhikarana 24 (65-67) · Śloka 68
ਲਮ੍ਬਾਨਿ ਵ੍ਰਣਮਾਂਸਾਨਿ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਯ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੬੫|| ਸਨ੍ਦਧੀਤ ਸਮਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਬਨ੍ਧਨੈਸ਼੍ਚੋਪਪਾਦਯੇਤ੍| ਤਾਨ੍ਸਮਾਨ੍ਸੁਸ੍ਥਿਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਫਲਿਨੀਲੋਧ੍ਰਕਟ੍ਫਲੈਃ||੬੬|| ਸਮਙ੍ਗਾਧਾਤਕੀਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਲਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਚੂਰ੍ਣਸਮਾਯੁਤੈਃ||੬੭|| ਧਾਤਕੀਲੋਧ੍ਰਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਤਥਾ ਰੋਹਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵ੍ਰਣਾਃ|੬੮|
लम्बानि व्रणमांसानि प्रलिप्य मधुसर्पिषा||६५|| सन्दधीत समं वैद्यो बन्धनैश्चोपपादयेत्| तान्समान्सुस्थिताञ्ज्ञात्वा फलिनीलोध्रकट्फलैः||६६|| समङ्गाधातकीयुक्तैश्चूर्णितैरवचूर्णयेत्| पञ्चवल्कलचूर्णैर्वा शुक्तिचूर्णसमायुतैः||६७|| धातकीलोध्रचूर्णैर्वा तथा रोहन्ति ते व्रणाः|६८|
🔊 Audio coming soon
ਲਮ੍ਬਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਨ੍ਧਾਨੋਪਕ੍ਰਮਮਾਹ| ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਃ ਬਦਰਿਕਾ||੬੫-੬੭||-
Adhikarana 25 (68-71) · Śloka 72
ਅਸ੍ਥਿਭਗ੍ਨਂ ਚ੍ਯੁਤਂ ਸਨ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਦਧੀਤ ਸਮਂ ਪੁਨਃ||੬੮|| ਸਮੇਨ ਸਮਮਙ੍ਗੇਨ ਕਤ੍ਵਾਨ੍ਯੇਨ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਸ੍ਥਿਰੈਃ ਕਵਲਿਕਾਬਨ੍ਧੈਃ ਕੁਸ਼ਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍||੬੯|| ਪਟ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਭੂਤਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਰ੍ਬਧ੍ਨੀਯਾਦਚਲਂ ਸੁਖਮ੍| ਅਵਿਦਾਹਿਭਿਰਨ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਪੈਸ੍ਟਿਕੈਸ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੭੦|| ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਹਿ ਨ ਹਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਕਾਰਿਕਾ| ਵਿਚ੍ਯੁਤਾਭਿਹਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵਿਸਰ੍ਪਾਦੀਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍||੭੧|| ਉਪਾਚਰੇਦ੍ਯਥਾਕਾਲਂ ਕਾਲਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਤ੍|੭੨|
अस्थिभग्नं च्युतं सन्धिं सन्दधीत समं पुनः||६८|| समेन सममङ्गेन कृत्वाऽन्येन विचक्षणः| स्थिरैः कवलिकाबन्धैः कुशिकाभिश्च संस्थितम्||६९|| पट्टैः प्रभूतसर्पिष्कैर्बध्नीयादचलं सुखम्| अविदाहिभिरन्नैश्च पैष्टिकैस्तमुपाचरेत्||७०|| ग्लानिर्हि न हिता तस्य सन्धिविश्लेषकारिका| विच्युताभिहताङ्गानां विसर्पादीनुपद्रवान्||७१|| उपाचरेद्यथाकालं कालज्ञः स्वाच्चिकित्सितात्|७२|
🔊 Audio coming soon
ਸਮੇਨ ਸਮਮਙ੍ਗੇਨ ਕਤ੍ਵੇਤਿ ਸਮੇਨਾਵਿਕਤੇਨਾਨ੍ਯੇਨਾਙ੍ਗੇਨ ਸਮਂ ਸਦਸ਼ਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਧੀਤੇਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਕਵਲਿਕਾਕੁਸ਼ਿਕਾਬਨ੍ਧੌ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯੌ | ਵਿਚ੍ਯੁਤਾਭਿਹਤਾਙ੍ਗਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ‘ਆਨਾਹਾਦੀਨੁਪਕ੍ਰਮਾਨ੍’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ | ਸ੍ਵਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦਿਤਿ ਵਿਸਰ੍ਪਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਤ੍||੬੮-੭੧||-
