Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ ദ്വിവ്രണീയചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
अथातो द्विव्रणीयचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
മദ്യമത്തസ്യ സമ്പ്രഹാരാദിനാ വ്രണോത്പത്തൌ വ്രണചികിത്സാര്ഥം ദ്വിവ്രണീയ ഉച്യതേ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
പരാവരജ്ഞമാത്രേയം ഗതമാനമദവ്യഥമ്| അഗ്നിവേശോ ഗുരും കാലേ വിനയാദിദമബ്രവീത്||൩|| ഭഗവന്! പൂര്വമുദ്ദിഷ്ടൌ ദ്വൌ വ്രണൌ രോഗസങ്ഗ്രഹേ| തയോര്ലിങ്ഗം ചികിത്സാം ച വക്തുമര്ഹസി ശര്മദ!||൪||
परावरज्ञमात्रेयं गतमानमदव्यथम्| अग्निवेशो गुरुं काले विनयादिदमब्रवीत्||३|| भगवन्! पूर्वमुद्दिष्टौ द्वौ व्रणौ रोगसङ्ग्रहे| तयोर्लिङ्गं चिकित्सां च वक्तुमर्हसि शर्मद!||४||
🔊 Audio coming soon
പരഃ മോക്ഷഃ, അവരം ദ്രവ്യാദി , തജ്ജാനാതീതി പരാവരജ്ഞഃ| തയോര്ലിങ്ഗം ചികിത്സാം ചേത്യത്ര ഹേതോരപി വ്യാധിഗമകതയാ ലിങ്ഗേനൈവ ഗ്രഹണമ്||൩-൪||
Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 8
ഇത്യഗ്നിവേശസ്യ വചോ നിശമ്യ ഗുരുരബ്രവീത്| യൌ വ്രണൌ പൂര്വമുദ്ദിഷ്ടൌ നിജശ്ചാഗന്തുരേവ ച||൫|| ശ്രൂയതാം വിധിവത് സൌമ്യ! തയോര്ലിങ്ഗം ച ഭേഷജമ്| നിജഃ ശരീരദോഷോത്ഥ ആഗന്തുര്ബാഹ്യഹേതുജഃ||൬|| വധബന്ധപ്രപതനാദ്ദംഷ്ട്രാദന്തനഖക്ഷതാത്| ആഗന്തവോ വ്രണാസ്തദ്വദ്വിഷസ്പര്ശാഗ്നിശസ്ത്രജാഃ||൭|| മന്ത്രാഗദപ്രലേപാദ്യൈര്ഭേഷജൈര്ഹേതുഭിശ്ച തേ| ലിങ്ഗൈകദേശൈര്നിര്ദിഷ്ടാ വിപരീതാ നിജൈര്വ്രണൈഃ ||൮||
इत्यग्निवेशस्य वचो निशम्य गुरुरब्रवीत्| यौ व्रणौ पूर्वमुद्दिष्टौ निजश्चागन्तुरेव च||५|| श्रूयतां विधिवत् सौम्य! तयोर्लिङ्गं च भेषजम्| निजः शरीरदोषोत्थ आगन्तुर्बाह्यहेतुजः||६|| वधबन्धप्रपतनाद्दंष्ट्रादन्तनखक्षतात्| आगन्तवो व्रणास्तद्वद्विषस्पर्शाग्निशस्त्रजाः||७|| मन्त्रागदप्रलेपाद्यैर्भेषजैर्हेतुभिश्च ते| लिङ्गैकदेशैर्निर्दिष्टा विपरीता निजैर्व्रणैः ||८||
🔊 Audio coming soon
ദോഷാ യദ്യപി ശാരീരാ ഏവ, തഥാऽപീഹ ശാരീരപദം സ്നായുക്ലേദാദിഷ്വപീഹ പ്രയുക്തദോഷവ്യുദാസാര്ഥമ്| നിജാഗന്തുവ്രണഭേദമാഹ- മന്ത്രേത്യാദി| നിജൈഃ സമമാഗന്തവോ വ്രണാ വിപരീതാ മന്ത്രാദിഭിര്ഭേഷജൈശ്ച, തഥാ ഹേതുഭിശ്ച വധബന്ധനാദിഭിഃ, തഥാ ലിങ്ഗൈകദേശൈശ്ച; സ ച ലിങ്ഗൈകദേശോ യഥാ- ആഗന്തുര്വ്യഥാപൂര്വമുദേതി പശ്ചാദ്വാതാദീന് കോപയതി, നിജേ തു പൂര്വം വാതാദയഃ പ്രകുപ്യന്തി പശ്ചാദ്വ്യഥോത്പദ്യതേ| യദുക്തം- “ആഗന്തുര്വ്യഥാപൂര്വമുത്പന്നോ ജഘന്യം വാതപിത്തശ്ലേഷ്മണാം വൈഷമ്യമാപാദയതി” (സൂ.അ.൨൦) ഇതി||൫-൮||
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
വ്രണാനാം നിജഹേതൂനാമാഗന്തൂനാമശാമ്യതാമ്| കുര്യാദ്ദോഷബലാപേക്ഷീ നിജാനാമൌഷധം യഥാ||൯||
व्रणानां निजहेतूनामागन्तूनामशाम्यताम्| कुर्याद्दोषबलापेक्षी निजानामौषधं यथा||९||
🔊 Audio coming soon
ആഗന്തുവ്രണസ്യ ഭിന്നവിഷയതയാ വിസ്തര ഇഹ ന വക്തവ്യഃ; തേന തസ്യ ചികിത്സാമപി സമാസാദേവാഹ- വ്രണാനാമിത്യാദി| ആഗന്തൂനാം വ്രണാനാം നിജഹേതൂനാം സതാം മന്ത്രാദിചികിത്സയാ അശാമ്യതാം നിജാനാം യഥൌഷധം വക്ഷ്യമാണം തഥൈവ ദോഷബലാവേക്ഷീ സന് കുര്യാദിതി യോജനാ| ആഗന്തൂനാം ചേഹാഗന്തുചികിത്സയാऽപ്രശമനം നിജദോഷാനുബന്ധാദേവ ജ്ഞേയമ്; അത ഏവേഹ നിജഹേതൂനാമിതി കൃതമ്||൯||
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
യഥാസ്വൈര്ഹേതുഭിര്ദുഷ്ടാ വാതപിത്തകഫാ നൃണാമ്| ബഹിര്മാര്ഗം സമാശ്രിത്യ ജനയന്തി നിജാന് വ്രണാന്||൧൦||
यथास्वैर्हेतुभिर्दुष्टा वातपित्तकफा नृणाम्| बहिर्मार्गं समाश्रित्य जनयन्ति निजान् व्रणान्||१०||
🔊 Audio coming soon
യഥാസ്വൈരിത്യാദിനാ നിജവ്രണഹേതുസമ്പ്രാപ്ത്യാദികഥനമ്| അത്ര യഥാസ്വൈര്ഹേതുഭിരിതി വചനേന വാതാദീനാം സ്വാതന്ത്ര്യേണ പ്രകോപം ദര്ശയതി, സ്വഹേതുദുഷ്ടോ ഹി ദോഷഃ സ്വതന്ത്രോ ഭവതി; കിഞ്ച യഥാസ്വൈര്ഹേതുഭിരിതി വചനേന യ ഏവ വാതാദികോപഹേതവസ്ത ഏവാത്ര നിജവ്രണകാരകാ ഭവന്തി, ന പുനര്വ്രണാനാം വിശിഷ്ടോ ഹേതുരസ്തി; സാമാന്യവാതാദിഹേതോസ്തു വിശിഷ്ടവ്രണലക്ഷണകാര്യോത്പത്തിഃ സമ്പ്രാപ്തിഭേദാദ്ഭവതീതി ജ്ഞേയമ്||൧൦||
Adhikarana 6 (11-16) · Śloka 16
സ്തബ്ധഃ കഠിനസംസ്പര്ശോ മന്ദസ്രാവോऽതിതീവ്രരുക് | തുദ്യതേ സ്ഫുരതി ശ്യാവോ വ്രണോ മാരുതസമ്ഭവഃ||൧൧|| സമ്പൂരണൈഃ സ്നേഹപാനൈഃ സ്നിഗ്ധൈഃ സ്വേദോപനാഹനൈഃ| പ്രദേഹൈഃ പരിഷേകൈശ്ച വാതവ്രണമുപാചരേത്||൧൨|| തൃഷ്ണാമോഹജ്വരസ്വേ(ക്ലേ)ദദാഹദുഷ്ട്യവദാരണൈഃ| വ്രണം പിത്തകൃതം വിദ്യാദ്ഗന്ധൈഃ സ്രാവൈശ്ച പൂതികൈഃ||൧൩|| ശീതലൈര്മധുരൈസ്തിക്തൈഃ പ്രദേഹപരിഷേചനൈഃ| സര്പിഷ്പാനൈര്വിരേകൈശ്ച പൈത്തികം ശമയേദ്വ്രണമ്||൧൪|| ബഹുപിച്ഛോ ഗുരുഃ സ്നിഗ്ധഃ സ്തിമിതോ മന്ദവേദനഃ| പാണ്ഡുവര്ണോऽല്പസങ്ക്ലേദശ്ചിരകാരീ കഫവ്രണഃ||൧൫|| കഷായകടുരൂക്ഷോഷ്ണൈഃ പ്രദേഹപരിഷേചനൈഃ| കഫവ്രണം പ്രശമയേത്തഥാ ലങ്ഘനപാചനൈഃ ||൧൬||
स्तब्धः कठिनसंस्पर्शो मन्दस्रावोऽतितीव्ररुक् | तुद्यते स्फुरति श्यावो व्रणो मारुतसम्भवः||११|| सम्पूरणैः स्नेहपानैः स्निग्धैः स्वेदोपनाहनैः| प्रदेहैः परिषेकैश्च वातव्रणमुपाचरेत्||१२|| तृष्णामोहज्वरस्वे(क्ले)ददाहदुष्ट्यवदारणैः| व्रणं पित्तकृतं विद्याद्गन्धैः स्रावैश्च पूतिकैः||१३|| शीतलैर्मधुरैस्तिक्तैः प्रदेहपरिषेचनैः| सर्पिष्पानैर्विरेकैश्च पैत्तिकं शमयेद्व्रणम्||१४|| बहुपिच्छो गुरुः स्निग्धः स्तिमितो मन्दवेदनः| पाण्डुवर्णोऽल्पसङ्क्लेदश्चिरकारी कफव्रणः||१५|| कषायकटुरूक्षोष्णैः प्रदेहपरिषेचनैः| कफव्रणं प्रशमयेत्तथा लङ्घनपाचनैः ||१६||
🔊 Audio coming soon
സ്തബ്ധ ഇത്യാദിനാ വാതാദിവ്രണാനാം ലക്ഷണാനി തഥാ ചികിത്സാസൂത്രം ചാഹ| പ്രദേഹൈഃ പരിഷേകൈശ്ചേത്യത്ര ‘അസ്നിഗ്ധൈഃ’ ഇത്യനുവര്തതേ| ചിരം വികാരം കരോതീതി ചിരകാരീ| ചികിത്സാസമാസാഭിധാനം ച സുഖഗ്രഹണാര്ഥമേവ||൧൧-൧൬||
Adhikarana 7 (17-19) · Śloka 19
തൌ ദ്വൌ നാനാത്വഭേദേന നിരുക്താ വിംശതിര്വ്രണാഃ| തേഷാം പരീക്ഷാ ത്രിവിധാ, പ്രദുഷ്ടാ ദ്വാദശ സ്മൃതാഃ||൧൭|| സ്ഥാനാന്യഷ്ടൌ തഥാ ഗന്ധാഃ, പരിസ്രാവാശ്ചതുര്ദശ| ഷോഡശോപദ്രവാ ദോഷാശ്ചത്വാരോ വിംശതിസ്തഥാ||൧൮|| തഥാ ചോപക്രമാഃ സിദ്ധാഃ ഷട്ത്രിംശത് സമുദാഹൃതാഃ| വിഭജ്യമാനാഞ്ഛൃണു മേ സര്വാനേതാന് യഥേരിതാന്||൧൯||
तौ द्वौ नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः| तेषां परीक्षा त्रिविधा, प्रदुष्टा द्वादश स्मृताः||१७|| स्थानान्यष्टौ तथा गन्धाः, परिस्रावाश्चतुर्दश| षोडशोपद्रवा दोषाश्चत्वारो विंशतिस्तथा||१८|| तथा चोपक्रमाः सिद्धाः षट्त्रिंशत् समुदाहृताः| विभज्यमानाञ्छृणु मे सर्वानेतान् यथेरितान्||१९||
🔊 Audio coming soon
തൌ ദ്വാവിത്യാദി| നാനാത്വകാരകോ ഭേദോ നാനാത്വഭേദഃ| പ്രകര്ഷേണ ദുഷ്ടാഃ പ്രദുഷ്ടാഃ||൧൭-൧൯||
Adhikarana 8 (20-21) · Śloka 21
കൃത്യോത്കൃത്യസ്തഥാ ദുഷ്ടോऽദുഷ്ടോ മര്മസ്ഥിതോ ന ച| സംവൃതോ ദാരുണഃ സ്രാവീ സവിഷോ വിഷമസ്ഥിതഃ||൨൦|| ഉത്സങ്ഗ്യുത്സന്ന ഏഷാം ച വ്രണാന് വിദ്യാദ്വിപര്യയാത്| ഇതി നാനാത്വഭേദേന നിരുക്താ വിംശതിര്വ്രണാഃ||൨൧||
कृत्योत्कृत्यस्तथा दुष्टोऽदुष्टो मर्मस्थितो न च| संवृतो दारुणः स्रावी सविषो विषमस्थितः||२०|| उत्सङ्ग्युत्सन्न एषां च व्रणान् विद्याद्विपर्ययात्| इति नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः||२१||
🔊 Audio coming soon
ഏതേ ച വ്രണഭേദാദയോऽഗ്രേ കൃത്യോത്കൃത്യ ഇത്യാദിനാ വ്യാക്രിയന്തേ| തത്ര കൃത്യഃ ഛേദനാദ്യുപക്രമോപക്രമണീയഃ, ഉത്കൃത്യസ്യ തു നാത്ര കിഞ്ചിത്കരണീയമസ്തി പരം രോപണീയ ഏവ; കിംവാ കൃത്യഃ സാധ്യഃ, അകൃത്യസ്ത്വസാധ്യഃ| കൃത്യാദയഃ ഷട് സവിപര്യയാ ഏവോക്താഃ, സംവൃതാദയസ്തു സപ്തോദ്ദിഷ്ടാഃ സവിപര്യയാഃ സന്തശ്ചതുര്ദശ| ഉത്സന്ന ഉദ്ഗതമാംസഃ| ഉത്സങ്ഗീ സ്ഥൂലപര്യന്തഃ, കിംവാ വ്രണാദ്ബഹിഃ പൂയാവകാശരൂപോത്സങ്ഗവാനുത്സങ്ഗീ| സുശ്രുതേ തു “തത്രാതിസംവൃതോऽതിവിവൃത്തഃ” (സു.സൂ.അ.൨൨) ഇത്യാദിനാ യദ്ദുഷ്ടവ്രണലക്ഷണമുക്തം തദതിസംവൃതാദിവിഷയമ്, ഇഹ തു സംവൃതത്വവിവൃതത്വമാത്രമുച്യതേ, തേനേഹ ദുഷ്ടവ്രണേന സംവൃതസ്യ ഗ്രഹണമുദ്ഭാവനീയമ് ||൨൦-൨൧||
Adhikarana 9 (22-23) · Śloka 23
ദര്ശനപ്രശ്നസംസ്പര്ശൈഃ പരീക്ഷാ ത്രിവിധാ സ്മൃതാ| വയോവര്ണശരീരാണാമിന്ദ്രിയാണാം ച ദര്ശനാത്||൨൨|| ഹേത്വര്തിസാത്മ്യാഗ്നിബലം പരീക്ഷ്യം വചനാദ്ബുധൈഃ| സ്പര്ശാന്മാര്ദവശൈത്യേ ച പരീക്ഷ്യേ സവിപര്യയേ||൨൩||
दर्शनप्रश्नसंस्पर्शैः परीक्षा त्रिविधा स्मृता| वयोवर्णशरीराणामिन्द्रियाणां च दर्शनात्||२२|| हेत्वर्तिसात्म्याग्निबलं परीक्ष्यं वचनाद्बुधैः| स्पर्शान्मार्दवशैत्ये च परीक्ष्ये सविपर्यये||२३||
🔊 Audio coming soon
പരീക്ഷാത്രൈവിധ്യമുക്തം വിഭജതേ- ദര്ശനേത്യാദി| ഇന്ദ്രിയാണി ച യദ്യപ്യതീന്ദ്രിയത്വാദനുമാനഗമ്യാനി, തഥാऽപീഹ തദധിഷ്ഠാനാനാമിന്ദ്രിയശബ്ദേനോപാദാനമ്| അഗ്നിശ്ച യദ്യപി “അഗ്നിം ജരണശക്ത്യാ” (വി.അ.൪) ഇതി വചനാദനുമാനവിഷയ ഉക്തസ്തഥാऽപി പ്രശ്നേനാഗ്നിരവഗമ്യത ഏവേതി കൃത്വേഹ വചനപരീക്ഷണീയതൈവോക്താ വഹ്നേഃ| സവിപര്യയേ ഇതി കാഠിന്യൌഷ്ണ്യേ| അനുമാനം ച യദ്യപി പരീക്ഷാധികാരേ പ്രോക്തം “ദ്വിവിധാ പരീക്ഷാ ജ്ഞാനവതാം പ്രത്യക്ഷമനുമാനം ച” (വി.അ.൪) ഇത്യാദിനാ, തഥാऽപ്യത്രാനുമാനസ്യ പ്രായോ വ്യാപാരാഭാവാദനുപാദാനമിതി ബ്രൂതേ; കിന്തു ദര്ശനാദിപൂര്വകത്വാദനുമാനസ്യ ദര്ശനാദിനാ അനുമാനമപ്യതീന്ദ്രിയാദിഷു ഗ്രാഹകം സങ്ഗൃഹീതമിതി യുക്തം പശ്യാമഃ| ദര്ശനശബ്ദശ്ചാത്ര സാക്ഷാദുപലബ്ധിവചനഃ, തേന വ്രണഗതഗന്ധേനാപി വ്രണപരീക്ഷണം സങ്ഗൃഹീതം ഭവതി| ദര്ശനശബ്ദേന ച ഗൃഹീതോऽപി സ്പര്ശ ഇഹ ഭൂയസാ വ്യാപ്രിയമാണത്വാത് പുനരുക്തഃ||൨൨-൨൩||
Adhikarana 10 (24-25) · Śloka 25
ശ്വേതോऽവസന്നവര്ത്മാऽതിസ്ഥൂലവര്ത്മാऽതിപിഞ്ജരഃ | നീലഃശ്യാവോऽതിപിഡകോ രക്തഃ കൃഷ്ണോऽതിപൂതികഃ||൨൪|| രോപ്യഃ കുമ്ഭീമുഖശ്ചേതി പ്രദുഷ്ടാ ദ്വാദശ വ്രണാഃ| ചതുര്വിംശതിരുദ്ദിഷ്ടാ ദോഷാഃ കല്പാന്തരേണ വൈ||൨൫||
श्वेतोऽवसन्नवर्त्माऽतिस्थूलवर्त्माऽतिपिञ्जरः | नीलःश्यावोऽतिपिडको रक्तः कृष्णोऽतिपूतिकः||२४|| रोप्यः कुम्भीमुखश्चेति प्रदुष्टा द्वादश व्रणाः| चतुर्विंशतिरुद्दिष्टा दोषाः कल्पान्तरेण वै||२५||
🔊 Audio coming soon
