Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕਂ ਵਾਜੀਕਰਣਪਾਦਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧||
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातः पुमाञ्जातबलादिकं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
ਪਾਰਿਸ਼ੇਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਯਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕਃ; ਆਸਿਕ੍ਤਕ੍ਸੀਰਿਕਵਚ੍ਛਬ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3-10) · Śloka 10
ਪੁਮਾਨ੍ ਯਥਾ ਜਾਤਬਲੋ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍|
ਯਥਾ ਚਾਪਤ੍ਯਵਾਨ੍ ਸਦ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ਤਦੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੩||
ਨ ਹਿ ਜਾਤਬਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਾਸ਼੍ਚਾਪਤ੍ਯਭਾਗਿਨਃ|
ਬਹਚ੍ਛਰੀਰਾ ਬਲਿਨਃ ਸਨ੍ਤਿ ਨਾਰੀਸੁ ਦੁਰ੍ਬਲਾਃ||੪||
ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਲ੍ਪਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਪ੍ਰਜਾਃ|
ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾ ਚਾਬਲਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਮਯਦੁਰ੍ਬਲਾਃ||੫||
ਨਰਾਸ਼੍ਚਟਕਵਤ੍ ਕੇਚਿਦ੍ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍|
ਗਜਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਬਹੁਗਾਮਿਨਃ||੬||
ਕਾਲਯੋਗਬਲਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਦਭ੍ਯਸਨਧ੍ਰੁਵਾਃ|
ਕੇਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੈਰ੍ਵ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਸਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ||੭||
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋ ਦੁਰ੍ਬਲਾਨਾਂ ਬਲਪ੍ਰਦਾਨ੍|
ਸੁਖੋਪਭੋਗਾਨ੍ ਬਲਿਨਾਂ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਬਲਵਰ੍ਧਨਾਨ੍||੮||
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਨਿਰੂਹੈਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨੈਃ|
ਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਪਤ੍ਯਵਿਵਰ੍ਧਨਾਨ੍||੯||
ਘਤਤੈਲਰਸਕ੍ਸੀਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਤਾਃ|
ਬਸ੍ਤਯਃ ਸਂਵਿਧਾਤਵ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾਮ੍||੧੦||
View original
पुमान् यथा जातबलो यावदिच्छं स्त्रियो व्रजेत्|
यथा चापत्यवान् सद्यो भवेत्तदुपदेक्ष्यते||३||
न हि जातबलाः सर्वे नराश्चापत्यभागिनः|
बृहच्छरीरा बलिनः सन्ति नारीषु दुर्बलाः||४||
सन्ति चाल्पाश्रयाः स्त्रीषु बलवन्तो बहुप्रजाः|
प्रकृत्या चाबलाः सन्ति सन्ति चामयदुर्बलाः||५||
नराश्चटकवत् केचिद् व्रजन्ति बहुशः स्त्रियम्|
गजवच्च प्रसिञ्चन्ति केचिन्न बहुगामिनः||६||
कालयोगबलाः केचित् केचिदभ्यसनध्रुवाः|
केचित् प्रयत्नैर्व्यज्यन्ते वृषाः केचित् स्वभावतः||७||
तस्मात् प्रयोगान् वक्ष्यामो दुर्बलानां बलप्रदान्|
सुखोपभोगान् बलिनां भूयश्च बलवर्धनान्||८||
पूर्वं शुद्धशरीराणां निरूहैः सानुवासनैः|
बलापेक्षी प्रयुञ्जीत शुक्रापत्यविवर्धनान्||९||
घृततैलरसक्षीरशर्करामधुसंयुताः|
बस्तयः संविधातव्याः क्षीरमांसरसाशिनाम्||१०||
ਜਾਤਬਲਤ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਨਾਵਸ਼੍ਯਮਪਤ੍ਯਭਾਗਿਤ੍ਵਂ ਭਵਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਯਥਾ ਜਾਤਬਲਃ’ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇਪਿ ‘ਯਥਾ ਚਾਪਤ੍ਯਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍’ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਦੇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਸ੍ਫੋਟਯਤਿ- ਨ ਹੀਤ੍ਯਾਦਿ| ‘ਨ ਹਿ ਜਾਤਬਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ’ ਇਤ੍ਯੇਕਃ ਪਕ੍ਸਃ, ਤਥਾ ‘ਨਰਾ ਨਾਪਤ੍ਯਭਾਗਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ’ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਕ੍ਸੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਏਤਚ੍ਛੁਕ੍ਰਬਲਭੇਦਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦਪਰਾਨਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲਵਿਸ਼ੇਸਾਨਾਹ- ਬਹਚ੍ਛਰੀਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਲ੍ਪਾਸ਼੍ਰਯਾ ਅਲ੍ਪਸ਼ਰੀਰਾਃ, ਏਤੇ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਾਰਤ੍ਵੇਨ ਨਾਰੀਸੁ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਗਜਵਤ੍ ਪ੍ਰਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਬਹੁ ਵਿਸਜਨ੍ਤਿ| ਕਾਲਯੋਗੇਨ ਹੇਮਨ੍ਤਾਦਿਕਾਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਵ੍ਯਵਾਯੇ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਲਯੋਗਬਲਾਃ| ਅਭ੍ਯਸਨਧ੍ਰੁਵਾ ਇਤਿ ਵ੍ਯਵਾਯਾਭ੍ਯਾਸੇਨੈਵ ਵ੍ਯਵਾਯਸਮਰ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਏਵਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੈਰ੍ਵ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਪ੍ਰਯੋਗੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ| ਸੁਖੋਪਭੋਗਾਨਿਤਿ ਸੁਖਾਨੁਸ੍ਠਾਨਾਨ੍| ਨਿਰੂਹਾਨੁਵਾਸਨਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਸ੍ਯਪ੍ਰਯੋਗਾਃ ਫਲਦਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰੂਹਾਨੁਵਾਸਨਾਭਿਧਾਨਮ੍||੩-੧੦||
Adhikarana 3 (11-14) · Śloka 14
ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਰਾਹਮਾਂਸਾਨਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਰਿਚਸੈਨ੍ਧਵੇ|
ਕੋਲਵਦ੍ਗੁਲਿਕਾਃ ਕਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ||੧੧||
ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਯਾਃ ਕੌਕ੍ਕੁਟੇ ਰਸੇ|
ਘਤਾਢ੍ਯੇ ਗਨ੍ਧਪਿਸ਼ੁਨੇ ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕੇ||੧੨||
ਯਥਾ ਨ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਗੁਲਿ(ਟਿ)ਕਾਸ੍ਤਥਾ ਤਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰਸਮ੍|
ਤਂ ਪਿਬਨ੍ ਭਕ੍ਸਯਂਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਲਭਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੧੩||
ਮਾਂਸਾਨਾਮੇਵਮਨ੍ਯੇਸਾਂ ਮੇਦ੍ਯਾਨਾਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍|
ਗੁਟਿਕਾਃ ਸਰਸਾਸ੍ਤਾਸਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਰ੍ਧਨਃ||੧੪||
(ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਾ ਮਾਂਸਗੁਟਿਕਾਃ)|
View original
पिष्ट्वा वराहमांसानि दत्त्वा मरिचसैन्धवे|
कोलवद्गुलिकाः कृत्वा तप्ते सर्पिषि वर्तयेत् ||११||
वर्तनस्तम्भितास्ताश्च प्रक्षेप्याः कौक्कुटे रसे|
घृताढ्ये गन्धपिशुने दधिदाडिमसारिके||१२||
यथा न भिन्द्याद्गुलि(टि)कास्तथा तं साधयेद्रसम्|
तं पिबन् भक्षयंस्ताश्च लभते शुक्रमक्षयम्||१३||
मांसानामेवमन्येषां मेद्यानां कारयेद्भिषक्|
गुटिकाः सरसास्तासं प्रयोगः शुक्रवर्धनः||१४||
(इति वृष्या मांसगुटिकाः)|
ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾ ਇਤਿ ਵਰ੍ਤਨੇਨ ਕਠਿਨੀਕਤਾਃ| ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕਮ੍| ਦਾਡਿਮਸਾਰਸ਼੍ਚ ਦਾਡਿਮਰਸਃ| ਮਾਂਸਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਅਤਿਦੇਸ਼ਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ| ਮੇਦ੍ਯਾਨਾਮਿਤਿ ਮੇਦੁਰਾਣਾਮ੍||੧੧-੧੪||
Adhikarana 4 (15-16) · Śloka 16
ਮਾਸਾਨਙ੍ਕੁਰਿਤਾਞ੍ਛੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਤੁਸਾਨ੍ ਸਾਜਡਾਫਲਾਨ੍|
ਘਤਾਢ੍ਯੇ ਮਾਹਿਸਰਸੇ ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕੇ||੧੫||
ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਧਾਨ੍ਯਜੀਰਕਨਾਗਰੈਃ|
ਭੁਕ੍ਤਃ ਪੀਤਸ਼੍ਚ ਸ ਰਸਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੧੬||
(ਇਤਿ ਵਸ੍ਯੋ ਮਾਹਿਸਰਸਃ)|
View original
माषानङ्कुरिताञ्छुद्धान् वितुषान् साजडाफलान्|
घृताढ्ये माहिषरसे दधिदाडिमसारिके||१५||