Adhikarana 26 (72-79) · Śloka 79
ਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਮਹਾਰੁਜਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾ ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਃ| ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਃ ਸਙ੍ਕਰਕਲ੍ਪੇਨ ਤੇ ਸ੍ਯੁਃ ਕਸ਼ਰਪਾਯਸੈਃ||੭੨|| ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਬੈਲਾਮ੍ਬੁਜਾਨੂਪੈਰ੍ਵੈਸ਼ਵਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਤੈਃ| ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚੋਸ੍ਣਾਭਿਃ ਸੁਖੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਣਿਤਸ੍ਤਥਾ||੭੩|| ਸਦਾਹਾ ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤੋ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾ ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਃ| ਤੇਸਾਮੁਮਾਂ ਤਿਲਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਪਯਸਿ ਨਿਰ੍ਵਤਾਨ੍||੭੪|| ਤੇਨੈਵ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਲੇਪਨਂ ਭਿਸਕ੍| ਬਲਾ ਗੁਡੂਚੀ ਮਧੁਕਂ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ||੭੫|| ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਵਸਾ ਘਤਮ੍| ਸਂਸਿਦ੍ਧਾ ਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਾ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨੀ ਸ੍ਨੇਹਸ਼ਰ੍ਕਰਾ||੭੬|| ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਥਿਤੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਪਯਸਾਥਵਾ | ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਸਤੈਲੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍||੭੭|| ਯਵਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਧੁਕਂ ਸਤਿਲਂ ਸਹ ਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਦਦ੍ਯਾਦਾਲੇਪਨਂ ਕੋਸ੍ਣਂ ਦਾਹਸ਼ੂਲੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੭੮|| ਉਪਨਾਹਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਤਿਲੋ ਮੁਦ੍ਗਪਾਯਸਃ| ਰੁਗ੍ਦਾਹਯੋਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨੋ ਵ੍ਰਣੇਸ੍ਵੇਸ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ||੭੯||
शुष्का महारुजः स्तब्धा ये व्रणा मारुतोत्तराः| स्वेद्याः सङ्करकल्पेन ते स्युः कृशरपायसैः||७२|| ग्राम्यबैलाम्बुजानूपैर्वैशवारैश्च संस्कृतैः| उत्कारिकाभिश्चोष्णाभिः सुखी स्याद्व्रणितस्तथा||७३|| सदाहा वेदनावन्तो ये व्रणा मारुतोत्तराः| तेषामुमां तिलांश्चैव भृष्टान् पयसि निर्वृतान्||७४|| तेनैव पयसा पिष्ट्वा कुर्यादालेपनं भिषक्| बला गुडूची मधुकं पृश्निपर्णी शतावरी||७५|| जीवन्ती शर्करा क्षीरं तैलं मत्स्यवसा घृतम्| संसिद्धा समधूच्छिष्टा शूलघ्नी स्नेहशर्करा||७६|| द्विपञ्चमूलक्वथितेनाम्भसा पयसाऽथवा | सर्पिषा वा सतैलेन कोष्णेन परिषेचयेत्||७७|| यवचूर्णं समधुकं सतिलं सह सर्पिषा| दद्यादालेपनं कोष्णं दाहशूलोपशान्तये||७८|| उपनाहश्च कर्तव्यः सतिलो मुद्गपायसः| रुग्दाहयोः प्रशमनो व्रणेष्वेष विधिर्हितः||७९||
🔊 Audio coming soon
