Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಶ್ವಯಥುಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातः श्वयथुचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣೇ ಮರ್ಮೋಪಘಾತೋ ಭವತಿ, ಶೋಥೇಽಪಿ ಮರ್ಮೋಪಘಾತಃ ಕಾರಣಂ, ತೇನ ಸಮಾನಹೇತುತಯಾ ಕ್ಷತಕ್ಷಯಮನು ಶೋಥಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಚ್ಯತೇ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಭಿಷಗ್ವರಿಷ್ಠಂ ಸುರಸಿದ್ಧಜುಷ್ಟಂ ಮುನೀನ್ದ್ರಮತ್ರ್ಯಾತ್ಮಜಮಗ್ನಿವೇಶಃ| ಮಹಾಗದಸ್ಯ ಶ್ವಯಥೋರ್ಯಥಾವತ್ ಪ್ರಕೋಪರೂಪಪ್ರಶಮಾನಪೃಚ್ಛತ್||೩||
भिषग्वरिष्ठं सुरसिद्धजुष्टं मुनीन्द्रमत्र्यात्मजमग्निवेशः| महागदस्य श्वयथोर्यथावत् प्रकोपरूपप्रशमानपृच्छत्||३||
🔊 Audio coming soon
ಜುಷ್ಟಮಿತಿ ಸೇವಿತಮ್| ಪ್ರಕೋಪಯತೀತಿ ಪ್ರಕೋಪೋ ಹೇತುರಿತ್ಯರ್ಥಃ, ಕಿಂವಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಣಯೋರಭೇದೋಪಚಾರಾತ್ ಪ್ರಕೋಪಶಬ್ದೇನ ಶ್ವಯಥುಕಾರಣಮುಚ್ಯತೇ; ರೂಪಶಬ್ದೇನ ರೂಪಪೂರ್ವರೂಪಯೋರ್ಗ್ರಹಣಂ; ಶಮನೇನ ಚಿಕಿತ್ಸೋಚ್ಯತೇ||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತಸ್ಮೈ ಜಗಾದಾಗದವೇದಸಿನ್ಧುಪ್ರವರ್ತನಾದ್ರಿಪ್ರವರೋಽತ್ರಿಜಸ್ತಾನ್| ವಾತಾದಿಭೇದಾತ್ತ್ರಿವಿಧಸ್ಯ ಸಮ್ಯಙ್ನಿಜಾನಿಜೈಕಾಙ್ಗಜಸರ್ವಜಸ್ಯ||೪||
तस्मै जगादागदवेदसिन्धुप्रवर्तनाद्रिप्रवरोऽत्रिजस्तान्| वातादिभेदात्त्रिविधस्य सम्यङ्निजानिजैकाङ्गजसर्वजस्य||४||
🔊 Audio coming soon
ಅಗದಾರ್ಥ ಆರೋಗ್ಯಾರ್ಥೋ ಯೋ ವೇದಃ ಸೋಽಗದವೇದಃ, ಸ ಏವ ಗಮ್ಭೀರಪ್ರಸನ್ನತ್ವಾತ್ ಸಿನ್ಧುರಿವ ಸಿನ್ಧುಃ, ತಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತನೇಽದ್ರಿಪ್ರವರೋ ಹಿಮಾಲಯ ಇವೇತ್ಯರ್ಥಃ; ಯಥಾ ಹಿಮಾಲಯೋ ಗಙ್ಗಾಯಾಃ ಪ್ರವರ್ತಕಸ್ತಥಾಽತ್ರಿಜೋಽಪಿ ಆಯುರ್ವೇದಪ್ರವರ್ತಕ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಾನಿತಿ ಪ್ರಕೋಪಾದೀನ್ ಯಾಞ್ ಶಿಷ್ಯಃ ಪೃಷ್ಟವಾನ್| ಏಕಾಙ್ಗಜಸರ್ವಜಸ್ಯೇತ್ಯತ್ರ ಸರ್ವಜಶಬ್ದೇನ ಸರ್ವಶರೀರಜಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಮ್, ಏಕಾಙ್ಗಜಶಬ್ದೇನ ಚ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಶರೀರಾವ್ಯಾಪಕಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಂ; ತೇನ ಸರ್ವಾರ್ಧಗಾತ್ರಾವಯವಾಶ್ರಿತತ್ವೇನ ಯತ್ತ್ರೈವಿಧ್ಯಂ ವಕ್ತವ್ಯಂ ತತ್ರೈಕಾಙ್ಗಜೇನಾರ್ಧಗಾತ್ರಾಶ್ರಿತಾವಯವಾಶ್ರಿತಯೋರಿಹ ಗ್ರಹಣಂ ಜ್ಞೇಯಮ್||೪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
ಶುದ್ಧ್ಯಾಮಯಾಭಕ್ತಕೃಶಾಬಲಾನಾಂ ಕ್ಷಾರಾಮ್ಲತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಗುರೂಪಸೇವಾ| ದಧ್ಯಾಮಮೃಚ್ಛಾಕವಿರೋಧಿದುಷ್ಟಗರೋಪಸೃಷ್ಟಾನ್ನನಿಷೇವಣಂ ಚ||೫|| ಅರ್ಶಾಂಸ್ಯಚೇಷ್ಟಾ ನ ಚ ದೇಹಶುದ್ಧಿರ್ಮರ್ಮೋಪಘಾತೋ ವಿಷಮಾ ಪ್ರಸೂತಿಃ| ಮಿಥ್ಯೋಪಚಾರಃ ಪ್ರತಿಕರ್ಮಣಾಂ ಚ ನಿಜಸ್ಯ ಹೇತುಃ ಶ್ವಯಥೋಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ||೬||
शुद्ध्यामयाभक्तकृशाबलानां क्षाराम्लतीक्ष्णोष्णगुरूपसेवा| दध्याममृच्छाकविरोधिदुष्टगरोपसृष्टान्ननिषेवणं च||५|| अर्शांस्यचेष्टा न च देहशुद्धिर्मर्मोपघातो विषमा प्रसूतिः| मिथ्योपचारः प्रतिकर्मणां च निजस्य हेतुः श्वयथोः प्रदिष्टः||६||
🔊 Audio coming soon
ಶುದ್ಧಿಃ ವಮನಾದಿಶೋಧನಮ್, ಆಮಯಾ ಜ್ವರಾದಯಃ, ಅಭಕ್ತಮ್ ಅಭೋಜನಂ ವಿಗುಣಂ ಚ ಭೋಜನಂ, ತೈಃ ಕೃಶಾನಾಮಬಲಾನಾಂ ಚ ಕ್ಷಾರಾದಿಸೇವಾ ನಿಜಸ್ಯ ಶ್ವಯಥೋರ್ಹೇತುರಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ದಧ್ಯಾದಿ ತು ಸ್ವತನ್ತ್ರಮೇವ ಹೇತುಃ| ಆಮಮ್ ಅಪಕ್ವಂ, ದುಷ್ಟಂ ದೋಷಕಾರಕಂ ನವೋದಕಾದಿ, ಗರಃ ಸಂಯೋಗಜಂ ವಿಷಮ್| ನಚ ದೇಹಶುದ್ಧಿರಿತಿ ಶೋಧನಾರ್ಹೇಽಪಿ ದೇಹೇ ದೇಹಾಶುದ್ಧಿಃ| ಮರ್ಮೋಪಘಾತ ಇಹ ದೋಷಕೃತ ಏವ ಜ್ಞೇಯಃ; ಬಾಹ್ಯಹೇತುಜಸ್ತು ಮರ್ಮೋಪಘಾತ ಆಗನ್ತುಹೇತುರೇವ| ವಿಷಮಾ ಪ್ರಸೂತಿಃ ಅಕಾಲಗರ್ಭಪತನಾದಿಕಾ| ಪ್ರತಿಕರ್ಮಣಾಮಿತಿ ವಮನಾದೀನಾಂ; ಮಿಥ್ಯೋಪಚಾರ ಇತಿ ಅಸಮ್ಯಕ್ಕರಣಮಸಮ್ಯಗುಪಚಾರಶ್ಚ||೫-೬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ಬಾಹ್ಯಾಸ್ತ್ವಚೋ ದೂಷಯಿತಾಽಭಿಘಾತಃ ಕಾಷ್ಠಾಶ್ಮಶಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿವಿಷಾಯಸಾದ್ಯೈಃ | ಆಗನ್ತುಹೇತುಃ, ...|೭|
बाह्यास्त्वचो दूषयिताऽभिघातः काष्ठाश्मशस्त्राग्निविषायसाद्यैः | आगन्तुहेतुः, ...|७|
🔊 Audio coming soon
ಬಾಹ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿನಾಽಽಗನ್ತುಶೋಥಹೇತುಮಾಹ| ಬಾಹ್ಯಾ ಇತಿ ಅಗಮ್ಭೀರಾಃ; ಏತೇನ ಗಮ್ಭೀರತ್ವಗ್ದೂಷಕತ್ವಂ ಶೋಥಸ್ಯ ನ ಭವತಿ| ತ್ವಚ ಇತಿ ಕರ್ಮಪದಂ ಹಲನ್ತಮ್| ದೂಷಯಿತಾ ಅಭಿಘಾತವಿಶೇಷೇಣ| ಕಾಷ್ಠಾಶ್ಮಶಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿವಿಷಾಯಸಾದ್ಯೈರಿತಿ ಕಾಷ್ಠಾದಿಕಾರಣಕಃ; ಆದಿಶಬ್ದೋ ಹಿ ಕಾರಣವಾಚೀ, ತೇನ ಕಾಷ್ಠಾದಿಕಾರಣಕೋಽಭಿಘಾತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಕಾಷ್ಠಾದಯಶ್ಚೇಹ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪೇಣೋಕ್ತಾ ದನ್ತಾದೀನಾಮಪ್ಯುಪಲಕ್ಷಣಾ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಕಿಂವಾ ಆದಿ ಶಬ್ದಃ ಪ್ರಕಾರವಾಚೀ, ತೇನ ಕಾಷ್ಠಾದಿಕೃತೋಽಭಿಘಾತಃ ಕಾಷ್ಠಾದಿಶಬ್ದೇನೋಚ್ಯತ ಇತಿ ಕೃತ್ವಾಽಭಿಘಾತೇನ ಸಮಂ ಸಾಮಾನಾಧಿಕರಣ್ಯಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಆಗನ್ತುಹೇತುರಿತಿ ಚ್ಛೇದಃ||೭||-
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
... ತ್ರಿವಿಧೋ ನಿಜಶ್ಚ ಸರ್ವಾರ್ಧಗಾತ್ರಾವಯವಾಶ್ರಿತತ್ವಾತ್||೭||
... त्रिविधो निजश्च सर्वार्धगात्रावयवाश्रितत्वात्||७||
🔊 Audio coming soon
ತ್ರಿವಿಧ ಇತಿ ಸರ್ವಾರ್ಧಗಾತ್ರಾವಯವಾಶ್ರಿತತ್ವೇನ ನಿಜಸ್ತ್ರಿವಿಧಃ; ಚಕಾರಾದಾಗನ್ತುರಪಿ ಯಥೋಕ್ತಭೇದಾತ್ತ್ರಿವಿಧ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ಬಾಹ್ಯಾಃ ಸಿರಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯದಾ ಕಫಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತಾನಿ ಸನ್ದೂಷಯತೀಹ ವಾಯುಃ| ತೈರ್ಬದ್ಧಮಾರ್ಗಃ ಸ ತದಾ ವಿಸರ್ಪನ್ನುತ್ಸೇಧಲಿಙ್ಗಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಕರೋತಿ||೮||
बाह्याः सिराः प्राप्य यदा कफासृक्पित्तानि सन्दूषयतीह वायुः| तैर्बद्धमार्गः स तदा विसर्पन्नुत्सेधलिङ्गं श्वयथुं करोति||८||
🔊 Audio coming soon
ಬಾಹ್ಯಾಃ ಸಿರಾ ಇತ್ಯಾದಿಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಕಥನಮ್| ಬಾಹ್ಯಾ ಇತಿ ಅಗಮ್ಭೀರಾಃ| ಸಿರಾಶಬ್ದೇನ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಗ್ರಹಣಮ್| ಬದ್ಧಮಾರ್ಗ ಇತಿ ಆವೃತಮಾರ್ಗಃ| ಉತ್ಸೇಧೇನಾವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಾ ಲಿಙ್ಗ್ಯತ ಇತಿ ಉತ್ಸೇಧಲಿಙ್ಗಃ||೮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಉರಃಸ್ಥಿತೈರೂರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತು ವಾಯೋಃ ಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತೈರ್ಮಧ್ಯಗತೈಸ್ತು ಮಧ್ಯೇ| ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಃ ಸರ್ವಗತೈಃ ಕ್ವಚಿತ್ಸ್ಥೈರ್ದೋಷೈಃ ಕ್ವಚಿತ್ ಸ್ಯಾಚ್ಛ್ವಯಥುಸ್ತದಾಖ್ಯಃ||೯||
उरःस्थितैरूर्ध्वमधस्तु वायोः स्थानस्थितैर्मध्यगतैस्तु मध्ये| सर्वाङ्गगः सर्वगतैः क्वचित्स्थैर्दोषैः क्वचित् स्याच्छ्वयथुस्तदाख्यः||९||
🔊 Audio coming soon
ಉರಃಸ್ಥಿತೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಶಿಷ್ಟಶೋಥಾನಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವಿಶೇಷಮಾಹ| ಊರ್ಧ್ವಮಿತಿ ಉರಃಪ್ರಭೃತ್ಯೂರ್ಧ್ವಶರೀರೇ| ಅಧ ಇತಿ ಪಕ್ವಾಶಯಪ್ರಭೃತೌ| ವಾಯೋಃ ಸ್ಥಾನಂ ಪಕ್ವಾಶಯಃ| ಮಧ್ಯಗತೈರಿತಿ ಉರಃಪಕ್ವಾಶಯಮಧ್ಯಗತೈಃ| ಕ್ವಚಿದಿತಿ ಕಣ್ಠತಾಲ್ವಾದಿದೇಶೇ| ತದಾಖ್ಯ ಇತಿ ‘ಗಲಶೋಥ’ ಇತ್ಯಾದಿಶಬ್ದಾಖ್ಯ ಇತಿ; ಕಿಂವಾ ಊರ್ಧ್ವಶೋಥಾಧಃಶೋಥ ಇತ್ಯಾದಿಶಬ್ದಾಖ್ಯ ಇತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಯೋಜನೀಯಮ್||೯||
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ಊಷ್ಮಾ ತಥಾ ಸ್ಯಾದ್ದವಥುಃ ಸಿರಾಣಾಮಾಯಾಮ ಇತ್ಯೇವ ಚ ಪೂರ್ವರೂಪಮ್|೧೦|
ऊष्मा तथा स्याद्दवथुः सिराणामायाम इत्येव च पूर्वरूपम्|१०|
🔊 Audio coming soon
ಊಷ್ಮೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪೂರ್ವರೂಪಮಾಹ| ದವಥುಃ ಉಪತಾಪಶ್ಚಕ್ಷುರಾದೌ| ಸಿರಾಣಾಮಾಯಾಮ ಇತಿ ಸಿರಾಪ್ರಸರಣಮ್|೧೦|-
Adhikarana 10 (10) · Śloka 10
ಸರ್ವಸ್ತ್ರಿದೋಷೋಽಧಿಕದೋಷಲಿಙ್ಗೈಸ್ತಚ್ಛಬ್ದಮಭ್ಯೇತಿ ಭಿಷಗ್ಜಿತಂ ಚ||೧೦||
सर्वस्त्रिदोषोऽधिकदोषलिङ्गैस्तच्छब्दमभ्येति भिषग्जितं च||१०||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಶೋಥಾನಾಂ ತ್ರಿದೋಷಜತ್ವೇಽಪಿ ವಾತಜಾದಿವ್ಯಪದೇಶೋ ವಾತಜಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಯಥಾ ಭಿನ್ನಾ ಭವತಿ ತದಾಹ- ಸರ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅಧಿಕಾನಿ ಅಧಿಕಸ್ಯ ವಾ ದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನೀತಿ ಅಧಿಕದೋಷಲಿಙ್ಗಾನಿ, ತೈಃ ಅಧಿಕದೋಷಲಿಙ್ಗೈಃ| ತಚ್ಛಬ್ದಮಿತಿ ಅಧಿಕದೋಷಶಬ್ದಂ ವಾತಜೋಽಯಮಿತ್ಯಾದಿಕಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ; ತಥಾ ಭಿಷಗ್ಜಿತಂ ಚಾಧಿಕದೋಷಲಿಙ್ಗೈಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ, ಅಧಿಕದೋಷಲಿಙ್ಗಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಚಿಕಿತ್ಸತಭೇದಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ||೧೦||
Adhikarana 11 (11) · Śloka 11
ಸಗೌರವಂ ಸ್ಯಾದನವಸ್ಥಿತತ್ವಂ ಸೋತ್ಸೇಧಮುಷ್ಮಾಽಥ ಸಿರಾತನುತ್ವಮ್| ಸಲೋಮಹರ್ಷಾಽಙ್ಗವಿವರ್ಣತಾ ಚ ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಙ್ಗಂ ಶ್ವಯಥೋಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಮ್||೧೧||
सगौरवं स्यादनवस्थितत्वं सोत्सेधमुष्माऽथ सिरातनुत्वम्| सलोमहर्षाऽङ्गविवर्णता च सामान्यलिङ्गं श्वयथोः प्रदिष्टम्||११||
🔊 Audio coming soon
ಸಗೌರವಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಙ್ಗಂ ಪಠತಿ||೧೧||
Adhikarana 12 (12) · Śloka 12
ಚಲಸ್ತನುತ್ವಕ್ಪರುಷೋಽರುಣೋಽಸಿತಃ ಪ್ರಸುಪ್ತಿಹರ್ಷಾರ್ತಿಯುತೋಽನಿಮಿತ್ತತಃ| ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ಪ್ರೋನ್ನಮತಿ ಪ್ರಪೀಡಿತೋ ದಿವಾಬಲೀ ಚ ಶ್ವಯಥುಃ ಸಮೀರಣಾತ್||೧೨||
चलस्तनुत्वक्परुषोऽरुणोऽसितः प्रसुप्तिहर्षार्तियुतोऽनिमित्ततः| प्रशाम्यति प्रोन्नमति प्रपीडितो दिवाबली च श्वयथुः समीरणात्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಚಲ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಜಶೋಥಲಿಙ್ಗಮಾಹ| ತನುತ್ವಗಿತಿ ಅಬಹಲತ್ವಕ್| ಅಸಿತ ಇತಿ ಕೃಷ್ಣಃ| ಸುಪ್ತಿಃ ಸ್ಪರ್ಶಾಜ್ಞಾನಂ; ಹರ್ಷಃ ‘ಝಣಝಣಿಕಾ’ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾ ವೇದನಾ, ಕಿಂವಾ ರೋಮಹರ್ಷಃ| ಅನಿಮಿತ್ತತಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತೀತಿ ವಾಯೋಶ್ಚಲತ್ವೇನ ಕದಾಚಿನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ವಿನಾಽಪಿ ಲೀನೋ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೇಚಿತ್ ‘ನಿಮಿತ್ತತಃ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತೇನ “ಸ್ನೇಹೋಷ್ಣಮರ್ದನಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಪ್ರಣಶ್ಯೇತ್ ಸ ಚ ವಾತಿಕಃ” (ಸೂ.ಅ.೧೮) ಇತಿ ಯದುಕ್ತಂ ತದೇವೇದಮುಚ್ಯತೇ| ಪ್ರೋನ್ನಮತೀತಿ ಸಮ್ಪೀಡನಾನನ್ತರಮೇವೋನ್ನಮತಿ||೧೨||
Adhikarana 13 (13) · Śloka 13
ಮೃದುಃ ಸಗನ್ಧೋಽಸಿತಪೀತರಾಗವಾನ್ ಭ್ರಮಜ್ವರಸ್ವೇದತೃಷಾಮದಾನ್ವಿತಃ| ಯ ಉಷ್ಯತೇ ಸ್ಪರ್ಶರುಗಕ್ಷಿರಾಗಕೃತ್ ಸ ಪಿತ್ತಶೋಥೋ ಭೃಶದಾಹಪಾಕವಾನ್||೧೩||
मृदुः सगन्धोऽसितपीतरागवान् भ्रमज्वरस्वेदतृषामदान्वितः| य उष्यते स्पर्शरुगक्षिरागकृत् स पित्तशोथो भृशदाहपाकवान्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಮೃದ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪಿತ್ತಶೋಥಮಾಹ| ಉಷ್ಯತ ಇತಿ ದಹ್ಯತೇ| ಸ್ಪರ್ಶರುಗಿತಿ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ನ ಸಹತೇ||೧೩||
Adhikarana 14 (14) · Śloka 14
ಗುರುಃ ಸ್ಥಿರಃ ಪಾಣ್ಡುರರೋಚಕಾನ್ವಿತಃ ಪ್ರಸೇಕನಿದ್ರಾವಮಿವಹ್ನಿಮಾನ್ದ್ಯಕೃತ್| ಸ ಕೃಚ್ಛ್ರಜನ್ಮಪ್ರಶಮೋ ನಿಪೀಡಿತೋ ನ ಚೋನ್ನಮೇದ್ರಾತ್ರಿಬಲೀ ಕಫಾತ್ಮಕಃ||೧೪||
गुरुः स्थिरः पाण्डुररोचकान्वितः प्रसेकनिद्रावमिवह्निमान्द्यकृत्| स कृच्छ्रजन्मप्रशमो निपीडितो न चोन्नमेद्रात्रिबली कफात्मकः||१४||
🔊 Audio coming soon
ಗುರುರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕಫಶೋಥಮಾಹ| ಅರೋಚಕಾನ್ವಿತ ಇತಿ ಅರೋಚಕವ್ಯಾಧಿಸಹಚಾರೀ| ಕೃಚ್ಛ್ರಜನ್ಮಪ್ರಶಮ ಇತಿ ಚಿರೋತ್ಪತ್ತಿವಿನಾಶಃ| ರಾತ್ರಿಬಲೀ ಕಫಾತ್ಮಕ ಇತಿ ರಾತ್ರೌ ಸ್ರೋತೋರೋಧಜೇನ ದೇಹಕ್ಲೇದೇನಾಚೇಷ್ಟಯಾ ಚ ಕಫಸ್ಯ ವೃದ್ಧತ್ವಾತ್ ತಜ್ಜನಿತಶೋಥೋ ಬಲವಾನ್ ಭವತಿ, ದಿವಾ ತು ಸ್ಫುಟಸ್ರೋತಸಿ ಶರೀರೇ ಚೇಷ್ಟಾಯುಕ್ತೇ ನ ಕಫೋ ಬಲೀಭವತಿ ಕಿನ್ತು ವಾಯುಃ; ತೇನ ವಾತಶೋಥೋ ದಿವಾ ಬಲೀಭವತಿ, ಕಫಶೋಥಸ್ತು ಹೀಯತೇ||೧೪||
Adhikarana 15 (15) · Śloka 15
ಕೃಶಸ್ಯ ರೋಗೈರಬಲಸ್ಯ ಯೋ ಭವೇದುಪದ್ರವೈರ್ವಾ ವಮಿಪೂರ್ವಕೈರ್ಯುತಃ| ಸ ಹನ್ತಿ ಮರ್ಮಾನುಗತೋಽಥ ರಾಜಿಮಾನ್ ಪರಿಸ್ರವೇದ್ಧೀನಬಲಸ್ಯ ಸರ್ವಗಃ||೧೫||
कृशस्य रोगैरबलस्य यो भवेदुपद्रवैर्वा वमिपूर्वकैर्युतः| स हन्ति मर्मानुगतोऽथ राजिमान् परिस्रवेद्धीनबलस्य सर्वगः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯಸಾಧ್ಯತ್ವಮಾಹ- ಕೃಶಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ವಮಿಪೂರ್ವಕೈರಿತಿ ತ್ರಿಶೋಥೀಯೇ “ಛರ್ದಿಃ ಶ್ವಾಸೋಽರುಚಿಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಜ್ವರೋಽತೀಸಾರ ಏವ ಚ| ಸುಪ್ತಿಃ ಶೋಷಃ ಸದೌರ್ಬಲ್ಯಃ ಶೋಥೋಪದ್ರವಸಙ್ಗ್ರಹಃ” (ಸೂ.ಅ.೧೮) ಇತ್ಯನೇನೋಕ್ತೈಃ| ಮರ್ಮಾನುಗತೋ ರಾಜಿಮಾನಿತಿ ಚ ಪೃಥಗ್ಲಕ್ಷಣಂ, ಪರಿಸ್ರವೇದಿತ್ಯಾದಿ ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಗಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್||೧೫||
Adhikarana 16 (16) · Śloka 16
ಅಹೀನಮಾಂಸಸ್ಯ ಯ ಏಕದೋಷಜೋ ನವೋ ಬಲಸ್ಥಸ್ಯ ಸುಖಃ ಸ ಸಾಧನೇ|೧೬|
अहीनमांसस्य य एकदोषजो नवो बलस्थस्य सुखः स साधने|१६|
🔊 Audio coming soon
ಅಹೀನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸುಖಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ಚ ಸುಖಸಾಧ್ಯಲಕ್ಷಣಾಸಮ್ಪೂರ್ಣತಾಯಾಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಶ್ವಯಥೋಶ್ಚ ಹೇತುಲಕ್ಷಣಾನಿ ತ್ರಿಶೋಥೀಯೋಕ್ತಾನ್ಯಪಿ ಪ್ರಕರಣಾತ್ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪೇಣೇಹೋಚ್ಯನ್ತೇ|೧೬|
Adhikarana 17 (16) · Śloka 16
ನಿದಾನದೋಷರ್ತುವಿಪರ್ಯಯಕ್ರಮೈರುಪಾಚರೇತ್ತಂ ಬಲದೋಷಕಾಲವಿತ್||೧೬||
निदानदोषर्तुविपर्ययक्रमैरुपाचरेत्तं बलदोषकालवित्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸೂತ್ರಮಾಹ- ನಿದಾನೇತ್ಯಾದಿ| ನಿದಾನಾದಿವಿಪರೀತಕ್ರಮೈಃ ಲಙ್ಘನಾದಿಭಿರುಪಾಚರೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಬಲದೋಷಕಾಲವಿದಿತ್ಯನೇನ ನಿದಾನಾದೇರ್ವಿಪರೀತಾ ಕ್ರಿಯೋಕ್ತಾ; ಬಲಂ ತಥಾ ದೋಷಮಾಮಾದಿಭೇದಭಿನ್ನಂ ತಥಾ ಕಾಲಂ ಚ ವ್ಯಾಧ್ಯವಸ್ಥಾರೂಪಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಯಾ ಯುಜ್ಯತೇ ಸಾ ಕರ್ತವ್ಯೇತಿ ದರ್ಶಯತಿ| ನಿದಾನೇತ್ಯಾದೌ ದೋಷಶಬ್ದೇನ ವಾತಾದಯೋ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ, ಋತುಶಬ್ದೇನ ಚ ನಿತ್ಯಗಃ ಕಾಲಃ| ತೇನೈವ ತದ್ವಿಶಿಷ್ಟವಾಚಕತಯಾ ಬಲದೋಷಕಾಲವಿದಿತಿ ವಚನಂ ನ ಪುನರುಕ್ತಮ್| ಅನ್ಯೇ ತು ಪ್ರಥಮೇನ ದೋಷಶಬ್ದೇನ ದೂಷ್ಯಧಾತುಗ್ರಹಣಂ, ದ್ವಿತೀಯೇನ ತು ವಾತಾದಿಗ್ರಹಣಮಿತ್ಯಾಹುಃ; ಪ್ರಥಮವ್ಯಾಖ್ಯಾನೇ ತು ದೋಷಶಬ್ದೇನೈವ ದೂಷ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ದೋಷಾಧಾರಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಂ ಜ್ಞೇಯಮ್||೧೬||
Adhikarana 18 (17-19) · Śloka 19
ಅಥಾಮಜಂ ಲಙ್ಘನಪಾಚನಕ್ರಮೈರ್ವಿಶೋಧನೈರುಲ್ಬಣದೋಷಮಾದಿತಃ| ಶಿರೋಗತಂ ಶೀರ್ಷವಿರೇಚನೈರಧೋ ವಿರೇಚನೈರೂರ್ಧ್ವಹರೈಸ್ತಥೋರ್ಧ್ವಜಮ್||೧೭|| ಉಪಾಚರೇತ್ ಸ್ನೇಹಭವಂ ವಿರೂಕ್ಷಣೈಃ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್ ಸ್ನೇಹವಿಧಿಂ ಚ ರೂಕ್ಷಜೇ| ವಿಬದ್ಧವಿಟ್ಕೇಽನಿಲಜೇ ನಿರೂಹಣಂ ಘೃತಂ ತು ಪಿತ್ತಾನಿಲಜೇ ಸತಿಕ್ತಕಮ್||೧೮|| ಪಯಶ್ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಾರತಿದಾಹತರ್ಷಿತೇ ವಿಶೋಧನೀಯೇ ತು ಸಮೂತ್ರಮಿಷ್ಯತೇ| ಕಫೋತ್ಥಿತಂ ಕ್ಷಾರಕಟೂಷ್ಣಸಂಯುತೈಃ ಸಮೂತ್ರತಕ್ರಾಸವಯುಕ್ತಿಭಿರ್ಜಯೇತ್||೧೯||
अथामजं लङ्घनपाचनक्रमैर्विशोधनैरुल्बणदोषमादितः| शिरोगतं शीर्षविरेचनैरधो विरेचनैरूर्ध्वहरैस्तथोर्ध्वजम्||१७|| उपाचरेत् स्नेहभवं विरूक्षणैः प्रकल्पयेत् स्नेहविधिं च रूक्षजे| विबद्धविट्केऽनिलजे निरूहणं घृतं तु पित्तानिलजे सतिक्तकम्||१८|| पयश्च मूर्च्छारतिदाहतर्षिते विशोधनीये तु समूत्रमिष्यते| कफोत्थितं क्षारकटूष्णसंयुतैः समूत्रतक्रासवयुक्तिभिर्जयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ಆಮಜಮಿತಿ ಆಮದೋಷಜನಿತಮ್, ಅಪಕ್ವತಾ ಚ ಪ್ರಾಯೋ ದೋಷಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮದುಷ್ಟೌ ಭವತಿ| ಕ್ರಮೈರಿತಿ ಉಪಕ್ರಮೈಃ| ಅಧ ಇತಿ ಅಧೋಭಾಗಜಂ, ವಿರೇಚನೈರುಪಾಚರೇತ್| ಊರ್ಧ್ವಹರೈರಿತಿ ವಮನೈಃ, ಊರ್ಧ್ವಜಮಿತಿ ಊರ್ಧ್ವಭಾಗಜಮ್| ಸತಿಕ್ತಕಂ ಘೃತಮಿತಿ ತಿಕ್ತದ್ರವ್ಯಸಾಧಿತಂ ಘೃತಮ್| ಪಿತ್ತಾನಿಲಜೇ ಇತಿ ವಾತಪಿತ್ತಜದ್ವನ್ದ್ವೇ| ಮೂರ್ಚ್ಛಾದಯ ಇಹ ಸಞ್ಜಾತಾ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ ಮೂರ್ಚ್ಛಾರತಿದಾಹತರ್ಷಿತೇ| ವಿಶೋಧನೀಯೇ ಇತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯುಕ್ತೇ ಏವ ವಿಶೋಧನೀಯೇ| ಸಮೂತ್ರೇತ್ಯಾದಿ ಮೂತ್ರಸಮಭಾಗೈಸ್ತಕ್ರಾಸವಯೋಗೈಃ||೧೭-೧೯||
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
ಗ್ರಾಮ್ಯಾಬ್ಜಾನೂಪಂ ಪಿಶಿತಮಬಲಂ ಶುಷ್ಕಶಾಕಂ ನವಾನ್ನಂ ಗೌಡಂ ಪಿಷ್ಟಾನ್ನಂ ದಧಿ ತಿಲಕೃತಂ ವಿಜ್ಜಲಂ ಮದ್ಯಮಮ್ಲಮ್| ಧಾನಾ ವಲ್ಲೂರಂ ಸಮಶನಮಥೋ ಗುರ್ವಸಾತ್ಮ್ಯಂ ವಿದಾಹಿ ಸ್ವಪ್ನಂ ಚಾರಾತ್ರೌ ಶ್ವಯಥುಗದವಾನ್ ವರ್ಜಯೇನ್ಮೈಥುನಂ ಚ||೨೦||