ശ്വേതോऽവസന്നേത്യാദിനാ പ്രദുഷ്ടവ്രണാനാഹ| രോപ്യലക്ഷണം തന്ത്രാന്തരാദവഗന്തവ്യം, തഥാഹി ഭോജഃ- “രൂഢാ രൂഢാഃ പ്രകുപ്യന്തി സാന്തര്ദോഷാഃ പുനഃ പുനഃ| ബഹിഃ ശുദ്ധാ ഇവാഭാന്തി രോപ്യാസ്തേ സമ്പ്രകീര്തിതാഃ” ഇതി| ഏതേഷാമേവ ശ്വേതാദീനാം ഭേദകാരണാന്തരഭേദേന ചതുര്വിംശതിത്വം ഭവതീതി ദര്ശയന്നാഹ- ചതുര്വിംശതിരിത്യാദി| കല്പാന്തരേണേതി വ്രണദുഷ്ടികാരകകാരണയോഗഭേദേന സ്നായുക്ലേദാദിനാ ഭിദ്യമാനാശ്ചതുര്വിംശതിഭേദാ ഭവന്തീത്യര്ഥഃ||൨൪-൨൫||
Adhikarana 11 (26) · Śloka 26
ത്വക്സിരാമാംസമേദോऽസ്ഥിസ്നായുമര്മാന്തരാശ്രയാഃ| വ്രണസ്ഥാനാനി നിര്ദിഷ്ടാന്യഷ്ടാവേതാനി സങ്ഗ്രഹേ||൨൬||
त्वक्सिरामांसमेदोऽस्थिस्नायुमर्मान्तराश्रयाः| व्रणस्थानानि निर्दिष्टान्यष्टावेतानि सङ्ग्रहे||२६||
🔊 Audio coming soon
ത്വഗിത്യാദിനാ സ്ഥാനനിര്ദേശഃ| അന്തരാശ്രയഃ കോഷ്ഠഃ||൨൬||
Adhikarana 12 (27) · Śloka 27
സര്പിസ്തൈലവസാപൂയരക്തശ്യാവാമ്ലപൂതികാഃ| വ്രണാനാം വ്രണഗന്ധജ്ഞൈരഷ്ടൌ ഗന്ധാഃ പ്രകീര്തിതാഃ||൨൭||
सर्पिस्तैलवसापूयरक्तश्यावाम्लपूतिकाः| व्रणानां व्रणगन्धज्ञैरष्टौ गन्धाः प्रकीर्तिताः||२७||
🔊 Audio coming soon
സര്പിരിത്യാദിനാ ഗന്ധനിര്ദേശഃ| ശ്യാവഗന്ധം ദധ്യാദേസ്താമ്രഘൃഷ്ടസമാനം ഗന്ധമാഹുഃ; കേചിത്തു ‘ശാവം’ ഇതി പഠന്തി; ശവസ്യ ഗന്ധഃ ശാവഃ| അമ്ലസഹചരിതഗന്ധോऽമ്ലഗന്ധ ഉച്യതേ||൨൭||
Adhikarana 13 (28-30) · Śloka 31
ലസീകാജലപൂയാസൃഗ്ഘാരിദ്രാരുണപിഞ്ജരാഃ| കഷായനീലഹരിതസ്നിഗ്ധരൂക്ഷസിതാസിതാഃ||൨൮|| ഇതി രൂപൈഃ സമുദ്ദിഷ്ടാ വ്രണസ്രാവാശ്ചതുര്ദശ| വിസര്പഃ പക്ഷഘാതശ്ച സിരാസ്തമ്ഭോऽപതാനകഃ||൨൯|| മോഹോന്മാദവ്രണരുജോ ജ്വരസ്തൃഷ്ണാ ഹനുഗ്രഹഃ| കാസശ്ഛര്ദിരതീസാരോ ഹിക്കാ ശ്വാസഃ സവേപഥുഃ||൩൦|| ഷോഡശോപദ്രവാഃ പ്രോക്താ വ്രണാനാം വ്രണചിന്തകൈഃ|൩൧|
लसीकाजलपूयासृग्घारिद्रारुणपिञ्जराः| कषायनीलहरितस्निग्धरूक्षसितासिताः||२८|| इति रूपैः समुद्दिष्टा व्रणस्रावाश्चतुर्दश| विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः||२९|| मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः||३०|| षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः|३१|
🔊 Audio coming soon
ലസീകേത്യാദിനാ സ്രാവാനാഹ||൨൮-൩൦||-
Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35
സ്നായുക്ലേദാത്സിരാക്ലേദാദ്ഗാമ്ഭീര്യാത്കൃമിഭക്ഷണാത് ||൩൧|| അസ്ഥിഭേദാത് സശല്യത്വാത് സവിഷത്വാച്ച സര്പണാത്| നഖകാഷ്ഠപ്രഭേദാച്ച ചര്മലോമാതിഘട്ടനാത് ||൩൨|| മിഥ്യാബന്ധാദതി സ്നേഹാദതിഭൈഷജ്യകര്ഷണാത്| അജീര്ണാദതിഭുക്താച്ച വിരുദ്ധാസാത്മ്യഭോജനാത്||൩൩|| ശോകാത് ക്രോധാദ്ദിവാസ്വപ്നാദ്വ്യായാമാന്മൈഥുനാത്തഥാ| വ്രണാ ന പ്രശമം യാന്തി നിഷ്ക്രിയത്വാച്ച ദേഹിനാമ്||൩൪|| പരിസ്രാവാച്ച ഗന്ധാച്ച ദോഷാച്ചോപദ്രവൈഃ സഹ| വ്രണാനാം ബഹുദോഷാണാം കൃച്ഛ്രത്വം ചോപജായതേ||൩൫||
स्नायुक्लेदात्सिराक्लेदाद्गाम्भीर्यात्कृमिभक्षणात् ||३१|| अस्थिभेदात् सशल्यत्वात् सविषत्वाच्च सर्पणात्| नखकाष्ठप्रभेदाच्च चर्मलोमातिघट्टनात् ||३२|| मिथ्याबन्धादति स्नेहादतिभैषज्यकर्षणात्| अजीर्णादतिभुक्ताच्च विरुद्धासात्म्यभोजनात्||३३|| शोकात् क्रोधाद्दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| व्रणा न प्रशमं यान्ति निष्क्रियत्वाच्च देहिनाम्||३४|| परिस्रावाच्च गन्धाच्च दोषाच्चोपद्रवैः सह| व्रणानां बहुदोषाणां कृच्छ्रत्वं चोपजायते||३५||
🔊 Audio coming soon
പ്രകാരാന്തരോദ്ദിഷ്ടാഞ്ചതുര്വിംശതിദോഷാനാഹ- സ്നായുക്ലേദാദിത്യാദി| അത്ര നഖകാഷ്ഠപ്രഭേദ ഏകമേവ കാരണമ്| ചര്മലോമാതിഘട്ടനം തു കാരണദ്വയമ്| ചികിത്സാവര്ജനീയത്വം നിഷ്ക്രിയത്വമ്||൩൧-൩൫||
Adhikarana 15 (36-37) · Śloka 37
ത്വങ്മാംസജഃ സുഖേ ദേശേ തരുണസ്യാനുപദ്രവഃ| ധീമതോऽഭിനവഃ കാലേ സുഖസാധ്യഃ സ്മൃതോ വ്രണഃ||൩൬|| ഗുണൈരന്യതമൈര്ഹീനസ്തതഃ കൃച്ഛ്രോ വ്രണഃ സ്മൃതഃ| സര്വൈര്വിഹീനോ വിജ്ഞേയസ്ത്വസാധ്യോ നിരുപക്രമഃ ||൩൭||
त्वङ्मांसजः सुखे देशे तरुणस्यानुपद्रवः| धीमतोऽभिनवः काले सुखसाध्यः स्मृतो व्रणः||३६|| गुणैरन्यतमैर्हीनस्ततः कृच्छ्रो व्रणः स्मृतः| सर्वैर्विहीनो विज्ञेयस्त्वसाध्यो निरुपक्रमः ||३७||
🔊 Audio coming soon
അസാധ്യോ നിരുപക്രമ ഇതി അസാധ്യത്വമഭിധായാപി നിരുപക്രമതാഭിധാനേന സോപക്രമസാധ്യം യാപ്യം നിഷേധയതി||൩൬-൩൭||
Adhikarana 16 (38) · Śloka 39
വ്രണാനാമാദിതഃ കാര്യം യഥാസന്നം വിശോധനമ്| ഊര്ധ്വഭാഗൈരധോഭാഗൈഃ ശസ്ത്രൈര്ബസ്തിഭിരേവ ച||൩൮|| സദ്യഃ ശുദ്ധശരീരാണാം പ്രശമം യാന്തി ഹി വ്രണാഃ|൩൯|
व्रणानामादितः कार्यं यथासन्नं विशोधनम्| ऊर्ध्वभागैरधोभागैः शस्त्रैर्बस्तिभिरेव च||३८|| सद्यः शुद्धशरीराणां प्रशमं यान्ति हि व्रणाः|३९|
🔊 Audio coming soon
അവസരപ്രാപ്തായാം ഷട്ത്രിംശദുപക്രമരൂപായാം ചികിത്സായാം വക്തവ്യായാം സംശോധനസ്യ പ്രാധാന്യോപദര്ശനാര്ഥം പൃഥഗഗ്രേऽഭിധാനം- വ്രണാനാമിത്യാദിനാ||൩൮||-
Adhikarana 17 (39-43) · Śloka 43
യഥാക്രമമതശ്ചോര്ധ്വം ശൃണു സര്വാനുപക്രമാന്||൩൯|| ശോഫഘ്നം ഷഡ്വിധം ചൈവ ശസ്ത്രകര്മാവപീഡനമ്| നിര്വാപണം സസന്ധാനം സ്വേദഃ ശമനമേഷണമ്||൪൦|| ശോധനൌ രോപണീയൌ ച കഷായൌ സപ്രലേപനൌ| ദ്വേ തൈലേ തദ്ഗുണേ പത്രം ഛാദനേ ദ്വേ ച ബന്ധനേ||൪൧|| ഭോജ്യമുത്സാദനം ദാഹോ ദ്വിവിധഃ സാവസാദനഃ| കാഠിന്യമാര്ദവകരേ ധൂപനാലേപനേ ശുഭേ||൪൨|| വ്രണാവചൂര്ണനം വര്ണ്യം രോപണം ലോമരോഹണമ്| ഇതി ഷട്ത്രിംശദുദ്ദിഷ്ടാ വ്രണാനാം സമുപക്രമാഃ||൪൩||