ਬਲਾ ਗੁਡੂਚੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਬਲਾਦੀਨਿ ਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੀਰਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਤੈਲਾਦਿਭਿਃ ਸਮੈਰੁਤ੍ਕਰਿਕਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਬਲਾਦਿਕਲ੍ਕੇਨ ਤੈਲਾਦਿਸ੍ਨੇਹਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਪਾਦਿਕਂ ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਮਾਹੁਃ| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਸਂਹਤਾਵਸ੍ਥਿਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਤ੍ ‘ਸ੍ਨੇਹਸ਼ਰ੍ਕਰਾ’ ਇਤਿ ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਃ| ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਥਿਤੇਨੇਤਿ ਅਮ੍ਭਸਾ ਪਯਸਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਤੈਲੇਨ ਵੇਤਿ ਯੋਜਨੀਯਮ੍||੭੨-੭੯||
Adhikarana 27 (80-82) · Śloka 82
ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਨਨਾ ਬਹੁਸ੍ਰਾਵਾਃ ਕੋਸਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ| ਨ ਚ ਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਸ੍ਤੇਸਾਮੇਸਣਂ ਹਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੮੦|| ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਮੇਸਣੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਮਦ੍ਵੀਂ ਚ ਕਠਿਨਾਮਪਿ| ਔਦ੍ਭਿਦੈਰ੍ਮਦੁਭਿਰ੍ਨਾਲੈਰ੍ਲੋਹਾਨਾਂ ਵਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ||੮੧|| ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਮਾਂਸਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਪਾਟ੍ਯਂ ਲੌਹਸ਼ਲਾਕਯਾ| ਏਸ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਣਂ ਨਾਲੈਰ੍ਵਿਪਰੀਤਮਤੋ ਭਿਸਕ੍||੮੨||
सूक्ष्मानना बहुस्रावाः कोषवन्तश्च ये व्रणाः| न च मर्माश्रितास्तेषामेषणं हितमुच्यते||८०|| द्विविधामेषणीं विद्यान्मृद्वीं च कठिनामपि| औद्भिदैर्मृदुभिर्नालैर्लोहानां वा शलाकया||८१|| गम्भीरे मांसले देशे पाट्यं लौहशलाकया| एष्यं विद्याद्व्रणं नालैर्विपरीतमतो भिषक्||८२||
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਔਦ੍ਭਿਦੈਰ੍ਮਦੁਭਿਰ੍ਨਾਲੈਃ ਮਦ੍ਵੀਂ, ਲੋਹੈਃ ਕਠਿਨਾਮ੍| ਪਾਠ੍ਯਮਿਤਿ ਏਸਣੀਯਂ ਪਾਠ੍ਯਂ ਚ||੮੦-੮੨||
Adhikarana 28 (83-85) · Śloka 85
ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ੍ਰਾਵਾਨ੍ਮਹਾਰੁਜਃ| ਵ੍ਰਣਾਨਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ੋਧਨੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੮੩|| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਖਦਿਰੋ ਦਾਰ੍ਵੀ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰ੍ਬਲਾ ਕੁਸ਼ਃ| ਨਿਮ੍ਬਕੋਲਕਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕਸਾਯਾਃ ਸ਼ੋਧਨਾ ਮਤਾਃ||੮੪|| ਤਿਲਕਲ੍ਕਃ ਸਲਵਣੋ ਦ੍ਵੇ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧਤਮ੍| ਮਧੁਕਂ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ||੮੫||
पूतिगन्धान् विवर्णांश्च बहुस्रावान्महारुजः| व्रणानशुद्धान् विज्ञाय शोधनैः समुपाचरेत्||८३|| त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधादिर्बला कुशः| निम्बकोलकपत्राणि कषायाः शोधना मताः||८४|| तिलकल्कः सलवणो द्वे हरिद्रे त्रिवृद्धृतम्| मधुकं निम्बपत्राणि प्रलेपो व्रणशोधनः||८५||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਮ੍ਬਕੋਲਕਪਤ੍ਰਾਣੀਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਮ੍ਬ ਏਵ ਮਦੁਰ੍ਨਿਮ੍ਬਕੋਲਕ ਉਚ੍ਯਤੇ; ਕਿਂਵਾ ਕੁਲਕੇਤਿ ਪਾਠਃ, ਕੁਲਕਃ ਪਟੋਲਃ||੮੩-੮੫||