ग्राम्याब्जानूपं पिशितमबलं शुष्कशाकं नवान्नं गौडं पिष्टान्नं दधि तिलकृतं विज्जलं मद्यमम्लम्| धाना वल्लूरं समशनमथो गुर्वसात्म्यं विदाहि स्वप्नं चारात्रौ श्वयथुगदवान् वर्जयेन्मैथुनं च||२०||
🔊 Audio coming soon
ಗ್ರಾಮ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ನಿದಾನತ್ವೇನೈವ ಪ್ರಾಪ್ತನಿಷೇಧಾನಪಿ ಮಹಾತ್ಯಯಾವಹ- ತ್ವಾದತ್ಯರ್ಥನಿಷೇಧೋಪದರ್ಶನಾರ್ಥಮಾಹ| ಗೌಡಮಿತಿ ಗುಡವಿಕಾರಂ, ತಸ್ಯ ವಿಕಾರೇ ಅಣ್| ಧಾನಾ ಅಙ್ಕುರಿತಭೃಷ್ಟಯವಾಃ| ವಲ್ಲೂರಂ ಶುಷ್ಕಮಾಂಸಮ್| ಸಮಶನಂ ಪಥ್ಯಾಪಥ್ಯಯೋರೇಕತ್ರ ಭೋಜನಮ್||೨೦||
Adhikarana 20 (21-22) · Śloka 22
ವ್ಯೋಷಂ ತ್ರಿವೃತ್ತಿಕ್ತಕರೋಹಿಣೀ ಚ ಸಾಯೋರಜಸ್ಕಾ ತ್ರಿಫಲಾರಸೇನ| ಪೀತಂ ಕಫೋತ್ಥಂ ಶಮಯೇತ್ತು ಶೋಫಂ ಗವ್ಯೇನ ಮೂತ್ರೇಣ ಹರೀತಕೀ ಚ||೨೧|| ಹರೀತಕೀನಾಗರದೇವದಾರು ಸುಖಾಮ್ಬುಯುಕ್ತಂ ಸಪುನರ್ನವಂ ವಾ| ಸರ್ವಂ ಪಿಬೇತ್ತ್ರಿಷ್ವಪಿ ಮೂತ್ರಯುಕ್ತಂ ಸ್ನಾತಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಸಾಽನ್ನಮದ್ಯಾತ್||೨೨||
व्योषं त्रिवृत्तिक्तकरोहिणी च सायोरजस्का त्रिफलारसेन| पीतं कफोत्थं शमयेत्तु शोफं गव्येन मूत्रेण हरीतकी च||२१|| हरीतकीनागरदेवदारु सुखाम्बुयुक्तं सपुनर्नवं वा| सर्वं पिबेत्त्रिष्वपि मूत्रयुक्तं स्नातश्च जीर्णे पयसाऽन्नमद्यात्||२२||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ರ ಕಫದೋಷಸ್ಯೈವ ಪ್ರಥಮಂ ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯತ್ವೇನ ವ್ಯೋಷಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕಫಶೋಥಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ| ಸಾಯೋರಜಸ್ಕೇತಿ ಅನೇನ ಮಾರಿತಮೇವಾತ್ರ ಅಯೋರಜ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ರಸಾಯನೇಽಪಿ ಮೃತಾಯೋರಜಸ ಏವ ಪ್ರಯೋಗೋಪದೇಶಾತ್| ಅಯೋರಜೋ ನ ಸಮಂ ತುಲ್ಯಮಾನಮ್, ಅಯೋ ಹಿ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಂ, ತೇನಾಯಃಪ್ರಯೋಗೇಽಲ್ಪಮೇವ ಲೋಹಂ ಮಾತ್ರಾನುಸಾರೇಣ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಹರೀತಕ್ಯಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕಃ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ ಪೇಯಃ| ಸಪುನರ್ನವಂ ವಾ ಸರ್ವಮಿತಿ ಹರೀತಕ್ಯಾದಿ| ತ್ರಿಷ್ವಪಿ ವಾತಾದಿಜೇಷು| ಸ್ನಾತಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿವಿಧಿರನ್ತೇ ಉಕ್ತತ್ವಾದುಕ್ತಸರ್ವಪ್ರಯೋಗೇಷು ಜ್ಞೇಯಃ||೨೧-೨೨||
Adhikarana 21 (23-28) · Śloka 28
ಪುನರ್ನವಾನಾಗರಮುಸ್ತಕಲ್ಕಾನ್ ಪ್ರಸ್ಥೇನ ಧೀರಃ ಪಯಸಾಽಕ್ಷಮಾತ್ರಾನ್| ಮಯೂರಕಂ ಮಾಗಧಿಕಾಂ ಸಮೂಲಾಂ ಸನಾಗರಾಂ ವಾ ಪ್ರಪಿಬೇತ್ ಸವಾತೇ||೨೩|| ದನ್ತೀತ್ರಿವೃತ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಚಿತ್ರಕೈರ್ವಾ ಪಯಃ ಶೃತಂ ದೋಷಹರಂ ಪಿಬೇನ್ನಾ| ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಮಾತ್ರಂ ತು ಪಲಾರ್ಧಿಕೈಸ್ತೈರರ್ಧಾವಶಿಷ್ಟಂ ಪವನೇ ಸಪಿತ್ತೇ||೨೪|| ಸಶುಣ್ಠಿಪೀತದ್ರುರಸಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಶ್ಯಾಮೋರುಬೂಕೋಷಣಸಾಧಿತಂ ವಾ| ತ್ವಗ್ದಾರುವರ್ಷಾಭುಮಹೌಷಧೈರ್ವಾ ಗುಡೂಚಿಕಾನಾಗರದನ್ತಿಭಿರ್ವಾ||೨೫|| ಸಪ್ತಾಹಮೌಷ್ಟ್ರಂ ತ್ವಥವಾಽಪಿ ಮಾಸಂ ಪಯಃ ಪಿಬೇದ್ಭೋಜನವಾರಿವರ್ಜೀ| ಗವ್ಯಂ ಸಮೂತ್ರಂ ಮಹಿಷೀಪಯೋ ವಾ ಕ್ಷೀರಾಶನೋ ಮೂತ್ರಮಥೋ ಗವಾಂ ವಾ||೨೬|| ತಕ್ರಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಗುರುಭಿನ್ನವರ್ಚಾಃ ಸವ್ಯೋಷಸೌವರ್ಚಲಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಚ| ಗುಡಾಭಯಾಂ ವಾ ಗುಡನಾಗರಂ ವಾ ಸದೋಷಭಿನ್ನಾಮವಿಬದ್ಧವರ್ಚಾಃ||೨೭|| ವಿಡ್ವಾತಸಙ್ಗೇ ಪಯಸಾ ರಸೈರ್ವಾ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಮದ್ಯಾದುರುಬೂಕತೈಲಮ್ | ಸ್ರೋತೋವಿಬನ್ಧೇಽಗ್ನಿರುಚಿಪ್ರಣಾಶೇ ಮದ್ಯಾನ್ಯರಿಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ಪಿಬೇತ್ ಸುಜಾತಾನ್||೨೮||
पुनर्नवानागरमुस्तकल्कान् प्रस्थेन धीरः पयसाऽक्षमात्रान्| मयूरकं मागधिकां समूलां सनागरां वा प्रपिबेत् सवाते||२३|| दन्तीत्रिवृत्त्र्यूषणचित्रकैर्वा पयः शृतं दोषहरं पिबेन्ना| द्विप्रस्थमात्रं तु पलार्धिकैस्तैरर्धावशिष्टं पवने सपित्ते||२४|| सशुण्ठिपीतद्रुरसं प्रयोज्यं श्यामोरुबूकोषणसाधितं वा| त्वग्दारुवर्षाभुमहौषधैर्वा गुडूचिकानागरदन्तिभिर्वा||२५|| सप्ताहमौष्ट्रं त्वथवाऽपि मासं पयः पिबेद्भोजनवारिवर्जी| गव्यं समूत्रं महिषीपयो वा क्षीराशनो मूत्रमथो गवां वा||२६|| तक्रं पिबेद्वा गुरुभिन्नवर्चाः सव्योषसौवर्चलमाक्षिकं च| गुडाभयां वा गुडनागरं वा सदोषभिन्नामविबद्धवर्चाः||२७|| विड्वातसङ्गे पयसा रसैर्वा प्राग्भक्तमद्यादुरुबूकतैलम् | स्रोतोविबन्धेऽग्निरुचिप्रणाशे मद्यान्यरिष्टांश्च पिबेत् सुजातान्||२८||
🔊 Audio coming soon
ಪುನರ್ನವೇತ್ಯಾದೌ ಪ್ರಸ್ಥಮಾನಂ ಕ್ಷೀರಮತಿಬಹುತ್ವಾತ್ತದರ್ಧಾವಶಿಷ್ಟಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪೇಯಮ್| ಮಯೂರಕಮಿತ್ಯಾದಾವಪಿ ಪೂರ್ವಯೋಗೋಕ್ತಂ ಕ್ಷೀರಂ ದ್ರವ್ಯಮಾನಂ ಚ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಪಲಾರ್ಧಿಕೈರಿತಿ ದ್ವಿಕರ್ಷಮಾನೈಃ| ಅತ್ರ ಚ ಭೇಷಜಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ಬಹುತ್ವಾತ್ ಸ್ತೋಕಕ್ಷೀರದಾನಂ ಕೇಚಿದಿಚ್ಛನ್ತಿ ಸಾಧನತ್ವೇನ ಕರ್ತವ್ಯಮಿತಿ, ‘ಯಥಾ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸ ಉಪಾಯಃ’ (ಸೂ.ಅ.೨೬) ಇತಿ ವಚನಾತ್| ಪೀತದ್ರುಃ ದೇವದಾರುಃ| ಊಷಣಂ ಮರಿಚಮ್| ಭೋಜನವಾರಿವರ್ಜೀತಿ ಭೋಜನಂ ವಾರಿ ಚ ತ್ಯಕ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಗವ್ಯಮಿತ್ಯಾದಾವಪಿ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರಮಿತ್ಯನ್ತೇನ ಸಪ್ತಾಹಂ ಮಾಸಂ ವೇತಿ ತಥಾ ಭೋಜನವಾರಿವರ್ಜೀತಿ ಚಾನುವರ್ತಯನ್ತಿ| ಸಮೂತ್ರಮಿತ್ಯತ್ರ ಮೂತ್ರಸಮಂ ಕ್ಷೀರಾಶನಮಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ||೨೩-೨೮||
Adhikarana 22 (29-31) · Śloka 31
ಗಣ್ಡೀರಭಲ್ಲಾತಕಚಿತ್ರಕಾಂಶ್ಚ ವ್ಯೋಷಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಂ ಚ| ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಿಕಂ ಗೋಮಯಪಾವಕೇನ ದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್ ಕೂರ್ಚಿಕಮಸ್ತುನಸ್ತು ||೨೯|| ತ್ರಿಭಾಗಶೇಷಂ ಚ ಸುಪೂತಶೀತಂ ದ್ರೋಣೇನ ತತ್ ಪ್ರಾಕೃತಮಸ್ತುನಾ ಚ| ಸಿತೋಪಲಾಯಾಶ್ಚ ಶತೇನ ಯುಕ್ತಂ ಲಿಪ್ತೇ ಘಟೇ ಚಿತ್ರಕಪಿಪ್ಪಲೀನಾಮ್||೩೦|| ವೈಹಾಯಸೇ ಸ್ಥಾಪಿತಮಾದಶಾಹಾತ್ ಪ್ರಯೋಜಯಂಸ್ತದ್ವಿನಿಹನ್ತಿ ಶೋಫಾನ್| ಭಗನ್ದರಾರ್ಶಃಕ್ರಿಮಿಕುಷ್ಠಮೇಹಾನ್ ವೈವರ್ಣ್ಯಕಾರ್ಶ್ಯಾನಿಲಹಿಕ್ಕನಂ ಚ||೩೧|| ಇತಿ ಗಣ್ಡೀರಾದ್ಯರಿಷ್ಟಃ|
गण्डीरभल्लातकचित्रकांश्च व्योषं विडङ्गं बृहतीद्वयं च| द्विप्रस्थिकं गोमयपावकेन द्रोणे पचेत् कूर्चिकमस्तुनस्तु ||२९|| त्रिभागशेषं च सुपूतशीतं द्रोणेन तत् प्राकृतमस्तुना च| सितोपलायाश्च शतेन युक्तं लिप्ते घटे चित्रकपिप्पलीनाम्||३०|| वैहायसे स्थापितमादशाहात् प्रयोजयंस्तद्विनिहन्ति शोफान्| भगन्दरार्शःक्रिमिकुष्ठमेहान् वैवर्ण्यकार्श्यानिलहिक्कनं च||३१|| इति गण्डीराद्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ಕೂರ್ಚಿಕಮಸ್ತುನ ಇತ್ಯತ್ರ ದಧ್ನಾ ಸಹ ಪಯಸಿ ಪಕ್ವಂ ಯನ್ಮಸ್ತು ತತ್ ಕೂರ್ಚಿಕಮಸ್ತು, ಕೇವಲಸ್ಯ ದಧ್ನೋ ಯನ್ಮಸ್ತು ತತ್ ಪ್ರಾಕೃತಮಸ್ತು| ವೈಹಾಯಸೇ ಇತಿ ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ||೨೯-೩೧||
Adhikarana 23 (32-33) · Śloka 33
ಕಾಶ್ಮರ್ಯಧಾತ್ರೀಮರಿಚಾಭಯಾಕ್ಷದ್ರಾಕ್ಷಾಫಲಾನಾಂ ಚ ಸಪಿಪ್ಪಲೀನಾಮ್| ಶತಂ ಶತಂ ಜೀರ್ಣಗುಡಾತ್ತುಲಾಂ ಚ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ ಕುಮ್ಭೇ ಮಧುನಾ ಪ್ರಲಿಪ್ತೇ||೩೨|| ಸಪ್ತಾಹಮುಷ್ಣೇ ದ್ವಿಗುಣಂ ತು ಶೀತೇ ಸ್ಥಿತಂ ಜಲದ್ರೋಣಯುತಂ ಪಿಬೇನ್ನಾ| ಶೋಫಾನ್ ವಿಬನ್ಧಾನ್ ಕಫವಾತಜಾಂಶ್ಚ ನಿಹನ್ತ್ಯರಿಷ್ಟೋಽಷ್ಟಶತೋಽಗ್ನಿಕೃಚ್ಚ||೩೩|| ಇತ್ಯಷ್ಟಶತೋಽರಿಷ್ಟಃ|
काश्मर्यधात्रीमरिचाभयाक्षद्राक्षाफलानां च सपिप्पलीनाम्| शतं शतं जीर्णगुडात्तुलां च सङ्क्षुद्य कुम्भे मधुना प्रलिप्ते||३२|| सप्ताहमुष्णे द्विगुणं तु शीते स्थितं जलद्रोणयुतं पिबेन्ना| शोफान् विबन्धान् कफवातजांश्च निहन्त्यरिष्टोऽष्टशतोऽग्निकृच्च||३३|| इत्यष्टशतोऽरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ಕಾಶ್ಮರ್ಯೇತ್ಯಾದೌ ಉಷ್ಣೇ ಇತಿ ಉಷ್ಣಕಾಲೇ| ದ್ವಿಗುಣಮಿತಿ ದ್ವಿಸಪ್ತಾಹಂ, ಶೀತಕಾಲೇ ಸ್ಥಾಪ್ಯಮ್| ಅಷ್ಟಶತ ಇತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಾ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾದಿಸಪ್ತಶತಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಕೃತತ್ವಾಜ್ಜ್ಞೇಯಾ||೩೨-೩೩||
Adhikarana 24 (34-38) · Śloka 38
ಪುನರ್ನವೇ ದ್ವೇ ಚ ಬಲೇ ಸಪಾಠೇ ದನ್ತೀಂ ಗುಡೂಚೀಮಥ ಚಿತ್ರಕಂ ಚ| ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾಂ ಚ ತ್ರಿಪಲಾನಿ ಪಕ್ತ್ವಾ ದ್ರೋಣಾವಶೇಷೇ ಸಲಿಲೇ ತತಸ್ತಮ್||೩೪|| ಪೂತ್ವಾ ರಸಂ ದ್ವೇ ಚ ಗುಡಾತ್ ಪುರಾಣಾತ್ತುಲೇ ಮಧುಪ್ರಸ್ಥಯುತಂ ಸುಶೀತಮ್| ಮಾಸಂ ನಿದಧ್ಯಾದ್ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಂ ಪಲ್ಲೇ ಯವಾನಾಂ ಪರತಸ್ತು ಮಾಸಾತ್||೩೫|| ಚೂರ್ಣೀಕೃತೈರರ್ಧಪಲಾಂಶಿಕೈಸ್ತಂ ಪತ್ರತ್ವಗೇಲಾಮರಿಚಾಮ್ಬುಲೋಹೈಃ | ಗನ್ಧಾನ್ವಿತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಪ್ರದಿಗ್ಧೇ ಜೀರ್ಣೇ ಪಿಬೇದ್ ವ್ಯಾಧಿಬಲಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ||೩೬|| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಂ ಪ್ಲೀಹಜ್ವರಾರೋಚಕಮೇಹಗುಲ್ಮಾನ್| ಭಗನ್ದರಂ ಷಡ್ಜಠರಾಣಿ ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಮಯಕುಷ್ಠಕಣ್ಡೂಃ||೩೭|| ಶಾಖಾನಿಲಂ ಬದ್ಧಪುರೀಷತಾಂ ಚ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಕಿಲಾಸಂ ಚ ಹಲೀಮಕಂ ಚ| ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಜಯೇದ್ವರ್ಣಬಲಾಯುರೋಜಸ್ತೇಜೋನ್ವಿತೋ ಮಾಂಸರಸಾನ್ನಭೋಜೀ||೩೮|| ಇತಿ ಪುನರ್ನವಾದ್ಯರಿಷ್ಟಃ|
पुनर्नवे द्वे च बले सपाठे दन्तीं गुडूचीमथ चित्रकं च| निदिग्धिकां च त्रिपलानि पक्त्वा द्रोणावशेषे सलिले ततस्तम्||३४|| पूत्वा रसं द्वे च गुडात् पुराणात्तुले मधुप्रस्थयुतं सुशीतम्| मासं निदध्याद्घृतभाजनस्थं पल्ले यवानां परतस्तु मासात्||३५|| चूर्णीकृतैरर्धपलांशिकैस्तं पत्रत्वगेलामरिचाम्बुलोहैः | गन्धान्वितं क्षौद्रघृतप्रदिग्धे जीर्णे पिबेद् व्याधिबलं समीक्ष्य||३६|| हृत्पाण्डुरोगं श्वयथुं प्रवृद्धं प्लीहज्वरारोचकमेहगुल्मान्| भगन्दरं षड्जठराणि कासं श्वासं ग्रहण्यामयकुष्ठकण्डूः||३७|| शाखानिलं बद्धपुरीषतां च हिक्कां किलासं च हलीमकं च| क्षिप्रं जयेद्वर्णबलायुरोजस्तेजोन्वितो मांसरसान्नभोजी||३८|| इति पुनर्नवाद्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ಪುನರ್ನವೇ ದ್ವೇ ಇತ್ಯಾದೌ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ದ್ವಿಪಲಿಕತ್ವಮ್| ದ್ರೋಣಾವಶೇಷವಿಧಾನಾಚ್ಚ ಚತುರ್ದ್ರೋಣಂ ಜಲಸ್ಯ ಜ್ಞೇಯಮ್| ತಥಾ ಸತಿ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷೇಣ ದ್ರೋಣಃ ಕ್ವಾಥೋ ಭವತಿ| ಪಲ್ಲೇ ಯವಾನಾಮಿತಿ ಯವರಾಶೌ, ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಪ್ರದಿಗ್ಧೇ ಕುಮ್ಭೇ ಕೃತ್ವಾ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಾಪ್ಯಮಿತಿ ಜ್ಞೇಯಂ; ಕಿಂವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಸುಗನ್ಧೇ ಭಾಜನೇ ಕೃತ್ವಾ ಪಚೇತ್| ಷಟ್ಜಠರಾಣೀತಿ ಭೇಷಜಾಸಾಧ್ಯೌ ಛಿದ್ರೋದಕದರೌ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ||೩೪-೩೮||
Adhikarana 25 (39-40) · Śloka 40
ಫಲತ್ರಿಕಂ ದೀಪ್ಯಕಚಿತ್ರಕೌ ಚ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಲೋಹರಜೋ ವಿಡಙ್ಗಮ್| ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಕೌಡವಿಕಂ ದ್ವಿರಂಶಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪುರಾಣಸ್ಯ ತುಲಾಂ ಗುಡಸ್ಯ||೩೯|| ಮಾಸಂ ನಿದಧ್ಯಾದ್ಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಂ ಯವೇಷು ತಾನೇವ ನಿಹನ್ತಿ ರೋಗಾನ್| ಯೇ ಚಾರ್ಶಸಾಂ ಪಾಣ್ಡುವಿಕಾರಿಣಾಂ ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಹಿತಾಃ ಶೋಫಿಷು ತೇಽಪ್ಯರಿಷ್ಟಾಃ||೪೦|| ಇತಿ ತ್ರಿಫಲಾದ್ಯರಿಷ್ಟಃ|
फलत्रिकं दीप्यकचित्रकौ च सपिप्पलीलोहरजो विडङ्गम्| चूर्णीकृतं कौडविकं द्विरंशं क्षौद्रं पुराणस्य तुलां गुडस्य||३९|| मासं निदध्याद्घृतभाजनस्थं यवेषु तानेव निहन्ति रोगान्| ये चार्शसां पाण्डुविकारिणां च प्रोक्ता हिताः शोफिषु तेऽप्यरिष्टाः||४०|| इति त्रिफलाद्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
ಫಲತ್ರಿಕಮಿತ್ಯಾದೌ ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥೇ ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ಜಲಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪಾದಾವಶೇಷಃ ಕಷಾಯ ಆಸವಾನ್ತರೇ ದೃಷ್ಟತ್ವಾಜ್ಜ್ಞೇಯಃ| ಚೂರ್ಣೀಕೃತಮಿತಿ ಕಷಾಯಾರ್ಥಂ ಜರ್ಜರೀಕೃತಮ್| ಅನ್ಯೇ ತು ಚೂರ್ಣೇ ಏವ ದ್ರೋಣಾರ್ಧಂ ಪರಂ ಜಲಂ ದದತಿ; ಕಿಂವಾ ಕುಡವಮಾನತ್ವಂ ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ದೇಯಂ, ತೇನ ದ್ವಿರಂಶಂ ಕ್ಷೌದ್ರಮಿತಿ ದ್ವಿಕುಡವಮಿತಿ ಯಾವತ್||೩೯-೪೦||
Adhikarana 26 (41-42) · Śloka 42
ಕೃಷ್ಣಾ ಸಪಾಠಾ ಗಜಪಿಪ್ಪಲೀ ಚ ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾ ಚಿತ್ರಕನಾಗರೇ ಚ| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲರಜನ್ಯಜಾಜೀಮುಸ್ತಂ ಚ ಚೂರ್ಣಂ ಸುಖತೋಯಪೀತಮ್||೪೧|| ಹನ್ಯಾತ್ತ್ರಿದೋಷಂ ಚಿರಜಂ ಚ ಶೋಫಂ ಕಲ್ಕಶ್ಚ ಭೂನಿಮ್ಬಮಹೌಷಧಸ್ಯ| ಅಯೋರಜಸ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಯಾವಶೂಕಚೂರ್ಣಂ ಚ ಪೀತಂ ತ್ರಿಫಲಾರಸೇನ||೪೨||
कृष्णा सपाठा गजपिप्पली च निदिग्धिका चित्रकनागरे च| सपिप्पलीमूलरजन्यजाजीमुस्तं च चूर्णं सुखतोयपीतम्||४१|| हन्यात्त्रिदोषं चिरजं च शोफं कल्कश्च भूनिम्बमहौषधस्य| अयोरजस्त्र्यूषणयावशूकचूर्णं च पीतं त्रिफलारसेन||४२||
🔊 Audio coming soon
ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದ್ಯೇ ಚೂರ್ಣೇ ತ್ರಿದೋಷಮಿತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಮಿಲಿತೈರ್ವಾ ವಾತಾದಿಭಿರ್ಜನಿತಮಿತಿ ಜ್ಞೇಯಮ್; ನ ಚಾತ್ರ ತ್ರಿದೋಷಸ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ಯುಕ್ತಮ್||೪೧-೪೨||
Adhikarana 27 (43-46) · Śloka 46
ಕ್ಷಾರದ್ವಯಂ ಸ್ಯಾಲ್ಲವಣಾನಿ ಚತ್ವಾರ್ಯಯೋರಜೋ ವ್ಯೋಷಫಲತ್ರಿಕೇ ಚ| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲವಿಡಙ್ಗಸಾರಂ ಮುಸ್ತಾಜಮೋದಾಮರದಾರುಬಿಲ್ವಮ್||೪೩|| ಕಲಿಙ್ಗಕಾಶ್ಚಿತ್ರಕಮೂಲಪಾಠೇ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯಂ ಸಾತಿವಿಷಂ ಪಲಾಂಶಮ್| ಸಹಿಙ್ಗುಕರ್ಷಂ ತ್ವಣುಶುಷ್ಕಚೂರ್ಣಂ ದ್ರೋಣಂ ತಥಾ ಮೂಲಕಶುಣ್ಠಕಾನಾಮ್||೪೪|| ಸ್ಯಾದ್ಭಸ್ಮನಸ್ತತ್ ಸಲಿಲೇನ ಸಾಧ್ಯಮಾಲೋಡ್ಯ ಯಾವದ್ಘನಮಪ್ರದಗ್ಧಮ್| ಸ್ತ್ಯಾನಂ ತತಃ ಕೋಲಸಮಾಂ ತು ಮಾತ್ರಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುಶುಷ್ಕಾಂ ವಿಧಿನೋಪಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್||೪೫|| ಪ್ಲೀಹೋದರಶ್ವಿತ್ರಹಲೀಮಕಾರ್ಶಃಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾರೋಚಕಶೋಷಶೋಫಾನ್| ವಿಸೂಚಿಕಾಗುಲ್ಮಗರಾಶ್ಮರೀಶ್ಚ ಸಶ್ವಾಸಕಾಸಾಃ ಪ್ರಣುದೇತ್ ಸಕುಷ್ಠಾಃ||೪೬|| ಇತಿ ಕ್ಷಾರಗುಡಿಕಾ|
क्षारद्वयं स्याल्लवणानि चत्वार्ययोरजो व्योषफलत्रिके च| सपिप्पलीमूलविडङ्गसारं मुस्ताजमोदामरदारुबिल्वम्||४३|| कलिङ्गकाश्चित्रकमूलपाठे यष्ट्याह्वयं सातिविषं पलांशम्| सहिङ्गुकर्षं त्वणुशुष्कचूर्णं द्रोणं तथा मूलकशुण्ठकानाम्||४४|| स्याद्भस्मनस्तत् सलिलेन साध्यमालोड्य यावद्घनमप्रदग्धम्| स्त्यानं ततः कोलसमां तु मात्रां कृत्वा सुशुष्कां विधिनोपयुञ्ज्यात्||४५|| प्लीहोदरश्वित्रहलीमकार्शःपाण्ड्वामयारोचकशोषशोफान्| विसूचिकागुल्मगराश्मरीश्च सश्वासकासाः प्रणुदेत् सकुष्ठाः||४६|| इति क्षारगुडिका|
🔊 Audio coming soon
ಚತ್ವಾರಿ ಲವಣಾನಿ ಸಾಮುದ್ರವರ್ಜಂ ದೀರ್ಘಞ್ಜೀವಿತೀಯೋಕ್ತಾನಿ| ಅಣುಶುಷ್ಕಚೂರ್ಣಮಿತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್| ಅತ್ರ ಜಲಮಾನಮಪಿ ಚೂರ್ಣಚತುರ್ಗುಣಂ ದೇಯಮ್| ಸ್ತ್ಯಾನಮಿತಿ ಘನಮ್||೪೩-೪೬||
Adhikarana 28 (47-48) · Śloka 48
ಪ್ರಯೋಜಯೇದಾರ್ದ್ರಕನಾಗರಂ ವಾ ತುಲ್ಯಂ ಗುಡೇನಾರ್ಧಪಲಾಭಿವೃದ್ಧ್ಯಾ| ಮಾತ್ರಾ ಪರಂ ಪಞ್ಚಪಲಾನಿ ಮಾಸಂ ಜೀರ್ಣೇ ಪಯೋ ಯೂಷರಸಾಶ್ಚ ಭಕ್ತಮ್||೪೭|| ಗುಲ್ಮೋದರಾರ್ಶಃಶ್ವಯಥುಪ್ರಮೇಹಾಞ್ ಶ್ವಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಲಸಕಾವಿಪಾಕಾನ್| ಸಕಾಮಲಾಶೋಷಮನೋವಿಕಾರಾನ್ ಕಾಸಂ ಕಫಂ ಚೈವ ಜಯೇತ್ ಪ್ರಯೋಗಃ||೪೮||
प्रयोजयेदार्द्रकनागरं वा तुल्यं गुडेनार्धपलाभिवृद्ध्या| मात्रा परं पञ्चपलानि मासं जीर्णे पयो यूषरसाश्च भक्तम्||४७|| गुल्मोदरार्शःश्वयथुप्रमेहाञ् श्वासप्रतिश्यालसकाविपाकान्| सकामलाशोषमनोविकारान् कासं कफं चैव जयेत् प्रयोगः||४८||
🔊 Audio coming soon
ಆರ್ದ್ರಕನಾಗರಮಿತಿ ಅಶುಷ್ಕನಾಗರಮ್| ಅರ್ಧಪಲಾಭಿವೃದ್ಧಿಶ್ಚ ಇಹ ಗುಡನಾಗರಾಭ್ಯಾಂ ಜ್ಞೇಯಾ, ಅನ್ಯಥಾ ಕೇವಲಾರ್ದ್ರಕವೃದ್ಧ್ಯಾ ಪಞ್ಚಪಲಮಾನೇ ಗುಡೇನ ಸಮಂ ದಶಪಲತಾಯಾಂ ಭೂರಿಮಾತ್ರತಯಾಽಗ್ನಿವಧಾದಿದೋಷಕಾರಕಂ ಸ್ಯಾತ್; ಅರ್ಧಪಲಾದಾರಭ್ಯ ಪ್ರತಿದಿನಮರ್ಧಪಲವೃದ್ಧ್ಯಾ ದಶಭಿರ್ದಿನೈಃ ಪಞ್ಚಪಲಂ ಭವತಿ; ತತಸ್ತು ಪಞ್ಚಪಲಸ್ಯ ಯಾವನ್ಮಾಸಮುಪಯೋಗಃ||೪೭-೪೮||
Adhikarana 29 (49) · Śloka 49
ರಸಸ್ತಥೈವಾರ್ದ್ರಕನಾಗರಸ್ಯ ಪೇಯೋಽಥ ಜೀರ್ಣೇ ಪಯಸಾಽನ್ನಮದ್ಯಾತ್| ಜತ್ವಶ್ಮಜಂ ಚ ತ್ರಿಫಲಾರಸೇನ ಹನ್ಯಾತ್ತ್ರಿದೋಷಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಪ್ರಸಹ್ಯ||೪೯|| ಇತಿ ಶಿಲಾಜತುಪ್ರಯೋಗಃ|
रसस्तथैवार्द्रकनागरस्य पेयोऽथ जीर्णे पयसाऽन्नमद्यात्| जत्वश्मजं च त्रिफलारसेन हन्यात्त्रिदोषं श्वयथुं प्रसह्य||४९|| इति शिलाजतुप्रयोगः|
🔊 Audio coming soon
ರಸಸ್ತಥೈವೇತ್ಯಾದೌ ಪೂರ್ವಯೋಗವದರ್ಧಪಲಾಭಿವೃದ್ಧಿಃ ಗುಡಯುಕ್ತತ್ವಂ ಚೇತ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಂ ತಥೈವೇತಿ ಪದೇನ ಗೃಹ್ಯತೇ||೪೯||
Adhikarana 30 (50-52) · Śloka 52
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಪಚೇತ್ ಕಷಾಯೇ ಕಂಸೇಽಭಯಾನಾಂ ಚ ಶತಂ ಗುಡಸ್ಯ| ಲೇಹೇ ಸುಸಿದ್ಧೇಽಥ ವಿನೀಯ ಚೂರ್ಣಂ ವ್ಯೋಷಂ ತ್ರಿಸೌಗನ್ಧ್ಯಮುಷಾಸ್ಥಿತೇ ಚ||೫೦|| ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಮಾತ್ರಂ ಮಧುನಃ ಸುಶೀತೇ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಚ ಚೂರ್ಣಾದಪಿ ಯಾವಶೂಕಾತ್| ಏಕಾಭಯಾಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ತತಶ್ಚ ಲೇಹಾಚ್ಛುಕ್ತಿಂ ನಿಹನ್ತಿ ಶ್ವಯಥುಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಮ್||೫೧|| ಶ್ವಾಸಜ್ವರಾರೋಚಕಮೇಹಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹತ್ರಿದೋಷೋದರಪಾಣ್ಡುರೋಗಾನ್| ಕಾರ್ಶ್ಯಾಮವಾತಾವಸೃಗಮ್ಲಪಿತ್ತವೈವರ್ಣ್ಯಮೂತ್ರಾನಿಲಶುಕ್ರದೋಷಾನ್||೫೨|| ಇತಿ ಕಂಸಹರೀತಕೀ|
द्विपञ्चमूलस्य पचेत् कषाये कंसेऽभयानां च शतं गुडस्य| लेहे सुसिद्धेऽथ विनीय चूर्णं व्योषं त्रिसौगन्ध्यमुषास्थिते च||५०|| प्रस्थार्धमात्रं मधुनः सुशीते किञ्चिच्च चूर्णादपि यावशूकात्| एकाभयां प्राश्य ततश्च लेहाच्छुक्तिं निहन्ति श्वयथुं प्रवृद्धम्||५१|| श्वासज्वरारोचकमेहगुल्मप्लीहत्रिदोषोदरपाण्डुरोगान्| कार्श्यामवातावसृगम्लपित्तवैवर्ण्यमूत्रानिलशुक्रदोषान्||५२|| इति कंसहरीतकी|
🔊 Audio coming soon
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯೇತ್ಯಾದೌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತ್ವಾತ್ ಕಂಸಃ ಕ್ವಾಥಾದ್ಭವತಿ, ತಾವನ್ಮಾನಂ ದಶಮೂಲಂ ಚತುಃಷಷ್ಟಿಪಲಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್| ಅನ್ಯೇ ತು ‘ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ತುಲಾಕಷಾಯೇ ಕಂಸೋಽಭಯಾನಾಂ ಚ ಶತಂ ಗುಡಸ್ಯ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ| ವ್ಯೋಷತ್ರಿಸೌಗನ್ಧ್ಯಯೋಃ ಮಾನಾನಿರ್ದೇಶೇನ ಅನ್ಯತ್ರ ಲೇಹಾನ್ತರೋಕ್ತಚೂರ್ಣಮಾನಾನುಸಾರೇಣ ಮಾನಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಅಗಸ್ತ್ಯಹರೀತಕ್ಯಾಂ ಗುಡತುಲಾಯಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಪಲಚತುಷ್ಟಯಮುಕ್ತಂ, ತಥಾ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶೇ ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾರ್ಧತುಲಾಯಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಪಲದ್ವಯಮುಕ್ತಂ, ತದ್ವದಿಹಾಪಿ ಗುಡಶತೇ ವ್ಯೋಷಸ್ಯ ಕಟುದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ಪಲಚತುಷ್ಟಯಂ; ತಥಾ ಚ್ಯವನೇ ಚಾತುರ್ಜಾತಕಸ್ಯ ಗನ್ಧಾರ್ಥಸ್ಯ ಪಲಮುಕ್ತಂ, ತದನುಸಾರೇಣೇಹ ದ್ವಿಪಲಂ ತ್ರಿಸೌಗನ್ಧ್ಯಮ್| ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛಬ್ದಸ್ಯಾಲ್ಪವಚನತ್ವಾದತ್ರೋಕ್ತನಾಗರಾದಿಚೂರ್ಣಾದರ್ಧಮಾನಂ ಯಾವಶೂಕಸ್ಯ ಜ್ಞೇಯಂ, ಕೇಚಿತ್ತು ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛಬ್ದಂ ಕರ್ಷಪರ್ಯಾಯಂ ವದನ್ತಿ; ತನ್ತ್ರಾನ್ತರಪ್ರತ್ಯಯಾತ್| ಜತೂಕರ್ಣಸಂವಾದಾತ್ ತ್ರಿಸೌಗನ್ಧ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕರ್ಷಮಾನತ್ವಂ, ತ್ರ್ಯೂಷಣಯವಕ್ಷಾರಾಣಾಂ ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲಮ್| ಯದುಕ್ತಂ- “ದಶಮೂಲಕಷಾಯಸ್ಯ ಕಂಸೇ ಪಥ್ಯಾಶತಂ ಗುಡಾತ್| ತುಲಾಂ ಪಚೇತ್ತತೋ ದದ್ಯಾದ್ ವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಚತುಃಪಲಮ್| ತ್ರಿಸುಗನ್ಧಸ್ಯ ಕರ್ಷಾಂಶ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ಮಧುನೋ ಹಿಮೇ” ಇತ್ಯಾದಿ||೫೦-೫೨||
Adhikarana 31 (53-54) · Śloka 54
ಪಟೋಲಮೂಲಾಮರದಾರುದನ್ತೀತ್ರಾಯನ್ತಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಭಯಾವಿಶಾಲಾಃ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯಂ ತಿಕ್ತಕರೋಹಿಣೀ ಚ ಸಚನ್ದನಾ ಸ್ಯಾನ್ನಿಚುಲಾನಿ ದಾರ್ವೀ||೫೩|| ಕರ್ಷೋನ್ಮಿತೈಸ್ತೈಃ ಕ್ವಥಿತಃ ಕಷಾಯೋ ಘೃತೇನ ಪೇಯಃ ಕುಡವೇನ ಯುಕ್ತಃ| ವೀಸರ್ಪದಾಹಜ್ವರಸನ್ನಿಪಾತತೃಷ್ಣಾವಿಷಾಣಿ ಶ್ವಯಥುಂ ಚ ಹನ್ತಿ||೫೪||
पटोलमूलामरदारुदन्तीत्रायन्तिपिप्पल्यभयाविशालाः| यष्ट्याह्वयं तिक्तकरोहिणी च सचन्दना स्यान्निचुलानि दार्वी||५३|| कर्षोन्मितैस्तैः क्वथितः कषायो घृतेन पेयः कुडवेन युक्तः| वीसर्पदाहज्वरसन्निपाततृष्णाविषाणि श्वयथुं च हन्ति||५४||
🔊 Audio coming soon
ಪಟೋಲಮೂಲೇತ್ಯಾದೌ ಕ್ವಾಥ್ಯದ್ರವ್ಯಪಲತ್ರಯಮಷ್ಟಗುಣಜಲಪರಿಭಾಷಯಾ ಕ್ವಥನೀಯಂ; ತತಶ್ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷೇಣ ಷಟ್ಪಲಮಾನಃ ಕಷಾಯೋ ಭವತಿ| ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಕರ್ಷಾದೌ ತು ಪಲಂ ಯಾವತ್ ದದ್ಯಾತ್ ಷೋಡಶಕಂ ಜಲಮ್| ತತಶ್ಚ ಕುಡವಂ ಯಾವತ್ತೋಯಮಷ್ಟಗುಣಂ ಭವೇತ್” ಇತಿ||೫೩-೫೪||
Adhikarana 32 (55-57) · Śloka 57
ಸಚಿತ್ರಕಂ ಧಾನ್ಯಯವಾನ್ಯಜಾಜೀಸೌವರ್ಚಲಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣವೇತಸಾಮ್ಲಮ್| ಬಿಲ್ವಾತ್ ಫಲಂ ದಾಡಿಮಯಾವಶೂಕೌ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಮಥಾಪಿ ಚವ್ಯಮ್||೫೫|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾಽಕ್ಷಮಾತ್ರಾಣಿ ಜಲಾಢಕೇನ ಪಕ್ತ್ವಾ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಮಥ ಪ್ರಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗುಲ್ಮಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ನಿಹನ್ತಿ ವಹ್ನಿಂ ಚ ಕರೋತಿ ದೀಪ್ತಮ್||೫೬|| ಪಿಬೇದ್ಘೃತಂ ವಾಽಷ್ಟಗುಣಾಮ್ಬುಸಿದ್ಧಂ ಸಚಿತ್ರಕಕ್ಷಾರಮುದಾರವೀರ್ಯಮ್| ಕಲ್ಯಾಣಕಂ ವಾಽಪಿ ಸಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ತಿಕ್ತಂ ಮಹದ್ವಾಽಪ್ಯಥ ತಿಕ್ತಕಂ ವಾ||೫೭||
सचित्रकं धान्ययवान्यजाजीसौवर्चलं त्र्यूषणवेतसाम्लम्| बिल्वात् फलं दाडिमयावशूकौ सपिप्पलीमूलमथापि चव्यम्||५५|| पिष्ट्वाऽक्षमात्राणि जलाढकेन पक्त्वा घृतप्रस्थमथ प्रयुञ्ज्यात्| अर्शांसि गुल्मं श्वयथुं च कृच्छ्रं निहन्ति वह्निं च करोति दीप्तम्||५६|| पिबेद्घृतं वाऽष्टगुणाम्बुसिद्धं सचित्रकक्षारमुदारवीर्यम्| कल्याणकं वाऽपि सपञ्चगव्यं तिक्तं महद्वाऽप्यथ तिक्तकं वा||५७||
🔊 Audio coming soon
ಸಚಿತ್ರಕೇತ್ಯಾದೌ ಕೇಚಿತ್ ‘ಬಿಲ್ವಾತ್ ಪಲಂ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತನ್ಮತೇ ಬಿಲ್ವಂ ಪಲಮಾನಂ, ಶೇಷಂ ತು ಕಾರ್ಷಿಕಮ್||೫೫-೫೭||
Adhikarana 33 (58-59) · Śloka 59
ಕ್ಷೀರಂ ಘಟೇ ಚಿತ್ರಕಕಲ್ಕಲಿಪ್ತೇ ದಧ್ಯಾಗತಂ ಸಾಧು ವಿಮಥ್ಯ ತೇನ| ತಜ್ಜಂ ಘೃತಂ ಚಿತ್ರಕಮೂಲಗರ್ಭಂ ತಕ್ರೇಣ ಸಿದ್ಧಂ ಶ್ವಯಥುಘ್ನಮಗ್ರ್ಯಮ್||೫೮|| ಅರ್ಶೋಽತಿಸಾರಾನಿಲಗುಲ್ಮಮೇಹಾಂಶ್ಚೈತನ್ನಿಹನ್ತ್ಯಗ್ನಿಬಲಪ್ರದಂ ಚ| ತಕ್ರೇಣ ಚಾದ್ಯಾತ್ ಸಘೃತೇನ ತೇನ ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಸಿದ್ಧಾಮಥವಾ ಯವಾಗೂಮ್||೫೯|| ಇತಿ ಚಿತ್ರಕಘೃತಮ್|
क्षीरं घटे चित्रककल्कलिप्ते दध्यागतं साधु विमथ्य तेन| तज्जं घृतं चित्रकमूलगर्भं तक्रेण सिद्धं श्वयथुघ्नमग्र्यम्||५८|| अर्शोऽतिसारानिलगुल्ममेहांश्चैतन्निहन्त्यग्निबलप्रदं च| तक्रेण चाद्यात् सघृतेन तेन भोज्यानि सिद्धामथवा यवागूम्||५९|| इति चित्रकघृतम्|
🔊 Audio coming soon
ದಧ್ಯಾಗತಮಿತಿ ದಧಿಭಾವೇನ ಪರಿಣತಮ್| ತಕ್ರೇಣೇತಿ ಯಥೋಕ್ತದಧಿಮಥನಜಾತೇನ ತಕ್ರೇಣ||೫೮-೫೯||
Adhikarana 34 (60-63) · Śloka 63
ಜೀವನ್ತ್ಯಜಾಜೀಶಟಿಪುಷ್ಕರಾಹ್ವೈಃ ಸಕಾರವೀಚಿತ್ರಕಬಿಲ್ವಮಧ್ಯೈಃ| ಸಯಾವಶೂಕೈರ್ಬದರಪ್ರಮಾಣೈರ್ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಯುಕ್ತಾ ಘೃತತೈಲಭೃಷ್ಟಾ||೬೦|| ಅರ್ಶೋಽತಿಸಾರಾನಿಲಗುಲ್ಮಶೋಫಹೃದ್ರೋಗಮನ್ದಾಗ್ನಿಹಿತಾ ಯವಾಗೂಃ| ಯಾ ಪಞ್ಚಕೋಲೈರ್ವಿಧಿನೈವ ತೇನ ಸಿದ್ಧಾ ಭವೇತ್ ಸಾ ಚ ಸಮಾ ತಯೈವ||೬೧|| ಕುಲತ್ಥಯೂಷಶ್ಚ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕೋ ಮೌದ್ಗಶ್ಚ ಸತ್ರ್ಯೂಷಣಯಾವಶೂಕಃ| ರಸಸ್ತಥಾ ವಿಷ್ಕಿರಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ಸಕೂರ್ಮಗೋಧಾಶಿಖಿಶಲ್ಲಕಾನಾಮ್||೬೨|| ಸುವರ್ಚಲಾ ಗೃಞ್ಜನಕಂ ಪಟೋಲಂ ಸವಾಯಸೀಮೂಲಕವೇತ್ರನಿಮ್ಬಮ್| ಶಾಕಾರ್ಥಿನಾಂ ಶಾಕಮಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಭೋಜ್ಯೇ ಪುರಾಣಶ್ಚ ಯವಃ ಸಶಾಲಿಃ||೬೩||
जीवन्त्यजाजीशटिपुष्कराह्वैः सकारवीचित्रकबिल्वमध्यैः| सयावशूकैर्बदरप्रमाणैर्वृक्षाम्लयुक्ता घृततैलभृष्टा||६०|| अर्शोऽतिसारानिलगुल्मशोफहृद्रोगमन्दाग्निहिता यवागूः| या पञ्चकोलैर्विधिनैव तेन सिद्धा भवेत् सा च समा तयैव||६१|| कुलत्थयूषश्च सपिप्पलीको मौद्गश्च सत्र्यूषणयावशूकः| रसस्तथा विष्किरजाङ्गलानां सकूर्मगोधाशिखिशल्लकानाम्||६२|| सुवर्चला गृञ्जनकं पटोलं सवायसीमूलकवेत्रनिम्बम्| शाकार्थिनां शाकमिति प्रशस्तं भोज्ये पुराणश्च यवः सशालिः||६३||
🔊 Audio coming soon
ಜೀವನ್ತೀತ್ಯಾದೌ ಬದರಪ್ರಮಾಣೈರಿತಿ ದ್ವಿಶಾಣಿಕೈಃ| ವಿಧಿನೈವ ತೇನೇತ್ಯತ್ರ ಬದರಮಾನತ್ವಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಸಕೂರ್ಮೇತ್ಯಾದೌ ಕೂರ್ಮವಿಧಾನಂ ಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸನಿಷೇಧೇಽಪ್ಯಪವಾದರೂಪಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಶಲ್ಲಕಃ ಶಲಲೀಸಞ್ಜ್ಞಃ| ಸುವರ್ಚಿಕಾ ಸೂರ್ಯಾವರ್ತಃ| ಗೃಞ್ಜನಕಂ ರಸೋನಕಸದೃಶಂ; ಕಿಂವಾ ಗೃಞ್ಜನಕಂ ಶೋಭಾಞ್ಜನಮ್| ವಾಯಸೀ ಕಾಕಮಾಚೀ||೬೦-೬೩||
Adhikarana 35 (64-67) · Śloka 67
ಆಭ್ಯನ್ತರಂ ಭೇಷಜಮುಕ್ತಮೇತದ್ಬರ್ಹಿರ್ಹಿತಂ ಯಚ್ಛೃಣು ತದ್ಯಥಾವತ್| ಸ್ನೇಹಾನ್ ಪ್ರದೇಹಾನ್ ಪರಿಷೇಚನಾನಿ ಸ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ವಾತಪ್ರಬಲಸ್ಯ ಕುರ್ಯಾತ್||೬೪|| ಶೈಲೇಯಕುಷ್ಠಾಗುರುದಾರುಕೌನ್ತೀತ್ವಕ್ಪದ್ಮಕೈಲಾಮ್ಬುಪಲಾಶಮುಸ್ತೈಃ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಥೌಣೇಯಕಹೇಮಮಾಂಸೀತಾಲೀಶಪತ್ರಪ್ಲವಪತ್ರಧಾನ್ಯೈಃ||೬೫|| ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಧ್ಯಾಮಕಪಿಪ್ಪಲೀಭಿಃ ಸ್ಪೃಕ್ಕಾನಖೈಶ್ಚೈವ ಯಥೋಪಲಾಭಮ್| ವಾತಾನ್ವಿತೇಽಭ್ಯಙ್ಗಮುಶನ್ತಿ ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸುಪಿಷ್ಟೈರಪಿ ಚ ಪ್ರದೇಹಮ್||೬೬|| ಜಲೈಶ್ಚ ವಾಸಾರ್ಕಕರಞ್ಜಶಿಗ್ರುಕಾಶ್ಮರ್ಯಪತ್ರಾರ್ಜಕಜೈಶ್ಚ ಸಿದ್ಧೈಃ| ಸ್ವಿನ್ನೋ ಮೃದೂಷ್ಣೈ ರವಿತಪ್ತತೋಯೈಃ ಸ್ನಾತಶ್ಚ ಗನ್ಧೈರನುಲೇಪನೀಯಃ||೬೭||
आभ्यन्तरं भेषजमुक्तमेतद्बर्हिर्हितं यच्छृणु तद्यथावत्| स्नेहान् प्रदेहान् परिषेचनानि स्वेदांश्च वातप्रबलस्य कुर्यात्||६४|| शैलेयकुष्ठागुरुदारुकौन्तीत्वक्पद्मकैलाम्बुपलाशमुस्तैः| प्रियङ्गुथौणेयकहेममांसीतालीशपत्रप्लवपत्रधान्यैः||६५|| श्रीवेष्टकध्यामकपिप्पलीभिः स्पृक्कानखैश्चैव यथोपलाभम्| वातान्वितेऽभ्यङ्गमुशन्ति तैलं सिद्धं सुपिष्टैरपि च प्रदेहम्||६६|| जलैश्च वासार्ककरञ्जशिग्रुकाश्मर्यपत्रार्जकजैश्च सिद्धैः| स्विन्नो मृदूष्णै रवितप्ततोयैः स्नातश्च गन्धैरनुलेपनीयः||६७||
🔊 Audio coming soon
ಶೈಲೇಯೇತ್ಯಾದೌ ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸುಪಿಷ್ಟೈರಿತಿ ಶೈಲೇಯಾದಿಭಿಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಸ್ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಮಿತಿ ವದನ್ತಿ; ತಥಾ ತೈರೇವ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರದೇಹಂ ಕಥಯನ್ತಿ| ರವಿಣಾ ಸೂರ್ಯೇಣ ತಪ್ತತೋಯೈಃ ಸ್ನಾತೋ ಗನ್ಧೈರಗುರ್ವಾದಿಭಿರಾಲೇಪನೀಯಃ||೬೪-೬೭||
Adhikarana 36 (68-69) · Śloka 69
ಸವೇತಸಾಃ ಕ್ಷೀರವತಾಂ ದ್ರುಮಾಣಾಂ ತ್ವಚಃ ಸಮಞ್ಜಿಷ್ಠಲತಾಮೃಣಾಲಾಃ| ಸಚನ್ದನಾಃ ಪದ್ಮಕವಾಲಕೌ ಚ ಪೈತ್ತೇ ಪ್ರದೇಹಸ್ತು ಸತೈಲಪಾಕಃ||೬೮|| ಆಕ್ತಸ್ಯ ತೇನಾಮ್ಬು ರವಿಪ್ರತಪ್ತಂ ಸಚನ್ದನಂ ಸಾಭಯಪದ್ಮಕಂ ಚ| ಸ್ನಾನೇ ಹಿತಂ ಕ್ಷೀರವತಾಂ ಕಷಾಯಃ ಕ್ಷೀರೋದಕಂ ಚನ್ದನಲೇಪನಂ ಚ||೬೯||
सवेतसाः क्षीरवतां द्रुमाणां त्वचः समञ्जिष्ठलतामृणालाः| सचन्दनाः पद्मकवालकौ च पैत्ते प्रदेहस्तु सतैलपाकः||६८|| आक्तस्य तेनाम्बु रविप्रतप्तं सचन्दनं साभयपद्मकं च| स्नाने हितं क्षीरवतां कषायः क्षीरोदकं चन्दनलेपनं च||६९||
🔊 Audio coming soon
ಸವೇತಸಾ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪೈತ್ತೇ ಪ್ರದೇಹಮಾಹ| ಕ್ಷೀರಿದ್ರುಮಾ ಅಶ್ವತ್ಥಾದಯಃ| ಸತೈಲಪಾಕ ಇತಿ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಿಭಿರೇವ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೇನ ಸ್ನೇಹಃ ಪಕ್ತವ್ಯಃ| ಸಚನ್ದನಮಿತ್ಯಾದೌ ಅಭಯಮ್ ಉಶೀರಮ್||೬೮-೬೯||
Adhikarana 37 (70-73) · Śloka 73
ಕಫೇ ತು ಕೃಷ್ಣಾಸಿಕತಾಪುರಾಣಪಿಣ್ಯಾಕಶಿಗ್ರುತ್ವಗುಮಾಪ್ರಲೇಪಃ| ಕುಲತ್ಥಶುಣ್ಠೀಜಲಮೂತ್ರಸೇಕಶ್ಚಣ್ಡಾಗುರುಭ್ಯಾಮನುಲೇಪನಂ ಚ||೭೦|| ಬಿಭೀತಕಾನಾಂ ಫಲಮಧ್ಯಲೇಪಃ ಸರ್ವೇಷು ದಾಹಾರ್ತಿಹರಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮುಸ್ತೈಃ ಸಕಪಿತ್ಥಪತ್ರೈಃ ಸಚನ್ದನೈಸ್ತತ್ಪಿಡಕಾಸು ಲೇಪಃ||೭೧|| ರಾಸ್ನಾವೃಷಾರ್ಕತ್ರಿಫಲಾವಿಡಙ್ಗಂ ಶಿಗ್ರುತ್ವಚೋ ಮೂಷಿಕಪರ್ಣಿಕಾ ಚ| ನಿಮ್ಬಾರ್ಜಕೌ ವ್ಯಾಘ್ರನಖಃ ಸದೂರ್ವಾ ಸುವರ್ಚಲಾ ತಿಕ್ತಕರೋಹಿಣೀ ಚ||೭೨|| ಸಕಾಕಮಾಚೀ ಬೃಹತೀ ಸಕುಷ್ಠಾ ಪುನರ್ನವಾ ಚಿತ್ರಕನಾಗರೇ ಚ| ಉನ್ಮರ್ದನಂ ಶೋಫಿಷು ಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಂ ಶಸ್ತಸ್ತಥಾ ಮೂಲಕತೋಯಸೇಕಃ||೭೩||
कफे तु कृष्णासिकतापुराणपिण्याकशिग्रुत्वगुमाप्रलेपः| कुलत्थशुण्ठीजलमूत्रसेकश्चण्डागुरुभ्यामनुलेपनं च||७०|| बिभीतकानां फलमध्यलेपः सर्वेषु दाहार्तिहरः प्रदिष्टः| यष्ट्याह्वमुस्तैः सकपित्थपत्रैः सचन्दनैस्तत्पिडकासु लेपः||७१|| रास्नावृषार्कत्रिफलाविडङ्गं शिग्रुत्वचो मूषिकपर्णिका च| निम्बार्जकौ व्याघ्रनखः सदूर्वा सुवर्चला तिक्तकरोहिणी च||७२|| सकाकमाची बृहती सकुष्ठा पुनर्नवा चित्रकनागरे च| उन्मर्दनं शोफिषु मूत्रपिष्टं शस्तस्तथा मूलकतोयसेकः||७३||
🔊 Audio coming soon
ಸಿಕತಾ ವಾಲುಕಾ| ಶಿಗ್ರೋಸ್ತ್ವಕ್| ಅನುಲೇಪನಂ ಸ್ನಾನಾನನ್ತರಮನುಲೇಪನಮ್| ತತ್ಪಿಡಕಾಸ್ವಿತಿ ದಾಹಾದಿಯುಕ್ತಪಿಡಿಕಾಸು| ರಾಸ್ನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸರ್ವಶೋಥೇಷೂನ್ಮರ್ದನಸೇಕೌ ಬ್ರೂತೇ| ವ್ಯಾಘ್ರನಖಂ ನಖೀ| ಮೂಷಿಕಪರ್ಣೀ ‘ಪುತ್ರಶ್ರೇಣೀ’ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾ||೭೦-೭೩||
Adhikarana 38 (74) · Śloka 74
ಶೋಫಾಸ್ತು ಗಾತ್ರಾವಯವಾಶ್ರಿತಾ ಯೇ ತೇ ಸ್ಥಾನದೂಷ್ಯಾಕೃತಿನಾಮಭೇದಾತ್| ಅನೇಕಸಙ್ಖ್ಯಾಃ ಕತಿಚಿಚ್ಚ ತೇಷಾಂ ನಿದರ್ಶನಾರ್ಥಂ ಗದತೋ ನಿಬೋಧ||೭೪||
शोफास्तु गात्रावयवाश्रिता ये ते स्थानदूष्याकृतिनामभेदात्| अनेकसङ्ख्याः कतिचिच्च तेषां निदर्शनार्थं गदतो निबोध||७४||
🔊 Audio coming soon
ಶೋಥಾಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ಥಾನಂ ಗಲಾದಿ, ದೂಷ್ಯಾ ರಕ್ತಾದಯಃ, ಆಕೃತಿಃ ಆಕಾರೋ ದೀರ್ಘತ್ವಾದಿಃ, ನಾಮಭೇದಸ್ತು ಶಲ್ಯಾದಿಷು ವಿಸ್ತರೇಣೋಕ್ತೋಽಪಿ ‘ಕಣ್ಠಶಾಲೂಕ’ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಲೇಶೇನಾಭಿಹಿತಾಃ; ಏವಂ ಸ್ಥಾನಾದಿಭೇದಕೃತಾದತಿಬಹುತ್ವಾದ್ಬಹುಸಙ್ಖ್ಯಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಇತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್||೭೪||
Adhikarana 39 (75) · Śloka 75
ದೋಷಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸ್ವೈಃ ಕುಪಿತಾ ನಿದಾನೈಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಶೋಫಂ ಶಿರಸಃ ಸುಘೋರಮ್|೭೫|
दोषास्त्रयः स्वैः कुपिता निदानैः कुर्वन्ति शोफं शिरसः सुघोरम्|७५|
🔊 Audio coming soon
ಶಿರಸಃ ಸುಘೋರಮಿತ್ಯತ್ರ ಲಕ್ಷಣಂ ತ್ರಿದೋಷಕೃತಂ, ನಾಮ ಚ ‘ಶಿರಃಶೋಥ’ ಇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಂ, ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇಽಯಮ್ ‘ಉಪಶೀರ್ಷಕ’ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ||೭೫|
Adhikarana 40 (75) · Śloka 75
ಅನ್ತರ್ಗಲೇ ಘುರ್ಘುರಿಕಾನ್ವಿತಂ ಚ ಶಾಲೂಕಮುಚ್ಛ್ವಾಸನಿರೋಧಕಾರಿ||೭೫||
अन्तर्गले घुर्घुरिकान्वितं च शालूकमुच्छ्वासनिरोधकारि||७५||
🔊 Audio coming soon
ಘುರ್ಘುರಿಕಾನ್ವಿತಮಿತಿ ಘುರ್ಘುರಾಕಾರಶಬ್ದೇನ ವೇದನಯಾ ವಾ ಯುಕ್ತಮ್||೭೫||
Adhikarana 41 (76) · Śloka 76
ಗಲಸ್ಯ ಸನ್ಧೌ ಚಿಬುಕೇ ಗಲೇ ಚ ಸದಾಹರಾಗಃ ಶ್ವಸನಾಸು ಚೋಗ್ರಃ| ಶೋಫೋ ಭೃಶಾರ್ತಿಸ್ತು ಬಿಡಾಲಿಕಾ ಸ್ಯಾದ್ಧನ್ಯಾದ್ಗಲೇ ಚೇದ್ವಲಯೀಕೃತಾ ಸಾ||೭೬||
गलस्य सन्धौ चिबुके गले च सदाहरागः श्वसनासु चोग्रः| शोफो भृशार्तिस्तु बिडालिका स्याद्धन्याद्गले चेद्वलयीकृता सा||७६||
🔊 Audio coming soon
ಗಲಸ್ಯ ಸನ್ಧಾವಿತಿ ಗಲವದನಸನ್ಧೌ| ಶ್ವಸನಾಸ್ವಿತಿ ಶ್ವಾಸವಹನಾಡೀಷು| ಬಿಡಾಲಿಕಾಯಾಂ ತ್ರಿದೋಷಾಶ್ರಯಃ ಕಾರಣತ್ವೇನಾನುವರ್ತತೇ| ವಲಯೀಕೃತಾ ಸೇತಿ ಕೃತ್ಸ್ನಗಲವೇಷ್ಟಕತ್ವೇನ ವಲಯಾಕಾರಾ ಸ್ಯಾತ್| ಸುಶ್ರುತೇಽಪ್ಯುಕ್ತಂ- “ತಂ ಸರ್ವಥೈವಾಪ್ರತಿವಾರ್ಯವೀರ್ಯಂ ವಿವರ್ಜನೀಯಂ ವಲಯಂ ವದನ್ತಿ” (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) ಇತಿ| ಇಯಂ ಚ ತ್ರಿದೋಷಜಾಽಪಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಧಿಕಾ ಜ್ಞೇಯಾ||೭೬||
Adhikarana 42 (77-78) · Śloka 78
ಸ್ಯಾತ್ತಾಲುವಿದ್ರಧ್ಯಪಿ ದಾಹರಾಗಪಾಕಾನ್ವಿತಸ್ತಾಲುನಿ ಸಾ ತ್ರಿದೋಷಾತ್| ಜಿಹ್ವೋಪರಿಷ್ಟಾದುಪಜಿಹ್ವಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್ ಕಫಾದಧಸ್ತಾದಧಿಜಿಹ್ವಿಕಾ ಚ||೭೭|| ಯೋ ದನ್ತಮಾಂಸೇಷು ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತಾತ್ ಪಾಕೋ ಭವೇತ್ ಸೋಪಕುಶಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ| ಸ್ಯಾದ್ದನ್ತವಿದ್ರಧ್ಯಪಿ ದನ್ತಮಾಂಸೇ ಶೋಫಃ ಕಫಾಚ್ಛೋಣಿತಸಞ್ಚಯೋತ್ಥಃ||೭೮||
स्यात्तालुविद्रध्यपि दाहरागपाकान्वितस्तालुनि सा त्रिदोषात्| जिह्वोपरिष्टादुपजिह्विका स्यात् कफादधस्तादधिजिह्विका च||७७|| यो दन्तमांसेषु तु रक्तपित्तात् पाको भवेत् सोपकुशः प्रदिष्टः| स्याद्दन्तविद्रध्यपि दन्तमांसे शोफः कफाच्छोणितसञ्चयोत्थः||७८||
🔊 Audio coming soon
ಉಪಜಿಹ್ವಿಕೇಹ ತ್ರಿಶೋಥೀಯೋಕ್ತಾಽಪಿ ತತ್ರಾನುಕ್ತಾಧಿಜಿಹ್ವಿಕಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನೋಕ್ತಾ||೭೭-೭೮||
Adhikarana 43 (79-80) · Śloka 80
ಗಲಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಗಲಗಣ್ಡ ಏಕಃ ಸ್ಯಾದ್ಗಣ್ಡಮಾಲಾ ಬಹುಭಿಸ್ತು ಗಣ್ಡೈಃ| ಸಾಧ್ಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಪೀನಸಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಕಾಸಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿಯುತಾಸ್ತ್ವಸಾಧ್ಯಾಃ||೭೯|| ತೇಷಾಂ ಸಿರಾಕಾಯಶಿರೋವಿರೇಕಾ ಧೂಮಃ ಪುರಾಣಸ್ಯ ಘೃತಸ್ಯ ಪಾನಮ್| ಸ್ಯಾಲ್ಲಙ್ಘನಂ ವಕ್ತ್ರಭವೇಷು ಚಾಪಿ ಪ್ರಘರ್ಷಣಂ ಸ್ಯಾತ್ ಕವಲಗ್ರಹಶ್ಚ||೮೦||
गलस्य पार्श्वे गलगण्ड एकः स्याद्गण्डमाला बहुभिस्तु गण्डैः| साध्याः स्मृताः पीनसपार्श्वशूलकासज्वरच्छर्दियुतास्त्वसाध्याः||७९|| तेषां सिराकायशिरोविरेका धूमः पुराणस्य घृतस्य पानम्| स्याल्लङ्घनं वक्त्रभवेषु चापि प्रघर्षणं स्यात् कवलग्रहश्च||८०||
🔊 Audio coming soon
ಸಾಧ್ಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪೀನಸಾದಿರಹಿತಾಃ ಸಾಧ್ಯಾಃ| ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿಭಾಗಾದಿಭೇದಾಃ ಶಿರಃಶೋಥಾದಿಷು ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಜ್ಞೇಯಾಃ| ಸಿರೇತಿ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ| ವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸಾ ತು ಸುಶ್ರುತೇ ಪ್ರತಿಪತ್ತವ್ಯಾ||೭೯-೮೦||
Adhikarana 44 (81-86) · Śloka 86
ಅಙ್ಗೈಕದೇಶೇಷ್ವನಿಲಾದಿಭಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ವರೂಪಧಾರೀ ಸ್ಫುರಣಃ ಸಿರಾಭಿಃ| ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಮಹಾನ್ಮಾಂಸಭವಸ್ತ್ವನರ್ತಿರ್ಮೇದೋಭವಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತಮಶ್ಚಲಶ್ಚ||೮೧|| ಸಂಶೋಧಿತೇ ಸ್ವೇದಿತಮಶ್ಮಕಾಷ್ಠೈಃ ಸಾಙ್ಗುಷ್ಠದಣ್ಡೈರ್ವಿಲಯೇದಪಕ್ವಮ್| ವಿಪಾಟ್ಯ ಚೋದ್ಧೃತ್ಯ ಭಿಷಕ್ ಸಕೋಶಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ದಗ್ಧ್ವಾ ವ್ರಣವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್||೮೨|| ಅದಗ್ಧ ಈಷತ್ ಪರಿಶೇಷಿತಶ್ಚ ಪ್ರಯಾತಿ ಭೂಯೋಽಪಿ ಶನೈರ್ವಿವೃದ್ಧಿಮ್| ತಸ್ಮಾದಶೇಷಃ ಕುಶಲೈಃ ಸಮನ್ತಾಚ್ಛೇದ್ಯೋ ಭವೇದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಶರೀರದೇಶಾನ್||೮೩|| ಶೇಷೇ ಕೃತೇ ಪಾಕವಶೇನ ಶೀರ್ಯಾತ್ತತಃ ಕ್ಷತೋತ್ಥಃ ಪ್ರಸರೇದ್ವಿಸರ್ಪಃ| ಉಪದ್ರವಂ ತಂ ಪ್ರವಿಚಾರ್ಯ ತಜ್ಜ್ಞಸ್ತೈರ್ಭೇಷಜೈಃ ಪೂರ್ವತರೈರ್ಯಥೋಕ್ತೈಃ||೮೪|| ನಿವಾರಯೇದಾದಿತ ಏವ ಯತ್ನಾದ್ವಿಧಾನವಿತ್ ಸ್ವಸ್ವವಿಧಿಂ ವಿಧಾಯ| ತತಃ ಕ್ರಮೇಣಾಸ್ಯ ಯಥಾವಿಧಾನಂ ವ್ರಣಂ ವ್ರಣಜ್ಞಸ್ತ್ವರಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್||೮೫|| ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ಕುಕ್ಷ್ಯುದರಾಶ್ರಿತಂ ಚ ತಥಾ ಗಲೇ ಮರ್ಮಣಿ ಸಂಶ್ರಿತಂ ಚ| ಸ್ಥೂಲಃ ಖರಶ್ಚಾಪಿ ಭವೇದ್ವಿವರ್ಜ್ಯೋ ಯಶ್ಚಾಪಿ ಬಾಲಸ್ಥವಿರಾಬಲಾನಾಮ್||೮೬||
अङ्गैकदेशेष्वनिलादिभिः स्यात् स्वरूपधारी स्फुरणः सिराभिः| ग्रन्थिर्महान्मांसभवस्त्वनर्तिर्मेदोभवः स्निग्धतमश्चलश्च||८१|| संशोधिते स्वेदितमश्मकाष्ठैः साङ्गुष्ठदण्डैर्विलयेदपक्वम्| विपाट्य चोद्धृत्य भिषक् सकोशं शस्त्रेण दग्ध्वा व्रणवच्चिकित्सेत्||८२|| अदग्ध ईषत् परिशेषितश्च प्रयाति भूयोऽपि शनैर्विवृद्धिम्| तस्मादशेषः कुशलैः समन्ताच्छेद्यो भवेद्वीक्ष्य शरीरदेशान्||८३|| शेषे कृते पाकवशेन शीर्यात्ततः क्षतोत्थः प्रसरेद्विसर्पः| उपद्रवं तं प्रविचार्य तज्ज्ञस्तैर्भेषजैः पूर्वतरैर्यथोक्तैः||८४|| निवारयेदादित एव यत्नाद्विधानवित् स्वस्वविधिं विधाय| ततः क्रमेणास्य यथाविधानं व्रणं व्रणज्ञस्त्वरया चिकित्सेत्||८५|| विवर्जयेत् कुक्ष्युदराश्रितं च तथा गले मर्मणि संश्रितं च| स्थूलः खरश्चापि भवेद्विवर्ज्यो यश्चापि बालस्थविराबलानाम्||८६||
🔊 Audio coming soon
ಅಙ್ಗೈಕದೇಶೇತ್ಯಾದಿನಾ ಗ್ರನ್ಥೀನಾಹ| ಸ್ವರೂಪಧಾರೀತಿ ವಾತೇನ ವಾತಲಕ್ಷಣಧಾರೀ, ಪಿತ್ತೇನ ಪಿತ್ತಲಕ್ಷಣಧಾರೀ, ಕಫೇನ ಕಫಲಕ್ಷಣಧಾರೀ ಚ| ಗ್ರನ್ಥಿಸಞ್ಜ್ಞಯಾ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾಕಾರತ್ವಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಸ್ಫುರಣಃ ವೇಪಮಾನ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಮೇದೋಭವೋಽನರ್ತಿರ್ಭವತಿ| ಮಹಾನ್ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಮಾಂಸಭವೋ ಭವತಿ| ಸಂಶೋಧಿತೇ ಇತಿ ಕೃತಶೋಧನೇ ಪುರುಷೇ| ವಿಲಯೇದಿತಿ ವಿಮ್ಲಾಪಯೇತ್| ಸಕೋಶಮಿತಿ ಕೋಶಸಹಿತಮುದ್ಧೃತ್ಯ ತತೋ ದಗ್ಧ್ವಾ ವ್ರಣವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಅಸಮ್ಯಗ್ದಗ್ಧೇ ಪರಿಶೇಷಿತೇ ಚ ಗ್ರನ್ಥೌ ದೋಷಮಾಹ- ಅದಗ್ಧ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ವೈರ್ಭೇಷಜೈರಿತಿ ವಿಸರ್ಪಭೇಷಜೈಃ| ವಿವರ್ಜಯೇದಿತ್ಯಾದಿನಾಽಸಾಧ್ಯಗ್ರನ್ಥಿಭೇದಾನಾಹ||೮೧-೮೬||
Adhikarana 45 (87) · Śloka 87
ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾನಾಂ ಚ ಯತೋಽವಿಶೇಷಃ ಪ್ರದೇಶಹೇತ್ವಾಕೃತಿದೋಷದೂಷ್ಯೈಃ| ತತಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೇದ್ಭಿಷಗರ್ಬುದಾನಿ ವಿಧಾನವಿದ್ಗ್ರನ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸಿತೇನ||೮೭||
ग्रन्थ्यर्बुदानां च यतोऽविशेषः प्रदेशहेत्वाकृतिदोषदूष्यैः| ततश्चिकित्सेद्भिषगर्बुदानि विधानविद्ग्रन्थिचिकित्सितेन||८७||
🔊 Audio coming soon
ಅರ್ಬುದಚಿಕಿತ್ಸಾತಿದೇಶಾರ್ಥಮಾಹ- ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಅವಿಶೇಷ ಇವ ಅವಿಶೇಷ ಇಹ ಜ್ಞೇಯಃ| ಸುಶ್ರುತೇಽಪ್ಯರ್ಬುದಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಂ- “ಗಾತ್ರಪ್ರದೇಶೇ ಕ್ವಚಿದೇವ ದೋಷಾಃ ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ ಮಾಂಸಮಭಿಪ್ರದೂಷ್ಯ| ವೃತ್ತಂ ಸ್ಥಿರಂ ಮನ್ದರುಜಂ ಮಹಾನ್ತಮನಲ್ಪಮೂಲಂ ಚಿರವೃದ್ಧ್ಯಪಾಕಮ್|| ಕುರ್ವನ್ತಿ ಮಾಂಸೋಚ್ಛ್ರಯಮತ್ಯಗಾಧಂ ತದರ್ಬುದಂ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದೋ ವದನ್ತಿ” (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೧) ಇತಿ; ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ತೋಕವಿಶೇಷೇ ಸತ್ಯಪಿ ಸ್ರಾವಾದ್ಯವಿಶೇಷಾದ್ಗ್ರನ್ಥಿವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸೈವಾತಿದಿಶ್ಯತೇಽರ್ಬುದೇ||೮೭||
Adhikarana 46 (88-89) · Śloka 90
ತಾಮ್ರಾ ಸಶೂಲಾ ಪಿಡಕಾ ಭವೇದ್ಯಾ ಸಾ ಚಾಲಜೀ ನಾಮ ಪರಿಸ್ರುತಾಗ್ರಾ| ಶೋಫೋಽಕ್ಷತಶ್ಚರ್ಮನಖಾನ್ತರೇ ಸ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಾಸ್ರದೂಷೀ ಭೃಶಶೀಘ್ರಪಾಕಃ||೮೮|| ಜ್ವರಾನ್ವಿತಾ ವಙ್ಕ್ಷಣಕಕ್ಷಜಾ ಯಾ ವರ್ತಿರ್ನಿರರ್ತಿಃ ಕಠಿನಾಯತಾ ಚ| ವಿದಾರಿಕಾ ಸಾ ಕಫಮಾರುತಾಭ್ಯಾಂ ತೇಷಾಂ ಯಥಾದೋಷಮುಪಕ್ರಮಃ ಸ್ಯಾತ್||೮೯|| ವಿಸ್ರಾವಣಂ ಪಿಣ್ಡಿಕಯೋಪನಾಹಃ ಪಕ್ವೇಷು ಚೈವ ವ್ರಣವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ|೯೦|
ताम्रा सशूला पिडका भवेद्या सा चालजी नाम परिस्रुताग्रा| शोफोऽक्षतश्चर्मनखान्तरे स्यान्मांसास्रदूषी भृशशीघ्रपाकः||८८|| ज्वरान्विता वङ्क्षणकक्षजा या वर्तिर्निरर्तिः कठिनायता च| विदारिका सा कफमारुताभ्यां तेषां यथादोषमुपक्रमः स्यात्||८९|| विस्रावणं पिण्डिकयोपनाहः पक्वेषु चैव व्रणवच्चिकित्सा|९०|
🔊 Audio coming soon
ಚರ್ಮನಖಾನ್ತರ ಇತಿ ಚರ್ಮನಖಸನ್ಧೌ| ವಿದಾರಿಕೇಹ ಕಫವಾತಾಭ್ಯಾಮುಚ್ಯತೇ, ಸುಶ್ರುತೇ ವಿದಾರಿಕಾ “ಸರ್ವಜಾಂ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಾಮ್” (ಸು. ನಿ.ಅ.೧೩) ಇತಿ ಪಠಿತಾ, ತೇನೇಹಾಪಿ ಕಫವಾತಾಧಿಕಾ ಹೀನಪಿತ್ತಾ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಾ| ತೇಷಾಮಿತ್ಯನೇನ ಅಲಜ್ಯಕ್ಷತವಿದಾರಿಕಾರೋಗಾನ್ ಪ್ರತ್ಯವಮೃಶತಿ| ವಿಸ್ರಾವಣಮಿತಿ ರಕ್ತವಿಸ್ರಾವಣಮ್| ಪಿಣ್ಡಿಕಯೇತಿ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಸ್ವೇದೇನ||೮೮-೮೯||-
Adhikarana 47 (90-93) · Śloka 93
ವಿಸ್ಫೋಟಕಾಃ ಸರ್ವಶರೀರಗಾಸ್ತು ಸ್ಫೋಟಾಃ ಸರಾಗಜ್ವರತರ್ಷಯುಕ್ತಾಃ||೯೦|| ಯಜ್ಞೋಪವೀತಪ್ರತಿಮಾಃ ಪ್ರಭೂತಾಃ ಪಿತ್ತಾನಿಲಾಭ್ಯಾಂ ಜನಿತಾಸ್ತು ಕಕ್ಷಾಃ | ಯಾಶ್ಚಾಪರಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪಿಡಕಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ಣಾಃ ಸ್ಥೂಲಾಣುಮಧ್ಯಾ ಅಪಿ ಪಿತ್ತಜಾಸ್ತಾಃ||೯೧|| ಕ್ಷುದ್ರಪ್ರಮಾಣಾಃ ಪಿಡಕಾಃ ಶರೀರೇ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗಾಃ ಸಜ್ವರದಾಹತೃಷ್ಣಾಃ| ಕಣ್ಡೂಯುತಾಃ ಸಾರುಚಿಸಪ್ರಸೇಕಾ ರೋಮಾನ್ತಿಕಾಃ ಪಿತ್ತಕಫಾತ್ ಪ್ರದಿಷ್ಟಾಃ||೯೨|| ಯಾಃ ಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷು ಮಸೂರಮಾತ್ರಾ ಮಸೂರಿಕಾಃ ಪಿತ್ತಕಫಾತ್ ಪ್ರದಿಷ್ಟಾಃ| ವೀಸರ್ಪಶಾನ್ತ್ಯೈ ವಿಹಿತಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯಾ ತಾಂ ತೇಷು ಕುಷ್ಠೇ ಚ ಹಿತಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್||೯೩||
विस्फोटकाः सर्वशरीरगास्तु स्फोटाः सरागज्वरतर्षयुक्ताः||९०|| यज्ञोपवीतप्रतिमाः प्रभूताः पित्तानिलाभ्यां जनितास्तु कक्षाः | याश्चापराः स्युः पिडकाः प्रकीर्णाः स्थूलाणुमध्या अपि पित्तजास्ताः||९१|| क्षुद्रप्रमाणाः पिडकाः शरीरे सर्वाङ्गगाः सज्वरदाहतृष्णाः| कण्डूयुताः सारुचिसप्रसेका रोमान्तिकाः पित्तकफात् प्रदिष्टाः||९२|| याः सर्वगात्रेषु मसूरमात्रा मसूरिकाः पित्तकफात् प्रदिष्टाः| वीसर्पशान्त्यै विहिता क्रिया या तां तेषु कुष्ठे च हितां विदध्यात्||९३||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಫೋಟಾ ಇಹ ಕಕ್ಷೋಕ್ತಸ್ಫೋಟಾಶ್ಚಿರಸ್ಥಾಯಿನಃ| ಯಜ್ಞೋಪವೀತಪ್ರತಿಮಾ ಇತಿ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವ್ಯಾಪ್ಯಸ್ಥಾನಮಾತ್ರವ್ಯಾಪಕಾಃ ಸ್ಫೋಟಾ ಏವ, ಕಕ್ಷಾ ಇತಿ ಕಕ್ಷಾಶಬ್ದಾಖ್ಯಾಃ| ಪ್ರಕೀರ್ಣಾ ಇತಿ ಬಹುವಿಧಜಾತಿಕಾಃ| ವಿಸರ್ಪೇತ್ಯಾದೌ ತೇಷ್ವಿತಿ ವಿಸ್ಫೋಟ-ಕಕ್ಷಾ-ಮಸೂರಿಕಾಖ್ಯೇಷು ವಿದಾರಿಕಾನನ್ತರೋಕ್ತೇಷ್ವಿತ್ಯರ್ಥಃ||೯೦-೯೩||
Adhikarana 48 (94-95) · Śloka 95
ಬ್ರಧ್ನೋಽನಿಲಾದ್ಯೈರ್ವೃಷಣೇ ಸ್ವಲಿಙ್ಗೈರನ್ತ್ರಂ ನಿರೇತಿ ಪ್ರವಿಶೇನ್ಮುಹುಶ್ಚ| ಮೂತ್ರೇಣ ಪೂರ್ಣಂ ಮೃದು ಮೇದಸಾ ಚೇತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ವಿದ್ಯಾತ್ ಕಠಿನಂ ಚ ಶೋಥಮ್||೯೪|| ವಿರೇಚನಾಭ್ಯಙ್ಗನಿರೂಹಲೇಪಾಃ ಪಕ್ವೇಷು ಚೈವ ವ್ರಣವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಸ್ಯಾನ್ಮೂತ್ರಸೇಕಃ ಕಫಜಂ ವಿಪಾಟ್ಯ ವಿಶೋಧ್ಯ ಸೀವ್ಯೇದ್ವ್ರಣವಚ್ಚ ಪಕ್ವಮ್||೯೫||
ब्रध्नोऽनिलाद्यैर्वृषणे स्वलिङ्गैरन्त्रं निरेति प्रविशेन्मुहुश्च| मूत्रेण पूर्णं मृदु मेदसा चेत् स्निग्धं च विद्यात् कठिनं च शोथम्||९४|| विरेचनाभ्यङ्गनिरूहलेपाः पक्वेषु चैव व्रणवच्चिकित्सा| स्यान्मूत्रसेकः कफजं विपाट्य विशोध्य सीव्येद्व्रणवच्च पक्वम्||९५||
🔊 Audio coming soon
ಬ್ರಧ್ನ ಇತ್ಯಾದೌ ವೃಷಣೇ ಇತಿ ಜಾತಾವೇಕವಚನಂ, ತೇನ ವೃಷಣಯೋರಪಿ ಗ್ರಹಣಮ್| ಸ್ವಲಿಙ್ಗೈರಿತಿ ವಾತಾದಿಲಿಙ್ಗೈಃ| ವಾತಲಿಙ್ಗೇನ ವಾತಿಕಃ, ಪಿತ್ತಲಿಙ್ಗೇನ ಪೈತ್ತಿಕಃ, ಕಫಲಿಙ್ಗೇನ ಕಫಜೋ ಬ್ರಧ್ನೋ ಜ್ಞೇಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನ್ತ್ರಂ ಮುಹುರ್ನಿರೇತಿ ಸ್ವಸ್ಥಾನಾದ್ ವೃಷಣಂ ಪ್ರವಿಶೇಚ್ಚೇತಿ ಅನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿಲಕ್ಷಣಮ್| ಮೂತ್ರೇಣ ತು ಯದ್ಬ್ರಧ್ನಂ ತತ್ ಪೂರ್ಣಂ ಮೃದು ಚ ಭವತಿ| ಮೇದಸಾ ತು ಕೃತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕಠಿನಂ ಚ| ಏವಂ ಷಡ್ವಿಧೋ ಬ್ರಧ್ನ ಉಕ್ತಃ| ಸುಶ್ರುತೇ ತು ರಕ್ತಜೋಽಪಿ ಬ್ರಧ್ನ ಉಕ್ತಃ, ಸ ಇಹ ಪಿತ್ತಜೇ ಏವಾನ್ತರ್ಭಾವನೀಯಃ| ವಿರೇಚನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಾಮಾನ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಾಸೂತ್ರಮಾಹ| ಕಫಜಾನಾಂ ವೈಶೇಷಿಕೀ ಚಿಕಿತ್ಸೋಚ್ಯತೇ- ವಿಪಾಟ್ಯ ವಿಶೋಧ್ಯ ಚ ಸೀವ್ಯೇದ್ ವಿಪಕ್ವಂ ಬ್ರಧ್ನಂ, ವ್ರಣವಚ್ಚೋಪಚರೇದಿತಿ ಭಾವಃ||೯೪-೯೫||
Adhikarana 49 (96-97) · Śloka 97
ಕ್ರಿಮ್ಯಸ್ಥಿಸೂಕ್ಷ್ಮಕ್ಷಣನವ್ಯವಾಯಪ್ರವಾಹಣಾನ್ಯುತ್ಕಟಕಾಶ್ವಪೃಷ್ಠೈಃ | ಗುದಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪಿಡಕಾ ಭೃಶಾರ್ತಿಃ ಪಕ್ವಪ್ರಭಿನ್ನಾ ತು ಭಗನ್ದರಃ ಸ್ಯಾತ್||೯೬|| ವಿರೇಚನಂ ಚೈಷಣಪಾಟನಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಮಾರ್ಗಸ್ಯ ಚ ತೈಲದಾಹಃ| ಸ್ಯಾತ್ ಕ್ಷಾರಸೂತ್ರೇಣ ಸುಪಾಚಿತೇನ ಛಿನ್ನಸ್ಯ ಚಾಸ್ಯ ವ್ರಣವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ||೯೭||
क्रिम्यस्थिसूक्ष्मक्षणनव्यवायप्रवाहणान्युत्कटकाश्वपृष्ठैः | गुदस्य पार्श्वे पिडका भृशार्तिः पक्वप्रभिन्ना तु भगन्दरः स्यात्||९६|| विरेचनं चैषणपाटनं च विशुद्धमार्गस्य च तैलदाहः| स्यात् क्षारसूत्रेण सुपाचितेन छिन्नस्य चास्य व्रणवच्चिकित्सा||९७||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ರಿಮ್ಯಸ್ಥೀತ್ಯಾದಿನಾ ಭಗನ್ದರಂ ಪಞ್ಚವಿಧಮಪೀಹ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪಾತ್ ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾಹ| ಏಷಣಂ ಶಲಾಕಯಾ ಗತ್ಯವೇಕ್ಷಣಮ್| ಕ್ಷಾರಸೂತ್ರೇಣ ಸುಪಾಚಿತೇನ ಛಿನ್ನಸ್ಯೇತ್ಯನೇನ ಶಲ್ಯತನ್ತ್ರೋಕ್ತಂ ಕ್ಷಾರಸೂತ್ರವಿಧಾನಂ ದರ್ಶಯತಿ; ಪ್ರಪಞ್ಚಸ್ತ್ವಿಹ ಪರಾಧಿಕಾರತ್ವೇನ ನ ಕೃತಃ; ಸುಪಾಚಿತೇನೇತಿ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಪಾಚಿತಕ್ಷಾರೇಣ||೯೬-೯೭||
Adhikarana 50 (98) · Śloka 98
ಜಙ್ಘಾಸು ಪಿಣ್ಡೀಪ್ರಪದೋಪರಿಷ್ಟಾತ್ ಸ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೀಪದಂ ಮಾಂಸಕಫಾಸ್ರದೋಷಾತ್| ಸಿರಾಕಫಘ್ನಶ್ಚ ವಿಧಿಃ ಸಮಗ್ರಸ್ತತ್ರೇಷ್ಯತೇ ಸರ್ಷಪಲೇಪನಂ ಚ||೯೮||
जङ्घासु पिण्डीप्रपदोपरिष्टात् स्याच्छ्लीपदं मांसकफास्रदोषात्| सिराकफघ्नश्च विधिः समग्रस्तत्रेष्यते सर्षपलेपनं च||९८||
🔊 Audio coming soon
ಜಙ್ಘಾಸ್ವಿತಿ ಬಹುವಚನಂ ವ್ಯಕ್ತ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ; ಕಿಂವಾ ಬಹುವಚನೇನ ಜಙ್ಘಾದಿಷ್ವಿತ್ಯಾದಿಪದಲೋಪೋ ಜ್ಞೇಯಃ| ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಶಿಶ್ನೌಷ್ಠನಾಸಾಸ್ವಪಿಕೇಚಿದಾಹುಃ” ಇತ್ಯಾದಿ| ತಥಾಹಿ ಪುಷ್ಕಲಾವತಃ- “ಗ್ರೀವಾವಙ್ಕ್ಷಣಜಙ್ಘೌಷ್ಠಪಾದಕರ್ಣಕರಾಶ್ರಯಮ್| ಶ್ಲೀಪದಂ ಮಾಂಸಮೇದೋಭ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಾತ್” ಇತಿ| ಪಿಣ್ಡೀತಿ ಮಾಂಸಪಿಣ್ಡೀ| ಪ್ರಪದಂ ಪಾದಾಗ್ರಮ್||೯೮||
Adhikarana 51 (99-100) · Śloka 100
ಮನ್ದಾಸ್ತು ಪಿತ್ತಪ್ರಬಲಾಃ ಪ್ರದುಷ್ಟಾ ದೋಷಾಃ ಸುತೀವ್ರಂ ತನುರಕ್ತಪಾಕಮ್| ಕುರ್ವನ್ತಿ ಶೋಥಂ ಜ್ವರತರ್ಷಯುಕ್ತಂ ವಿಸರ್ಪಣಂ ಜಾಲಕಗರ್ದಭಾಖ್ಯಮ್||೯೯|| ವಿಲಙ್ಘನಂ ರಕ್ತವಿಮೋಕ್ಷಣಂ ಚ ವಿರೂಕ್ಷಣಂ ಕಾಯವಿಶೋಧನಂ ಚ| ಧಾತ್ರೀಪ್ರಯೋಗಾಞ್ ಶಿಶಿರಾನ್ ಪ್ರದೇಹಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸದಾ ಜಾಲಕಗರ್ದಭಸ್ಯ||೧೦೦||
मन्दास्तु पित्तप्रबलाः प्रदुष्टा दोषाः सुतीव्रं तनुरक्तपाकम्| कुर्वन्ति शोथं ज्वरतर्षयुक्तं विसर्पणं जालकगर्दभाख्यम्||९९|| विलङ्घनं रक्तविमोक्षणं च विरूक्षणं कायविशोधनं च| धात्रीप्रयोगाञ् शिशिरान् प्रदेहान् कुर्यात् सदा जालकगर्दभस्य||१००||
🔊 Audio coming soon
ಮನ್ದಾ ಇತ್ಯಾದೌ ಮನ್ದಾ ಇತಿ ಅಲ್ಪವೃದ್ಧಾಃ; ಮನ್ದಾ ಇತಿ ಬಹುವಚನಂ ವ್ಯಕ್ತ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಬಲಂ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಪಿತ್ತಪ್ರಬಲಾಃ| ತನುಃ ರಕ್ತಪಾಕೋ ಯಸ್ಮಿನ್ ತತ್ ತನುರಕ್ತಪಾಕಂ; ಸುಶ್ರುತೇ ಹಿ ಅಪಾಕಶಬ್ದೇನ ಈಷತ್ಪಾಕ ಉಕ್ತಃ “ಅಪಾಕಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಪಿತ್ತಾತ್ ಸ ಜ್ಞೇಯೋ ಜಾಲಗರ್ದಭಃ” (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೩) ಇತಿ| ರಕ್ತಸ್ಯ ಪಾಕೇನ ಯುಕ್ತಂ ರಕ್ತಪಾಕಂ, ನತು ರಕ್ತವರ್ಣಮಾತ್ರಮ್||೯೯-೧೦೦||
Adhikarana 52 (101) · Śloka 101
ಏವಂವಿಧಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯಪರಾನ್ ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ಶೋಥಪ್ರಕಾರಾನನಿಲಾದಿಲಿಙ್ಗೈಃ| ಶಾನ್ತಿಂ ನಯೇದ್ದೋಷಹರೈರ್ಯಥಾಸ್ವಮಾಲೇಪನಚ್ಛೇದನಭೇದದಾಹೈಃ||೧೦೧||
एवंविधांश्चाप्यपरान् परीक्ष्य शोथप्रकाराननिलादिलिङ्गैः| शान्तिं नयेद्दोषहरैर्यथास्वमालेपनच्छेदनभेददाहैः||१०१||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ರಾನುಕ್ತಶೋಥಪ್ರಕಾರಸಙ್ಗ್ರಹಾರ್ಥಮಾಹ- ಏವಂವಿಧಾನಿತ್ಯಾದಿ||೧೦೧||
Adhikarana 53 (102) · Śloka 102
ಪ್ರಾಯೋಽಭಿಘಾತಾದನಿಲಃ ಸರಕ್ತಃ ಶೋಥಂ ಸರಾಗಂ ಪ್ರಕರೋತಿ ತತ್ರ| ವೀಸರ್ಪನುನ್ಮಾರುತರಕ್ತನುಚ್ಚ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಷಘ್ನಂ ವಿಷಜೇ ಚ ಕರ್ಮ||೧೦೨||
प्रायोऽभिघातादनिलः सरक्तः शोथं सरागं प्रकरोति तत्र| वीसर्पनुन्मारुतरक्तनुच्च कार्यं विषघ्नं विषजे च कर्म||१०२||
🔊 Audio coming soon
ಆಗನ್ತುಶೋಥಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಪ್ರಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಿಷಜೇ ಶೋಥೇ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೧೦೨||
Adhikarana 54 (103) · Śloka 103
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಃ- ತ್ರಿವಿಧಸ್ಯ ದೋಷಭೇದಾತ್ ಸರ್ವಾರ್ಧಾವಯವಗಾತ್ರಭೇದಾಚ್ಚ| ಶ್ವಯಥೋರ್ದ್ವಿವಿಧಸ್ಯ ತಥಾ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಚೋಕ್ತಮ್||೧೦೩||
तत्र श्लोकः- त्रिविधस्य दोषभेदात् सर्वार्धावयवगात्रभेदाच्च| श्वयथोर्द्विविधस्य तथा लिङ्गानि चिकित्सितं चोक्तम्||१०३||
🔊 Audio coming soon
ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಸರ್ವಾರ್ಧಗಾತ್ರಾವಯವಭೇದಾಚ್ಚ ತ್ರಿವಿಧಸ್ಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ದ್ವಿವಿಧಸ್ಯೇತಿ ನಿಜಾಗನ್ತುಭೇದೇನ||೧೦೩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಶ್ವಯಥುಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने श्वयथुचिकित्सितं नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಶೋಥಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨||