Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो द्विव्रणीयचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
31. dvivraṇīyacikitsitam
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਪਰਾਵਰਜ੍ਞਮਾਤ੍ਰੇਯਂ ਗਤਮਾਨਮਦਵ੍ਯਥਮ੍| ਅਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਗੁਰੁਂ ਕਾਲੇ ਵਿਨਯਾਦਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍||੩|| ਭਗਵਨ੍! ਪੂਰ੍ਵਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟੌ ਦ੍ਵੌ ਵ੍ਰਣੌ ਰੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ| ਤਯੋਰ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ਰ੍ਮਦ!||੪||
View original
परावरज्ञमात्रेयं गतमानमदव्यथम्| अग्निवेशो गुरुं काले विनयादिदमब्रवीत्||३|| भगवन्! पूर्वमुद्दिष्टौ द्वौ व्रणौ रोगसङ्ग्रहे| तयोर्लिङ्गं चिकित्सां च वक्तुमर्हसि शर्मद!||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 8
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਗੁਰੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍| ਯੌ ਵ੍ਰਣੌ ਪੂਰ੍ਵਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟੌ ਨਿਜਸ਼੍ਚਾਗਨ੍ਤੁਰੇਵ ਚ||੫|| ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਸੌਮ੍ਯ! ਤਯੋਰ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਨਿਜਃ ਸ਼ਰੀਰਦੋਸੋਤ੍ਥ ਆਗਨ੍ਤੁਰ੍ਬਾਹ੍ਯਹੇਤੁਜਃ||੬|| ਵਧਬਨ੍ਧਪ੍ਰਪਤਨਾਦ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਦਨ੍ਤਨਖਕ੍ਸਤਾਤ੍| ਆਗਨ੍ਤਵੋ ਵ੍ਰਣਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਗ੍ਨਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਜਾਃ||੭|| ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਗਦਪ੍ਰਲੇਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਭੇਸਜੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਚ ਤੇ| ਲਿਙ੍ਗੈਕਦੇਸ਼ੈਰ੍ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਵਿਪਰੀਤਾ ਨਿਜੈਰ੍ਵ੍ਰਣੈਃ ||੮||
View original
इत्यग्निवेशस्य वचो निशम्य गुरुरब्रवीत्| यौ व्रणौ पूर्वमुद्दिष्टौ निजश्चागन्तुरेव च||५|| श्रूयतां विधिवत् सौम्य! तयोर्लिङ्गं च भेषजम्| निजः शरीरदोषोत्थ आगन्तुर्बाह्यहेतुजः||६|| वधबन्धप्रपतनाद्दंष्ट्रादन्तनखक्षतात्| आगन्तवो व्रणास्तद्वद्विषस्पर्शाग्निशस्त्रजाः||७|| मन्त्रागदप्रलेपाद्यैर्भेषजैर्हेतुभिश्च ते| लिङ्गैकदेशैर्निर्दिष्टा विपरीता निजैर्व्रणैः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਨਿਜਹੇਤੂਨਾਮਾਗਨ੍ਤੂਨਾਮਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦੋਸਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਨਿਜਾਨਾਮੌਸਧਂ ਯਥਾ||੯||
View original
व्रणानां निजहेतूनामागन्तूनामशाम्यताम्| कुर्याद्दोषबलापेक्षी निजानामौषधं यथा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਰ੍ਦੁਸ੍ਟਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾ ਨਣਾਮ੍| ਬਹਿਰ੍ਮਾਰ੍ਗਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਨਿਜਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍||੧੦||
View original
यथास्वैर्हेतुभिर्दुष्टा वातपित्तकफा नृणाम्| बहिर्मार्गं समाश्रित्य जनयन्ति निजान् व्रणान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-16) · Śloka 16
ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਕਠਿਨਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਮਨ੍ਦਸ੍ਰਾਵੋਤਿਤੀਵ੍ਰਰੁਕ੍ | ਤੁਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸ਼੍ਯਾਵੋ ਵ੍ਰਣੋ ਮਾਰੁਤਸਮ੍ਭਵਃ||੧੧|| ਸਮ੍ਪੂਰਣੈਃ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਨੈਃ| ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਪਰਿਸੇਕੈਸ਼੍ਚ ਵਾਤਵ੍ਰਣਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੨|| ਤਸ੍ਣਾਮੋਹਜ੍ਵਰਸ੍ਵੇ(ਕ੍ਲੇ)ਦਦਾਹਦੁਸ੍ਟ੍ਯਵਦਾਰਣੈਃ| ਵ੍ਰਣਂ ਪਿਤ੍ਤਕਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਗਨ੍ਧੈਃ ਸ੍ਰਾਵੈਸ਼੍ਚ ਪੂਤਿਕੈਃ||੧੩|| ਸ਼ੀਤਲੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ੍ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਚਨੈਃ| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਸ਼੍ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਮ੍||੧੪|| ਬਹੁਪਿਚ੍ਛੋ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸ੍ਤਿਮਿਤੋ ਮਨ੍ਦਵੇਦਨਃ| ਪਾਣ੍ਡੁਵਰ੍ਣੋਲ੍ਪਸਙ੍ਕ੍ਲੇਦਸ਼੍ਚਿਰਕਾਰੀ ਕਫਵ੍ਰਣਃ||੧੫|| ਕਸਾਯਕਟੁਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਚਨੈਃ| ਕਫਵ੍ਰਣਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯੇਤ੍ਤਥਾ ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨੈਃ ||੧੬||
View original
स्तब्धः कठिनसंस्पर्शो मन्दस्रावोऽतितीव्ररुक् | तुद्यते स्फुरति श्यावो व्रणो मारुतसम्भवः||११|| सम्पूरणैः स्नेहपानैः स्निग्धैः स्वेदोपनाहनैः| प्रदेहैः परिषेकैश्च वातव्रणमुपाचरेत्||१२|| तृष्णामोहज्वरस्वे(क्ले)ददाहदुष्ट्यवदारणैः| व्रणं पित्तकृतं विद्याद्गन्धैः स्रावैश्च पूतिकैः||१३|| शीतलैर्मधुरैस्तिक्तैः प्रदेहपरिषेचनैः| सर्पिष्पानैर्विरेकैश्च पैत्तिकं शमयेद्व्रणम्||१४|| बहुपिच्छो गुरुः स्निग्धः स्तिमितो मन्दवेदनः| पाण्डुवर्णोऽल्पसङ्क्लेदश्चिरकारी कफव्रणः||१५|| कषायकटुरूक्षोष्णैः प्रदेहपरिषेचनैः| कफव्रणं प्रशमयेत्तथा लङ्घनपाचनैः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (17-19) · Śloka 19
ਤੌ ਦ੍ਵੌ ਨਾਨਾਤ੍ਵਭੇਦੇਨ ਨਿਰੁਕ੍ਤਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਰਣਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ, ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮਤਾਃ||੧੭|| ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਃ, ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਸੋਡਸ਼ੋਪਦ੍ਰਵਾ ਦੋਸਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਤਥਾ||੧੮|| ਤਥਾ ਚੋਪਕ੍ਰਮਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਮੁਦਾਹਤਾਃ| ਵਿਭਜ੍ਯਮਾਨਾਞ੍ਛਣੁ ਮੇ ਸਰ੍ਵਾਨੇਤਾਨ੍ ਯਥੇਰਿਤਾਨ੍||੧੯||
View original
तौ द्वौ नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः| तेषां परीक्षा त्रिविधा, प्रदुष्टा द्वादश स्मृताः||१७|| स्थानान्यष्टौ तथा गन्धाः, परिस्रावाश्चतुर्दश| षोडशोपद्रवा दोषाश्चत्वारो विंशतिस्तथा||१८|| तथा चोपक्रमाः सिद्धाः षट्त्रिंशत् समुदाहृताः| विभज्यमानाञ्छृणु मे सर्वानेतान् यथेरितान्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (20-21) · Śloka 21
ਕਤ੍ਯੋਤ੍ਕਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਦੁਸ੍ਟੋਦੁਸ੍ਟੋ ਮਰ੍ਮਸ੍ਥਿਤੋ ਨ ਚ| ਸਂਵਤੋ ਦਾਰੁਣਃ ਸ੍ਰਾਵੀ ਸਵਿਸੋ ਵਿਸਮਸ੍ਥਿਤਃ||੨੦|| ਉਤ੍ਸਙ੍ਗ੍ਯੁਤ੍ਸਨ੍ਨ ਏਸਾਂ ਚ ਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਨਾਨਾਤ੍ਵਭੇਦੇਨ ਨਿਰੁਕ੍ਤਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਰਣਾਃ||੨੧||
View original
कृत्योत्कृत्यस्तथा दुष्टोऽदुष्टो मर्मस्थितो न च| संवृतो दारुणः स्रावी सविषो विषमस्थितः||२०|| उत्सङ्ग्युत्सन्न एषां च व्रणान् विद्याद्विपर्ययात्| इति नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (22-23) · Śloka 23
ਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਃ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਸ੍ਮਤਾ| ਵਯੋਵਰ੍ਣਸ਼ਰੀਰਾਣਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍||੨੨|| ਹੇਤ੍ਵਰ੍ਤਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਗ੍ਨਿਬਲਂ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯਂ ਵਚਨਾਦ੍ਬੁਧੈਃ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਾਰ੍ਦਵਸ਼ੈਤ੍ਯੇ ਚ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯੇ ਸਵਿਪਰ੍ਯਯੇ||੨੩||
View original
दर्शनप्रश्नसंस्पर्शैः परीक्षा त्रिविधा स्मृता| वयोवर्णशरीराणामिन्द्रियाणां च दर्शनात्||२२|| हेत्वर्तिसात्म्याग्निबलं परीक्ष्यं वचनाद्बुधैः| स्पर्शान्मार्दवशैत्ये च परीक्ष्ये सविपर्यये||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (24-25) · Śloka 25
ਸ਼੍ਵੇਤੋਵਸਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਾਤਿਸ੍ਥੂਲਵਰ੍ਤ੍ਮਾਤਿਪਿਞ੍ਜਰਃ | ਨੀਲਃਸ਼੍ਯਾਵੋਤਿਪਿਡਕੋ ਰਕ੍ਤਃ ਕਸ੍ਣੋਤਿਪੂਤਿਕਃ||੨੪|| ਰੋਪ੍ਯਃ ਕੁਮ੍ਭੀਮੁਖਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵ੍ਰਣਾਃ| ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਦੋਸਾਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇਣ ਵੈ||੨੫||
View original
श्वेतोऽवसन्नवर्त्माऽतिस्थूलवर्त्माऽतिपिञ्जरः | नीलःश्यावोऽतिपिडको रक्तः कृष्णोऽतिपूतिकः||२४|| रोप्यः कुम्भीमुखश्चेति प्रदुष्टा द्वादश व्रणाः| चतुर्विंशतिरुद्दिष्टा दोषाः कल्पान्तरेण वै||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (26) · Śloka 26
ਤ੍ਵਕ੍ਸਿਰਾਮਾਂਸਮੇਦੋਸ੍ਥਿਸ੍ਨਾਯੁਮਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| ਵ੍ਰਣਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨ੍ਯਸ੍ਟਾਵੇਤਾਨਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ||੨੬||
View original
त्वक्सिरामांसमेदोऽस्थिस्नायुमर्मान्तराश्रयाः| व्रणस्थानानि निर्दिष्टान्यष्टावेतानि सङ्ग्रहे||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (27) · Śloka 27
ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਵਸਾਪੂਯਰਕ੍ਤਸ਼੍ਯਾਵਾਮ੍ਲਪੂਤਿਕਾਃ| ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਗਨ੍ਧਜ੍ਞੈਰਸ੍ਟੌ ਗਨ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ||੨੭||
View original
सर्पिस्तैलवसापूयरक्तश्यावाम्लपूतिकाः| व्रणानां व्रणगन्धज्ञैरष्टौ गन्धाः प्रकीर्तिताः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (28-30) · Śloka 31
ਲਸੀਕਾਜਲਪੂਯਾਸਗ੍ਘਾਰਿਦ੍ਰਾਰੁਣਪਿਞ੍ਜਰਾਃ| ਕਸਾਯਨੀਲਹਰਿਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਸਿਤਾਸਿਤਾਃ||੨੮|| ਇਤਿ ਰੂਪੈਃ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਵ੍ਰਣਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼| ਵਿਸਰ੍ਪਃ ਪਕ੍ਸਘਾਤਸ਼੍ਚ ਸਿਰਾਸ੍ਤਮ੍ਭੋਪਤਾਨਕਃ||੨੯|| ਮੋਹੋਨ੍ਮਾਦਵ੍ਰਣਰੁਜੋ ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਹਨੁਗ੍ਰਹਃ| ਕਾਸਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਰਤੀਸਾਰੋ ਹਿਕ੍ਕਾ ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸਵੇਪਥੁਃ||੩੦|| ਸੋਡਸ਼ੋਪਦ੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਚਿਨ੍ਤਕੈਃ|੩੧|
View original
लसीकाजलपूयासृग्घारिद्रारुणपिञ्जराः| कषायनीलहरितस्निग्धरूक्षसितासिताः||२८|| इति रूपैः समुद्दिष्टा व्रणस्रावाश्चतुर्दश| विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः||२९|| मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः||३०|| षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः|३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35
ਸ੍ਨਾਯੁਕ੍ਲੇਦਾਤ੍ਸਿਰਾਕ੍ਲੇਦਾਦ੍ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਾਤ੍ਕਮਿਭਕ੍ਸਣਾਤ੍ ||੩੧|| ਅਸ੍ਥਿਭੇਦਾਤ੍ ਸਸ਼ਲ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਵਿਸਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਪਣਾਤ੍| ਨਖਕਾਸ੍ਠਪ੍ਰਭੇਦਾਚ੍ਚ ਚਰ੍ਮਲੋਮਾਤਿਘਟ੍ਟਨਾਤ੍ ||੩੨|| ਮਿਥ੍ਯਾਬਨ੍ਧਾਦਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਦਤਿਭੈਸਜ੍ਯਕਰ੍ਸਣਾਤ੍| ਅਜੀਰ੍ਣਾਦਤਿਭੁਕ੍ਤਾਚ੍ਚ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਭੋਜਨਾਤ੍||੩੩|| ਸ਼ੋਕਾਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਨ੍ਮੈਥੁਨਾਤ੍ਤਥਾ| ਵ੍ਰਣਾ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਿਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦੇਹਿਨਾਮ੍||੩੪|| ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਾਚ੍ਚ ਗਨ੍ਧਾਚ੍ਚ ਦੋਸਾਚ੍ਚੋਪਦ੍ਰਵੈਃ ਸਹ| ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਬਹੁਦੋਸਾਣਾਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤ੍ਵਂ ਚੋਪਜਾਯਤੇ||੩੫||
View original
स्नायुक्लेदात्सिराक्लेदाद्गाम्भीर्यात्कृमिभक्षणात् ||३१|| अस्थिभेदात् सशल्यत्वात् सविषत्वाच्च सर्पणात्| नखकाष्ठप्रभेदाच्च चर्मलोमातिघट्टनात् ||३२|| मिथ्याबन्धादति स्नेहादतिभैषज्यकर्षणात्| अजीर्णादतिभुक्ताच्च विरुद्धासात्म्यभोजनात्||३३|| शोकात् क्रोधाद्दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| व्रणा न प्रशमं यान्ति निष्क्रियत्वाच्च देहिनाम्||३४|| परिस्रावाच्च गन्धाच्च दोषाच्चोपद्रवैः सह| व्रणानां बहुदोषाणां कृच्छ्रत्वं चोपजायते||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (36-37) · Śloka 37
ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਜਃ ਸੁਖੇ ਦੇਸ਼ੇ ਤਰੁਣਸ੍ਯਾਨੁਪਦ੍ਰਵਃ| ਧੀਮਤੋਭਿਨਵਃ ਕਾਲੇ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਃ ਸ੍ਮਤੋ ਵ੍ਰਣਃ||੩੬|| ਗੁਣੈਰਨ੍ਯਤਮੈਰ੍ਹੀਨਸ੍ਤਤਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰੋ ਵ੍ਰਣਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਹੀਨੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯੋ ਨਿਰੁਪਕ੍ਰਮਃ ||੩੭||
View original
त्वङ्मांसजः सुखे देशे तरुणस्यानुपद्रवः| धीमतोऽभिनवः काले सुखसाध्यः स्मृतो व्रणः||३६|| गुणैरन्यतमैर्हीनस्ततः कृच्छ्रो व्रणः स्मृतः| सर्वैर्विहीनो विज्ञेयस्त्वसाध्यो निरुपक्रमः ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (38) · Śloka 39
ਵ੍ਰਣਾਨਾਮਾਦਿਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗੈਰਧੋਭਾਗੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਰੇਵ ਚ||੩੮|| ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵ੍ਰਣਾਃ|੩੯|
View original
व्रणानामादितः कार्यं यथासन्नं विशोधनम्| ऊर्ध्वभागैरधोभागैः शस्त्रैर्बस्तिभिरेव च||३८|| सद्यः शुद्धशरीराणां प्रशमं यान्ति हि व्रणाः|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43
ਯਥਾਕ੍ਰਮਮਤਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਣੁ ਸਰ੍ਵਾਨੁਪਕ੍ਰਮਾਨ੍||੩੯|| ਸ਼ੋਫਘ੍ਨਂ ਸਡ੍ਵਿਧਂ ਚੈਵ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਵਪੀਡਨਮ੍| ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਂ ਸਸਨ੍ਧਾਨਂ ਸ੍ਵੇਦਃ ਸ਼ਮਨਮੇਸਣਮ੍||੪੦|| ਸ਼ੋਧਨੌ ਰੋਪਣੀਯੌ ਚ ਕਸਾਯੌ ਸਪ੍ਰਲੇਪਨੌ| ਦ੍ਵੇ ਤੈਲੇ ਤਦ੍ਗੁਣੇ ਪਤ੍ਰਂ ਛਾਦਨੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਬਨ੍ਧਨੇ||੪੧|| ਭੋਜ੍ਯਮੁਤ੍ਸਾਦਨਂ ਦਾਹੋ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸਾਵਸਾਦਨਃ| ਕਾਠਿਨ੍ਯਮਾਰ੍ਦਵਕਰੇ ਧੂਪਨਾਲੇਪਨੇ ਸ਼ੁਭੇ||੪੨|| ਵ੍ਰਣਾਵਚੂਰ੍ਣਨਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਰੋਪਣਂ ਲੋਮਰੋਹਣਮ੍| ਇਤਿ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਸਮੁਪਕ੍ਰਮਾਃ||੪੩||
View original
यथाक्रममतश्चोर्ध्वं शृणु सर्वानुपक्रमान्||३९|| शोफघ्नं षड्विधं चैव शस्त्रकर्मावपीडनम्| निर्वापणं ससन्धानं स्वेदः शमनमेषणम्||४०|| शोधनौ रोपणीयौ च कषायौ सप्रलेपनौ| द्वे तैले तद्गुणे पत्रं छादने द्वे च बन्धने||४१|| भोज्यमुत्सादनं दाहो द्विविधः सावसादनः| काठिन्यमार्दवकरे धूपनालेपने शुभे||४२|| व्रणावचूर्णनं वर्ण्यं रोपणं लोमरोहणम्| इति षट्त्रिंशदुद्दिष्टा व्रणानां समुपक्रमाः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (44-48) · Śloka 48
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਭਿਸਗ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਸ਼ੋਫਮਾਦਿਤਃ| ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਚਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਜਾਤਵ੍ਰਣਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੪੪|| ਸ਼ੋਧਯੇਦ੍ਬਹੁਦੋਸਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਲ੍ਪਦੋਸਾਨ੍ ਵਿਲਙ੍ਘਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਸਾਯਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਾ ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਨ੍||੪੫|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਵੇਤਸਵਲ੍ਕਲੈਃ| ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੋਫਨਿਰ੍ਵਾਪਣਃ ਪਰਮ੍||੪੬|| ਵਿਜਯਾ ਮਧੁਕਂ ਵੀਰਾ ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਪ੍ਰਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਚਨ੍ਦਨਃ||੪੭|| ਸਕ੍ਤਵੋ ਮਧੁਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਃ| ਅਵਿਦਾਹੀਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਸ਼ੋਫੇ ਭੇਸਜਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੪੮||
View original
पूर्वरूपं भिषग्बुद्ध्वा व्रणानां शोफमादितः| रक्तावसेचनं कुर्यादजातव्रणशान्तये||४४|| शोधयेद्बहुदोषांस्तु स्वल्पदोषान् विलङ्घयेत्| पूर्वं कषायसर्पिर्भिर्जयेद्वा मारुतोत्तरान्||४५|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्कलैः| ससर्पिष्कैः प्रलेपः स्याच्छोफनिर्वापणः परम्||४६|| विजया मधुकं वीरा बिसग्रन्थिः शतावरी| नीलोत्पलं नागपुष्पं प्रदेहः स्यात् सचन्दनः||४७|| सक्तवो मधुकं सर्पिः प्रदेहः स्यात् सशर्करः| अविदाहीनि चान्नानि शोफे भेषजमुत्तमम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (49-54) · Śloka 54
ਸ ਚੇਦੇਵਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ੋਫੋ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਤਸ੍ਯੋਪਨਾਹੈਃ ਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਪਾਟਨਂ ਹਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੪੯|| ਤੈਲੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾਪਿ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸਕ੍ਤੁਪਿਣ੍ਡਿਕਾ| ਸੁਖੋਸ੍ਣਾ ਸ਼ੋਫਪਾਕਾਰ੍ਥਮੁਪਨਾਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੫੦|| ਸਤਿਲਾ ਸਾਤਸੀਬੀਜਾ ਦਧ੍ਯਮ੍ਲਾ ਸਕ੍ਤੁਪਿਣ੍ਡਿਕਾ| ਸਕਿਣ੍ਵਕੁਸ੍ਠਲਵਣਾ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਦੁਪਨਾਹਨੇ||੫੧|| ਰੁਗ੍ਦਾਹਰਾਗਤੋਦੈਸ਼੍ਚ ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਸ਼ੋਫਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਜਲਬਸ੍ਤਿਸਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸਮ੍ਪਕ੍ਵਂ ਪੀਡਿਤੋਨ੍ਨਤਮ੍||੫੨|| ਉਮਾਥੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ਸੌਧਂ ਪਯੋ ਦਕ੍ਸਕਪੋਤਯੋਃ| ਵਿਟ੍ ਪਲਾਸ਼ਭਵਃ ਕ੍ਸਾਰੋ ਹੇਮਕ੍ਸੀਰੀ ਮੁਕੂਲਕਃ||੫੩|| ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਭੇਸਜਗਣਃ ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਥਪ੍ਰਭੇਦਨਃ| ਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਯ, ਕਚ੍ਛ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਪਰਮੁਚ੍ਯਤੇ||੫੪||
View original
स चेदेवमुपक्रान्तः शोफो न प्रशमं व्रजेत्| तस्योपनाहैः पक्वस्य पाटनं हितमुच्यते||४९|| तैलेन सर्पिषा वाऽपि ताभ्यां वा सक्तुपिण्डिका| सुखोष्णा शोफपाकार्थमुपनाहः प्रशस्यते||५०|| सतिला सातसीबीजा दध्यम्ला सक्तुपिण्डिका| सकिण्वकुष्ठलवणा शस्ता स्यादुपनाहने||५१|| रुग्दाहरागतोदैश्च विदग्धं शोफमादिशेत्| जलबस्तिसमस्पर्शं सम्पक्वं पीडितोन्नतम्||५२|| उमाऽथो गुग्गुलुः सौधं पयो दक्षकपोतयोः| विट् पलाशभवः क्षारो हेमक्षीरी मुकूलकः||५३|| इत्युक्तो भेषजगणः पक्वशोथप्रभेदनः| सुकुमारस्य, कृच्छ्रस्य शस्त्रं तु परमुच्यते||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (55) · Śloka 55
ਪਾਟਨਂ ਵ੍ਯਧਨਂ ਚੈਵ ਛੇਦਨਂ ਲੇਪਨਂ ਤਥਾ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਨਂ ਸੀਵਨਂ ਚੈਵ ਸਡ੍ਵਿਧਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ ਤਤ੍||੫੫||
View original
पाटनं व्यधनं चैव छेदनं लेपनं तथा| प्रच्छनं सीवनं चैव षड्विधं शस्त्रकर्म तत्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (56-60) · Śloka 61
ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਃ ਪਕ੍ਵਸ਼ੋਥਾਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸਤਗੁਦੋਦਰਮ੍| ਅਨ੍ਤਃਸ਼ਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸ਼ੋਫਾਃ ਪਾਟ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਤਦ੍ਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਯੇ||੫੬|| ਦਕੋਦਰਾਣਿ ਸਮ੍ਪਕ੍ਵਾ ਗੁਲ੍ਮਾ ਯੇ ਯੇ ਚ ਰਕ੍ਤਜਾਃ| ਵ੍ਯਧ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਣਿਤਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸਰ੍ਪਪਿਡਕਾਦਯਃ||੫੭|| ਉਦ੍ਵਤ੍ਤਾਨ੍ ਸ੍ਥੂਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨੁਤ੍ਸਨ੍ਨਾਨ੍ ਕਠਿਣਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਰਭਤ੍ਯਧੀਮਾਂਸਂ ਛੇਦਨੇਨੋਪਪਾਦਯੇਤ੍||੫੮|| ਕਿਲਾਸਾਨਿ ਸਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਲਿਖੇਲ੍ਲੇਖ੍ਯਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਵਾਤਾਸਗ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਿਡਕਾਃ ਸਕੋਠਾ ਰਕ੍ਤਮਣ੍ਡਲਮ੍||੫੯|| ਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਯਭਿਹਤਂ ਚਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੋਥਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਚ੍ਛਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਸੀਵ੍ਯਂ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯੁਦਰਾਦ੍ਯਂ ਤੁ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਯਦ੍ਵਿਪਾਟਿਤਮ੍||੬੦|| ਇਤਿ ਸਡ੍ਵਿਧਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ ਮਨੀਸਿਭਿਃ|੬੧|
View original
नाडीव्रणाः पक्वशोथास्तथा क्षतगुदोदरम्| अन्तःशल्याश्च ये शोफाः पाट्यास्ते तद्विधाश्च ये||५६|| दकोदराणि सम्पक्वा गुल्मा ये ये च रक्तजाः| व्यध्याः शोणितरोगाश्च विसर्पपिडकादयः||५७|| उद्वृत्तान् स्थूलपर्यन्तानुत्सन्नान् कठिणान् व्रणान्| अर्शःप्रभृत्यधीमांसं छेदनेनोपपादयेत्||५८|| किलासानि सकुष्ठानि लिखेल्लेख्यानि बुद्धिमान्| वातासृग्ग्रन्थिपिडकाः सकोठा रक्तमण्डलम्||५९|| कुष्ठान्यभिहतं चाङ्गं शोथांश्च प्रच्छयेद्भिषक्| सीव्यं कुक्ष्युदराद्यं तु गम्भीरं यद्विपाटितम्||६०|| इति षड्विधमुद्दिष्टं शस्त्रकर्म मनीषिभिः|६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (61-62) · Śloka 62
ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਨਨਾਃ ਕੋਸਵਨ੍ਤੋ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਸ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਪੀਡਯੇਤ੍||੬੧|| ਕਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਗੋਧੂਮਾਃ ਸਹਰੇਣਵਃ| ਕਲ੍ਕੀਕਤਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਾ ਵ੍ਰਣਪੀਡਨੇ||੬੨||
View original
सूक्ष्माननाः कोषवन्तो ये व्रणास्तान्प्रपीडयेत्||६१|| कलायाश्च मसूराश्च गोधूमाः सहरेणवः| कल्कीकृताः प्रशस्यन्ते निःस्नेहा व्रणपीडने||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (63-64) · Śloka 65
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਤ੍ਵਗ੍ਬਲਾਮੂਲਂ ਤਥਾ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਬਲਾਦਿਕਮਥਾਪਿ ਵਾ||੬੩|| ਆਲੇਪਨਂ ਨਿਰ੍ਵਪਣਂ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸੇਚਨਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ਼ਤਧੌਤੇਨ ਪਯਸਾ ਮਧੁਕਾਮ੍ਬੁਨਾ||੬੪|| ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍ ਸੁਸ਼ੀਤੇਨ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍|੬੫|
View original
शाल्मलीत्वग्बलामूलं तथा न्यग्रोधपल्लवाः| न्यग्रोधादिकमुद्दिष्टं बलादिकमथापि वा||६३|| आलेपनं निर्वपणं तद्विद्यात्तैश्च सेचनम्| सर्पिषा शतधौतेन पयसा मधुकाम्बुना||६४|| निर्वापयेत् सुशीतेन रक्तपित्तोत्तरान् व्रणान्|६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (65-67) · Śloka 68
ਲਮ੍ਬਾਨਿ ਵ੍ਰਣਮਾਂਸਾਨਿ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਯ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੬੫|| ਸਨ੍ਦਧੀਤ ਸਮਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਬਨ੍ਧਨੈਸ਼੍ਚੋਪਪਾਦਯੇਤ੍| ਤਾਨ੍ਸਮਾਨ੍ਸੁਸ੍ਥਿਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਫਲਿਨੀਲੋਧ੍ਰਕਟ੍ਫਲੈਃ||੬੬|| ਸਮਙ੍ਗਾਧਾਤਕੀਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਲਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਚੂਰ੍ਣਸਮਾਯੁਤੈਃ||੬੭|| ਧਾਤਕੀਲੋਧ੍ਰਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਤਥਾ ਰੋਹਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵ੍ਰਣਾਃ|੬੮|
View original
लम्बानि व्रणमांसानि प्रलिप्य मधुसर्पिषा||६५|| सन्दधीत समं वैद्यो बन्धनैश्चोपपादयेत्| तान्समान्सुस्थिताञ्ज्ञात्वा फलिनीलोध्रकट्फलैः||६६|| समङ्गाधातकीयुक्तैश्चूर्णितैरवचूर्णयेत्| पञ्चवल्कलचूर्णैर्वा शुक्तिचूर्णसमायुतैः||६७|| धातकीलोध्रचूर्णैर्वा तथा रोहन्ति ते व्रणाः|६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (68-71) · Śloka 72
ਅਸ੍ਥਿਭਗ੍ਨਂ ਚ੍ਯੁਤਂ ਸਨ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਦਧੀਤ ਸਮਂ ਪੁਨਃ||੬੮|| ਸਮੇਨ ਸਮਮਙ੍ਗੇਨ ਕਤ੍ਵਾਨ੍ਯੇਨ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਸ੍ਥਿਰੈਃ ਕਵਲਿਕਾਬਨ੍ਧੈਃ ਕੁਸ਼ਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍||੬੯|| ਪਟ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਭੂਤਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਰ੍ਬਧ੍ਨੀਯਾਦਚਲਂ ਸੁਖਮ੍| ਅਵਿਦਾਹਿਭਿਰਨ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਪੈਸ੍ਟਿਕੈਸ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੭੦|| ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਹਿ ਨ ਹਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਕਾਰਿਕਾ| ਵਿਚ੍ਯੁਤਾਭਿਹਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵਿਸਰ੍ਪਾਦੀਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍||੭੧|| ਉਪਾਚਰੇਦ੍ਯਥਾਕਾਲਂ ਕਾਲਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਤ੍|੭੨|
View original
अस्थिभग्नं च्युतं सन्धिं सन्दधीत समं पुनः||६८|| समेन सममङ्गेन कृत्वाऽन्येन विचक्षणः| स्थिरैः कवलिकाबन्धैः कुशिकाभिश्च संस्थितम्||६९|| पट्टैः प्रभूतसर्पिष्कैर्बध्नीयादचलं सुखम्| अविदाहिभिरन्नैश्च पैष्टिकैस्तमुपाचरेत्||७०|| ग्लानिर्हि न हिता तस्य सन्धिविश्लेषकारिका| विच्युताभिहताङ्गानां विसर्पादीनुपद्रवान्||७१|| उपाचरेद्यथाकालं कालज्ञः स्वाच्चिकित्सितात्|७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (72-79) · Śloka 79
ਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਮਹਾਰੁਜਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾ ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਃ| ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਃ ਸਙ੍ਕਰਕਲ੍ਪੇਨ ਤੇ ਸ੍ਯੁਃ ਕਸ਼ਰਪਾਯਸੈਃ||੭੨|| ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਬੈਲਾਮ੍ਬੁਜਾਨੂਪੈਰ੍ਵੈਸ਼ਵਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਤੈਃ| ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚੋਸ੍ਣਾਭਿਃ ਸੁਖੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਣਿਤਸ੍ਤਥਾ||੭੩|| ਸਦਾਹਾ ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤੋ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾ ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਃ| ਤੇਸਾਮੁਮਾਂ ਤਿਲਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਪਯਸਿ ਨਿਰ੍ਵਤਾਨ੍||੭੪|| ਤੇਨੈਵ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਲੇਪਨਂ ਭਿਸਕ੍| ਬਲਾ ਗੁਡੂਚੀ ਮਧੁਕਂ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ||੭੫|| ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਵਸਾ ਘਤਮ੍| ਸਂਸਿਦ੍ਧਾ ਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਾ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨੀ ਸ੍ਨੇਹਸ਼ਰ੍ਕਰਾ||੭੬|| ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਥਿਤੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਪਯਸਾਥਵਾ | ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਾ ਸਤੈਲੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍||੭੭|| ਯਵਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਧੁਕਂ ਸਤਿਲਂ ਸਹ ਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਦਦ੍ਯਾਦਾਲੇਪਨਂ ਕੋਸ੍ਣਂ ਦਾਹਸ਼ੂਲੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੭੮|| ਉਪਨਾਹਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਤਿਲੋ ਮੁਦ੍ਗਪਾਯਸਃ| ਰੁਗ੍ਦਾਹਯੋਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨੋ ਵ੍ਰਣੇਸ੍ਵੇਸ ਵਿਧਿਰ੍ਹਿਤਃ||੭੯||
View original
शुष्का महारुजः स्तब्धा ये व्रणा मारुतोत्तराः| स्वेद्याः सङ्करकल्पेन ते स्युः कृशरपायसैः||७२|| ग्राम्यबैलाम्बुजानूपैर्वैशवारैश्च संस्कृतैः| उत्कारिकाभिश्चोष्णाभिः सुखी स्याद्व्रणितस्तथा||७३|| सदाहा वेदनावन्तो ये व्रणा मारुतोत्तराः| तेषामुमां तिलांश्चैव भृष्टान् पयसि निर्वृतान्||७४|| तेनैव पयसा पिष्ट्वा कुर्यादालेपनं भिषक्| बला गुडूची मधुकं पृश्निपर्णी शतावरी||७५|| जीवन्ती शर्करा क्षीरं तैलं मत्स्यवसा घृतम्| संसिद्धा समधूच्छिष्टा शूलघ्नी स्नेहशर्करा||७६|| द्विपञ्चमूलक्वथितेनाम्भसा पयसाऽथवा | सर्पिषा वा सतैलेन कोष्णेन परिषेचयेत्||७७|| यवचूर्णं समधुकं सतिलं सह सर्पिषा| दद्यादालेपनं कोष्णं दाहशूलोपशान्तये||७८|| उपनाहश्च कर्तव्यः सतिलो मुद्गपायसः| रुग्दाहयोः प्रशमनो व्रणेष्वेष विधिर्हितः||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (80-82) · Śloka 82
ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਨਨਾ ਬਹੁਸ੍ਰਾਵਾਃ ਕੋਸਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ| ਨ ਚ ਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਸ੍ਤੇਸਾਮੇਸਣਂ ਹਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ||੮੦|| ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਮੇਸਣੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਮਦ੍ਵੀਂ ਚ ਕਠਿਨਾਮਪਿ| ਔਦ੍ਭਿਦੈਰ੍ਮਦੁਭਿਰ੍ਨਾਲੈਰ੍ਲੋਹਾਨਾਂ ਵਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ||੮੧|| ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਮਾਂਸਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਪਾਟ੍ਯਂ ਲੌਹਸ਼ਲਾਕਯਾ| ਏਸ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਣਂ ਨਾਲੈਰ੍ਵਿਪਰੀਤਮਤੋ ਭਿਸਕ੍||੮੨||
View original
सूक्ष्मानना बहुस्रावाः कोषवन्तश्च ये व्रणाः| न च मर्माश्रितास्तेषामेषणं हितमुच्यते||८०|| द्विविधामेषणीं विद्यान्मृद्वीं च कठिनामपि| औद्भिदैर्मृदुभिर्नालैर्लोहानां वा शलाकया||८१|| गम्भीरे मांसले देशे पाट्यं लौहशलाकया| एष्यं विद्याद्व्रणं नालैर्विपरीतमतो भिषक्||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (83-85) · Śloka 85
ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ੍ਰਾਵਾਨ੍ਮਹਾਰੁਜਃ| ਵ੍ਰਣਾਨਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ੋਧਨੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੮੩|| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਖਦਿਰੋ ਦਾਰ੍ਵੀ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰ੍ਬਲਾ ਕੁਸ਼ਃ| ਨਿਮ੍ਬਕੋਲਕਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕਸਾਯਾਃ ਸ਼ੋਧਨਾ ਮਤਾਃ||੮੪|| ਤਿਲਕਲ੍ਕਃ ਸਲਵਣੋ ਦ੍ਵੇ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧਤਮ੍| ਮਧੁਕਂ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ||੮੫||
View original
पूतिगन्धान् विवर्णांश्च बहुस्रावान्महारुजः| व्रणानशुद्धान् विज्ञाय शोधनैः समुपाचरेत्||८३|| त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधादिर्बला कुशः| निम्बकोलकपत्राणि कषायाः शोधना मताः||८४|| तिलकल्कः सलवणो द्वे हरिद्रे त्रिवृद्धृतम्| मधुकं निम्बपत्राणि प्रलेपो व्रणशोधनः||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (86-94) · Śloka 94
ਨਾਤਿਰਕ੍ਤੋ ਨਾਤਿਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਨਾਤਿਸ਼੍ਯਾਵੋ ਨ ਚਾਤਿਰੁਕ੍| ਨ ਚੋਤ੍ਸਨ੍ਨੋ ਨ ਚੋਤ੍ਸਙ੍ਗੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਰੋਪ੍ਯਃ ਪਰਂ ਵ੍ਰਣਃ||੮੬|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਕਦਮ੍ਬਪ੍ਲਕ੍ਸਵੇਤਸਾਃ| ਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਕੁਟਜਾਃ ਕਸਾਯਾ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਾਃ||੮੭|| ਚਨ੍ਦਨਂ ਪਦ੍ਮਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਂ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਙ੍ਨੀਲਮੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਮੇਦੇ ਮੂਰ੍ਵਾ ਸਮਙ੍ਗਾ ਚ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੮੮|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾ ਧਾਤਕੀ ਬਲਾ| ਰੋਪਣਂ ਸਤਿਲਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਂ ਸਘਤਂ ਵ੍ਰਣੇ||੮੯|| ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਂ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਵਤ੍ਸਕਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਬਲਾਮ੍| ਪਟੋਲਂ ਪਿਚੁਮਰ੍ਦਂ ਚ ਲੋਧ੍ਰਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਮ੍||੯੦|| ਖਦਿਰਂ ਧਾਤਕੀਂ ਸਰ੍ਜਮੇਲਾਮਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨੇ| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ਤੈਲਂ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੯੧|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ ਚ ਚਨ੍ਦਨੇ| ਸਿਦ੍ਧਮੇਤੈਃ ਸਮੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪਰਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੯੨|| ਦੂਰ੍ਵਾਸ੍ਵਰਸਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੇਨ ਵਾ| ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਚਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੯੩|| ਯੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਤੈਲਂ ਘਤਂ ਤੇਨੈਵ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਰੋਪਣੀਯਂ ਵ੍ਰਣਂ ਭਿਸਕ੍||੯੪||
View original
नातिरक्तो नातिपाण्डुर्नातिश्यावो न चातिरुक्| न चोत्सन्नो न चोत्सङ्गी शुद्धो रोप्यः परं व्रणः||८६|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थकदम्बप्लक्षवेतसाः| करवीरार्ककुटजाः कषाया व्रणरोपणाः||८७|| चन्दनं पद्मकिञ्जल्कं दार्वीत्वङ्नीलमुत्पलम्| मेदे मूर्वा समङ्गा च यष्ट्याह्वं व्रणरोपणम्||८८|| प्रपौण्डरीकं जीवन्ती गोजिह्वा धातकी बला| रोपणं सतिलं दद्यात् प्रलेपं सघृतं व्रणे||८९|| कम्पिल्लकं विडङ्गानि वत्सकं त्रिफलां बलाम्| पटोलं पिचुमर्दं च लोध्रं मुस्तं प्रियङ्गुकम्||९०|| खदिरं धातकीं सर्जमेलामगुरुचन्दने| पिष्ट्वा साध्यं भवेत्तैलं तत् परं व्रणरोपणम्||९१|| प्रपौण्डरीकं मधुकं काकोल्यौ द्वे च चन्दने| सिद्धमेतैः समैस्तैलं परं स्याद्व्रणरोपणम्||९२|| दूर्वास्वरससिद्धं वा तैलं कम्पिल्लकेन वा| दार्वीत्वचश्च कल्केन प्रधानं व्रणरोपणम्||९३|| येनैव विधिना तैलं घृतं तेनैव साधयेत्| रक्तपित्तोत्तरं दृष्ट्वा रोपणीयं व्रणं भिषक्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (95-96) · Śloka 96
ਕਦਮ੍ਬਾਰ੍ਜੁਨਨਿਮ੍ਬਾਨਾਂ ਪਾਟਲ੍ਯਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲਸ੍ਯ ਚ| ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਨੇ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਪਤ੍ਰਾਣ੍ਯਰ੍ਕਸ੍ਯ ਚਾਦਿਸ਼ੇਤ੍||੯੫|| ਵਾਰ੍ਕ੍ਸੋਥਵਾਜਿਨਃ ਕ੍ਸੌਮਃ ਪਟ੍ਟੋ ਵ੍ਰਣਹਿਤਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਸਵ੍ਯਦਕ੍ਸਿਣਃ||੯੬||
View original
कदम्बार्जुननिम्बानां पाटल्याः पिप्पलस्य च| व्रणप्रच्छादने विद्वान् पत्राण्यर्कस्य चादिशेत्||९५|| वार्क्षोऽथवाऽऽजिनः क्षौमः पट्टो व्रणहितः स्मृतः| बन्धश्च द्विविधः शस्तो व्रणानां सव्यदक्षिणः||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (97-100) · Śloka 100
ਲਵਣਾਮ੍ਲਕਟੂਸ੍ਣਾਨਿ ਵਿਦਾਹੀਨਿ ਗੁਰੂਣਿ ਚ| ਵਰ੍ਜਯੇਦਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਵ੍ਰਣੀ ਮੈਥੁਨਮੇਵ ਚ||੯੭|| ਨਾਤਿਸ਼ੀਤਗੁਰੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਵਿਦਾਹਿ ਯਥਾਵ੍ਰਣਮ੍| ਅਨ੍ਨਪਾਨਂ ਵ੍ਰਣਹਿਤਂ ਹਿਤਂ ਚਾਸ੍ਵਪਨਂ ਦਿਵਾ||੯੮|| ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਨਿ ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਬਂਹਣੀਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ| ਉਤ੍ਸਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਨਿਮ੍ਨਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੯੯|| ਭੂਰ੍ਜਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਸ਼੍ਮਕਾਸੀਸਮਧੋਭਾਗਾਨਿ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਵ੍ਰਣਾਵਸਾਦਨਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਲਵਿਙ੍ਕਕਪੋਤਵਿਟ੍||੧੦੦||
View original
लवणाम्लकटूष्णानि विदाहीनि गुरूणि च| वर्जयेदन्नपानानि व्रणी मैथुनमेव च||९७|| नातिशीतगुरुस्निग्धमविदाहि यथाव्रणम्| अन्नपानं व्रणहितं हितं चास्वपनं दिवा||९८|| स्तन्यानि जीवनीयानि बृंहणीयानि यानि च| उत्सादनार्थं निम्नानां व्रणानां तानि कल्पयेत्||९९|| भूर्जग्रन्थ्यश्मकासीसमधोभागानि गुग्गुलुः| व्रणावसादनं तद्वत् कलविङ्ककपोतविट्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (101-106) · Śloka 106
ਰੁਧਿਰੇਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਤੁ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਚ੍ਛੇਦ੍ਯੇਧਿਮਾਂਸਕੇ| ਕਫਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਗਣ੍ਡੇਸੁ ਵਾਤਸ੍ਤਮ੍ਭਾਨਿਲਾਰ੍ਤਿਸੁ||੧੦੧|| ਗੂਢਪੂਯਲਸੀਕੇਸੁ ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸ੍ਥਿਰੇਸੁ ਚ| ਕਪ੍ਤੇਸੁ ਚਾਙ੍ਗਦੇਸ਼ੇਸੁ ਕਰ੍ਮਾਗ੍ਨੇਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੦੨|| ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨ ਤੈਲੇਨ ਮਜ੍ਜਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਸਾਘਤੈਃ| ਤਪ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਲੋਹੈਰ੍ਦਹੇਦ੍ਦਾਹਵਿਸ਼ੇਸਵਿਤ੍||੧੦੩|| ਰੂਕ੍ਸਾਣਾਂ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨ੍ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਤਰਾਨ੍| ਦਹੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੋਹੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਸ੍ਤਤੋਨ੍ਯਥਾ||੧੦੪|| ਬਾਲਦੁਰ੍ਬਲਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍| ਤਸ੍ਣਾਜ੍ਵਰਪਰੀਤਾਨਾਮਬਲਾਨਾਂ ਵਿਸਾਦਿਨਾਮ੍||੧੦੫|| ਨਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮੋਪਦੇਸ੍ਟਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਯੁਮਰ੍ਮਵ੍ਰਣੇਸੁ ਚ| ਸਵਿਸੇਸੁ ਚ ਸ਼ਲ੍ਯੇਸੁ ਨੇਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਵ੍ਰਣੇਸੁ ਚ||੧੦੬||
View original
रुधिरेऽतिप्रवृत्ते तु च्छिन्ने च्छेद्येऽधिमांसके| कफग्रन्थिषु गण्डेषु वातस्तम्भानिलार्तिषु||१०१|| गूढपूयलसीकेषु गम्भीरेषु स्थिरेषु च| कप्तेषु चाङ्गदेशेषु कर्माग्नेः सम्प्रशस्यते||१०२|| मधूच्छिष्टेन तैलेन मज्जक्षौद्रवसाघृतैः| तप्तैर्वा विविधैर्लोहैर्दहेद्दाहविशेषवित्||१०३|| रूक्षाणां सुकुमाराणां गम्भीरान्मारुतोत्तरान्| दहेत् स्नेहमधूच्छिष्टैर्लोहैः क्षौद्रैस्ततोऽन्यथा||१०४|| बालदुर्बलवृद्धानां गर्भिण्या रक्तपित्तिनाम्| तृष्णाज्वरपरीतानामबलानां विषादिनाम्||१०५|| नाग्निकर्मोपदेष्टव्यं स्नायुमर्मव्रणेषु च| सविषेषु च शल्येषु नेत्रकुष्ठव्रणेषु च||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (107-109) · Śloka 109
ਰੋਗਦੋਸਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲਾਗ੍ਨਿਕੋਵਿਦਃ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਗ੍ਨਿਕਤ੍ਯੇਸੁ ਕ੍ਸਾਰਮਪ੍ਯਵਚਾਰਯੇਤ੍||੧੦੭|| ਕਠਿਨਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਣਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧੈਃ ਸਾਰੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪਿਤਾਃ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਜ੍ਜਵਸਾਧੂਪੈਃ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵ੍ਰਣਾਃ||੧੦੮|| ਰੁਜਃ ਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਕਮਯਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਣਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ| ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਚਾਪਿ ਧੂਪਨੇਨੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੧੦੯||
View original
रोगदोषबलापेक्षी मात्राकालाग्निकोविदः| शस्त्रकर्माग्निकृत्येषु क्षारमप्यवचारयेत्||१०७|| कठिनत्वं व्रणा यान्ति गन्धैः सारैश्च धूपिताः| सर्पिर्मज्जवसाधूपैः शैथिल्यं यान्ति हि व्रणाः||१०८|| रुजः स्रावाश्च गन्धाश्च कृमयश्च व्रणाश्रिताः| शैथिल्यं मार्दवं चापि धूपनेनोपशाम्यति||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (110-112) · Śloka 112
ਲੋਧ੍ਰਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ਼ੁਙ੍ਗਾਨਿ ਖਦਿਰਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਘਤਮ੍| ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਧਨਃ||੧੧੦|| ਸਰੁਜਃ ਕਠਿਨਾਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾ ਨਿਰਾਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ| ਯਵਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੈਰ੍ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧੧੧|| ਮੁਦ੍ਗਸਸ੍ਟਿਕਸ਼ਾਲੀਨਾਂ ਪਾਯਸੈਰ੍ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍| ਸਘਤੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਰ੍ਵਾ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਤਾਨਭੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼ਃ||੧੧੨||
View original
लोध्रन्यग्रोधशुङ्गानि खदिरस्त्रिफला घृतम्| प्रलेपो व्रणशैथिल्यसौकुमार्यप्रसाधनः||११०|| सरुजः कठिनाः स्तब्धा निरास्रावाश्च ये व्रणाः| यवचूर्णैः ससर्पिष्कैर्बहुशस्तान् प्रलेपयेत्||१११|| मुद्गषष्टिकशालीनां पायसैर्वा यथाक्रमम्| सघृतैर्जीवनीयैर्वा तर्पयेत्तानभीक्ष्णशः||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (113-119) · Śloka 119
ਕਕੁਭੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਲੋਧ੍ਰਜਾਮ੍ਬਵਕਟ੍ਫਲੈਃ| ਤ੍ਵਚਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਵ੍ਰਣਾਃ||੧੧੩|| ਮਨਃਸ਼ਿਲੈਲਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਲਾਕ੍ਸਾ ਚ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਃ ਪਰਃ||੧੧੪|| ਅਯੋਰਜਃ ਸਕਾਸੀਸਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ| ਕਰੋਤਿ ਲੇਪਃ ਕਸ੍ਣਤ੍ਵਂ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਨਵਤ੍ਵਚਿ||੧੧੫|| ਕਾਲੀਯਕਨਤਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਹੇਮਕਾਨ੍ਤਾਰਸੋਤ੍ਤਮੈਃ | ਲੇਪਃ ਸਗੋਮਯਰਸਃ ਸਵਰ੍ਣੀਕਰਣਃ ਪਰਃ||੧੧੬|| ਧ੍ਯਾਮਕਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਨਿਚੁਲਮੂਲਂ ਲਾਕ੍ਸਾ ਸਗੈਰਿਕਾ| ਸਹੇਮਸ਼੍ਚਾਮਤਾਸਙ੍ਗਃ ਕਾਸੀਸਂ ਚੇਤਿ ਵਰ੍ਣਕਤ੍||੧੧੭|| ਚਤੁਸ੍ਪਦਾਨਾਂ ਤ੍ਵਗ੍ਲੋਮਖੁਰਸ਼ਙ੍ਗਾਸ੍ਥਿਭਸ੍ਮਨਾ| ਤੈਲਾਕ੍ਤਾ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਭੂਮਿਰ੍ਭਵੇਲ੍ਲੋਮਵਤੀ ਪੁਨਃ||੧੧੮|| ਸੋਡਸ਼ੋਪਦ੍ਰਵਾ ਯੇ ਚ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ||੧੧੯||
View original
ककुभोदुम्बराश्वत्थलोध्रजाम्बवकट्फलैः| त्वचमाश्वेव गृह्णन्ति त्वक्चूर्णैश्चूर्णिता व्रणाः||११३|| मनःशिलैला मञ्जिष्ठा लाक्षा च रजनीद्वयम्| प्रलेपः सघृतक्षौद्रस्त्वग्विशुद्धिकरः परः||११४|| अयोरजः सकासीसं त्रिफलाकुसुमानि च| करोति लेपः कृष्णत्वं सद्य एव नवत्वचि||११५|| कालीयकनताम्रास्थिहेमकान्तारसोत्तमैः | लेपः सगोमयरसः सवर्णीकरणः परः||११६|| ध्यामकाश्वत्थनिचुलमूलं लाक्षा सगैरिका| सहेमश्चामृतासङ्गः कासीसं चेति वर्णकृत्||११७|| चतुष्पदानां त्वग्लोमखुरशृङ्गास्थिभस्मना| तैलाक्ता चूर्णिता भूमिर्भवेल्लोमवती पुनः||११८|| षोडशोपद्रवा ये च व्रणानां परिकीर्तिताः| तेषां चिकित्सा निर्दिष्टा यथास्वं स्वे चिकित्सिते||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (120-121) · Śloka 121
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਦ੍ਵੌ ਵ੍ਰਣੌ ਵ੍ਰਣਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਦੁਸ੍ਟਿਰੇਵ ਚ| ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਗਨ੍ਧਾਃ ਸ੍ਰਾਵਾਸ਼੍ਚ ਸੋਪਸਰ੍ਗਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ||੧੨੦|| ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰੇ ਸਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੇਤਨ੍ਨਵਕਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍| ਮੁਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸਮਾਸਾਭ੍ਯਾਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਯ ਧੀਮਤੇ||੧੨੧||
View original
तत्र श्लोकौ- द्वौ व्रणौ व्रणभेदाश्च परीक्षा दुष्टिरेव च| स्थानानि गन्धाः स्रावाश्च सोपसर्गाः क्रियाश्च याः||१२०|| व्रणाधिकारे सप्रश्नमेतन्नवकमुक्तवान्| मुनिर्व्याससमासाभ्यामग्निवेशाय धीमते||१२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੫||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने द्विव्रणीयचिकित्सितं नाम पञ्चविंशोऽध्यायः||२५||
🔊 Audio coming soon