Adhikarana 29 (86-94) · Śloka 94
ਨਾਤਿਰਕ੍ਤੋ ਨਾਤਿਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਨਾਤਿਸ਼੍ਯਾਵੋ ਨ ਚਾਤਿਰੁਕ੍| ਨ ਚੋਤ੍ਸਨ੍ਨੋ ਨ ਚੋਤ੍ਸਙ੍ਗੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਰੋਪ੍ਯਃ ਪਰਂ ਵ੍ਰਣਃ||੮੬|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਕਦਮ੍ਬਪ੍ਲਕ੍ਸਵੇਤਸਾਃ| ਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਕੁਟਜਾਃ ਕਸਾਯਾ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਾਃ||੮੭|| ਚਨ੍ਦਨਂ ਪਦ੍ਮਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਂ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਙ੍ਨੀਲਮੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਮੇਦੇ ਮੂਰ੍ਵਾ ਸਮਙ੍ਗਾ ਚ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੮੮|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾ ਧਾਤਕੀ ਬਲਾ| ਰੋਪਣਂ ਸਤਿਲਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਂ ਸਘਤਂ ਵ੍ਰਣੇ||੮੯|| ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਂ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਵਤ੍ਸਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਬਲਾਮ੍| ਪਟੋਲਂ ਪਿਚੁਮਰ੍ਦਂ ਚ ਲੋਧ੍ਰਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਮ੍||੯੦|| ਖਦਿਰਂ ਧਾਤਕੀਂ ਸਰ੍ਜਮੇਲਾਮਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨੇ| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ਤੈਲਂ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੯੧|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ ਚ ਚਨ੍ਦਨੇ| ਸਿਦ੍ਧਮੇਤੈਃ ਸਮੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪਰਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੯੨|| ਦੂਰ੍ਵਾਸ੍ਵਰਸਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੇਨ ਵਾ| ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਚਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੯੩|| ਯੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਤੈਲਂ ਘਤਂ ਤੇਨੈਵ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਰੋਪਣੀਯਂ ਵ੍ਰਣਂ ਭਿਸਕ੍||੯੪||
नातिरक्तो नातिपाण्डुर्नातिश्यावो न चातिरुक्| न चोत्सन्नो न चोत्सङ्गी शुद्धो रोप्यः परं व्रणः||८६|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थकदम्बप्लक्षवेतसाः| करवीरार्ककुटजाः कषाया व्रणरोपणाः||८७|| चन्दनं पद्मकिञ्जल्कं दार्वीत्वङ्नीलमुत्पलम्| मेदे मूर्वा समङ्गा च यष्ट्याह्वं व्रणरोपणम्||८८|| प्रपौण्डरीकं जीवन्ती गोजिह्वा धातकी बला| रोपणं सतिलं दद्यात् प्रलेपं सघृतं व्रणे||८९|| कम्पिल्लकं विडङ्गानि वत्सकं त्रिफलां बलाम्| पटोलं पिचुमर्दं च लोध्रं मुस्तं प्रियङ्गुकम्||९०|| खदिरं धातकीं सर्जमेलामगुरुचन्दने| पिष्ट्वा साध्यं भवेत्तैलं तत् परं व्रणरोपणम्||९१|| प्रपौण्डरीकं मधुकं काकोल्यौ द्वे च चन्दने| सिद्धमेतैः समैस्तैलं परं स्याद्व्रणरोपणम्||९२|| दूर्वास्वरससिद्धं वा तैलं कम्पिल्लकेन वा| दार्वीत्वचश्च कल्केन प्रधानं व्रणरोपणम्||९३|| येनैव विधिना तैलं घृतं तेनैव साधयेत्| रक्तपित्तोत्तरं दृष्ट्वा रोपणीयं व्रणं भिषक्||९४||
🔊 Audio coming soon
ਨਾਤਿਰਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵ੍ਰਣਲਕ੍ਸਣਮਭਿਧਾਯ ਰੋਪਣਮਾਹ- ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਸਾਯਾ ਇਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਸੂਚਯਤਿ| ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਕ੍ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨੀ ਰੋਪਣੀ ਚ| ਘਤਂ ਤੈਰੇਵ ਸਾਧਯੇਦਿਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤਤੈਲਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੇਵ ਸਾਧਯੇਦਿਤਿ| ਘਤਵਿਸਯਮਾਹ- ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਰੋਪਣੀਯਮਿਤਿ ਵਚਨਾਦ੍ ਰੋਪਣਮੇਵ ਘਤਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ, ਨਤੁ ਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਥਂ ਘਤਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੮੬-੯੪||
Adhikarana 30 (95-96) · Śloka 96
ਕਦਮ੍ਬਾਰ੍ਜੁਨਨਿਮ੍ਬਾਨਾਂ ਪਾਟਲ੍ਯਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲਸ੍ਯ ਚ| ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਨੇ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਪਤ੍ਰਾਣ੍ਯਰ੍ਕਸ੍ਯ ਚਾਦਿਸ਼ੇਤ੍||੯੫|| ਵਾਰ੍ਕ੍ਸੋਥਵਾਜਿਨਃ ਕ੍ਸੌਮਃ ਪਟ੍ਟੋ ਵ੍ਰਣਹਿਤਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਸਵ੍ਯਦਕ੍ਸਿਣਃ||੯੬||
कदम्बार्जुननिम्बानां पाटल्याः पिप्पलस्य च| व्रणप्रच्छादने विद्वान् पत्राण्यर्कस्य चादिशेत्||९५|| वार्क्षोऽथवाऽऽजिनः क्षौमः पट्टो व्रणहितः स्मृतः| बन्धश्च द्विविधः शस्तो व्रणानां सव्यदक्षिणः||९६||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਰ੍ਕ੍ਸ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਵਕ੍ਸਭਵਂ ਵਲ੍ਕਲਂ ਵਾਰ੍ਕ੍ਸਮ੍| ਸਵ੍ਯਦਕ੍ਸਿਣ ਇਤਿ ਵਾਮਦਕ੍ਸਿਣਃ; ਵਾਮਪਰਿਕ੍ਸੇਪਃ ਸਵ੍ਯਃ, ਦਕ੍ਸਿਣਪਰਿਕ੍ਸੇਪੋ ਦਕ੍ਸਿਣਃ| ਅਤ੍ਰੈਵ ਸ਼ਲ੍ਯੋਕ੍ਤਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਬਨ੍ਧਾਵਰੋਧਃ ਕਾਰ੍ਯਃ||੯੫-੯੬||
Adhikarana 31 (97-100) · Śloka 100
ਲਵਣਾਮ੍ਲਕਟੂਸ੍ਣਾਨਿ ਵਿਦਾਹੀਨਿ ਗੁਰੂਣਿ ਚ| ਵਰ੍ਜਯੇਦਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਵ੍ਰਣੀ ਮੈਥੁਨਮੇਵ ਚ||੯੭|| ਨਾਤਿਸ਼ੀਤਗੁਰੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਵਿਦਾਹਿ ਯਥਾਵ੍ਰਣਮ੍| ਅਨ੍ਨਪਾਨਂ ਵ੍ਰਣਹਿਤਂ ਹਿਤਂ ਚਾਸ੍ਵਪਨਂ ਦਿਵਾ||੯੮|| ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਨਿ ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਬਂਹਣੀਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ| ਉਤ੍ਸਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਨਿਮ੍ਨਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੯੯|| ਭੂਰ੍ਜਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਸ਼੍ਮਕਾਸੀਸਮਧੋਭਾਗਾਨਿ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਵ੍ਰਣਾਵਸਾਦਨਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਲਵਿਙ੍ਕਕਪੋਤਵਿਟ੍||੧੦੦||
लवणाम्लकटूष्णानि विदाहीनि गुरूणि च| वर्जयेदन्नपानानि व्रणी मैथुनमेव च||९७|| नातिशीतगुरुस्निग्धमविदाहि यथाव्रणम्| अन्नपानं व्रणहितं हितं चास्वपनं दिवा||९८|| स्तन्यानि जीवनीयानि बृंहणीयानि यानि च| उत्सादनार्थं निम्नानां व्रणानां तानि कल्पयेत्||९९|| भूर्जग्रन्थ्यश्मकासीसमधोभागानि गुग्गुलुः| व्रणावसादनं तद्वत् कलविङ्ककपोतविट्||१००||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਨਿ ਸਡ੍ਵਿਰੇਚਨਸ਼ਤਾਸ਼੍ਰਿਤੀਯੋਕ੍ਤਾਨਿ| ਅਸ਼੍ਮਕਾਸੀਸਂ ਧਾਤੁਕਾਸੀਸਮ੍| ਅਧੋਭਾਗਾਨਿ ਤ੍ਰਿਵਤਾਦੀਨਿ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ||੯੭-੧੦੦||
Adhikarana 32 (101-106) · Śloka 106
ਰੁਧਿਰੇਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਤੁ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਚ੍ਛੇਦ੍ਯੇਧਿਮਾਂਸਕੇ| ਕਫਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਗਣ੍ਡੇਸੁ ਵਾਤਸ੍ਤਮ੍ਭਾਨਿਲਾਰ੍ਤਿਸੁ||੧੦੧|| ਗੂਢਪੂਯਲਸੀਕੇਸੁ ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸ੍ਥਿਰੇਸੁ ਚ| ਕਪ੍ਤੇਸੁ ਚਾਙ੍ਗਦੇਸ਼ੇਸੁ ਕਰ੍ਮਾਗ੍ਨੇਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੦੨|| ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨ ਤੈਲੇਨ ਮਜ੍ਜਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਸਾਘਤੈਃ| ਤਪ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਲੋਹੈਰ੍ਦਹੇਦ੍ਦਾਹਵਿਸ਼ੇਸਵਿਤ੍||੧੦੩|| ਰੂਕ੍ਸਾਣਾਂ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨ੍ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਨ੍| ਦਹੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੋਹੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਸ੍ਤਤੋਨ੍ਯਥਾ||੧੦੪|| ਬਾਲਦੁਰ੍ਬਲਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍| ਤਸ੍ਣਾਜ੍ਵਰਪਰੀਤਾਨਾਮਬਲਾਨਾਂ ਵਿਸਾਦਿਨਾਮ੍||੧੦੫|| ਨਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮੋਪਦੇਸ੍ਟਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਯੁਮਰ੍ਮਵ੍ਰਣੇਸੁ ਚ| ਸਵਿਸੇਸੁ ਚ ਸ਼ਲ੍ਯੇਸੁ ਨੇਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਵ੍ਰਣੇਸੁ ਚ||੧੦੬||
रुधिरेऽतिप्रवृत्ते तु च्छिन्ने च्छेद्येऽधिमांसके| कफग्रन्थिषु गण्डेषु वातस्तम्भानिलार्तिषु||१०१|| गूढपूयलसीकेषु गम्भीरेषु स्थिरेषु च| कप्तेषु चाङ्गदेशेषु कर्माग्नेः सम्प्रशस्यते||१०२|| मधूच्छिष्टेन तैलेन मज्जक्षौद्रवसाघृतैः| तप्तैर्वा विविधैर्लोहैर्दहेद्दाहविशेषवित्||१०३|| रूक्षाणां सुकुमाराणां गम्भीरान्मारुतोत्तरान्| दहेत् स्नेहमधूच्छिष्टैर्लोहैः क्षौद्रैस्ततोऽन्यथा||१०४|| बालदुर्बलवृद्धानां गर्भिण्या रक्तपित्तिनाम्| तृष्णाज्वरपरीतानामबलानां विषादिनाम्||१०५|| नाग्निकर्मोपदेष्टव्यं स्नायुमर्मव्रणेषु च| सविषेषु च शल्येषु नेत्रकुष्ठव्रणेषु च||१०६||
🔊 Audio coming soon
ਛੇਦ੍ਯੇ ਇਤਿ ਛੇਦਨਾਰ੍ਹੇ| ਕ੍ਲਪ੍ਤੇਸ੍ਵਿਤਿ ਕਰ੍ਤਿਤੇਸੁ| ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਨਿਗ੍ਧਦਾਹਭੇਦਵਿਸਯਂ ਦਾਹਕਵਸ੍ਤੁਭੇਦਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਦਾਹਵਿਸ਼ੇਸਵਿਦਿਤਿ ਦਾਹਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਾਦਿਰੂਪਂ ਤਥਾ ਬਿਨ੍ਦੁਵਲਯਾਦਿਰੂਪਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਦਾਹਵਿਸ਼ੇਸਵਿਤ੍| ਵਿਸਾਦਿਨਾਮਿਤਿ ਭਕ੍ਸਿਤਵਿਸਾਣਾਮ੍||੧੦੧-੧੦੬||
Adhikarana 33 (107-109) · Śloka 109
ਰੋਗਦੋਸਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲਾਗ੍ਨਿਕੋਵਿਦਃ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਗ੍ਨਿਕਤ੍ਯੇਸੁ ਕ੍ਸਾਰਮਪ੍ਯਵਚਾਰਯੇਤ੍||੧੦੭|| ਕਠਿਨਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਣਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧੈਃ ਸਾਰੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪਿਤਾਃ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਜ੍ਜਵਸਾਧੂਪੈਃ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵ੍ਰਣਾਃ||੧੦੮|| ਰੁਜਃ ਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਕਮਯਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਣਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ| ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਚਾਪਿ ਧੂਪਨੇਨੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੧੦੯||
रोगदोषबलापेक्षी मात्राकालाग्निकोविदः| शस्त्रकर्माग्निकृत्येषु क्षारमप्यवचारयेत्||१०७|| कठिनत्वं व्रणा यान्ति गन्धैः सारैश्च धूपिताः| सर्पिर्मज्जवसाधूपैः शैथिल्यं यान्ति हि व्रणाः||१०८|| रुजः स्रावाश्च गन्धाश्च कृमयश्च व्रणाश्रिताः| शैथिल्यं मार्दवं चापि धूपनेनोपशाम्यति||१०९||
🔊 Audio coming soon
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮੇਸੁ ਕ੍ਸਾਰਃ ਪਥਙ੍ਨ ਪਠਿਤਃ, ਤਥਾਪਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵ੍ਯਾਪਾਰਕਰ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਗਹੀਤ ਏਵੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸਾਰਮਪ੍ਯਵਚਾਰਯੇਦਿਤਿ ਵਚਨੇਨ ਕ੍ਸਾਰੋਪਿ ਵਿਹਿਤਃ||੧੦੭-੧੦੯||
Adhikarana 34 (110-112) · Śloka 112
ਲੋਧ੍ਰਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ਼ੁਙ੍ਗਾਨਿ ਖਦਿਰਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਘਤਮ੍| ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਧਨਃ||੧੧੦|| ਸਰੁਜਃ ਕਠਿਨਾਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਨਿਰਾਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ| ਯਵਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਰ੍ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧੧੧|| ਮੁਦ੍ਗਸਸ੍ਟਿਕਸ਼ਾਲੀਨਾਂ ਪਾਯਸੈਰ੍ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍| ਸਘਤੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਰ੍ਵਾ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਤਾਨਭੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼ਃ||੧੧੨||
लोध्रन्यग्रोधशुङ्गानि खदिरस्त्रिफला घृतम्| प्रलेपो व्रणशैथिल्यसौकुमार्यप्रसाधनः||११०|| सरुजः कठिनाः स्तब्धा निरास्रावाश्च ये व्रणाः| यवचूर्णैः ससर्पिष्कैर्बहुशस्तान् प्रलेपयेत्||१११|| मुद्गषष्टिकशालीनां पायसैर्वा यथाक्रमम्| सघृतैर्जीवनीयैर्वा तर्पयेत्तानभीक्ष्णशः||११२||
🔊 Audio coming soon
ਤਰ੍ਪਯੇਦਿਤਿ ਤਰ੍ਪਣਾਰ੍ਥਂ ਲੇਪਂ ਕਾਰਯੇਤ੍||੧੧੦-੧੧੨||
Adhikarana 35 (113-119) · Śloka 119
ਕਕੁਭੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਲੋਧ੍ਰਜਾਮ੍ਬਵਕਟ੍ਫਲੈਃ| ਤ੍ਵਚਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਵ੍ਰਣਾਃ||੧੧੩|| ਮਨਃਸ਼ਿਲੈਲਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਲਾਕ੍ਸਾ ਚ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਃ ਪਰਃ||੧੧੪|| ਅਯੋਰਜਃ ਸਕਾਸੀਸਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ| ਕਰੋਤਿ ਲੇਪਃ ਕਸ੍ਣਤ੍ਵਂ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਨਵਤ੍ਵਚਿ||੧੧੫|| ਕਾਲੀਯਕਨਤਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਹੇਮਕਾਨ੍ਤਾਰਸੋਤ੍ਤਮੈਃ | ਲੇਪਃ ਸਗੋਮਯਰਸਃ ਸਵਰ੍ਣੀਕਰਣਃ ਪਰਃ||੧੧੬|| ਧ੍ਯਾਮਕਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਨਿਚੁਲਮੂਲਂ ਲਾਕ੍ਸਾ ਸਗੈਰਿਕਾ| ਸਹੇਮਸ਼੍ਚਾਮਤਾਸਙ੍ਗਃ ਕਾਸੀਸਂ ਚੇਤਿ ਵਰ੍ਣਕਤ੍||੧੧੭|| ਚਤੁਸ੍ਪਦਾਨਾਂ ਤ੍ਵਗ੍ਲੋਮਖੁਰਸ਼ਙ੍ਗਾਸ੍ਥਿਭਸ੍ਮਨਾ| ਤੈਲਾਕ੍ਤਾ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਭੂਮਿਰ੍ਭਵੇਲ੍ਲੋਮਵਤੀ ਪੁਨਃ||੧੧੮|| ਸੋਡਸ਼ੋਪਦ੍ਰਵਾ ਯੇ ਚ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ||੧੧੯||
ककुभोदुम्बराश्वत्थलोध्रजाम्बवकट्फलैः| त्वचमाश्वेव गृह्णन्ति त्वक्चूर्णैश्चूर्णिता व्रणाः||११३|| मनःशिलैला मञ्जिष्ठा लाक्षा च रजनीद्वयम्| प्रलेपः सघृतक्षौद्रस्त्वग्विशुद्धिकरः परः||११४|| अयोरजः सकासीसं त्रिफलाकुसुमानि च| करोति लेपः कृष्णत्वं सद्य एव नवत्वचि||११५|| कालीयकनताम्रास्थिहेमकान्तारसोत्तमैः | लेपः सगोमयरसः सवर्णीकरणः परः||११६|| ध्यामकाश्वत्थनिचुलमूलं लाक्षा सगैरिका| सहेमश्चामृतासङ्गः कासीसं चेति वर्णकृत्||११७|| चतुष्पदानां त्वग्लोमखुरशृङ्गास्थिभस्मना| तैलाक्ता चूर्णिता भूमिर्भवेल्लोमवती पुनः||११८|| षोडशोपद्रवा ये च व्रणानां परिकीर्तिताः| तेषां चिकित्सा निर्दिष्टा यथास्वं स्वे चिकित्सिते||११९||
🔊 Audio coming soon
ਕਕੁਭੇਤ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਕਰਣੇਨ ਤ੍ਵਗ੍ਜਨਨਂ ਤਥਾ ਸਵਰ੍ਣਕਰਣਂ ਤਥਾ ਰੋਮਜਨਨਮਿਤਿ ਉਪਕ੍ਰਮਤ੍ਰਯਮਾਹ| ਤ੍ਵਚਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤੀਤਿ ਸਤ੍ਵਚੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਕੁਸੁਮਾਨੀਤਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਵਕ੍ਸਪੁਸ੍ਪਾਣਿ| ਲਤਾ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਕਾਨ੍ਤਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਰਸੋਤ੍ਤਮਃ ਪਾਰਦਃ, ਘਤਂ ਵਾ| ਅਮਤਾਸਙ੍ਗਃ ਕਰ੍ਪਰਿਕਾਤੁਤ੍ਥਮ੍||੧੧੩-੧੧੯||
Adhikarana 36 (120-121) · Śloka 121
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਦ੍ਵੌ ਵ੍ਰਣੌ ਵ੍ਰਣਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਦੁਸ੍ਟਿਰੇਵ ਚ| ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਗਨ੍ਧਾਃ ਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚ ਸੋਪਸਰ੍ਗਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ||੧੨੦|| ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰੇ ਸਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੇਤਨ੍ਨਵਕਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍| ਮੁਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸਮਾਸਾਭ੍ਯਾਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਯ ਧੀਮਤੇ||੧੨੧||
तत्र श्लोकौ- द्वौ व्रणौ व्रणभेदाश्च परीक्षा दुष्टिरेव च| स्थानानि गन्धाः स्रावाश्च सोपसर्गाः क्रियाश्च याः||१२०|| व्रणाधिकारे सप्रश्नमेतन्नवकमुक्तवान्| मुनिर्व्याससमासाभ्यामग्निवेशाय धीमते||१२१||
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵੌ ਵ੍ਰਣਾਵਿਤ੍ਯਾਦ੍ਯਧ੍ਯਾਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਃ||੧੨੦-੧੨੧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੫||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने द्विव्रणीयचिकित्सितं नाम पञ्चविंशोऽध्यायः||२५||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੫||