प्रक्षिपेन्मात्रया युक्तो धान्यजीरकनागरैः|
भुक्तः पीतश्च स रसः कुरुते शुक्रमक्षयम्||१६||
(इति वृष्यो माहिषरसः)|
ਅਜਡਾ ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀ| ਭੁਕ੍ਤਃ ਪੀਤਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਯੋਗਵਦ੍ਧਨਭਾਗਸ੍ਯ ਭੋਜਨਂ, ਦ੍ਰਵਸ੍ਯ ਚ ਪਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੧੫-੧੬||
Adhikarana 5 (17-18) · Śloka 18
ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਣਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ਫਰੀਰ੍ਵਾ ਸੁਭਾਰ੍ਜਿਤਾਃ|
ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਯਃ ਖਾਦੇਤ੍ ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਨ ਕ੍ਸਯਮ੍||੧੭||
ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਰਸੇ ਚ੍ਛਾਗੇ ਰੋਹਿਤਾਨ੍ ਫਲਸਾਰਿਕੇ|
ਅਨੁਪੀਤਰਸਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੮||
(ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਘਤਭਸ੍ਟਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਿ)|
View original
आर्द्राणि मत्स्यमांसानि शफरीर्वा सुभार्जिताः|
तप्ते सर्पिषि यः खादेत् स गच्छेत् स्त्रीषु न क्षयम्||१७||
घृतभृष्टान् रसे च्छागे रोहितान् फलसारिके|
अनुपीतरसान् स्निग्धानपत्यार्थी प्रयोजयेत्||१८||
(इति वृष्यघृतभृष्टमत्स्यमांसानि)|
ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪ੍ਰਧਾਨਕਲ੍ਪਨਯਾ ਰੋਹਿਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਫਲਸਾਰਿਕ ਇਤਿ ਦਾਡਿਮਾਮਲਕਾਦਿਫਲਸਾਰਸਂਸ੍ਕਤਮ੍||੧੭-੧੮||
Adhikarana 6 (19-22) · Śloka 22
ਕੁਟ੍ਟਕਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਾਂ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਧਾਨ੍ਯਕੈਃ|
ਯੁਕ੍ਤਂ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣੇਨ ਘਤੇ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਪਚੇਤ੍||੧੯||
ਮਾਹਿਸੇ ਚ ਰਸੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਨ੍ ਪਚੇਤ੍|
ਰਸੇ ਚਾਨੁਗਤੇ ਮਾਂਸਂ ਪੋਥਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਵਪੇਤ੍||੨੦||
ਮਰਿਚਂ ਜੀਰਕਂ ਧਾਨ੍ਯਮਲ੍ਪਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਨਵਂ ਘਤਮ੍|
ਮਾਸਪੂਪਲਿਕਾਨਾਂ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭਾਰ੍ਥਮੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੨੧||
ਏਤੌ ਪੂਪਲਿਕਾਯੋਗੌ ਬਂਹਣੌ ਬਲਵਰ੍ਧਨੌ|
ਹਰ੍ਸਸੌਭਾਗ੍ਯਦੌ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯੌ ਪਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਭਿਵਰ੍ਧਨੌ||੨੨||
(ਇਤਿ ਵਸ੍ਯੌ ਪੂਪਲਿਕਾਯੋਗੌ)|
View original
कुट्टकं मत्स्यमांसानां हिङ्गुसैन्धवधान्यकैः|
युक्तं गोधूमचूर्णेन घृते पूपलिकाः पचेत्||१९||
माहिषे च रसे मत्स्यान् स्निग्धाम्ललवणान् पचेत्|
रसे चानुगते मांसं पोथयेत्तत्र चावपेत्||२०||
मरिचं जीरकं धान्यमल्पं हिङ्गु नवं घृतम्|
माषपूपलिकानां तद्गर्भार्थमुपकल्पयेत्||२१||
एतौ पूपलिकायोगौ बृंहणौ बलवर्धनौ|
हर्षसौभाग्यदौ पुत्र्यौ परं शुक्राभिवर्धनौ||२२||
(इति वृष्यौ पूपलिकायोगौ)|
ਕੁਟ੍ਟਕਮਿਤਿ ਕੁਟ੍ਟਨੇਨਾਣੁਸ਼ਃ ਕਤਮ੍||੧੯-੨੨||
Adhikarana 7 (23-27) · Śloka 27
ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਗੋਧੂਮਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਪੈਸ੍ਟਿਕਮ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਮਿਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਚ||੨੩||
ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਮਸਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਘਤੇ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਪਚੇਤ੍|
ਪਯੋਨੁਪਾਨਾਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਸਤਾਂ ਪਰਾਮ੍||੨੪||
(ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਾ ਮਾਸਾਦਿਪੂਪਲਿਕਾਃ)|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ੍ਤੁਲੈਕਾ ਸ੍ਯਾਦੇਕਾ ਗਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ|
ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥ ਏਵ ਚ||੨੫||
ਅਰ੍ਧਾਢਕਂ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯਾਭਿਨਵਸ੍ਯ ਚ|
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਤਿਸ੍ਠੇਨ੍ਮਾਰ੍ਤਿਕੇ ਘਤਭਾਜਨੇ||੨੬||
ਮਾਤ੍ਰਾਮਗ੍ਨਿਸਮਾਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
ਏਸ ਵਸ੍ਯਃ ਪਰਂ ਯੋਗੋ ਬਲ੍ਯੋ ਬਂਹਣ ਏਵ ਚ||੨੭||
View original
माषात्मगुप्तागोधूमशालिषष्टिकपैष्टिकम्|
शर्कराया विदार्याश्च चूर्णमिक्षुरकस्य च||२३||
संयोज्य मसृणे क्षीरे घृते पूपलिकाः पचेत्|
पयोऽनुपानास्ताः शीघ्रं कुर्वन्ति वृषतां पराम्||२४||
(इति वृष्या माषादिपूपलिकाः)|
शर्करायास्तुलैका स्यादेका गव्यस्य सर्पिषः|
प्रस्थो विदार्याश्चूर्णस्य पिप्पल्याः प्रस्थ एव च||२५||
अर्धाढकं तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्याभिनवस्य च|
तत्सर्वं मूर्च्छितं तिष्ठेन्मार्तिके घृतभाजने||२६||
मात्रामग्निसमां तस्य प्रातः प्रातः प्रयोजयेत्|
एष वृष्यः परं योगो बल्यो बृंहण एव च||२७||
ਇਕ੍ਸੁਰਕਃ ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਃ||੨੩-੨੭||
Adhikarana 8 (28-29) · Śloka 29
ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਯੋਃ|
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਾਞ੍ਜਲੇਸੁ ਚ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍||੨੮||
ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਯਸ੍ਯਸ੍ਟਗੁਣੇ ਪੁਨਃ|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨੯||
(ਇਤ੍ਯਪਤ੍ਯਕਰਂ ਘਤਮ੍)|
View original
शतावर्या विदार्याश्च तथा माषात्मगुप्तयोः|
श्वदंष्ट्रायाश्च निष्क्वाथाञ्जलेषु च पृथक् पृथक्||२८||
साधयित्वा घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पुनः|
शर्करामधुयुक्तं तदपत्यार्थी प्रयोजयेत्||२९||
(इत्यपत्यकरं घृतम्)|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪਨ੍ਯਾਯਾਤ੍ ਪਾਦਿਕਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਨੋਃ||੨੮-੨੯||
Adhikarana 9 (30-32) · Śloka 32
ਘਤਪਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਗੁਣੇ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇ ਪਚੇਤ੍|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ਤਗੁਣੇ ਗਵ੍ਯੇ ਪਯਸਿ ਸਾਧਯੇਤ੍||੩੦||
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ੍ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਚ|
ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਸਾਜਡਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭਾਗੈਃ ਪਾਦਾਂਸ਼ਿਕੈਰ੍ਯੁਤਮ੍||੩੧||
ਗੁਲਿ(ਟਿ)ਕਾਃ ਕਾਰਯੇਦ੍ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਥਾ ਸ੍ਥੁਲਮੁਦੁਮ੍ਬਰਮ੍|
ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ ਪੁਰੁਸਃ ਕੁਲਿਙ੍ਗ ਇਵ ਹਸ੍ਯਤਿ||੩੨||
(ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਗੁਟਿਕਾਃ)|
View original
घृतपात्रं शतगुणे विदारीस्वरसे पचेत्|
सिद्धं पुनः शतगुणे गव्ये पयसि साधयेत्||३०||
शर्करायास्तुगाक्षीर्यां क्षौद्रस्येक्षुरकस्य च|
पिप्पल्याः साजडायाश्च भागैः पादांशिकैर्युतम्||३१||
गुलि(टि)काः कारयेद्वैद्यो यथा स्थुलमुदुम्बरम्|
तासां प्रयोगात् पुरुषः कुलिङ्ग इव हृष्यति||३२||
(इति वृष्यगुटिकाः)|
ਪਾਦਾਂਸ਼ਿਕੈਰਿਤਿ ਘਤਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਪਾਦਪ੍ਰਮਾਣੈਃ||੩੦-੩੨||
Adhikarana 10 (33-35) · Śloka 35
ਸਿਤੋਪਲਾਪਲਸ਼ਤਂ ਤਦਰ੍ਧਂ ਨਵਸਰ੍ਪਿਸਃ|
ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਾਦੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਾਧਯੇਜ੍ਜਲਪਾਦਿਕਮ੍||੩੩||
ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪਾਦਂ ਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸ਼ਿਲਾਤਲੇ|
ਸ਼ੁਚੌ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੇ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਯ ਮਰ੍ਦਨੇਨੋਪਪਾਦਯੇਤ੍||੩੪||
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾਃ ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਸਨ੍ਨਿਭਾਃ|
ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਗਜਵਨ੍ਨਾਰੀਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਯੇਨ੍ਨਰਃ||੩੫||
(ਇਤਿ ਵਸ੍ਯੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ)|
View original
सितोपलापलशतं तदर्धं नवसर्पिषः|
क्षौद्रपादेन संयुक्तं साधयेज्जलपादिकम्||३३||
सान्द्रं गोधूमचूर्णानां पादं स्तीर्णे शिलातले|
शुचौ श्लक्ष्णे समुत्कीर्य मर्दनेनोपपादयेत्||३४||
शुद्धा उत्कारिकाः कार्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभाः|
तासां प्रयोगाद्गजवन्नारीः सन्तर्पयेन्नरः||३५||
(इति वृष्योत्कारिका)|
ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯ| ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਪਾਕੇਨੈਵੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾਕਰਣਮ੍||੩੩-੩੫||
Adhikarana 11 (36-45) · Śloka 45
ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਜੀਵਨਂ ਬਂਹਣਂ ਗੁਰੁ|
ਹਰ੍ਸਣਂ ਮਨਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਵਸ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ||੩੬||
ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੇਵਂਵਿਧੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਵਿਤਃ ਪ੍ਰਮਦਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍|
ਆਤ੍ਮਵੇਗੇਨ ਚੋਦੀਰ੍ਣਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਿਤਃ||੩੭||
ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਵਾਨੁ ਸ਼ਯੀਤ ਨਾ|
ਤਥਾਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਭੂਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚ ਬਲਮੇਵ ਚ||੩੮||
ਯਥਾ ਮੁਕੁਲਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਸੁ(ਖ) ਗਨ੍ਧੋ ਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ|
ਲਭ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ਵਿਕਾਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਹਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍||੩੯||
ਨਰ੍ਤੇ ਵੈ ਸੋਡਸ਼ਾਦ੍ਵਰ੍ਸਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਤ੍ਯਾਃ ਪਰਤੋ ਨ ਚ|
ਆਯੁਸ੍ਕਾਮੋ ਨਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸਂਯੋਗਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ||੪੦||
ਅਤਿਬਾਲੋ ਹ੍ਯਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਸਰ੍ਵਧਾਤੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਵ੍ਰਜਨ੍|
ਉਪਸ਼ੁਸ੍ਯੇਤ ਸਹਸਾ ਤਡਾਗਮਿਵ ਕਾਜਲਮ੍||੪੧||
ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਯਥਾ ਕਾਸ੍ਠਂ ਜਨ੍ਤੁਦਗ੍ਧਂ ਵਿਜਰ੍ਜਰਮ੍|
ਸ੍ਪਸ੍ਟਮਾਸ਼ੁ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯੇਤ ਤਥਾ ਵਦ੍ਧਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵ੍ਰਜਨ੍||੪੨||
ਜਰਯਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਸਣਾਤ੍|
ਕ੍ਸਯਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਨਸ਼ਨਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚਾਤਿਨਿਸੇਵਣਾਤ੍||੪੩||
ਕ੍ਸਯਾਦ੍ਭਯਾਦਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਭਾਚ੍ਛੋਕਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਦੋਸਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍|
ਨਾਰੀਣਾਮਰਸਜ੍ਞਤ੍ਵਾਦਵਿਚਾਰਾਦਸੇਵਨਾਤ੍||੪੪||
ਤਪ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਪਜਾਯਤੇ|
ਦੇਹਸਤ੍ਤ੍ਵਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਹਰ੍ਸਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਹਰ੍ਸਜਾ||੪੫||
View original
यत् किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं जीवनं बृंहणं गुरु|
हर्षणं मनसश्चैव सर्वं तद्वृष्यमुच्यते||३६||
द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्भावितः प्रमदां व्रजेत्|
आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३७||
गत्वा स्नात्वा पयः पीत्वा रसं वाऽनु शयीत ना|
तथाऽस्याप्यायते भूयः शुक्रं च बलमेव च||३८||
यथा मुकुलपुष्पस्य सु(ख) गन्धो नोपलभ्यते|
लभ्यते तद्विकाशात्तु तथा शुक्रं हि देहिनाम्||३९||
नर्ते वै षोडशाद्वर्षात् सप्तत्याः परतो न च|
आयुष्कामो नरः स्त्रीभिः संयोगं कर्तुमर्हति||४०||
अतिबालो ह्यसम्पूर्णसर्वधातुः स्त्रियं व्रजन्|
उपशुष्येत सहसा तडागमिव काजलम्||४१||
शुष्कं रूक्षं यथा काष्ठं जन्तुदग्धं विजर्जरम्|
स्पृष्टमाशु विशीर्येत तथा वृद्धः स्त्रियो व्रजन्||४२||
जरया चिन्तया शुक्रं व्याधिभिः कर्मकर्षणात्|
क्षयं गच्छत्यनशनात् स्त्रीणां चातिनिषेवणात्||४३||
क्षयाद्भयादविश्रम्भाच्छोकात् स्त्रीदोषदर्शनात्|
नारीणामरसज्ञत्वादविचारादसेवनात्||४४||
तृप्तस्यापि स्त्रियो गन्तुं न शक्तिरुपजायते|
देहसत्त्वबलापेक्षी हर्षः शक्तिश्च हर्षजा||४५||
ਅਨੁਕ੍ਤਵਾਜੀਕਰਣਂ ਸਙ੍ਗਹ੍ਣਨ੍ਨਾਹ- ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਭਾਵਿਤ ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਸ਼ਰੀਰਭਾਵਨਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੇਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਆਤ੍ਮਵੇਗੇਨੇਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਤੇਨਾਤ੍ਮਵੇਗੇਨ| ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਡਾਗਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੇਨ ਪੁਨਰਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਦ੍ਭਾਵਂ ਕਫਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ; ਵਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤੁ ਜਨ੍ਤੁਜਗ੍ਧਤ੍ਵਾਦਿਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੇਨ ਵਿਨਸ੍ਟਸ੍ਯਾਪੁਨਰ੍ਭਾਵਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਤਥਾਭੂਯਿਸ੍ਠਤਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਨਨੁ ਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਬਲਂ ਭਵਤ੍ਯੇਵ, ਤਤ੍ ਕਿਂ ਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗਨ੍ਤੁਮਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਦੇਹੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤੇਨ ਸਤ੍ਯਪਿ ਤਪ੍ਤਿਜਨਿਤੇ ਬਲੇ ਕ੍ਸਯਾਦਿਨਾ ਦੇਹਮਨਸੋਰੁਪਹਤਤ੍ਵਾਦ੍ਧਰ੍ਸੋ ਨ ਭਵਤਿ, ਹਰ੍ਸਾਭਾਵਾਦ੍ ਵ੍ਯਵਾਯਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਭਵਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ||੩੬-੪੫||
Adhikarana 12 (46-49) · Śloka 49
ਰਸ ਇਕ੍ਸੌ ਯਥਾ ਦਧ੍ਨਿ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਤਿਲੇ ਯਥਾ|
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨੁਗਤਂ ਦੇਹੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਥਾ||੪੬||
ਤਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਸਂਯੋਗੇ ਚੇਸ੍ਟਾਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੀਡਨਾਤ੍|
ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਸ੍ਥਾਨਾਜ੍ਜਲਮਾਰ੍ਦ੍ਰਾਤ੍ ਪਟਾਦਿਵ||੪੭||
ਹਰ੍ਸਾਤ੍ਤਰ੍ਸਾਤ੍ ਸਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯਾਦ੍ਗੌਰਵਾਦਪਿ|
ਅਣੁਪ੍ਰਵਣਭਾਵਾਚ੍ਚ ਦ੍ਰੁਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ਚ||੪੮||
ਅਸ੍ਟਾਭ੍ਯ ਏਭ੍ਯੋ ਹੇਤੁਭ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਦੇਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਿਚ੍ਯਤੇ|
ਚਰਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਰੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਯਦੁਚ੍ਯਤੇ||੪੯||
View original
रस इक्षौ यथा दध्नि सर्पिस्तैलं तिले यथा|
सर्वत्रानुगतं देहे शुक्रं संस्पर्शने तथा||४६||
तत् स्त्रीपुरुषसंयोगे चेष्टासङ्कल्पपीडनात्|
शुक्रं प्रच्यवते स्थानाज्जलमार्द्रात् पटादिव||४७||
हर्षात्तर्षात् सरत्वाच्च पैच्छिल्याद्गौरवादपि|
अणुप्रवणभावाच्च द्रुतत्वान्मारुतस्य च||४८||
अष्टाभ्य एभ्यो हेतुभ्यः शुक्रं देहात् प्रसिच्यते|
चरतो विश्वरूपस्य रूपद्रव्यं यदुच्यते||४९||
ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਯਥਾ ਦੇਹੇ, ਸ੍ਥਿਤਂ ਯਥਾ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ, ਤਦਾਹ- ਰਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਿਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤਤ੍ਰਯੇਣਾਨਤਿਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਲ੍ਪਪ੍ਰਯਤ੍ਨਮਹਾਪ੍ਰਯਤ੍ਨਵਾਹ੍ਯਸ਼ੁਕ੍ਰਾਨ੍ ਪੁਰੁਸਾਨ੍ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨ ਇਤਿ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਵਤਿ, ਤੇਨ ਕੇਸ਼ਾਦੌ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਪਿ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਸਂਯੋਗੋ ਮਿਸ਼੍ਰੀਭਾਵਃ| ਚੇਸ੍ਟਾ ਵ੍ਯਵਾਯਚੇਸ੍ਟਾ, ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਯੋਸਿਦਨੁਰਾਗਃ, ਪੀਡਨਂ ਨਾਰੀਪੁਰੁਸਯੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਸਮ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਮ੍; ਅਤ੍ਰ ਚ ਨਾਰੀਪੁਰੁਸਸਂਯੋਗਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕਾਰਣਂ, ਤਤ੍ਸਹਕਾਰਿਣਿ ਚੇਸ੍ਟਾਦੀਨਿ| ਆਰ੍ਦ੍ਰਪਟਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੇਨਾਸ਼੍ਰਯਾਨੁਪਘਾਤੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਰਵਣਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਅਪਰਮਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਮਾਹ- ਹਰ੍ਸਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਹਰ੍ਸਃ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੂਰ੍ਵਕਸ਼ੁਕ੍ਰੋਦ੍ਰੇਕਧ੍ਵਜੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਾਦਿਕਾਰੀਚ੍ਛਾ| ਤਰ੍ਸਃ ਵਨਿਤਾਭਿਲਾਸਃ| ਸਰਤ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮ੍| ਅਨੁਪ੍ਰਵਣਭਾਵਃ ਅਣੁਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਬਹਿਰ੍ਨਿਰ੍ਗਮਨਸ੍ਵਭਾਵਃ| ਦ੍ਰੁਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ਚੇਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰੇਰਕਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰਭਿਦ੍ਰਵਣਸ਼ੀਲਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤੇ ਚ ਯਦ੍ਯਪਿ ਹੇਤਵਸ੍ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਸਂਯੋਗਾਦਿਰੂਪਹੇਤੂਨਾਂ ਸਮਸ੍ਟੌ ਨੈਵਾਮੀ ਗਣਿਤਾਃ| ਚਰਤ ਇਤਿ ਨਾਨਾਮਾਨੁਸਪਸ਼੍ਵਾਦਿਜਾਤਿਸੁ ਭ੍ਰਮਤਃ| ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਯੇਤਿ ਆਤ੍ਮਨਃ| ਤਥਾ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਪਰ੍ਯਾਯੇਸੂਕ੍ਤਂ- “ਸ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਸ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਃ” (ਸ਼ਾ.ਅ.੨) ਇਤਿ| ਰੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯਮਿਤਿ ਰੂਪਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਕਾਰਣਮ੍| ਏਤੇਨ, ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤੌ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਹੇਤੁਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚੇਹ ਪ੍ਰਕਰਣਾਗਤਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤਂ; ਤੇਨ ਆਰ੍ਤਵਮਪ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਰੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੪੬-੪੯||
Adhikarana 13 (50) · Śloka 50
ਬਹਲਂ ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਵਿਸ੍ਰਂ ਗੁਰੁ ਪਿਚ੍ਛਿਲਮ੍|
ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਬਹੁ ਚ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਫਲਵਤ੍ਤਦਸਂਸ਼ਯਮ੍||੫੦||
View original
बहलं मधुरं स्निग्धमविस्रं गुरु पिच्छिलम्|
शुक्लं बहु च यच्छुक्रं फलवत्तदसंशयम्||५०||
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਸ਼ੁਕ੍ਰਗੁਣਾਨਾਹ- ਬਹਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੫੦||
Adhikarana 14 (51) · Śloka 51
ਯੇਨ ਨਾਰੀਸੁ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਵਾਜੀਵਲ੍ਲਭਤੇ ਨਰਃ|
ਵ੍ਰਜੇਚ੍ਚਾਭ੍ਯਧਿਕਂ ਯੇਨ ਵਾਜੀਕਰਣਮੇਵ ਤਤ੍||੫੧||
View original
येन नारीषु सामर्थ्यं वाजीवल्लभते नरः|
व्रजेच्चाभ्यधिकं येन वाजीकरणमेव तत्||५१||
ਵਾਜੀਕਰਣਸ਼ਬ੍ਦਨਿਰੁਕ੍ਤਿਮਾਹ- ਯੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਰਜੇਚ੍ਚਾਭ੍ਯਧਿਕਮਿਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਗਚ੍ਛੇਤ੍; ‘ਵ੍ਯਜ੍ਯਤੇ’ ਇਤਿ ਵਾ ਪਾਠਃ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭੂਯੋ ਗਮਨੇਨ ਨਾਰੀਸੁ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵ੍ਯਜ੍ਯਤੇ| ‘ਵ੍ਯਜ੍ਯਾਤ੍’ ਇਤਿ ਪਾਠੇਪਿ ਸ ਏਵਾਰ੍ਥੋ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਸੁਚਿਨ੍ਤਨੀਯਃ| ਅਨੇਨ ਨਿਰੁਕ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਵਿਧਮਪਿ ਵਸ੍ਯਮਵਰੁਧ੍ਯਤੇ; ਯਥਾ- ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਦ੍ਧਿਕਰਂ ਚ ਮਾਸਾਦਿ, ਤਥਾ ਸ੍ਰੁਤਿਕਰਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦਿ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਰੁਤਿਵਦ੍ਧਿਕਰਂ ਕ੍ਸੀਰਾਦਿ| ਯਦੁਕ੍ਤਮਨ੍ਯਤ੍ਰ- “ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਰੁਤਿਕਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੁਕ੍ਰਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਸ੍ਰੁਤਿਵਦ੍ਧਿਕਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਵਸ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ” ਇਤਿ| ਤ੍ਰਿਵਿਧਮਪਿ ਹੀਦਂ ਵ੍ਯਵਾਯੇ ਬਲਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਯਵਾਯਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਚ ਕਰੋਤਿ||੫੧||
Adhikarana 15 (52-53) · Śloka 53
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਹੇਤੁਰ੍ਯੋਗੋਪਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਯੋਗਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਚੋਤ੍ਤਮਾਃ|
ਯਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੈਥੁਨਾਤ੍ ਸੇਵ੍ਯਂ ਸੇਵ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮੈਥੁਨਾਦਨੁ||੫੨||
ਯਦਾ ਨ ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ|
ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਚੇਹ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕੇ||੫੩||
View original
तत्र श्लोकौ- हेतुर्योगोपदेशस्य योगा द्वादश चोत्तमाः|
यत् पूर्वं मैथुनात् सेव्यं सेव्यं यन्मैथुनादनु||५२||
यदा न सेव्याः प्रमदाः कृत्स्नः शुक्रविनिश्चयः|
निरुक्तं चेह निर्दिष्टं पुमाञ्जातबलादिके||५३||
ਹੇਤੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਃ||੫੨-੫੩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਜੀਕਰਣਾਧ੍ਯਾਯੇ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕੋ ਨਾਮ ਵਾਜੀਕਰਣਪਾਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਃ||੪||
ਸਮਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਾਜੀਕਰਣਾਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये पुमाञ्जातबलादिको नाम वाजीकरणपादश्चतुर्थः||४||
समाप्तश्चायं द्वितीयो वाजीकरणाध्यायः||२||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਜੀਕਰਣਾਧ੍ਯਾਯੇ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕੋ ਨਾਮ ਵਾਜੀਕਰਣਪਾਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਃ||੪|| ਇਤਿ ਵਾਜੀਕਰਣਾਧ੍ਯਾਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ||੨||