यथाक्रममतश्चोर्ध्वं शृणु सर्वानुपक्रमान्||३९|| शोफघ्नं षड्विधं चैव शस्त्रकर्मावपीडनम्| निर्वापणं ससन्धानं स्वेदः शमनमेषणम्||४०|| शोधनौ रोपणीयौ च कषायौ सप्रलेपनौ| द्वे तैले तद्गुणे पत्रं छादने द्वे च बन्धने||४१|| भोज्यमुत्सादनं दाहो द्विविधः सावसादनः| काठिन्यमार्दवकरे धूपनालेपने शुभे||४२|| व्रणावचूर्णनं वर्ण्यं रोपणं लोमरोहणम्| इति षट्त्रिंशदुद्दिष्टा व्रणानां समुपक्रमाः||४३||
🔊 Audio coming soon
ഉപക്രമാനാഹ- ശോഫഘ്നമിത്യാദിനാ| ശോഫഘ്ന ഉപക്രമോ രക്താവസേകാദിര്വക്ഷ്യമാണഃ| ഷഡ്വിധം ശസ്ത്രകര്മേതി പാടനാദി; അത്രൈവാഹരണമേഷണം ച ശല്യതന്ത്രോക്തമധികം കര്മദ്വയമന്തര്ഭാവനീയം; കിംവേഷണം ശസ്ത്രകര്മാങ്ഗം ന ശസ്ത്രകര്മ, തത്തു പൃഥഗേവ| അവപീഡനം കല്കാദിനാ ആലേപനം പൂയനിര്ഗമനാര്ഥം വക്ഷ്യതി| നിര്വാപണം ദാഹൌഷ്ണ്യശമനമ്| ശോധനൌ രോപണീയൌ ച കഷായൌ സപ്രലേപനൌ ഇതി ശോധനരോപണകഷായൌ തഥാ ശോധനരോപണാലേപൌ| ദ്വേ തൈലേ തദ്ഗുണേ ഇത്യത്ര ഘൃതസ്യാപി സ്നേഹത്വസാമാന്യാത് തൈലേനൈവ ഗ്രഹണം; തേന യദ്യപി ചത്വാരി തൈലഘൃതാനി പ്രത്യേകശോധനരോപണഭേദാദ്വക്ഷ്യതി, തഥാऽപി ശോധനരോപണകര്മദ്വയകര്തൃതയാ ദ്വിത്വമേവാത്ര തൈലഘൃതയോര്ഗണനീയമ്| കാശ്മീരാസ്തു “ദ്വൌ സ്നേഹൌ തദ്ഗുണൌ” ഇതി പഠന്തി| പത്രം ഛാദനേ ഇതി പത്രമേക ഉപക്രമഃ, ഛാദനം തു ദ്വിവിധം ബാഹ്യാന്തരഭേദേന വക്ഷ്യമാണമ്| ഉത്സാദനം നിമ്നവ്രണോത്ഥാപനമ്| അവസാദനമ് ഉത്സന്നവ്രണമാംസക്ഷയകരമ്| കാഠിന്യമാര്ദവകരേ ധൂപനാലേപനേ ഇതി കാഠിന്യകരം ധൂപനം, മാര്ദവകരം ധൂപനം ചേതി; ഏവമാലേപനമപി ദ്വിവിധം ജ്ഞേയമ്| വ്രണാവചൂര്ണനം ദ്വിവിധം വദന്തി ത്വഗ്വര്ണകരരോമജനകഭേദേന| ഏവം ഷട്ത്രിംശദുപക്രമാ ഭവന്തി; ശല്യതന്ത്രേ തു ഷഷ്ടിരുപക്രമാ ഉക്താസ്തേऽപ്യത്രൈവാന്തര്ഭാവനീയാഃ||൩൯-൪൩||
Adhikarana 18 (44-48) · Śloka 48
പൂര്വരൂപം ഭിഷഗ്ബുദ്ധ്വാ വ്രണാനാം ശോഫമാദിതഃ| രക്താവസേചനം കുര്യാദജാതവ്രണശാന്തയേ||൪൪|| ശോധയേദ്ബഹുദോഷാംസ്തു സ്വല്പദോഷാന് വിലങ്ഘയേത്| പൂര്വം കഷായസര്പിര്ഭിര്ജയേദ്വാ മാരുതോത്തരാന്||൪൫|| ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥപ്ലക്ഷവേതസവല്കലൈഃ| സസര്പിഷ്കൈഃ പ്രലേപഃ സ്യാച്ഛോഫനിര്വാപണഃ പരമ്||൪൬|| വിജയാ മധുകം വീരാ ബിസഗ്രന്ഥിഃ ശതാവരീ| നീലോത്പലം നാഗപുഷ്പം പ്രദേഹഃ സ്യാത് സചന്ദനഃ||൪൭|| സക്തവോ മധുകം സര്പിഃ പ്രദേഹഃ സ്യാത് സശര്കരഃ| അവിദാഹീനി ചാന്നാനി ശോഫേ ഭേഷജമുത്തമമ്||൪൮||
पूर्वरूपं भिषग्बुद्ध्वा व्रणानां शोफमादितः| रक्तावसेचनं कुर्यादजातव्रणशान्तये||४४|| शोधयेद्बहुदोषांस्तु स्वल्पदोषान् विलङ्घयेत्| पूर्वं कषायसर्पिर्भिर्जयेद्वा मारुतोत्तरान्||४५|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्कलैः| ससर्पिष्कैः प्रलेपः स्याच्छोफनिर्वापणः परम्||४६|| विजया मधुकं वीरा बिसग्रन्थिः शतावरी| नीलोत्पलं नागपुष्पं प्रदेहः स्यात् सचन्दनः||४७|| सक्तवो मधुकं सर्पिः प्रदेहः स्यात् सशर्करः| अविदाहीनि चान्नानि शोफे भेषजमुत्तमम्||४८||
🔊 Audio coming soon
അഥ യഥാവസ്ഥം വ്രണോപക്രമാനാഹ- പൂര്വരൂപമിത്യാദി| ശോഥസ്തു വ്രണപൂര്വരൂപം, ശോഥചികിത്സാऽനാഗതവ്രണവിഹിതത്വാദ്വ്രണോപക്രമത്വേനോക്താ| കഷായപാനൈഃ സര്പിര്ഭിശ്ചേതി കഷായസര്പിര്ഭിഃ| വിജയാ ബലാ||൪൪-൪൮||
Adhikarana 19 (49-54) · Śloka 54
സ ചേദേവമുപക്രാന്തഃ ശോഫോ ന പ്രശമം വ്രജേത്| തസ്യോപനാഹൈഃ പക്വസ്യ പാടനം ഹിതമുച്യതേ||൪൯|| തൈലേന സര്പിഷാ വാऽപി താഭ്യാം വാ സക്തുപിണ്ഡികാ| സുഖോഷ്ണാ ശോഫപാകാര്ഥമുപനാഹഃ പ്രശസ്യതേ||൫൦|| സതിലാ സാതസീബീജാ ദധ്യമ്ലാ സക്തുപിണ്ഡികാ| സകിണ്വകുഷ്ഠലവണാ ശസ്താ സ്യാദുപനാഹനേ||൫൧|| രുഗ്ദാഹരാഗതോദൈശ്ച വിദഗ്ധം ശോഫമാദിശേത്| ജലബസ്തിസമസ്പര്ശം സമ്പക്വം പീഡിതോന്നതമ്||൫൨|| ഉമാऽഥോ ഗുഗ്ഗുലുഃ സൌധം പയോ ദക്ഷകപോതയോഃ| വിട് പലാശഭവഃ ക്ഷാരോ ഹേമക്ഷീരീ മുകൂലകഃ||൫൩|| ഇത്യുക്തോ ഭേഷജഗണഃ പക്വശോഥപ്രഭേദനഃ| സുകുമാരസ്യ, കൃച്ഛ്രസ്യ ശസ്ത്രം തു പരമുച്യതേ||൫൪||
स चेदेवमुपक्रान्तः शोफो न प्रशमं व्रजेत्| तस्योपनाहैः पक्वस्य पाटनं हितमुच्यते||४९|| तैलेन सर्पिषा वाऽपि ताभ्यां वा सक्तुपिण्डिका| सुखोष्णा शोफपाकार्थमुपनाहः प्रशस्यते||५०|| सतिला सातसीबीजा दध्यम्ला सक्तुपिण्डिका| सकिण्वकुष्ठलवणा शस्ता स्यादुपनाहने||५१|| रुग्दाहरागतोदैश्च विदग्धं शोफमादिशेत्| जलबस्तिसमस्पर्शं सम्पक्वं पीडितोन्नतम्||५२|| उमाऽथो गुग्गुलुः सौधं पयो दक्षकपोतयोः| विट् पलाशभवः क्षारो हेमक्षीरी मुकूलकः||५३|| इत्युक्तो भेषजगणः पक्वशोथप्रभेदनः| सुकुमारस्य, कृच्छ्रस्य शस्त्रं तु परमुच्यते||५४||
🔊 Audio coming soon
ഉപനാഹൈരിതി സോഷ്ണബഹലലേപൈഃ| കിണ്വം സുരാബീജമ്| ഉമാ അതസീ| സൌധം പയഃ സ്നുഹീക്ഷീരമ്| ഹേമക്ഷീരീ കങ്കുഷ്ഠമ്| മുകൂലകഃ ദന്തീ| സുകുമാരസ്യേതി ച്ഛേദഃ| കൃച്ഛ്രസ്യേതി അസുകുമാരസ്യ, ശസ്ത്രം പരം ഭേദനമിതി സമ്ബന്ധഃ||൪൯-൫൪||
Adhikarana 20 (55) · Śloka 55
പാടനം വ്യധനം ചൈവ ഛേദനം ലേപനം തഥാ| പ്രച്ഛനം സീവനം ചൈവ ഷഡ്വിധം ശസ്ത്രകര്മ തത്||൫൫||
पाटनं व्यधनं चैव छेदनं लेपनं तथा| प्रच्छनं सीवनं चैव षड्विधं शस्त्रकर्म तत्||५५||
🔊 Audio coming soon
പാടനമിത്യാദിനാ പ്രോക്തേ ഷഡ്വിധശസ്ത്രകര്മണി തിസ്രൈഷണീയോക്താധികദാരണാദിശസ്ത്രകര്മാവരോധോ ബോദ്ധവ്യഃ, തേന ന വിരോധഃ||൫൫||
Adhikarana 21 (56-60) · Śloka 61
നാഡീവ്രണാഃ പക്വശോഥാസ്തഥാ ക്ഷതഗുദോദരമ്| അന്തഃശല്യാശ്ച യേ ശോഫാഃ പാട്യാസ്തേ തദ്വിധാശ്ച യേ||൫൬|| ദകോദരാണി സമ്പക്വാ ഗുല്മാ യേ യേ ച രക്തജാഃ| വ്യധ്യാഃ ശോണിതരോഗാശ്ച വിസര്പപിഡകാദയഃ||൫൭|| ഉദ്വൃത്താന് സ്ഥൂലപര്യന്താനുത്സന്നാന് കഠിണാന് വ്രണാന്| അര്ശഃപ്രഭൃത്യധീമാംസം ഛേദനേനോപപാദയേത്||൫൮|| കിലാസാനി സകുഷ്ഠാനി ലിഖേല്ലേഖ്യാനി ബുദ്ധിമാന്| വാതാസൃഗ്ഗ്രന്ഥിപിഡകാഃ സകോഠാ രക്തമണ്ഡലമ്||൫൯|| കുഷ്ഠാന്യഭിഹതം ചാങ്ഗം ശോഥാംശ്ച പ്രച്ഛയേദ്ഭിഷക്| സീവ്യം കുക്ഷ്യുദരാദ്യം തു ഗമ്ഭീരം യദ്വിപാടിതമ്||൬൦|| ഇതി ഷഡ്വിധമുദ്ദിഷ്ടം ശസ്ത്രകര്മ മനീഷിഭിഃ|൬൧|
नाडीव्रणाः पक्वशोथास्तथा क्षतगुदोदरम्| अन्तःशल्याश्च ये शोफाः पाट्यास्ते तद्विधाश्च ये||५६|| दकोदराणि सम्पक्वा गुल्मा ये ये च रक्तजाः| व्यध्याः शोणितरोगाश्च विसर्पपिडकादयः||५७|| उद्वृत्तान् स्थूलपर्यन्तानुत्सन्नान् कठिणान् व्रणान्| अर्शःप्रभृत्यधीमांसं छेदनेनोपपादयेत्||५८|| किलासानि सकुष्ठानि लिखेल्लेख्यानि बुद्धिमान्| वातासृग्ग्रन्थिपिडकाः सकोठा रक्तमण्डलम्||५९|| कुष्ठान्यभिहतं चाङ्गं शोथांश्च प्रच्छयेद्भिषक्| सीव्यं कुक्ष्युदराद्यं तु गम्भीरं यद्विपाटितम्||६०|| इति षड्विधमुद्दिष्टं शस्त्रकर्म मनीषिभिः|६१|
🔊 Audio coming soon
പാടനാദീനാം പൃഥഗ്വിഷയമാഹ- നാഡീവ്രണാ ഇത്യാദി| സമ്പക്വ ഗുല്മാ യേ തേ വ്യധ്യാഃ| തഥാ യേ ച രക്തജാ ഇതി രക്തഗുല്മാഃ| ശോണിതരോഗാ വിധിശോണിതീയോക്താഃ| വ്യധ്യാ ഇതി സിരാവ്യധാദിസാധ്യാഃ| ലേഖ്യാനീതി ലേഖനാവസ്ഥാപ്രാപ്താനി||൫൬-൬൦||-
Adhikarana 22 (61-62) · Śloka 62
സൂക്ഷ്മാനനാഃ കോഷവന്തോ യേ വ്രണാസ്താന്പ്രപീഡയേത്||൬൧|| കലായാശ്ച മസൂരാശ്ച ഗോധൂമാഃ സഹരേണവഃ| കല്കീകൃതാഃ പ്രശസ്യന്തേ നിഃസ്നേഹാ വ്രണപീഡനേ||൬൨||
सूक्ष्माननाः कोषवन्तो ये व्रणास्तान्प्रपीडयेत्||६१|| कलायाश्च मसूराश्च गोधूमाः सहरेणवः| कल्कीकृताः प्रशस्यन्ते निःस्नेहा व्रणपीडने||६२||
🔊 Audio coming soon
വ്രണപീഡനേ ഇതി വ്രണപീഡനശ്ച ലേപോ നിഃസ്നേഹോ വ്രണമുഖം വര്ജയിത്വാ കര്തവ്യഃ||൬൧-൬൨||
Adhikarana 23 (63-64) · Śloka 65
ശാല്മലീത്വഗ്ബലാമൂലം തഥാ ന്യഗ്രോധപല്ലവാഃ| ന്യഗ്രോധാദികമുദ്ദിഷ്ടം ബലാദികമഥാപി വാ||൬൩|| ആലേപനം നിര്വപണം തദ്വിദ്യാത്തൈശ്ച സേചനമ്| സര്പിഷാ ശതധൌതേന പയസാ മധുകാമ്ബുനാ||൬൪|| നിര്വാപയേത് സുശീതേന രക്തപിത്തോത്തരാന് വ്രണാന്|൬൫|
शाल्मलीत्वग्बलामूलं तथा न्यग्रोधपल्लवाः| न्यग्रोधादिकमुद्दिष्टं बलादिकमथापि वा||६३|| आलेपनं निर्वपणं तद्विद्यात्तैश्च सेचनम्| सर्पिषा शतधौतेन पयसा मधुकाम्बुना||६४|| निर्वापयेत् सुशीतेन रक्तपित्तोत्तरान् व्रणान्|६५|
🔊 Audio coming soon
ന്യഗ്രോധാദികമിതി ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥേത്യാദിനോക്തമത്രൈവ| ബലാദികം ‘വിജയാ മധുകം വീരാ’ ഇത്യാദിനാ ശോഥഹരോപക്രമോപദിഷ്ടമ്||൬൩-൬൪||-
Adhikarana 24 (65-67) · Śloka 68
ലമ്ബാനി വ്രണമാംസാനി പ്രലിപ്യ മധുസര്പിഷാ||൬൫|| സന്ദധീത സമം വൈദ്യോ ബന്ധനൈശ്ചോപപാദയേത്| താന്സമാന്സുസ്ഥിതാഞ്ജ്ഞാത്വാ ഫലിനീലോധ്രകട്ഫലൈഃ||൬൬|| സമങ്ഗാധാതകീയുക്തൈശ്ചൂര്ണിതൈരവചൂര്ണയേത്| പഞ്ചവല്കലചൂര്ണൈര്വാ ശുക്തിചൂര്ണസമായുതൈഃ||൬൭|| ധാതകീലോധ്രചൂര്ണൈര്വാ തഥാ രോഹന്തി തേ വ്രണാഃ|൬൮|
लम्बानि व्रणमांसानि प्रलिप्य मधुसर्पिषा||६५|| सन्दधीत समं वैद्यो बन्धनैश्चोपपादयेत्| तान्समान्सुस्थिताञ्ज्ञात्वा फलिनीलोध्रकट्फलैः||६६|| समङ्गाधातकीयुक्तैश्चूर्णितैरवचूर्णयेत्| पञ्चवल्कलचूर्णैर्वा शुक्तिचूर्णसमायुतैः||६७|| धातकीलोध्रचूर्णैर्वा तथा रोहन्ति ते व्रणाः|६८|
🔊 Audio coming soon
ലമ്ബാനീത്യാദിനാ സന്ധാനോപക്രമമാഹ| ശുക്തിഃ ബദരികാ||൬൫-൬൭||-
Adhikarana 25 (68-71) · Śloka 72
അസ്ഥിഭഗ്നം ച്യുതം സന്ധിം സന്ദധീത സമം പുനഃ||൬൮|| സമേന സമമങ്ഗേന കൃത്വാऽന്യേന വിചക്ഷണഃ| സ്ഥിരൈഃ കവലികാബന്ധൈഃ കുശികാഭിശ്ച സംസ്ഥിതമ്||൬൯|| പട്ടൈഃ പ്രഭൂതസര്പിഷ്കൈര്ബധ്നീയാദചലം സുഖമ്| അവിദാഹിഭിരന്നൈശ്ച പൈഷ്ടികൈസ്തമുപാചരേത്||൭൦|| ഗ്ലാനിര്ഹി ന ഹിതാ തസ്യ സന്ധിവിശ്ലേഷകാരികാ| വിച്യുതാഭിഹതാങ്ഗാനാം വിസര്പാദീനുപദ്രവാന്||൭൧|| ഉപാചരേദ്യഥാകാലം കാലജ്ഞഃ സ്വാച്ചികിത്സിതാത്|൭൨|
अस्थिभग्नं च्युतं सन्धिं सन्दधीत समं पुनः||६८|| समेन सममङ्गेन कृत्वाऽन्येन विचक्षणः| स्थिरैः कवलिकाबन्धैः कुशिकाभिश्च संस्थितम्||६९|| पट्टैः प्रभूतसर्पिष्कैर्बध्नीयादचलं सुखम्| अविदाहिभिरन्नैश्च पैष्टिकैस्तमुपाचरेत्||७०|| ग्लानिर्हि न हिता तस्य सन्धिविश्लेषकारिका| विच्युताभिहताङ्गानां विसर्पादीनुपद्रवान्||७१|| उपाचरेद्यथाकालं कालज्ञः स्वाच्चिकित्सितात्|७२|
🔊 Audio coming soon
സമേന സമമങ്ഗേന കൃത്വേതി സമേനാവികൃതേനാന്യേനാങ്ഗേന സമം സദൃശം കൃത്വാ സന്ദധീതേതി യോജ്യമ്| കവലികാകുശികാബന്ധൌ സുശ്രുതേ ദ്രഷ്ടവ്യൌ | വിച്യുതാഭിഹതാങ്ഗാനാമിത്യാദൌ ‘ആനാഹാദീനുപക്രമാന്’ ഇതി കേചിത് പഠന്തി | സ്വാച്ചികിത്സിതാദിതി വിസര്പാദിചികിത്സിതാത്||൬൮-൭൧||-
Adhikarana 26 (72-79) · Śloka 79
ശുഷ്കാ മഹാരുജഃ സ്തബ്ധാ യേ വ്രണാ മാരുതോത്തരാഃ| സ്വേദ്യാഃ സങ്കരകല്പേന തേ സ്യുഃ കൃശരപായസൈഃ||൭൨|| ഗ്രാമ്യബൈലാമ്ബുജാനൂപൈര്വൈശവാരൈശ്ച സംസ്കൃതൈഃ| ഉത്കാരികാഭിശ്ചോഷ്ണാഭിഃ സുഖീ സ്യാദ്വ്രണിതസ്തഥാ||൭൩|| സദാഹാ വേദനാവന്തോ യേ വ്രണാ മാരുതോത്തരാഃ| തേഷാമുമാം തിലാംശ്ചൈവ ഭൃഷ്ടാന് പയസി നിര്വൃതാന്||൭൪|| തേനൈവ പയസാ പിഷ്ട്വാ കുര്യാദാലേപനം ഭിഷക്| ബലാ ഗുഡൂചീ മധുകം പൃശ്നിപര്ണീ ശതാവരീ||൭൫|| ജീവന്തീ ശര്കരാ ക്ഷീരം തൈലം മത്സ്യവസാ ഘൃതമ്| സംസിദ്ധാ സമധൂച്ഛിഷ്ടാ ശൂലഘ്നീ സ്നേഹശര്കരാ||൭൬|| ദ്വിപഞ്ചമൂലക്വഥിതേനാമ്ഭസാ പയസാऽഥവാ | സര്പിഷാ വാ സതൈലേന കോഷ്ണേന പരിഷേചയേത്||൭൭|| യവചൂര്ണം സമധുകം സതിലം സഹ സര്പിഷാ| ദദ്യാദാലേപനം കോഷ്ണം ദാഹശൂലോപശാന്തയേ||൭൮|| ഉപനാഹശ്ച കര്തവ്യഃ സതിലോ മുദ്ഗപായസഃ| രുഗ്ദാഹയോഃ പ്രശമനോ വ്രണേഷ്വേഷ വിധിര്ഹിതഃ||൭൯||
शुष्का महारुजः स्तब्धा ये व्रणा मारुतोत्तराः| स्वेद्याः सङ्करकल्पेन ते स्युः कृशरपायसैः||७२|| ग्राम्यबैलाम्बुजानूपैर्वैशवारैश्च संस्कृतैः| उत्कारिकाभिश्चोष्णाभिः सुखी स्याद्व्रणितस्तथा||७३|| सदाहा वेदनावन्तो ये व्रणा मारुतोत्तराः| तेषामुमां तिलांश्चैव भृष्टान् पयसि निर्वृतान्||७४|| तेनैव पयसा पिष्ट्वा कुर्यादालेपनं भिषक्| बला गुडूची मधुकं पृश्निपर्णी शतावरी||७५|| जीवन्ती शर्करा क्षीरं तैलं मत्स्यवसा घृतम्| संसिद्धा समधूच्छिष्टा शूलघ्नी स्नेहशर्करा||७६|| द्विपञ्चमूलक्वथितेनाम्भसा पयसाऽथवा | सर्पिषा वा सतैलेन कोष्णेन परिषेचयेत्||७७|| यवचूर्णं समधुकं सतिलं सह सर्पिषा| दद्यादालेपनं कोष्णं दाहशूलोपशान्तये||७८|| उपनाहश्च कर्तव्यः सतिलो मुद्गपायसः| रुग्दाहयोः प्रशमनो व्रणेष्वेष विधिर्हितः||७९||
🔊 Audio coming soon
ബലാ ഗുഡൂചീത്യാദി| അത്ര ബലാദീനി പിഷ്ടാനി ശര്കരാക്ഷീരമധൂച്ഛിഷ്ടതൈലാദിഭിഃ സമൈരുത്കരികാം കൃത്വാ സ്വേദഃ കര്തവ്യഃ; അന്യേ തു ബലാദികല്കേന തൈലാദിസ്നേഹം ചതുര്ഗുണേ ക്ഷീരേ സാധയിത്വാ സ്നേഹപാദികം മധൂച്ഛിഷ്ടപ്രക്ഷേപമാഹുഃ| സ്നേഹസ്യാത്ര സംഹതാവസ്ഥിതത്വാത് മധുശര്കരാവത് ‘സ്നേഹശര്കരാ’ ഇതി വ്യപദേശഃ| ദ്വിപഞ്ചമൂലക്വഥിതേനേതി അമ്ഭസാ പയസാ സര്പിഷാ തൈലേന വേതി യോജനീയമ്||൭൨-൭൯||
Adhikarana 27 (80-82) · Śloka 82
സൂക്ഷ്മാനനാ ബഹുസ്രാവാഃ കോഷവന്തശ്ച യേ വ്രണാഃ| ന ച മര്മാശ്രിതാസ്തേഷാമേഷണം ഹിതമുച്യതേ||൮൦|| ദ്വിവിധാമേഷണീം വിദ്യാന്മൃദ്വീം ച കഠിനാമപി| ഔദ്ഭിദൈര്മൃദുഭിര്നാലൈര്ലോഹാനാം വാ ശലാകയാ||൮൧|| ഗമ്ഭീരേ മാംസലേ ദേശേ പാട്യം ലൌഹശലാകയാ| ഏഷ്യം വിദ്യാദ്വ്രണം നാലൈര്വിപരീതമതോ ഭിഷക്||൮൨||
सूक्ष्मानना बहुस्रावाः कोषवन्तश्च ये व्रणाः| न च मर्माश्रितास्तेषामेषणं हितमुच्यते||८०|| द्विविधामेषणीं विद्यान्मृद्वीं च कठिनामपि| औद्भिदैर्मृदुभिर्नालैर्लोहानां वा शलाकया||८१|| गम्भीरे मांसले देशे पाट्यं लौहशलाकया| एष्यं विद्याद्व्रणं नालैर्विपरीतमतो भिषक्||८२||
🔊 Audio coming soon
ദ്വിവിധാമിത്യാദൌ ഔദ്ഭിദൈര്മൃദുഭിര്നാലൈഃ മൃദ്വീം, ലോഹൈഃ കഠിനാമ്| പാഠ്യമിതി ഏഷണീയം പാഠ്യം ച||൮൦-൮൨||
Adhikarana 28 (83-85) · Śloka 85
പൂതിഗന്ധാന് വിവര്ണാംശ്ച ബഹുസ്രാവാന്മഹാരുജഃ| വ്രണാനശുദ്ധാന് വിജ്ഞായ ശോധനൈഃ സമുപാചരേത്||൮൩|| ത്രിഫലാ ഖദിരോ ദാര്വീ ന്യഗ്രോധാദിര്ബലാ കുശഃ| നിമ്ബകോലകപത്രാണി കഷായാഃ ശോധനാ മതാഃ||൮൪|| തിലകല്കഃ സലവണോ ദ്വേ ഹരിദ്രേ ത്രിവൃദ്ധൃതമ്| മധുകം നിമ്ബപത്രാണി പ്രലേപോ വ്രണശോധനഃ||൮൫||
पूतिगन्धान् विवर्णांश्च बहुस्रावान्महारुजः| व्रणानशुद्धान् विज्ञाय शोधनैः समुपाचरेत्||८३|| त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधादिर्बला कुशः| निम्बकोलकपत्राणि कषायाः शोधना मताः||८४|| तिलकल्कः सलवणो द्वे हरिद्रे त्रिवृद्धृतम्| मधुकं निम्बपत्राणि प्रलेपो व्रणशोधनः||८५||
🔊 Audio coming soon
നിമ്ബകോലകപത്രാണീത്യത്ര നിമ്ബ ഏവ മൃദുര്നിമ്ബകോലക ഉച്യതേ; കിംവാ കുലകേതി പാഠഃ, കുലകഃ പടോലഃ||൮൩-൮൫||
Adhikarana 29 (86-94) · Śloka 94
നാതിരക്തോ നാതിപാണ്ഡുര്നാതിശ്യാവോ ന ചാതിരുക്| ന ചോത്സന്നോ ന ചോത്സങ്ഗീ ശുദ്ധോ രോപ്യഃ പരം വ്രണഃ||൮൬|| ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥകദമ്ബപ്ലക്ഷവേതസാഃ| കരവീരാര്കകുടജാഃ കഷായാ വ്രണരോപണാഃ||൮൭|| ചന്ദനം പദ്മകിഞ്ജല്കം ദാര്വീത്വങ്നീലമുത്പലമ്| മേദേ മൂര്വാ സമങ്ഗാ ച യഷ്ട്യാഹ്വം വ്രണരോപണമ്||൮൮|| പ്രപൌണ്ഡരീകം ജീവന്തീ ഗോജിഹ്വാ ധാതകീ ബലാ| രോപണം സതിലം ദദ്യാത് പ്രലേപം സഘൃതം വ്രണേ||൮൯|| കമ്പില്ലകം വിഡങ്ഗാനി വത്സകം ത്രിഫലാം ബലാമ്| പടോലം പിചുമര്ദം ച ലോധ്രം മുസ്തം പ്രിയങ്ഗുകമ്||൯൦|| ഖദിരം ധാതകീം സര്ജമേലാമഗുരുചന്ദനേ| പിഷ്ട്വാ സാധ്യം ഭവേത്തൈലം തത് പരം വ്രണരോപണമ്||൯൧|| പ്രപൌണ്ഡരീകം മധുകം കാകോല്യൌ ദ്വേ ച ചന്ദനേ| സിദ്ധമേതൈഃ സമൈസ്തൈലം പരം സ്യാദ്വ്രണരോപണമ്||൯൨|| ദൂര്വാസ്വരസസിദ്ധം വാ തൈലം കമ്പില്ലകേന വാ| ദാര്വീത്വചശ്ച കല്കേന പ്രധാനം വ്രണരോപണമ്||൯൩|| യേനൈവ വിധിനാ തൈലം ഘൃതം തേനൈവ സാധയേത്| രക്തപിത്തോത്തരം ദൃഷ്ട്വാ രോപണീയം വ്രണം ഭിഷക്||൯൪||
नातिरक्तो नातिपाण्डुर्नातिश्यावो न चातिरुक्| न चोत्सन्नो न चोत्सङ्गी शुद्धो रोप्यः परं व्रणः||८६|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थकदम्बप्लक्षवेतसाः| करवीरार्ककुटजाः कषाया व्रणरोपणाः||८७|| चन्दनं पद्मकिञ्जल्कं दार्वीत्वङ्नीलमुत्पलम्| मेदे मूर्वा समङ्गा च यष्ट्याह्वं व्रणरोपणम्||८८|| प्रपौण्डरीकं जीवन्ती गोजिह्वा धातकी बला| रोपणं सतिलं दद्यात् प्रलेपं सघृतं व्रणे||८९|| कम्पिल्लकं विडङ्गानि वत्सकं त्रिफलां बलाम्| पटोलं पिचुमर्दं च लोध्रं मुस्तं प्रियङ्गुकम्||९०|| खदिरं धातकीं सर्जमेलामगुरुचन्दने| पिष्ट्वा साध्यं भवेत्तैलं तत् परं व्रणरोपणम्||९१|| प्रपौण्डरीकं मधुकं काकोल्यौ द्वे च चन्दने| सिद्धमेतैः समैस्तैलं परं स्याद्व्रणरोपणम्||९२|| दूर्वास्वरससिद्धं वा तैलं कम्पिल्लकेन वा| दार्वीत्वचश्च कल्केन प्रधानं व्रणरोपणम्||९३|| येनैव विधिना तैलं घृतं तेनैव साधयेत्| रक्तपित्तोत्तरं दृष्ट्वा रोपणीयं व्रणं भिषक्||९४||
🔊 Audio coming soon
നാതിരക്ത ഇത്യാദിനാ ശുദ്ധവ്രണലക്ഷണമഭിധായ രോപണമാഹ- ന്യഗ്രോധേത്യാദി| കഷായാ ഇതി ബഹുവചനനിര്ദേശാദ്യഥോക്തവ്യസ്തസമസ്തപ്രയോഗാന് സൂചയതി| ദാര്വ്യാസ്ത്വക് ദാര്വീത്വക് വ്രണശോധനീ രോപണീ ച| ഘൃതം തൈരേവ സാധയേദിതി യഥോക്തതൈലദ്രവ്യൈരേവ സാധയേദിതി| ഘൃതവിഷയമാഹ- രക്തപിത്തോത്തരമിത്യാദി| രോപണീയമിതി വചനാദ് രോപണമേവ ഘൃതം കര്തവ്യം, നതു ശോധനാര്ഥം ഘൃതം കര്തവ്യമിത്യര്ഥഃ||൮൬-൯൪||
Adhikarana 30 (95-96) · Śloka 96
കദമ്ബാര്ജുനനിമ്ബാനാം പാടല്യാഃ പിപ്പലസ്യ ച| വ്രണപ്രച്ഛാദനേ വിദ്വാന് പത്രാണ്യര്കസ്യ ചാദിശേത്||൯൫|| വാര്ക്ഷോऽഥവാऽऽജിനഃ ക്ഷൌമഃ പട്ടോ വ്രണഹിതഃ സ്മൃതഃ| ബന്ധശ്ച ദ്വിവിധഃ ശസ്തോ വ്രണാനാം സവ്യദക്ഷിണഃ||൯൬||
कदम्बार्जुननिम्बानां पाटल्याः पिप्पलस्य च| व्रणप्रच्छादने विद्वान् पत्राण्यर्कस्य चादिशेत्||९५|| वार्क्षोऽथवाऽऽजिनः क्षौमः पट्टो व्रणहितः स्मृतः| बन्धश्च द्विविधः शस्तो व्रणानां सव्यदक्षिणः||९६||
🔊 Audio coming soon
വാര്ക്ഷ ഇത്യാദൌ വൃക്ഷഭവം വല്കലം വാര്ക്ഷമ്| സവ്യദക്ഷിണ ഇതി വാമദക്ഷിണഃ; വാമപരിക്ഷേപഃ സവ്യഃ, ദക്ഷിണപരിക്ഷേപോ ദക്ഷിണഃ| അത്രൈവ ശല്യോക്തചതുര്ദശബന്ധാവരോധഃ കാര്യഃ||൯൫-൯൬||
Adhikarana 31 (97-100) · Śloka 100
ലവണാമ്ലകടൂഷ്ണാനി വിദാഹീനി ഗുരൂണി ച| വര്ജയേദന്നപാനാനി വ്രണീ മൈഥുനമേവ ച||൯൭|| നാതിശീതഗുരുസ്നിഗ്ധമവിദാഹി യഥാവ്രണമ്| അന്നപാനം വ്രണഹിതം ഹിതം ചാസ്വപനം ദിവാ||൯൮|| സ്തന്യാനി ജീവനീയാനി ബൃംഹണീയാനി യാനി ച| ഉത്സാദനാര്ഥം നിമ്നാനാം വ്രണാനാം താനി കല്പയേത്||൯൯|| ഭൂര്ജഗ്രന്ഥ്യശ്മകാസീസമധോഭാഗാനി ഗുഗ്ഗുലുഃ| വ്രണാവസാദനം തദ്വത് കലവിങ്കകപോതവിട്||൧൦൦||
लवणाम्लकटूष्णानि विदाहीनि गुरूणि च| वर्जयेदन्नपानानि व्रणी मैथुनमेव च||९७|| नातिशीतगुरुस्निग्धमविदाहि यथाव्रणम्| अन्नपानं व्रणहितं हितं चास्वपनं दिवा||९८|| स्तन्यानि जीवनीयानि बृंहणीयानि यानि च| उत्सादनार्थं निम्नानां व्रणानां तानि कल्पयेत्||९९|| भूर्जग्रन्थ्यश्मकासीसमधोभागानि गुग्गुलुः| व्रणावसादनं तद्वत् कलविङ्ककपोतविट्||१००||
🔊 Audio coming soon
സ്തന്യാനി ഷഡ്വിരേചനശതാശ്രിതീയോക്താനി| അശ്മകാസീസം ധാതുകാസീസമ്| അധോഭാഗാനി ത്രിവൃതാദീനി വിരേചനദ്രവ്യാണി||൯൭-൧൦൦||
Adhikarana 32 (101-106) · Śloka 106
രുധിരേऽതിപ്രവൃത്തേ തു ച്ഛിന്നേ ച്ഛേദ്യേऽധിമാംസകേ| കഫഗ്രന്ഥിഷു ഗണ്ഡേഷു വാതസ്തമ്ഭാനിലാര്തിഷു||൧൦൧|| ഗൂഢപൂയലസീകേഷു ഗമ്ഭീരേഷു സ്ഥിരേഷു ച| കപ്തേഷു ചാങ്ഗദേശേഷു കര്മാഗ്നേഃ സമ്പ്രശസ്യതേ||൧൦൨|| മധൂച്ഛിഷ്ടേന തൈലേന മജ്ജക്ഷൌദ്രവസാഘൃതൈഃ| തപ്തൈര്വാ വിവിധൈര്ലോഹൈര്ദഹേദ്ദാഹവിശേഷവിത്||൧൦൩|| രൂക്ഷാണാം സുകുമാരാണാം ഗമ്ഭീരാന്മാരുതോത്തരാന്| ദഹേത് സ്നേഹമധൂച്ഛിഷ്ടൈര്ലോഹൈഃ ക്ഷൌദ്രൈസ്തതോऽന്യഥാ||൧൦൪|| ബാലദുര്ബലവൃദ്ധാനാം ഗര്ഭിണ്യാ രക്തപിത്തിനാമ്| തൃഷ്ണാജ്വരപരീതാനാമബലാനാം വിഷാദിനാമ്||൧൦൫|| നാഗ്നികര്മോപദേഷ്ടവ്യം സ്നായുമര്മവ്രണേഷു ച| സവിഷേഷു ച ശല്യേഷു നേത്രകുഷ്ഠവ്രണേഷു ച||൧൦൬||
रुधिरेऽतिप्रवृत्ते तु च्छिन्ने च्छेद्येऽधिमांसके| कफग्रन्थिषु गण्डेषु वातस्तम्भानिलार्तिषु||१०१|| गूढपूयलसीकेषु गम्भीरेषु स्थिरेषु च| कप्तेषु चाङ्गदेशेषु कर्माग्नेः सम्प्रशस्यते||१०२|| मधूच्छिष्टेन तैलेन मज्जक्षौद्रवसाघृतैः| तप्तैर्वा विविधैर्लोहैर्दहेद्दाहविशेषवित्||१०३|| रूक्षाणां सुकुमाराणां गम्भीरान्मारुतोत्तरान्| दहेत् स्नेहमधूच्छिष्टैर्लोहैः क्षौद्रैस्ततोऽन्यथा||१०४|| बालदुर्बलवृद्धानां गर्भिण्या रक्तपित्तिनाम्| तृष्णाज्वरपरीतानामबलानां विषादिनाम्||१०५|| नाग्निकर्मोपदेष्टव्यं स्नायुमर्मव्रणेषु च| सविषेषु च शल्येषु नेत्रकुष्ठव्रणेषु च||१०६||
🔊 Audio coming soon
ഛേദ്യേ ഇതി ഛേദനാര്ഹേ| ക്ലൃപ്തേഷ്വിതി കര്തിതേഷു| രൂക്ഷസ്നിഗ്ധദാഹഭേദവിഷയം ദാഹകവസ്തുഭേദം ച ദര്ശയന്നാഹ- സുകുമാരാണാമിത്യാദിനാ| ദാഹവിശേഷവിദിതി ദാഹാനാം വിശേഷം സ്നിഗ്ധരൂക്ഷാദിരൂപം തഥാ ബിന്ദുവലയാദിരൂപം ജാനാതീതി ദാഹവിശേഷവിത്| വിഷാദിനാമിതി ഭക്ഷിതവിഷാണാമ്||൧൦൧-൧൦൬||
Adhikarana 33 (107-109) · Śloka 109
രോഗദോഷബലാപേക്ഷീ മാത്രാകാലാഗ്നികോവിദഃ| ശസ്ത്രകര്മാഗ്നികൃത്യേഷു ക്ഷാരമപ്യവചാരയേത്||൧൦൭|| കഠിനത്വം വ്രണാ യാന്തി ഗന്ധൈഃ സാരൈശ്ച ധൂപിതാഃ| സര്പിര്മജ്ജവസാധൂപൈഃ ശൈഥില്യം യാന്തി ഹി വ്രണാഃ||൧൦൮|| രുജഃ സ്രാവാശ്ച ഗന്ധാശ്ച കൃമയശ്ച വ്രണാശ്രിതാഃ| ശൈഥില്യം മാര്ദവം ചാപി ധൂപനേനോപശാമ്യതി||൧൦൯||
रोगदोषबलापेक्षी मात्राकालाग्निकोविदः| शस्त्रकर्माग्निकृत्येषु क्षारमप्यवचारयेत्||१०७|| कठिनत्वं व्रणा यान्ति गन्धैः सारैश्च धूपिताः| सर्पिर्मज्जवसाधूपैः शैथिल्यं यान्ति हि व्रणाः||१०८|| रुजः स्रावाश्च गन्धाश्च कृमयश्च व्रणाश्रिताः| शैथिल्यं मार्दवं चापि धूपनेनोपशाम्यति||१०९||
🔊 Audio coming soon
യദ്യപ്യുപക്രമേഷു ക്ഷാരഃ പൃഥങ്ന പഠിതഃ, തഥാऽപി ശസ്ത്രാഗ്നിവ്യാപാരകര്തൃത്വാച്ഛസ്ത്രാഗ്ന്യുപക്രമഗൃഹീത ഏവേതി കൃത്വാ ക്ഷാരമപ്യവചാരയേദിതി വചനേന ക്ഷാരോऽപി വിഹിതഃ||൧൦൭-൧൦൯||
Adhikarana 34 (110-112) · Śloka 112
ലോധ്രന്യഗ്രോധശുങ്ഗാനി ഖദിരസ്ത്രിഫലാ ഘൃതമ്| പ്രലേപോ വ്രണശൈഥില്യസൌകുമാര്യപ്രസാധനഃ||൧൧൦|| സരുജഃ കഠിനാഃ സ്തബ്ധാ നിരാസ്രാവാശ്ച യേ വ്രണാഃ| യവചൂര്ണൈഃ സസര്പിഷ്കൈര്ബഹുശസ്താന് പ്രലേപയേത്||൧൧൧|| മുദ്ഗഷഷ്ടികശാലീനാം പായസൈര്വാ യഥാക്രമമ്| സഘൃതൈര്ജീവനീയൈര്വാ തര്പയേത്താനഭീക്ഷ്ണശഃ||൧൧൨||
लोध्रन्यग्रोधशुङ्गानि खदिरस्त्रिफला घृतम्| प्रलेपो व्रणशैथिल्यसौकुमार्यप्रसाधनः||११०|| सरुजः कठिनाः स्तब्धा निरास्रावाश्च ये व्रणाः| यवचूर्णैः ससर्पिष्कैर्बहुशस्तान् प्रलेपयेत्||१११|| मुद्गषष्टिकशालीनां पायसैर्वा यथाक्रमम्| सघृतैर्जीवनीयैर्वा तर्पयेत्तानभीक्ष्णशः||११२||
🔊 Audio coming soon
തര്പയേദിതി തര്പണാര്ഥം ലേപം കാരയേത്||൧൧൦-൧൧൨||
Adhikarana 35 (113-119) · Śloka 119
കകുഭോദുമ്ബരാശ്വത്ഥലോധ്രജാമ്ബവകട്ഫലൈഃ| ത്വചമാശ്വേവ ഗൃഹ്ണന്തി ത്വക്ചൂര്ണൈശ്ചൂര്ണിതാ വ്രണാഃ||൧൧൩|| മനഃശിലൈലാ മഞ്ജിഷ്ഠാ ലാക്ഷാ ച രജനീദ്വയമ്| പ്രലേപഃ സഘൃതക്ഷൌദ്രസ്ത്വഗ്വിശുദ്ധികരഃ പരഃ||൧൧൪|| അയോരജഃ സകാസീസം ത്രിഫലാകുസുമാനി ച| കരോതി ലേപഃ കൃഷ്ണത്വം സദ്യ ഏവ നവത്വചി||൧൧൫|| കാലീയകനതാമ്രാസ്ഥിഹേമകാന്താരസോത്തമൈഃ | ലേപഃ സഗോമയരസഃ സവര്ണീകരണഃ പരഃ||൧൧൬|| ധ്യാമകാശ്വത്ഥനിചുലമൂലം ലാക്ഷാ സഗൈരികാ| സഹേമശ്ചാമൃതാസങ്ഗഃ കാസീസം ചേതി വര്ണകൃത്||൧൧൭|| ചതുഷ്പദാനാം ത്വഗ്ലോമഖുരശൃങ്ഗാസ്ഥിഭസ്മനാ| തൈലാക്താ ചൂര്ണിതാ ഭൂമിര്ഭവേല്ലോമവതീ പുനഃ||൧൧൮|| ഷോഡശോപദ്രവാ യേ ച വ്രണാനാം പരികീര്തിതാഃ| തേഷാം ചികിത്സാ നിര്ദിഷ്ടാ യഥാസ്വം സ്വേ ചികിത്സിതേ||൧൧൯||
ककुभोदुम्बराश्वत्थलोध्रजाम्बवकट्फलैः| त्वचमाश्वेव गृह्णन्ति त्वक्चूर्णैश्चूर्णिता व्रणाः||११३|| मनःशिलैला मञ्जिष्ठा लाक्षा च रजनीद्वयम्| प्रलेपः सघृतक्षौद्रस्त्वग्विशुद्धिकरः परः||११४|| अयोरजः सकासीसं त्रिफलाकुसुमानि च| करोति लेपः कृष्णत्वं सद्य एव नवत्वचि||११५|| कालीयकनताम्रास्थिहेमकान्तारसोत्तमैः | लेपः सगोमयरसः सवर्णीकरणः परः||११६|| ध्यामकाश्वत्थनिचुलमूलं लाक्षा सगैरिका| सहेमश्चामृतासङ्गः कासीसं चेति वर्णकृत्||११७|| चतुष्पदानां त्वग्लोमखुरशृङ्गास्थिभस्मना| तैलाक्ता चूर्णिता भूमिर्भवेल्लोमवती पुनः||११८|| षोडशोपद्रवा ये च व्रणानां परिकीर्तिताः| तेषां चिकित्सा निर्दिष्टा यथास्वं स्वे चिकित्सिते||११९||
🔊 Audio coming soon
കകുഭേത്യാദിപ്രകരണേന ത്വഗ്ജനനം തഥാ സവര്ണകരണം തഥാ രോമജനനമിതി ഉപക്രമത്രയമാഹ| ത്വചമാശ്വേവ ഗൃഹ്ണന്തീതി സത്വചോ ഭവന്തി| ത്രിഫലാകുസുമാനീതി ത്രിഫലാവൃക്ഷപുഷ്പാണി| ലതാ പ്രിയങ്ഗുഃ| കാന്താ മഞ്ജിഷ്ഠാ| രസോത്തമഃ പാരദഃ, ഘൃതം വാ| അമൃതാസങ്ഗഃ കര്പരികാതുത്ഥമ്||൧൧൩-൧൧൯||
Adhikarana 36 (120-121) · Śloka 121
തത്ര ശ്ലോകൌ- ദ്വൌ വ്രണൌ വ്രണഭേദാശ്ച പരീക്ഷാ ദുഷ്ടിരേവ ച| സ്ഥാനാനി ഗന്ധാഃ സ്രാവാശ്ച സോപസര്ഗാഃ ക്രിയാശ്ച യാഃ||൧൨൦|| വ്രണാധികാരേ സപ്രശ്നമേതന്നവകമുക്തവാന്| മുനിര്വ്യാസസമാസാഭ്യാമഗ്നിവേശായ ധീമതേ||൧൨൧||
तत्र श्लोकौ- द्वौ व्रणौ व्रणभेदाश्च परीक्षा दुष्टिरेव च| स्थानानि गन्धाः स्रावाश्च सोपसर्गाः क्रियाश्च याः||१२०|| व्रणाधिकारे सप्रश्नमेतन्नवकमुक्तवान्| मुनिर्व्याससमासाभ्यामग्निवेशाय धीमते||१२१||
🔊 Audio coming soon
ദ്വൌ വ്രണാവിത്യാദ്യധ്യായസങ്ഗ്രഹോ വ്യക്തഃ||൧൨൦-൧൨൧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 25
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ ചികിത്സാസ്ഥാനേ ദ്വിവ്രണീയചികിത്സിതം നാമ പഞ്ചവിംശോऽധ്യായഃ||൨൫||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने द्विव्रणीयचिकित्सितं नाम पञ्चविंशोऽध्यायः||२५||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീചക്രപാണിദത്തവിരചിതായാം ചരകതാത്പര്യടീകായാമായുര്വേദദീപികായാം ചികിത്സാസ്ഥാനേ ദ്വിവ്രണീയചികിത്സിതം നാമ പഞ്ചവിംശോऽധ്യായഃ||൨൫||