Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - pumāñjātabalādikō vājīkaraṇapādaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਃ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕਂ ਵਾਜੀਕਰਣਪਾਦਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||

View original

अथातः पुमाञ्जातबलादिकं वाजीकरणपादं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-10) · Śloka 10

ਪੁਮਾਨ੍ ਯਥਾ ਜਾਤਬਲੋ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਯਥਾ ਚਾਪਤ੍ਯਵਾਨ੍ ਸਦ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ਤਦੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੩|| ਨ ਹਿ ਜਾਤਬਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਾਸ਼੍ਚਾਪਤ੍ਯਭਾਗਿਨਃ| ਬਹਚ੍ਛਰੀਰਾ ਬਲਿਨਃ ਸਨ੍ਤਿ ਨਾਰੀਸੁ ਦੁਰ੍ਬਲਾਃ||੪|| ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਲ੍ਪਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਪ੍ਰਜਾਃ| ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾ ਚਾਬਲਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਮਯਦੁਰ੍ਬਲਾਃ||੫|| ਨਰਾਸ਼੍ਚਟਕਵਤ੍ ਕੇਚਿਦ੍ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍| ਗਜਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਬਹੁਗਾਮਿਨਃ||੬|| ਕਾਲਯੋਗਬਲਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਦਭ੍ਯਸਨਧ੍ਰੁਵਾਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੈਰ੍ਵ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਸਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ||੭|| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋ ਦੁਰ੍ਬਲਾਨਾਂ ਬਲਪ੍ਰਦਾਨ੍| ਸੁਖੋਪਭੋਗਾਨ੍ ਬਲਿਨਾਂ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਬਲਵਰ੍ਧਨਾਨ੍||੮|| ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਨਿਰੂਹੈਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨੈਃ| ਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਪਤ੍ਯਵਿਵਰ੍ਧਨਾਨ੍||੯|| ਘਤਤੈਲਰਸਕ੍ਸੀਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਤਾਃ| ਬਸ੍ਤਯਃ ਸਂਵਿਧਾਤਵ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾਮ੍||੧੦||

View original

पुमान् यथा जातबलो यावदिच्छं स्त्रियो व्रजेत्| यथा चापत्यवान् सद्यो भवेत्तदुपदेक्ष्यते||३|| न हि जातबलाः सर्वे नराश्चापत्यभागिनः| बृहच्छरीरा बलिनः सन्ति नारीषु दुर्बलाः||४|| सन्ति चाल्पाश्रयाः स्त्रीषु बलवन्तो बहुप्रजाः| प्रकृत्या चाबलाः सन्ति सन्ति चामयदुर्बलाः||५|| नराश्चटकवत् केचिद् व्रजन्ति बहुशः स्त्रियम्| गजवच्च प्रसिञ्चन्ति केचिन्न बहुगामिनः||६|| कालयोगबलाः केचित् केचिदभ्यसनध्रुवाः| केचित् प्रयत्नैर्व्यज्यन्ते वृषाः केचित् स्वभावतः||७|| तस्मात् प्रयोगान् वक्ष्यामो दुर्बलानां बलप्रदान्| सुखोपभोगान् बलिनां भूयश्च बलवर्धनान्||८|| पूर्वं शुद्धशरीराणां निरूहैः सानुवासनैः| बलापेक्षी प्रयुञ्जीत शुक्रापत्यविवर्धनान्||९|| घृततैलरसक्षीरशर्करामधुसंयुताः| बस्तयः संविधातव्याः क्षीरमांसरसाशिनाम्||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (11-14) · Śloka 14

ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਰਾਹਮਾਂਸਾਨਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਰਿਚਸੈਨ੍ਧਵੇ| ਕੋਲਵਦ੍ਗੁਲਿਕਾਃ ਕਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ||੧੧|| ਵਰ੍ਤਨਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਯਾਃ ਕੌਕ੍ਕੁਟੇ ਰਸੇ| ਘਤਾਢ੍ਯੇ ਗਨ੍ਧਪਿਸ਼ੁਨੇ ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕੇ||੧੨|| ਯਥਾ ਨ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਗੁਲਿ(ਟਿ)ਕਾਸ੍ਤਥਾ ਤਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰਸਮ੍| ਤਂ ਪਿਬਨ੍ ਭਕ੍ਸਯਂਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਲਭਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੧੩|| ਮਾਂਸਾਨਾਮੇਵਮਨ੍ਯੇਸਾਂ ਮੇਦ੍ਯਾਨਾਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਗੁਟਿਕਾਃ ਸਰਸਾਸ੍ਤਾਸਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਰ੍ਧਨਃ||੧੪|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਾ ਮਾਂਸਗੁਟਿਕਾਃ)|

View original

पिष्ट्वा वराहमांसानि दत्त्वा मरिचसैन्धवे| कोलवद्गुलिकाः कृत्वा तप्ते सर्पिषि वर्तयेत् ||११|| वर्तनस्तम्भितास्ताश्च प्रक्षेप्याः कौक्कुटे रसे| घृताढ्ये गन्धपिशुने दधिदाडिमसारिके||१२|| यथा न भिन्द्याद्गुलि(टि)कास्तथा तं साधयेद्रसम्| तं पिबन् भक्षयंस्ताश्च लभते शुक्रमक्षयम्||१३|| मांसानामेवमन्येषां मेद्यानां कारयेद्भिषक्| गुटिकाः सरसास्तासं प्रयोगः शुक्रवर्धनः||१४|| (इति वृष्या मांसगुटिकाः)|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (15-16) · Śloka 16

ਮਾਸਾਨਙ੍ਕੁਰਿਤਾਞ੍ਛੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਤੁਸਾਨ੍ ਸਾਜਡਾਫਲਾਨ੍| ਘਤਾਢ੍ਯੇ ਮਾਹਿਸਰਸੇ ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕੇ||੧੫|| ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਧਾਨ੍ਯਜੀਰਕਨਾਗਰੈਃ| ਭੁਕ੍ਤਃ ਪੀਤਸ਼੍ਚ ਸ ਰਸਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੧੬|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯੋ ਮਾਹਿਸਰਸਃ)|

View original

माषानङ्कुरिताञ्छुद्धान् वितुषान् साजडाफलान्| घृताढ्ये माहिषरसे दधिदाडिमसारिके||१५|| प्रक्षिपेन्मात्रया युक्तो धान्यजीरकनागरैः| भुक्तः पीतश्च स रसः कुरुते शुक्रमक्षयम्||१६|| (इति वृष्यो माहिषरसः)|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (17-18) · Śloka 18

ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਣਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ਫਰੀਰ੍ਵਾ ਸੁਭਾਰ੍ਜਿਤਾਃ| ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਯਃ ਖਾਦੇਤ੍ ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਨ ਕ੍ਸਯਮ੍||੧੭|| ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਰਸੇ ਚ੍ਛਾਗੇ ਰੋਹਿਤਾਨ੍ ਫਲਸਾਰਿਕੇ| ਅਨੁਪੀਤਰਸਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੧੮|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਘਤਭਸ੍ਟਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਿ)|

View original

आर्द्राणि मत्स्यमांसानि शफरीर्वा सुभार्जिताः| तप्ते सर्पिषि यः खादेत् स गच्छेत् स्त्रीषु न क्षयम्||१७|| घृतभृष्टान् रसे च्छागे रोहितान् फलसारिके| अनुपीतरसान् स्निग्धानपत्यार्थी प्रयोजयेत्||१८|| (इति वृष्यघृतभृष्टमत्स्यमांसानि)|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (19-22) · Śloka 22

ਕੁਟ੍ਟਕਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਾਂ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਧਾਨ੍ਯਕੈਃ| ਯੁਕ੍ਤਂ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣੇਨ ਘਤੇ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਪਚੇਤ੍||੧੯|| ਮਾਹਿਸੇ ਚ ਰਸੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਨ੍ ਪਚੇਤ੍| ਰਸੇ ਚਾਨੁਗਤੇ ਮਾਂਸਂ ਪੋਥਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਵਪੇਤ੍||੨੦|| ਮਰਿਚਂ ਜੀਰਕਂ ਧਾਨ੍ਯਮਲ੍ਪਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਨਵਂ ਘਤਮ੍| ਮਾਸਪੂਪਲਿਕਾਨਾਂ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭਾਰ੍ਥਮੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੨੧|| ਏਤੌ ਪੂਪਲਿਕਾਯੋਗੌ ਬਂਹਣੌ ਬਲਵਰ੍ਧਨੌ| ਹਰ੍ਸਸੌਭਾਗ੍ਯਦੌ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯੌ ਪਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਭਿਵਰ੍ਧਨੌ||੨੨|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯੌ ਪੂਪਲਿਕਾਯੋਗੌ)|

View original

कुट्टकं मत्स्यमांसानां हिङ्गुसैन्धवधान्यकैः| युक्तं गोधूमचूर्णेन घृते पूपलिकाः पचेत्||१९|| माहिषे च रसे मत्स्यान् स्निग्धाम्ललवणान् पचेत्| रसे चानुगते मांसं पोथयेत्तत्र चावपेत्||२०|| मरिचं जीरकं धान्यमल्पं हिङ्गु नवं घृतम्| माषपूपलिकानां तद्गर्भार्थमुपकल्पयेत्||२१|| एतौ पूपलिकायोगौ बृंहणौ बलवर्धनौ| हर्षसौभाग्यदौ पुत्र्यौ परं शुक्राभिवर्धनौ||२२|| (इति वृष्यौ पूपलिकायोगौ)|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (23-27) · Śloka 27

ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਗੋਧੂਮਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਪੈਸ੍ਟਿਕਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਮਿਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਚ||੨੩|| ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਮਸਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਘਤੇ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਪਚੇਤ੍| ਪਯੋਨੁਪਾਨਾਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਸਤਾਂ ਪਰਾਮ੍||੨੪|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਾ ਮਾਸਾਦਿਪੂਪਲਿਕਾਃ)| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ੍ਤੁਲੈਕਾ ਸ੍ਯਾਦੇਕਾ ਗਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥ ਏਵ ਚ||੨੫|| ਅਰ੍ਧਾਢਕਂ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯਾਭਿਨਵਸ੍ਯ ਚ| ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਤਿਸ੍ਠੇਨ੍ਮਾਰ੍ਤਿਕੇ ਘਤਭਾਜਨੇ||੨੬|| ਮਾਤ੍ਰਾਮਗ੍ਨਿਸਮਾਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਏਸ ਵਸ੍ਯਃ ਪਰਂ ਯੋਗੋ ਬਲ੍ਯੋ ਬਂਹਣ ਏਵ ਚ||੨੭||

View original

माषात्मगुप्तागोधूमशालिषष्टिकपैष्टिकम्| शर्कराया विदार्याश्च चूर्णमिक्षुरकस्य च||२३|| संयोज्य मसृणे क्षीरे घृते पूपलिकाः पचेत्| पयोऽनुपानास्ताः शीघ्रं कुर्वन्ति वृषतां पराम्||२४|| (इति वृष्या माषादिपूपलिकाः)| शर्करायास्तुलैका स्यादेका गव्यस्य सर्पिषः| प्रस्थो विदार्याश्चूर्णस्य पिप्पल्याः प्रस्थ एव च||२५|| अर्धाढकं तुगाक्षीर्याः क्षौद्रस्याभिनवस्य च| तत्सर्वं मूर्च्छितं तिष्ठेन्मार्तिके घृतभाजने||२६|| मात्रामग्निसमां तस्य प्रातः प्रातः प्रयोजयेत्| एष वृष्यः परं योगो बल्यो बृंहण एव च||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (28-29) · Śloka 29

ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਯੋਃ| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਾਞ੍ਜਲੇਸੁ ਚ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍||੨੮|| ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਯਸ੍ਯਸ੍ਟਗੁਣੇ ਪੁਨਃ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨੯|| (ਇਤ੍ਯਪਤ੍ਯਕਰਂ ਘਤਮ੍)|

View original

शतावर्या विदार्याश्च तथा माषात्मगुप्तयोः| श्वदंष्ट्रायाश्च निष्क्वाथाञ्जलेषु च पृथक् पृथक्||२८|| साधयित्वा घृतप्रस्थं पयस्यष्टगुणे पुनः| शर्करामधुयुक्तं तदपत्यार्थी प्रयोजयेत्||२९|| (इत्यपत्यकरं घृतम्)|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (30-32) · Śloka 32

ਘਤਪਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਗੁਣੇ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇ ਪਚੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ਤਗੁਣੇ ਗਵ੍ਯੇ ਪਯਸਿ ਸਾਧਯੇਤ੍||੩੦|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ੍ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਚ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਸਾਜਡਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭਾਗੈਃ ਪਾਦਾਂਸ਼ਿਕੈਰ੍ਯੁਤਮ੍||੩੧|| ਗੁਲਿ(ਟਿ)ਕਾਃ ਕਾਰਯੇਦ੍ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਥਾ ਸ੍ਥੁਲਮੁਦੁਮ੍ਬਰਮ੍| ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ ਪੁਰੁਸਃ ਕੁਲਿਙ੍ਗ ਇਵ ਹਸ੍ਯਤਿ||੩੨|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯਗੁਟਿਕਾਃ)|

View original

घृतपात्रं शतगुणे विदारीस्वरसे पचेत्| सिद्धं पुनः शतगुणे गव्ये पयसि साधयेत्||३०|| शर्करायास्तुगाक्षीर्यां क्षौद्रस्येक्षुरकस्य च| पिप्पल्याः साजडायाश्च भागैः पादांशिकैर्युतम्||३१|| गुलि(टि)काः कारयेद्वैद्यो यथा स्थुलमुदुम्बरम्| तासां प्रयोगात् पुरुषः कुलिङ्ग इव हृष्यति||३२|| (इति वृष्यगुटिकाः)|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (33-35) · Śloka 35

ਸਿਤੋਪਲਾਪਲਸ਼ਤਂ ਤਦਰ੍ਧਂ ਨਵਸਰ੍ਪਿਸਃ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਾਦੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਾਧਯੇਜ੍ਜਲਪਾਦਿਕਮ੍||੩੩|| ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪਾਦਂ ਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸ਼ਿਲਾਤਲੇ| ਸ਼ੁਚੌ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੇ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਯ ਮਰ੍ਦਨੇਨੋਪਪਾਦਯੇਤ੍||੩੪|| ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾਃ ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਸਨ੍ਨਿਭਾਃ| ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਦ੍ਗਜਵਨ੍ਨਾਰੀਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਯੇਨ੍ਨਰਃ||੩੫|| (ਇਤਿ ਵਸ੍ਯੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ)|

View original

सितोपलापलशतं तदर्धं नवसर्पिषः| क्षौद्रपादेन संयुक्तं साधयेज्जलपादिकम्||३३|| सान्द्रं गोधूमचूर्णानां पादं स्तीर्णे शिलातले| शुचौ श्लक्ष्णे समुत्कीर्य मर्दनेनोपपादयेत्||३४|| शुद्धा उत्कारिकाः कार्यश्चन्द्रमण्डलसन्निभाः| तासां प्रयोगाद्गजवन्नारीः सन्तर्पयेन्नरः||३५|| (इति वृष्योत्कारिका)|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (36-45) · Śloka 45

ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਜੀਵਨਂ ਬਂਹਣਂ ਗੁਰੁ| ਹਰ੍ਸਣਂ ਮਨਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ਵਸ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ||੩੬|| ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੇਵਂਵਿਧੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਵਿਤਃ ਪ੍ਰਮਦਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਆਤ੍ਮਵੇਗੇਨ ਚੋਦੀਰ੍ਣਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਿਤਃ||੩੭|| ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਵਾਨੁ ਸ਼ਯੀਤ ਨਾ| ਤਥਾਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਭੂਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚ ਬਲਮੇਵ ਚ||੩੮|| ਯਥਾ ਮੁਕੁਲਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਸੁ(ਖ) ਗਨ੍ਧੋ ਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ| ਲਭ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ਵਿਕਾਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਹਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍||੩੯|| ਨਰ੍ਤੇ ਵੈ ਸੋਡਸ਼ਾਦ੍ਵਰ੍ਸਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਤ੍ਯਾਃ ਪਰਤੋ ਨ ਚ| ਆਯੁਸ੍ਕਾਮੋ ਨਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸਂਯੋਗਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ||੪੦|| ਅਤਿਬਾਲੋ ਹ੍ਯਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਸਰ੍ਵਧਾਤੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਵ੍ਰਜਨ੍| ਉਪਸ਼ੁਸ੍ਯੇਤ ਸਹਸਾ ਤਡਾਗਮਿਵ ਕਾਜਲਮ੍||੪੧|| ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਯਥਾ ਕਾਸ੍ਠਂ ਜਨ੍ਤੁਦਗ੍ਧਂ ਵਿਜਰ੍ਜਰਮ੍| ਸ੍ਪਸ੍ਟਮਾਸ਼ੁ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯੇਤ ਤਥਾ ਵਦ੍ਧਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵ੍ਰਜਨ੍||੪੨|| ਜਰਯਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਸਣਾਤ੍| ਕ੍ਸਯਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਨਸ਼ਨਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚਾਤਿਨਿਸੇਵਣਾਤ੍||੪੩|| ਕ੍ਸਯਾਦ੍ਭਯਾਦਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਭਾਚ੍ਛੋਕਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਦੋਸਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍| ਨਾਰੀਣਾਮਰਸਜ੍ਞਤ੍ਵਾਦਵਿਚਾਰਾਦਸੇਵਨਾਤ੍||੪੪|| ਤਪ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਪਜਾਯਤੇ| ਦੇਹਸਤ੍ਤ੍ਵਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਹਰ੍ਸਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਹਰ੍ਸਜਾ||੪੫||

View original

यत् किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं जीवनं बृंहणं गुरु| हर्षणं मनसश्चैव सर्वं तद्वृष्यमुच्यते||३६|| द्रव्यैरेवंविधैस्तस्माद्भावितः प्रमदां व्रजेत्| आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||३७|| गत्वा स्नात्वा पयः पीत्वा रसं वाऽनु शयीत ना| तथाऽस्याप्यायते भूयः शुक्रं च बलमेव च||३८|| यथा मुकुलपुष्पस्य सु(ख) गन्धो नोपलभ्यते| लभ्यते तद्विकाशात्तु तथा शुक्रं हि देहिनाम्||३९|| नर्ते वै षोडशाद्वर्षात् सप्तत्याः परतो न च| आयुष्कामो नरः स्त्रीभिः संयोगं कर्तुमर्हति||४०|| अतिबालो ह्यसम्पूर्णसर्वधातुः स्त्रियं व्रजन्| उपशुष्येत सहसा तडागमिव काजलम्||४१|| शुष्कं रूक्षं यथा काष्ठं जन्तुदग्धं विजर्जरम्| स्पृष्टमाशु विशीर्येत तथा वृद्धः स्त्रियो व्रजन्||४२|| जरया चिन्तया शुक्रं व्याधिभिः कर्मकर्षणात्| क्षयं गच्छत्यनशनात् स्त्रीणां चातिनिषेवणात्||४३|| क्षयाद्भयादविश्रम्भाच्छोकात् स्त्रीदोषदर्शनात्| नारीणामरसज्ञत्वादविचारादसेवनात्||४४|| तृप्तस्यापि स्त्रियो गन्तुं न शक्तिरुपजायते| देहसत्त्वबलापेक्षी हर्षः शक्तिश्च हर्षजा||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (46-49) · Śloka 49

ਰਸ ਇਕ੍ਸੌ ਯਥਾ ਦਧ੍ਨਿ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਤਿਲੇ ਯਥਾ| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨੁਗਤਂ ਦੇਹੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਥਾ||੪੬|| ਤਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਸਂਯੋਗੇ ਚੇਸ੍ਟਾਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੀਡਨਾਤ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਸ੍ਥਾਨਾਜ੍ਜਲਮਾਰ੍ਦ੍ਰਾਤ੍ ਪਟਾਦਿਵ||੪੭|| ਹਰ੍ਸਾਤ੍ਤਰ੍ਸਾਤ੍ ਸਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯਾਦ੍ਗੌਰਵਾਦਪਿ| ਅਣੁਪ੍ਰਵਣਭਾਵਾਚ੍ਚ ਦ੍ਰੁਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ਚ||੪੮|| ਅਸ੍ਟਾਭ੍ਯ ਏਭ੍ਯੋ ਹੇਤੁਭ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਦੇਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਿਚ੍ਯਤੇ| ਚਰਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਰੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਯਦੁਚ੍ਯਤੇ||੪੯||

View original

रस इक्षौ यथा दध्नि सर्पिस्तैलं तिले यथा| सर्वत्रानुगतं देहे शुक्रं संस्पर्शने तथा||४६|| तत् स्त्रीपुरुषसंयोगे चेष्टासङ्कल्पपीडनात्| शुक्रं प्रच्यवते स्थानाज्जलमार्द्रात् पटादिव||४७|| हर्षात्तर्षात् सरत्वाच्च पैच्छिल्याद्गौरवादपि| अणुप्रवणभावाच्च द्रुतत्वान्मारुतस्य च||४८|| अष्टाभ्य एभ्यो हेतुभ्यः शुक्रं देहात् प्रसिच्यते| चरतो विश्वरूपस्य रूपद्रव्यं यदुच्यते||४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (50) · Śloka 50

ਬਹਲਂ ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਵਿਸ੍ਰਂ ਗੁਰੁ ਪਿਚ੍ਛਿਲਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਬਹੁ ਚ ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਫਲਵਤ੍ਤਦਸਂਸ਼ਯਮ੍||੫੦||

View original

बहलं मधुरं स्निग्धमविस्रं गुरु पिच्छिलम्| शुक्लं बहु च यच्छुक्रं फलवत्तदसंशयम्||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (51) · Śloka 51

ਯੇਨ ਨਾਰੀਸੁ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਵਾਜੀਵਲ੍ਲਭਤੇ ਨਰਃ| ਵ੍ਰਜੇਚ੍ਚਾਭ੍ਯਧਿਕਂ ਯੇਨ ਵਾਜੀਕਰਣਮੇਵ ਤਤ੍||੫੧||

View original

येन नारीषु सामर्थ्यं वाजीवल्लभते नरः| व्रजेच्चाभ्यधिकं येन वाजीकरणमेव तत्||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (52-53) · Śloka 53

ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਹੇਤੁਰ੍ਯੋਗੋਪਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਯੋਗਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਚੋਤ੍ਤਮਾਃ| ਯਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੈਥੁਨਾਤ੍ ਸੇਵ੍ਯਂ ਸੇਵ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮੈਥੁਨਾਦਨੁ||੫੨|| ਯਦਾ ਨ ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ| ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਚੇਹ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕੇ||੫੩||

View original

तत्र श्लोकौ- हेतुर्योगोपदेशस्य योगा द्वादश चोत्तमाः| यत् पूर्वं मैथुनात् सेव्यं सेव्यं यन्मैथुनादनु||५२|| यदा न सेव्याः प्रमदाः कृत्स्नः शुक्रविनिश्चयः| निरुक्तं चेह निर्दिष्टं पुमाञ्जातबलादिके||५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਜੀਕਰਣਾਧ੍ਯਾਯੇ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਬਲਾਦਿਕੋ ਨਾਮ ਵਾਜੀਕਰਣਪਾਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਃ||੪|| ਸਮਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਾਜੀਕਰਣਾਧ੍ਯਾਯਃ||੨||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने वाजीकरणाध्याये पुमाञ्जातबलादिको नाम वाजीकरणपादश्चतुर्थः||४|| समाप्तश्चायं द्वितीयो वाजीकरणाध्यायः||२||

🔊 Audio coming soon

8. vājīkaraṇā'dhyāyaḥ - pumāñjātabalādikō vājīkaraṇapādaḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi