36. yōnivyāpaccikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಯೋನಿವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

Adhikarana 2 (3-8) · Śloka 8

ದಿವ್ಯತೀರ್ಥೌಷಧಿಮತಶ್ಚಿತ್ರಧಾತುಶಿಲಾವತಃ| ಪುಣ್ಯೇ ಹಿಮವತಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಸುರಸಿದ್ಧರ್ಷಿಸೇವಿತೇ||೩|| ವಿಹರನ್ತಂ ತಪೋಯೋಗಾತ್ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾರ್ಥದರ್ಶಿನಮ್| ಪುನರ್ವಸುಂ ಜಿತಾತ್ಮಾನಮಗ್ನಿವೇಶೋಽನು ಪೃಷ್ಟವಾನ್||೪|| ಭಗವನ್! ಯದಪತ್ಯಾನಾಂ ಮೂಲಂ ನಾರ್ಯಃ ಪರಂ ನೃಣಾಮ್| ತದ್ವಿಘಾತೋ ಗದೈಶ್ಚಾಸಾಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಯೋನಿಮಾಶ್ರಿತೈಃ||೫|| ತಸ್ಮಾತ್ತೇಷಾಂ ಸಮುತ್ಪತ್ತಿಮುತ್ಪನ್ನಾನಾಂ ಚ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಸೌಷಧಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಪ್ರಜಾನುಗ್ರಹಕಾಮ್ಯಯಾ||೬|| ಇತಿ ಶಿಷ್ಯೇಣ ಪೃಷ್ಟಸ್ತು ಪ್ರೋವಾಚರ್ಷಿವರೋಽತ್ರಿಜಃ| ವಿಂಶತಿರ್ವ್ಯಾಪದೋ ಯೋನೇರ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ರೋಗಸಙ್ಗ್ರಹೇ||೭|| ಮಿಥ್ಯಾಚಾರೇಣ ತಾಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರದುಷ್ಟೇನಾರ್ತವೇನ ಚ| ಜಾಯನ್ತೇ ಬೀಜದೋಷಾಚ್ಚ ದೈವಾಚ್ಚ ಶೃಣು ತಾಃ ಪೃಥಕ್||೮||

Adhikarana 3 (9-15) · Śloka 15

ವಾತಲಾಹಾರಚೇಷ್ಟಾಯಾ ವಾತಲಾಯಾಃ ಸಮೀರಣಃ| ವಿವೃದ್ಧೋ ಯೋನಿಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಯೋನೇಸ್ತೋದಂ ಸವೇದನಮ್||೯|| ಸ್ತಮ್ಭಂ ಪಿಪೀಲಿಕಾಸೃಪ್ತಿಮಿವ ಕರ್ಕಶತಾಂ ತಥಾ| ಕರೋತಿ ಸುಪ್ತಿಮಾಯಾಸಂ ವಾತಜಾಂಶ್ಚಾಪರಾನ್ ಗದಾನ್||೧೦|| ಸಾ ಸ್ಯಾತ್ ಸಶಬ್ದರುಕ್ಫೇನತನುರೂಕ್ಷಾರ್ತವಾಽನಿಲಾತ್| ವ್ಯಾಪತ್ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಕ್ಷಾರಾದ್ಯೈಃ ಪಿತ್ತಜಾ ಭವೇತ್||೧೧|| ದಾಹಪಾಕಜ್ವರೋಷ್ಣಾರ್ತಾ ನೀಲಪೀತಾಸಿತಾರ್ತವಾ| ಭೃಶೋಷ್ಣಕುಣಪಸ್ರಾವಾ ಯೋನಿಃ ಸ್ಯಾತ್ಪಿತ್ತದೂಷಿತಾ||೧೨|| ಕಫೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಿಭಿರ್ವೃದ್ಧೋ ಯೋನಿಂ ಚೇದ್ದೂಷಯೇತ್ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ| ಸ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಿಚ್ಛಿಲಾಂ ಶೀತಾಂ ಕಣ್ಡುಗ್ರಸ್ತಾಲ್ಪವೇದನಾಮ್||೧೩|| ಪಾಣ್ಡುವರ್ಣಾಂ ತಥಾ ಪಾಣ್ಡುಪಿಚ್ಛಿಲಾರ್ತವವಾಹಿನೀಮ್| ಸಮಶ್ನನ್ತ್ಯಾ ರಸಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ದೂಷಯಿತ್ವಾ ತ್ರಯೋ ಮಲಾಃ||೧೪|| ಯೋನಿಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಥಾಃ ಸ್ವೈರ್ಯೋನಿಂ ಯುಞ್ಜನ್ತಿ ಲಕ್ಷಣೈಃ| ಸಾ ಭವೇದ್ದಾಹಶೂಲಾರ್ತಾ ಶ್ವೇತಪಿಚ್ಛಿಲವಾಹಿನೀ||೧೫||

Adhikarana 4 (16-17) · Śloka 17

ರಕ್ತಪಿತ್ತಕರೈರ್ನಾರ್ಯಾ ರಕ್ತಂ ಪಿತ್ತೇನ ದೂಷಿತಮ್| ಅತಿಪ್ರವರ್ತತೇ ಯೋನ್ಯಾಂ ಲಬ್ಧೇ ಗರ್ಭೇಽಪಿ ಸಾಸೃಜಾ ||೧೬|| ಯೋನಿಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಥಂ ಚೇತ್ ಪಿತ್ತಂ ಸನ್ದೂಷಯೇದಸೃಕ್| ಸಾಽರಜಸ್ಕಾ ಮತಾ ಕಾರ್ಶ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯಜನನೀ ಭೃಶಮ್||೧೭||

Adhikarana 5 (18) · Śloka 18

ಯೋನ್ಯಾಮಧಾವನಾತ್ ಕಣ್ಡೂಂ ಜಾತಾಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಜನ್ತವಃ| ಸಾ ಸ್ಯಾದಚರಣಾ ಕಣ್ಡ್ವಾ ತಯಾಽತಿನರಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣೀ||೧೮||

Adhikarana 6 (19) · Śloka 19

ಪವನೋಽತಿವ್ಯವಾಯೇನ ಶೋಫಸುಪ್ತಿರುಜಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ| ಕರೋತಿ ಕುಪಿತೋ ಯೋನೌ ಸಾ ಚಾತಿಚರಣಾ ಮತಾ||೧೯||

Adhikarana 7 (20) · Śloka 20

ಮೈಥುನಾದತಿಬಾಲಾಯಾಃ ಪೃಷ್ಠಕಟ್ಯೂರುವಙ್ಕ್ಷಣಮ್| ರುಜನ್ ದೂಷಯತೇ ಯೋನಿಂ ವಾಯುಃ ಪ್ರಾಕ್ಚರಣಾ ಹಿ ಸಾ||೨೦||

Adhikarana 8 (21-22) · Śloka 22

ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾಭ್ಯಾಸಾಚ್ಛರ್ದಿನಿಃಶ್ವಾಸನಿಗ್ರಹಾತ್| ವಾಯುಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕಫಂ ಯೋನಿಮುಪನೀಯ ಪ್ರದೂಷಯೇತ್||೨೧|| ಪಾಣ್ಡುಂ ಸತೋದಮಾಸ್ರಾವಂ ಶ್ವೇತಂ ಸ್ರವತಿ ವಾ ಕಫಮ್| ಕಫವಾತಾಮಯವ್ಯಾಪ್ತಾ ಸಾ ಸ್ಯಾದ್ಯೋನಿರುಪಪ್ಲುತಾ||೨೨||

Adhikarana 9 (23-24) · Śloka 24

ಪಿತ್ತಲಾಯಾ ನೃಸಂವಾಸೇ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಧಾರಣಾತ್| ಪಿತ್ತಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೋ ವಾಯುರ್ಯೋನಿಂ ದೂಷಯತಿ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ||೨೩|| ಶೂನಾ ಸ್ಪರ್ಶಾಕ್ಷಮಾ ಸಾರ್ತಿರ್ನೀಲಪೀತಮಸೃಕ್ ಸ್ರವೇತ್| ಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣಪೃಷ್ಠಾರ್ತಿಜ್ವರಾರ್ತಾಯಾಃ ಪರಿಪ್ಲುತಾ||೨೪||

Adhikarana 10 (25-26) · Śloka 26

ವೇಗೋದಾವರ್ತನಾದ್ಯೋನಿಮುದಾವರ್ತಯತೇಽನಿಲಃ| ಸಾ ರುಗಾರ್ತಾ ರಜಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣೋದಾವೃತ್ತಂ ವಿಮುಞ್ಚತಿ||೨೫|| ಆರ್ತವೇ ಸಾ ವಿಮುಕ್ತೇ ತು ತತ್ಕ್ಷಣಂ ಲಭತೇ ಸುಖಮ್| ರಜಸೋ ಗಮನಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಜ್ಞೇಯೋದಾವರ್ತಿನೀ ಬುಧೈಃ||೨೬||

Adhikarana 11 (27) · Śloka 28

ಅಕಾಲೇ ವಾಹಮಾನಾಯಾ ಗರ್ಭೇಣ ಪಿಹಿತೋಽನಿಲಃ| ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಜನಯೇದ್ಯೋನೌ ಶ್ಲೇಷ್ಮರಕ್ತೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ||೨೭|| ರಕ್ತಮಾರ್ಗಾವರೋಧಿನ್ಯಾ ಸಾ ತಯಾ ಕರ್ಣಿನೀ ಮತಾ|೨೮|

Adhikarana 12 (28) · Śloka 29

ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ವಾಯುರ್ಯದಾ ಗರ್ಭಂ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ವಿನಾಶಯೇತ್||೨೮|| ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಜಂ ನಾರ್ಯಾಃ ಪುತ್ರಘ್ನೀ ನಾಮ ಸಾ ಮತಾ|೨೯|

Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 31

ವ್ಯವಾಯಮತಿತೃಪ್ತಾಯಾ ಭಜನ್ತ್ಯಾಸ್ತ್ವನ್ನಪೀಡಿತಃ||೨೯|| ವಾಯುರ್ಮಿಥ್ಯಾಸ್ಥಿತಾಙ್ಗಾಯಾ ಯೋನಿಸ್ರೋತಸಿ ಸಂಸ್ಥಿತಃ| ವಕ್ರಯತ್ಯಾನನಂ ಯೋನ್ಯಾಃ ಸಾಽಸ್ಥಿಮಾಂಸಾನಿಲಾರ್ತಿಭಿಃ||೩೦|| ಭೃಶಾರ್ತಿರ್ಮೈಥುನಾಶಕ್ತಾ ಯೋನಿರನ್ತರ್ಮುಖೀ ಮತಾ|೩೧|

Adhikarana 14 (31) · Śloka 32

ಗರ್ಭಸ್ಥಾಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ವಾಯುರ್ಯೋನಿಂ ಪ್ರದೂಷಯನ್||೩೧|| ಮಾತೃದೋಷಾದಣುದ್ವಾರಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸೂಚೀಮುಖೀ ತು ಸಾ|೩೨|

Adhikarana 15 (32) · Śloka 33

ವ್ಯವಾಯಕಾಲೇ ರುನ್ಧನ್ತ್ಯಾ ವೇಗಾನ್ ಪ್ರಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ||೩೨|| ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಾರ್ತಿಂ ಶೋಷಂ ಯೋನಿಮುಖಸ್ಯ ಚ|೩೩|

Adhikarana 16 (33) · Śloka 34

ಷಡಹಾತ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ವಾ ಶುಕ್ರಂ ಗರ್ಭಾಶಯಂ ಗತಮ್||೩೩|| ಸರುಜಂ ನೀರುಜಂ ವಾಽಪಿ ಯಾ ಸ್ರವೇತ್ ಸಾ ತು ವಾಮಿನೀ|೩೪|

Adhikarana 17 (34) · Śloka 35

ಬೀಜದೋಷಾತ್ತು ಗರ್ಭಸ್ಥಮಾರುತೋಪಹತಾಶಯಾ||೩೪|| ನೃದ್ವೇಷಿಣ್ಯಸ್ತನೀ ಚೈವ ಷಣ್ಢೀ ಸ್ಯಾದನುಪಕ್ರಮಾ|೩೫|

Adhikarana 18 (35-36) · Śloka 37

ವಿಷಮಂ ದುಃಖಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಮೈಥುನಾತ್ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ||೩೫|| ಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಯ ಯೋನ್ಯಾಶ್ಚ ಮುಖಂ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಯೇತ್ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ| ಅಸಂವೃತಮುಖೀ ಸಾರ್ತೀ ರೂಕ್ಷಫೇನಾಸ್ರವಾಹಿನೀ||೩೬|| ಮಾಂಸೋತ್ಸನ್ನಾ ಮಹಾಯೋನಿಃ ಪರ್ವವಙ್ಕ್ಷಣಶೂಲಿನೀ|೩೭|

Adhikarana 19 (37-38) · Śloka 39

ಇತ್ಯೇತೈರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವಿಂಶತಿರ್ಯೋನಿಜಾ ಗದಾಃ||೩೭|| ನ ಶುಕ್ರಂ ಧಾರಯತ್ಯೇಭಿರ್ದೋಷೈರ್ಯೋನಿರುಪದ್ರುತಾ| ತಸ್ಮಾದ್ಗರ್ಭಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಸ್ತ್ರೀ ಗಚ್ಛತ್ಯಾಮಯಾನ್ ಬಹೂನ್||೩೮|| ಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಪ್ರದರಾದೀಂಶ್ಚ ವಾತಾದ್ಯೈಶ್ಚಾತಿಪೀಡನಮ್|೩೯|

Adhikarana 20 (39-40) · Śloka 41

ಆಸಾಂ ಷೋಡಶ ಯಾಸ್ತ್ವನ್ತ್ಯಾ ಆದ್ಯೇ ದ್ವೇ ಪಿತ್ತದೋಷಜೇ||೩೯|| ಪರಿಪ್ಲುತಾ ವಾಮಿನೀ ಚ ವಾತಪಿತ್ತಾತ್ಮಿಕೇ ಮತೇ| ಕರ್ಣಿನ್ಯುಪಪ್ಲುತೇ ವಾತಕಫಾಚ್ಛೇಷಾಸ್ತು ವಾತಜಾಃ||೪೦|| ದೇಹಂ ವಾತಾದಯಸ್ತಾಸಾಂ ಸ್ವೈರ್ಲಿಙ್ಗೈಃ ಪೀಡಯನ್ತಿ ಹಿ|೪೧|

Adhikarana 21 (41-48) · Śloka 49

ಸ್ನೇಹನಸ್ವೇದಬಸ್ತ್ಯಾದಿ ವಾತಜಾಸ್ವನಿಲಾಪಹಮ್||೪೧|| ಕಾರಯೇದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಶೀತಂ ಪಿತ್ತಕೃತಾಸು ಚ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾಸು ಚ ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ||೪೨|| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ವಿಮಿಶ್ರಂ ತು ಸಂಸೃಷ್ಟಾಸು ಚ ಕಾರಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಾಂ ತಥಾ ಯೋನಿಂ ದುಃಸ್ಥಿತಾಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ಪುನಃ||೪೩|| ಪಾಣಿನಾ ನಾಮಯೇಜ್ಜಿಹ್ಮಾಂ ಸಂವೃತಾಂ ವರ್ಧಯೇತ್ ಪುನಃ| ಪ್ರವೇಶಯೇನ್ನಿಃಸೃತಾಂ ಚ ವಿವೃತಾಂ ಪರಿವರ್ತಯೇತ್||೪೪|| ಯೋನಿಃ ಸ್ಥಾನಾಪವೃತ್ತಾ ಹಿ ಶಲ್ಯಭೂತಾ ಮತಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ| ಸರ್ವಾಂ ವ್ಯಾಪನ್ನಯೋನಿಂ ತು ಕರ್ಮಭಿರ್ವಮನಾದಿಭಿಃ||೪೫|| ಮೃದುಭಿಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ನಾರೀಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಾಮುಪಾಚರೇತ್| ಸರ್ವತಃ ಸುವಿಶುದ್ಧಾಯಾಃ ಶೇಷಂ ಕರ್ಮ ವಿಧೀಯತೇ||೪೬|| ವಾತವ್ಯಾಧಿಹರಂ ಕರ್ಮ ವಾತಾರ್ತಾನಾಂ ಸದಾ ಹಿತಮ್| ಔದಕಾನೂಪಜೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಕ್ಷೀರೈಃ ಸತಿಲತಣ್ಡುಲೈಃ||೪೭|| ಸವಾತಘ್ನೌಷಧೈರ್ನಾಡೀಕುಮ್ಭೀಸ್ವೇದೈರುಪಾಚರೇತ್| ಅಕ್ತಾಂ ಲವಣತೈಲೇನ ಸಾಶ್ಮಪ್ರಸ್ತರಸಙ್ಕರೈಃ||೪೮|| ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ಕೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಸಿಕ್ತಾಙ್ಗೀಂ ವಾತಘ್ನೈರ್ಭೋಜಯೇದ್ರಸೈಃ|೪೯|

Adhikarana 22 (49-62) · Śloka 62

ಬಲಾದ್ರೋಣದ್ವಯಕ್ವಾಥೇ ಘೃತತೈಲಾಢಕಂ ಪಚೇತ್||೪೯|| ಸ್ಥಿರಾಪಯಸ್ಯಾಜೀವನ್ತೀವೀರರ್ಷಭಕಜೀವಕೈಃ| ಶ್ರಾವಣೀಪಿಪ್ಪಲೀಮುದ್ಗಪೀಲುಮಾಷಾಖ್ಯಪರ್ಣಿಭಿಃ||೫೦|| ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಕಾಕನಾಸಾಭಿರೇವ ಚ| ಪಿಷ್ಟೈಶ್ಚತುರ್ಗುಣಕ್ಷೀರೇ ಸಿದ್ಧಂ ಪೇಯಂ ಯಥಾಬಲಮ್||೫೧|| ವಾತಪಿತ್ತಕೃತಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಹತ್ವಾ ಗರ್ಭಂ ದಧಾತಿ ತತ್| ಕಾಶ್ಮರ್ಯತ್ರಿಫಲಾದ್ರಾಕ್ಷಾಕಾಸಮರ್ದಪರೂಷಕೈಃ||೫೨|| ಪುನರ್ನವಾದ್ವಿರಜನೀಕಾಕನಾಸಾಸಹಚರೈಃ| ಶತಾವರ್ಯಾ ಗುಡೂಚ್ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರಸ್ಥಮಕ್ಷಸಮೈರ್ಘೃತಾತ್||೫೩|| ಸಾಧಿತಂ ಯೋನಿವಾತಘ್ನಂ ಗರ್ಭದಂ ಪರಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಕುಞ್ಚಿಕಾಜಾಜೀವೃಷಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ವಚಾಮ್||೫೪|| ಯವಕ್ಷಾರಾಜಮೋದೇ ಚ ಶರ್ಕರಾಂ ಚಿತ್ರಕಂ ತಥಾ| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ಪಿಷಿ ಭೃಷ್ಟಾನಿ ಪಾಯಯೇತ್ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ||೫೫|| ಯೋನಿಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾರ್ಶೋವಿನಿವೃತ್ತಯೇ| ವೃಷಕಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಮೂಲಾನಿ ಮದಯನ್ತಿಕಾಮ್||೫೬|| ಪಿಬೇತ್ ಸಲವಣೈರ್ಮದ್ಯೈಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಕುಞ್ಚಿಕೇ ತಥಾ| ರಾಸ್ನಾಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾವೃಷಕೈಃ ಪಿಬೇಚ್ಛೂಲೇ ಶೃತಂ ಪಯಃ||೫೭|| ಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾದನ್ತೀಕ್ವಾಥೈಶ್ಚ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ಸೈನ್ಧವಂ ತಗರಂ ಕುಷ್ಠಂ ಬೃಹತೀ ದೇವದಾರು ಚ||೫೮|| ಸಮಾಂಶೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಕಲ್ಕೈಸ್ತೈಲಂ ಧಾರ್ಯಂ ರುಜಾಪಹಮ್| ಗುಡೂಚೀಮಾಲತೀರಾಸ್ನಾಬಲಾಮಧುಕಚಿತ್ರಕೈಃ||೫೯|| ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾದೇವದಾರುಯೂಥಿಕಾಭಿಶ್ಚ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ| ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ದ್ವಿಗುಣೇ ಪಚೇತ್||೬೦|| ವಾತಾರ್ತಾಯಾಃ ಪಿಚುಂ ದದ್ಯಾದ್ಯೋನೌ ಚ ಪ್ರಣಯೇತ್ತತಃ| ವಾತಾರ್ತಾನಾಂ ಚ ಯೋನೀನಾಂ ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಪಿಚುಕ್ರಿಯಾಃ||೬೧|| (ಉಷ್ಣಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಪ್ರಕರ್ತವ್ಯಾಸ್ತೈಲಾನಿ ಸ್ನೇಹನಾನಿ ಚ )| ಹಿಂಸ್ರಾಕಲ್ಕಂ ತು ವಾತಾರ್ತಾ ಕೋಷ್ಣಮಭ್ಯಜ್ಯ ಧಾರಯೇತ್| ಪಞ್ಚವಲ್ಕಸ್ಯ ಪಿತ್ತಾರ್ತಾ ಶ್ಯಾಮಾದೀನಾಂ ಕಫಾತುರಾ||೬೨||

Adhikarana 23 (63-69) · Śloka 70

ಪಿತ್ತಲಾನಾಂ ತು ಯೋನೀನಾಂ ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಪಿಚುಕ್ರಿಯಾಃ| ಶೀತಾಃ ಪಿತ್ತಹರಾಃ ಕಾರ್ಯಾಃ ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಂ ಘೃತಾನಿ ಚ||೬೩|| (ಪಿತ್ತಘ್ನೌಷಧಸಿದ್ಧಾನಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಭಿಷಜಾ ತಥಾ )| ಶತಾವರೀಮೂಲತುಲಾಶ್ಚತಸ್ರಃ ಸಮ್ಪ್ರಪೀಡಯೇತ್||೬೪|| ರಸೇನ ಕ್ಷೀರತುಲ್ಯೇನ ಪಚೇತ್ತೇನ ಘೃತಾಢಕಮ್| ಜೀವನೀಯೈಃ ಶತಾವರ್ಯಾ ಮೃದ್ವೀಕಾಭಿಃ ಪರೂಷಕೈಃ||೬೫|| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಿಯಾಲೈಶ್ಚಾಕ್ಷಾಂಶೈರ್ದ್ವಿಯಷ್ಟಿಮಧುಕೈರ್ಭಿಷಕ್| ಸಿದ್ಧೇ ಶೀತೇ ಚ ಮಧುನಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಶ್ಚ ಪಲಾಷ್ಟಕಮ್||೬೬|| ಸಿತಾದಶಪಲೋನ್ಮಿಶ್ರಾಲ್ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಪಾಣಿತಲಂ ತತಃ| ಯೋನ್ಯಸೃಕ್ಶುಕ್ರದೋಷಘ್ನಂ ವೃಷ್ಯಂ ಪುಂಸವನಂ ಚ ತತ್||೬೭|| ಕ್ಷತಂ ಕ್ಷಯಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮ್| ಕಾಮಲಾಂ ವಾತರಕ್ತಂ ಚ ವೀಸರ್ಪಂ ಹೃಚ್ಛಿರೋಗ್ರಹಮ್||೬೮|| ಉನ್ಮಾದಾರತ್ಯಪಸ್ಮಾರಾನ್ ವಾತಪಿತ್ತಾತ್ಮಕಾಞ್ಜಯೇತ್| ಇತಿ ಬೃಹಚ್ಛತಾವರೀಘೃತಮ್| ಏವಮೇವ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯೋಪಸಾಧಿತಮ್||೬೯|| ಗರ್ಭದಂ ಪಿತ್ತಲಾನಾಂ ಚ ಯೋನೀನಾಂ ಸ್ಯಾದ್ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್|೭೦|

Adhikarana 24 (70-72) · Śloka 73

ಯೋನ್ಯಾಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರದುಷ್ಟಾಯಾಂ ವರ್ತಿಃ ಸಂಶೋಧನೀ ಹಿತಾ||೭೦|| ವಾರಾಹೇ ಬಹುಶಃ ಪಿತ್ತೇ ಭಾವಿತೈರ್ಲಕ್ತಕೈಃ ಕೃತಾ| ಭಾವಿತಂ ಪಯಸಾಽರ್ಕಸ್ಯ ಯವಚೂರ್ಣಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್||೭೧|| ವರ್ತಿಃ ಕೃತಾ ಮುಹುರ್ಧಾರ್ಯಾ ತತಃ ಸೇಚ್ಯಾ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಮರಿಚೈರ್ಮಾಷೈಃ ಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ||೭೨|| ವರ್ತಿಸ್ತುಲ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಾ ಧಾರ್ಯಾ ಯೋನಿವಿಶೋಧನೀ|೭೩|

Adhikarana 25 (73-83) · Śloka 84

ಉದುಮ್ಬರಶಲಾಟೂನಾಂ ದ್ರೋಣಮಬ್ದ್ರೋಣಸಂಯುತಮ್||೭೩|| ಸಪಞ್ಚವಲ್ಕಕುಲಕಮಾಲತೀನಿಮ್ಬಪಲ್ಲವಮ್ | ನಿಶಾಂ ಸ್ಥಾಪ್ಯ ಜಲೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೭೪|| ಲಾಕ್ಷಾಧವಪಲಾಶತ್ವಙ್ನಿರ್ಯಾಸೈಃ ಶಾಲ್ಮಲೇನ ಚ| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಿದ್ಧಸ್ಯ ತೈಲಸ್ಯ ಪಿಚುಂ ಯೋನೌ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೭೫|| ಸಶರ್ಕರೈಃ ಕಷಾಯೈಶ್ಚ ಶೀತೈಃ ಕುರ್ವೀತ ಸೇಚನಮ್| ಪಿಚ್ಛಿಲಾ ವಿವೃತಾ ಕಾಲದುಷ್ಟಾ ಯೋನಿಶ್ಚ ದಾರುಣಾ||೭೬|| ಸಪ್ತಾಹಾಚ್ಛುಧ್ಯತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಪತ್ಯಂ ಚಾಪಿ ವಿನ್ದತಿ| ಉದುಮ್ಬರಸ್ಯ ದುಗ್ಧೇನ ಷಟ್ಕೃತ್ವೋ ಭಾವಿತಾತ್ತಿಲಾತ್||೭೭|| ತೈಲಂ ಕ್ವಾಥೇನ ತಸ್ಯೈವ ಸಿದ್ಧಂ ಧಾರ್ಯಂ ಚ ಪೂರ್ವವತ್| ಧಾತಕ್ಯಾಮಲಕೀಪತ್ರಸ್ರೋತೋಜಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ||೭೮|| ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಮಧ್ಯಕಾಸೀಸಲೋಧ್ರಕಟ್ಫಲತಿನ್ದುಕೈಃ| ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಿಕಾದಾಡಿಮತ್ವಗುದುಮ್ಬರಶಲಾಟುಭಿಃ||೭೯|| ಅಕ್ಷಮಾತ್ರೈರಜಾಮೂತ್ರೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ದ್ವಿಗುಣೇ ಪಚೇತ್| ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಿಚುಂ ದದ್ಯಾದ್ಯೋನೌ ಚ ಪ್ರಣಯೇತ್ತತಃ||೮೦|| ಕಟೀಪೃಷ್ಠತ್ರಿಕಾಭ್ಯಙ್ಗಂ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ಚ ದಾಪಯೇತ್| ಪಿಚ್ಛಿಲಾ ಸ್ರಾವಿಣೀ ಯೋನಿರ್ವಿಪ್ಲುತೋಪಪ್ಲುತಾ ತಥಾ||೮೧|| ಉತ್ತಾನಾ ಚೋನ್ನತಾ ಶೂನಾ ಸಿಧ್ಯೇತ್ ಸಸ್ಫೋಟಶೂಲಿನೀ| ಕರೀರಧವನಿಮ್ಬಾರ್ಕವೇಣುಕೋಶಾಮ್ರಜಾಮ್ಬವೈಃ||೮೨|| ಜಿಙ್ಗಿನೀವೃಷಮೂಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೈರ್ಮಾರ್ದ್ವೀಕಸೀಧುಭಿಃ| ಸಶುಕ್ತೈರ್ಧಾವನಂ ಮಿಶ್ರೈರ್ಯೋನ್ಯಾಸ್ರಾವವಿನಾಶನಮ್||೮೩|| ಕುರ್ಯಾತ್ ಸತಕ್ರಗೋಮೂತ್ರಶುಕ್ತೈರ್ವಾ ತ್ರಿಫಲಾರಸೈಃ|೮೪|

Adhikarana 26 (84-85) · Śloka 86

ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಯೋರಜಃಪಥ್ಯಾಪ್ರಯೋಗಾ ಮಧುನಾ ಹಿತಾಃ||೮೪|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಾಯಾಂ ಕಟುಪ್ರಾಯಾಃ ಸಮೂತ್ರಾ ಬಸ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ| ಪಿತ್ತೇ ಸಮಧುರಕ್ಷೀರಾ ವಾತೇ ತೈಲಾಮ್ಲಸಂಯುತಾಃ||೮೫|| ಸನ್ನಿಪಾತಸಮುತ್ಥಾಯಾಃ ಕರ್ಮ ಸಾಧಾರಣಂ ಹಿತಮ್|೮೬|

Adhikarana 27 (86-89) · Śloka 90

ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಮಸೃಗ್ವರ್ಣೈರನುಬನ್ಧಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಚ||೮೬|| ತತಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾದೋಷಂ ರಕ್ತಸ್ಥಾಪನಮೌಷಧಮ್| ತಿಲಚೂರ್ಣಂ ದಧಿ ಘೃತಂ ಫಾಣಿತಂ ಶೌಕರೀ ವಸಾ||೮೭|| ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಂಯುತಂ ಪೇಯಂ ವಾತಾಸೃಗ್ದರನಾಶನಮ್| ವರಾಹಸ್ಯ ರಸೋ ಮೇದ್ಯಃ ಸಕೌಲತ್ಥೋಽನಿಲಾಧಿಕೇ||೮೮|| ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವನಾಗರೈರ್ವಾ ಯುತಂ ದಧಿ| ಪಯಸ್ಯೋತ್ಪಲಶಾಲೂಕಬಿಸಕಾಲೀಯಕಾಮ್ಬುದಮ್||೮೯|| ಸಪಯಃಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪೈತ್ತಿಕೇಽಸೃಗ್ದರೇ ಪಿಬೇತ್|೯೦|

Adhikarana 28 (90-95) · Śloka 96

ಪಾಠಾ ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಯೋರ್ಮಧ್ಯಂ ಶಿಲೋದ್ಭೇದಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೯೦|| ಅಮ್ಬಷ್ಠಾ ಶಾಲ್ಮಲೀಶ್ಲೇಷಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ವತ್ಸಕತ್ವಚಮ್| ಬಾಹ್ಲೀಕಾತಿವಿಷೇ ಬಿಲ್ವಂ ಮುಸ್ತಂ ಲೋಧ್ರಂ ಸಗೈರಿಕಮ್||೯೧|| ಕಟ್ವಙ್ಗಂ ಮರಿಚಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಮೃದ್ವೀಕಾಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್| ಕಟ್ಫಲಂ ವತ್ಸಕಾನನ್ತಾಧಾತಕೀಮಧುಕಾರ್ಜುನಮ್||೯೨|| ಪುಷ್ಯೇಣೋದ್ಧೃತ್ಯ ತುಲ್ಯಾನಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಾನಿ ಕಾರಯೇತ್| ತಾನಿ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಪಿಬೇತ್ತಣ್ಡುಲವಾರಿಣಾ||೯೩|| ಅರ್ಶಃಸು ಚಾತಿಸಾರೇಷು ರಕ್ತಂ ಯಚ್ಚೋಪವೇಶ್ಯತೇ| ದೋಷಾಗನ್ತುಕೃತಾ ಯೇ ಚ ಬಾಲಾನಾಂ ತಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್||೯೪|| ಯೋನಿದೋಷಂ ರಜೋದೋಷಂ ಶ್ವೇತಂ ನೀಲಂ ಸಪೀತಕಮ್| ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಶ್ಯಾವಾರುಣಂ ಯಚ್ಚ ಪ್ರಸಹ್ಯ ವಿನಿವರ್ತಯೇತ್||೯೫|| ಚೂರ್ಣಂ ಪುಷ್ಯಾನುಗಂ ನಾಮ ಹಿತಮಾತ್ರೇಯಪೂಜಿತಮ್|೯೬| ಇತಿ ಪುಷ್ಯಾನುಗಚೂರ್ಣಮ್|

Adhikarana 29 (96-99) · Śloka 100

ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮೂಲಂ ತು ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ||೯೬|| ರಸಾಞ್ಜನಂ ಚ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಚ ಛಾಗೇನ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್| ಪತ್ರಕಲ್ಕೌ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟೌ ರಾಜಾದನಕಪಿತ್ಥಯೋಃ||೯೭|| ಪಿತ್ತಾನಿಲಹರೌ, ಪೈತ್ತೇ ಸರ್ವಥೈವಾಸ್ರಪಿತ್ತಜಿತ್| ಮಧುಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಲೋಧ್ರಂ ಮುಸ್ತಂ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಿಕಾಂ ಮಧು||೯೮|| ಮದ್ಯೈರ್ನಿಮ್ಬಗುಡೂಚ್ಯೌ ವಾ ಕಫಜೇಽಸೃಗ್ದರೇ ಪಿಬೇತ್| ವಿರೇಚನಂ ಮಹಾತಿಕ್ತಂ ಪೈತ್ತಿಕೇಽಸೃಗ್ದರೇ ಪಿಬೇತ್||೯೯|| ಹಿತಂ ಗರ್ಭಪರಿಸ್ರಾವೇ ಯಚ್ಚೋಕ್ತಂ ತಚ್ಚ ಕಾರಯೇತ್|೧೦೦|

Adhikarana 30 (100-115) · Śloka 116

ಕಾಶ್ಮರ್ಯಕುಟಜಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಮುತ್ತರಬಸ್ತಿನಾ||೧೦೦|| ರಕ್ತಯೋನ್ಯರಜಸ್ಕಾನಾಂ ಪುತ್ರಘ್ನ್ಯಾಶ್ಚ ಹಿತಂ ಘೃತಮ್| ಮೃಗಾಜಾವಿವರಾಹಾಸೃಗ್ದಧ್ಯಮ್ಲಫಲಸರ್ಪಿಷಾ ||೧೦೧|| ಅರಜಸ್ಕಾ ಪಿಬೇತ್ ಸಿದ್ಧಂ ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಯೋಽಪಿ ವಾ| ಕರ್ಣಿನ್ಯಚರಣಾಶುಷ್ಕಯೋನಿಪ್ರಾಕ್ಚರಣಾಸು ಚ||೧೦೨|| ಕಫವಾತೇ ಚ ದಾತವ್ಯಂ ತೈಲಮುತ್ತರಬಸ್ತಿನಾ| ಗೋಪಿತ್ತೇ ಮತ್ಸ್ಯಪಿತ್ತೇ ವಾ ಕ್ಷೌಮಂ ತ್ರಿಃಸಪ್ತಭಾವಿತಮ್||೧೦೩|| ಮಧುನಾ ಕಿಣ್ವಚೂರ್ಣಂ ವಾ ದದ್ಯಾದಚರಣಾಪಹಮ್| ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶೋಧನಂ ಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದಶೋಫಹರಂ ಚ ತತ್||೧೦೪|| ವಾತಘ್ನೈಃ ಶತಪಾಕೈಶ್ಚ ತೈಲೈಃ ಪ್ರಾಗತಿಚಾರಿಣೀ| ಆಸ್ಥಾಪ್ಯಾ ಚಾನುವಾಸ್ಯಾ ಚ ಸ್ವೇದ್ಯಾ ಚಾನಿಲಸೂದನೈಃ||೧೦೫|| ಸ್ನೇಹದ್ರವ್ಯೈಸ್ತಥಾಽಽಹಾರೈರುಪನಾಹೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಿತಃ| ಶತಾಹ್ವಾಯವಗೋಧೂಮಕಿಣ್ವಕುಷ್ಠಪ್ರಿಯಙ್ಗುಭಿಃ||೧೦೬|| ಬಲಾಖುಪರ್ಣಿಕಾಶ್ರ್ಯಾಹ್ವೈಃ ಸಂಯಾವೋ ಧಾರಣಃ ಸ್ಮೃತಃ| ವಾಮಿನ್ಯುಪಪ್ಲುತಾನಾಂ ಚ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾದಿಕಃ ಕ್ರಮಃ||೧೦೭|| ಕಾರ್ಯಸ್ತತಃ ಸ್ನೇಹಪಿಚುಸ್ತತಃ ಸನ್ತರ್ಪಣಂ ಭವೇತ್| ಶಲ್ಲಕೀಜಿಙ್ಗಿನೀಜಮ್ಬೂಧವತ್ವಕ್ಪಞ್ಚವಲ್ಕಲೈಃ||೧೦೮|| ಕಷಾಯೈಃ ಸಾಧಿತಃ ಸ್ನೇಹಪಿಚುಃ ಸ್ಯಾದ್ವಿಪ್ಲುತಾಪಹಃ| ಕರ್ಣಿನ್ಯಾಂ ವರ್ತಿಕಾ ಕುಷ್ಠಪಿಪ್ಪಲ್ಯರ್ಕಾಗ್ರಸೈನ್ಧವೈಃ||೧೦೯|| ಬಸ್ತಮೂತ್ರಕೃತಾ ಧಾರ್ಯಾ ಸರ್ವಂ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮನುದ್ಧಿತಮ್| ತ್ರೈವೃತಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಸ್ವೇದೋ ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕಾ ರಸಾಃ||೧೧೦|| ದಶಮೂಲಪಯೋಬಸ್ತಿಶ್ಚೋದಾವರ್ತಾನಿಲಾರ್ತಿಷು| ತ್ರೈವೃತೇನಾನುವಾಸ್ಯಾ ಚ ಬಸ್ತಿಶ್ಚೋತ್ತರಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ||೧೧೧|| ಏತದೇವ ಮಹಾಯೋನ್ಯಾಂ ಸ್ರಸ್ತಾಯಾಂ ಚ ವಿಧೀಯತೇ| ವಸಾ ಋಕ್ಷವರಾಹಾಣಾಂ ಘೃತಂ ಚ ಮಧುರೈಃ ಶೃತಮ್||೧೧೨|| ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಮಹಾಯೋನಿಂ ಬಧ್ನೀಯಾತ್ ಕ್ಷೌಮಲಕ್ತಕೈಃ| ಪ್ರಸ್ರಸ್ತಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾಽಭ್ಯಜ್ಯ ಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನಾಂ ಪ್ರವೇಶ್ಯ ಚ||೧೧೩|| ಬಧ್ನೀಯಾದ್ವೇಶವಾರಸ್ಯ ಪಿಣ್ಡೇನಾಮೂತ್ರಕಾಲತಃ| ಯಚ್ಚ ವಾತವಿಕಾರಾಣಾಂ ಕರ್ಮೋಕ್ತಂ ತಚ್ಚ ಕಾರಯೇತ್||೧೧೪|| ಸರ್ವವ್ಯಾಪತ್ಸು ಮತಿಮಾನ್ಮಹಾಯೋನ್ಯಾಂ ವಿಶೇಷತಃ| ನಹಿ ವಾತಾದೃತೇ ಯೋನಿರ್ನಾರೀಣಾಂ ಸಮ್ಪ್ರದುಷ್ಯತಿ||೧೧೫|| ಶಮಯಿತ್ವಾ ತಮನ್ಯಸ್ಯ ಕುರ್ಯಾದ್ದೋಷಸ್ಯ ಭೇಷಜಮ್|೧೧೬|

Adhikarana 31 (116-125) · Śloka 126

ರೋಹೀತಕಾನ್ಮೂಲಕಲ್ಕಂ ಪಾಣ್ಡುರೇಽಸೃಗ್ದರೇ ಪಿಬೇತ್||೧೧೬|| ಜಲೇನಾಮಲಕೀಬೀಜಂ ಕಲ್ಕಂ ವಾ ಸಸಿತಾಮಧುಮ್| ಮಧುನಾಽಽಮಲಕಾಚ್ಚೂರ್ಣಂ ರಸಂ ವಾ ಲೇಹಯೇಚ್ಚ ತಾಮ್||೧೧೭|| ನ್ಯಗ್ರೋಧತ್ವಕ್ಕಷಾಯೇಣ ಲೋಧ್ರಕಲ್ಕಂ ತಥಾ ಪಿಬೇತ್| ಆಸ್ರಾವೇ ಕ್ಷೌಮಪಟ್ಟಂ ವಾ ಭಾವಿತಂ ತೇನ ಧಾರಯೇತ್||೧೧೮|| ಪ್ಲಕ್ಷತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣಪಿಣ್ಡಂ ವಾ ಧಾರಯೇನ್ಮಧುನಾ ಕೃತಮ್| ಯೋನ್ಯಾ ಸ್ನೇಹಾಕ್ತಯಾ ಲೋಧ್ರಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮಧುಕಸ್ಯ ವಾ||೧೧೯|| ಧಾರ್ಯಾ ಮಧುಯುತಾ ವರ್ತಿಃ ಕಷಾಯಾಣಾಂ ಚ ಸರ್ವಶಃ| ಸ್ರಾವಚ್ಛೇದಾರ್ಥಮಭ್ಯಕ್ತಾಂ ಧೂಪಯೇದ್ವಾ ಘೃತಾಪ್ಲುತೈಃ||೧೨೦|| ಸರಲಾಗುಗ್ಗುಲುಯವೈಃ ಸತೈಲಕಟುಮತ್ಸ್ಯಕೈಃ| ಕಾಸೀಸಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಸಮಙ್ಗಾಽಽಮ್ರಾಸ್ಥಿ ಧಾತಕೀ||೧೨೧|| ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯೇ ಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುಕ್ತಶ್ಚೂರ್ಣೋ ವೈಶದ್ಯಕಾರಕಃ| ಪಲಾಶಸರ್ಜಜಮ್ಬೂತ್ವಕ್ಸಮಙ್ಗಾಮೋಚಧಾತಕೀಃ||೧೨೨|| ಸಪಿಚ್ಛಿಲಾಪರಿಕ್ಲಿನ್ನಾಸ್ತಮ್ಭನಃ ಕಲ್ಕ ಇಷ್ಯತೇ| ಸ್ತಬ್ಧಾನಾಂ ಕರ್ಕಶಾನಾಂ ಚ ಕಾರ್ಯಂ ಮಾರ್ದವಕಾರಕಮ್||೧೨೩|| ಧಾರಯೇದ್ವೇಶವಾರಂ ವಾ ಪಾಯಸಂ ಕೃಶರಾಂ ತಥಾ| ದುರ್ಗನ್ಧಾನಾಂ ಕಷಾಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತೌವರಃ ಕಲ್ಕ ಏವ ವಾ||೧೨೪|| ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸರ್ವಗನ್ಧಾನಾಂ ಪೂತಿಗನ್ಧಾಪಕರ್ಷಣಮ್| ಏವಂ ಯೋನಿಷು ಶುದ್ಧಾಸು ಗರ್ಭಂ ವಿನ್ದನ್ತಿ ಯೋಷಿತಃ||೧೨೫|| ಅದುಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಕೃತೇ ಬೀಜೇ ಜೀವೋಪಕ್ರಮಣೇ ಸತಿ|೧೨೬|

Adhikarana 32 (126) · Śloka 127

ಪಞ್ಚಕರ್ಮವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯಾಪಿ ಚೇನ್ದ್ರಿಯಮ್||೧೨೬|| ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ವರ್ಣೈರ್ದೋಷಾಣಾಂ ದುಷ್ಟಂ ತದ್ಘ್ನೈರುಪಾಚರೇತ್|೧೨೭|

Adhikarana 33 (127-132) · Śloka 132

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಸಲಿಙ್ಗಾ ವ್ಯಾಪದೋ ಯೋನೇಃ ಸನಿದಾನಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಃ||೧೨೭|| ಉಕ್ತಾ ವಿಸ್ತರತಃ ಸಮ್ಯಙ್ಮುನಿನಾ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿನಾ| ಪುನರೇವಾಗ್ನಿವೇಶಸ್ತು ಪಪ್ರಚ್ಛ ಭಿಷಜಾಂ ವರಮ್||೧೨೮|| ಆತ್ರೇಯಮುಪಸಙ್ಗಮ್ಯ ಶುಕ್ರದೋಷಾಸ್ತ್ವಯಾಽನಘ!| ರೋಗಾಧ್ಯಾಯೇ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಹ್ಯಷ್ಟೌ ಪುಂಸಾಮಶೇಷತಃ||೧೨೯|| ತೇಷಾಂ ಹೇತುಂ ಭಿಷಕ್ಶ್ರೇಷ್ಠ! ದುಷ್ಟಾದುಷ್ಟಸ್ಯ ಚಾಕೃತಿಮ್| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಚ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಯಚ್ಚ ಚತುರ್ವಿಧಮ್||೧೩೦|| ಉಪದ್ರವೇಷು ಯೋನೀನಾಂ ಪ್ರದರೋ ಯಶ್ಚ ಕೀರ್ತಿತಃ| ತೇಷಾಂ ನಿದಾನಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚೈವ ತತ್ತ್ವತಃ||೧೩೧|| ಸಮಾಸವ್ಯಾಸಭೇದೇನ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಭಿಷಜಾಂವರ!| ತಸ್ಮೈ ಶುಶ್ರೂಷಮಾಣಾಯ ಪ್ರೋವಾಚ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ||೧೩೨||

Adhikarana 34 (133-138) · Śloka 139

ಬೀಜಂ ಯಸ್ಮಾದ್ವ್ಯವಾಯೇ ತು ಹರ್ಷಯೋನಿಸಮುತ್ಥಿತಮ್| ಶುಕ್ರಂ ಪೌರುಷಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ತಸ್ಮಾದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು||೧೩೩|| ಯಥಾ ಬೀಜಮಕಾಲಾಮ್ಬುಕೃಮಿಕೀಟಾಗ್ನಿದೂಷಿತಮ್| ನ ವಿರೋಹತಿ ಸನ್ದುಷ್ಟಂ ತಥಾ ಶುಕ್ರಂ ಶರೀರಿಣಾಮ್||೧೩೪|| ಅತಿವ್ಯವಾಯಾದ್ವ್ಯಾಯಾಮಾದಸಾತ್ಮ್ಯಾನಾಂ ಚ ಸೇವನಾತ್| ಅಕಾಲೇ ವಾಽಪ್ಯಯೋನೌ ವಾ ಮೈಥುನಂ ನ ಚ ಗಚ್ಛತಃ||೧೩೫|| ರೂಕ್ಷತಿಕ್ತಕಷಾಯಾತಿಲವಣಾಮ್ಲೋಷ್ಣಸೇವನಾತ್| ನಾರೀಣಾಮರಸಜ್ಞಾನಾಂ ಗಮನಾಜ್ಜರಯಾ ತಥಾ||೧೩೬|| ಚಿನ್ತಾಶೋಕಾದವಿಸ್ರಮ್ಭಾಚ್ಛಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿವಿಭ್ರಮಾತ್| ಭಯಾತ್ಕ್ರೋಧಾದಭೀಚಾರಾದ್ವ್ಯಾಧಿಭಿಃ ಕರ್ಶಿತಸ್ಯ ಚ||೧೩೭|| ವೇಗಾಘಾತಾತ್ ಕ್ಷತಾಚ್ಚಾಪಿ ಧಾತೂನಾಂ ಸಮ್ಪ್ರದೂಷಣಾತ್| ದೋಷಾಃ ಪೃಥಕ್ ಸಮಸ್ತಾ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರೇತೋವಹಾಃ ಸಿರಾಃ||೧೩೮|| ಶುಕ್ರಂ ಸನ್ದೂಷಯನ್ತ್ಯಾಶು ...|೧೩೯|

Adhikarana 35 (139-145) · Śloka 146

... ತದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಭಾಗಶಃ| ಫೇನಿಲಂ ತನು ರೂಕ್ಷಂ ಚ ವಿವರ್ಣಂ ಪೂತಿ ಪಿಚ್ಛಿಲಮ್||೧೩೯|| ಅನ್ಯಧಾತೂಪಸಂಸೃಷ್ಟಮವಸಾದಿ ತಥಾಽಷ್ಟಮಮ್| ಫೇನಿಲಂ ತನು ರೂಕ್ಷಂ ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣಾಲ್ಪಂ ಚ ಮಾರುತಾತ್||೧೪೦|| ಭವತ್ಯುಪಹತಂ ಶುಕ್ರಂ ನ ತದ್ಗರ್ಭಾಯ ಕಲ್ಪತೇ| ಸನೀಲಮಥವಾ ಪೀತಮತ್ಯುಷ್ಣಂ ಪೂತಿಗನ್ಧಿ ಚ||೧೪೧|| ದಹಲ್ಲಿಙ್ಗಂ ವಿನಿರ್ಯಾತಿ ಶುಕ್ರಂ ಪಿತ್ತೇನ ದೂಷಿತಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಬದ್ಧಮಾರ್ಗಂ ತು ಭವತ್ಯತ್ಯರ್ಥಪಿಚ್ಛಿಲಮ್||೧೪೨|| ಸ್ತ್ರೀಣಾಮತ್ಯರ್ಥಗಮನಾದಭಿಘಾತಾತ್ ಕ್ಷತಾದಪಿ| ಶುಕ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಜನ್ತೋಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ರುಧಿರಾನ್ವಯಮ್||೧೪೩|| ವೇಗಸನ್ಧಾರಣಾಚ್ಛುಕ್ರಂ ವಾಯುನಾ ವಿಹತಂ ಪಥಿ| ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಯಾತಿ ಗ್ರಥಿತಮವಸಾದಿ ತಥಾಽಽಷ್ಟಮಮ್||೧೪೪|| ಇತಿ ದೋಷಾಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾಃ ಶುಕ್ರಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ಸಲಕ್ಷಣಾಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಘನಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಚ ಮಧುರಂ ಚಾವಿದಾಹಿ ಚ||೧೪೫|| ರೇತಃ ಶುದ್ಧಂ ವಿಜಾನೀಯಾಚ್ಛ್ವೇತಂ ಸ್ಫಟಿಕಸನ್ನಿಭಮ್|೧೪೬|

Adhikarana 36 (146-152) · Śloka 153

ವಾಜೀಕರಣಯೋಗೈಸ್ತೈರುಪಯೋಗಸುಖೈರ್ಹಿತೈಃ||೧೪೬|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರೈರ್ಯೋಗೈರ್ಯೋನಿವ್ಯಾಪದಿಕೈಸ್ತಥಾ| ದುಷ್ಟಂ ಯದಾ ಭವೇಚ್ಛುಕ್ರಂ ತದಾ ತತ್ ಸಮುಪಾಚರೇತ್||೧೪೭|| ಘೃತಂ ಚ ಜೀವನೀಯಂ ಯಚ್ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶ ಏವ ಚ| ಗಿರಿಜಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಶ್ಚ ರೇತೋದೋಷಾನಪೋಹತಿ||೧೪೮|| ವಾತಾನ್ವಿತೇ ಹಿತಾಃ ಶುಕ್ರೇ ನಿರೂಹಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ| ಅಭಯಾಮಲಕೀಯಂ ಚ ಪೈತ್ತೇ ಶಸ್ತಂ ರಸಾಯನಮ್ ||೧೪೯|| ಮಾಗಧ್ಯಮೃತಲೋಹಾನಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ರಸಾಯನಮ್| ಕಫೋತ್ಥಿತಂ ಶುಕ್ರದೋಷಂ ಹನ್ಯಾದ್ಭಲ್ಲಾತಕಸ್ಯ ಚ||೧೫೦|| ಯದನ್ಯಧಾತುಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಶುಕ್ರಂ ತದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಯುಕ್ತಿತಃ| ಯಥಾದೋಷಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ದೋಷಧಾತುಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೧೫೧|| ಸರ್ಪಿಃ ಪಯೋ ರಸಾಃ ಶಾಲಿರ್ಯವಗೋಧೂಮಷಷ್ಟಿಕಾಃ| ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ ಶುಕ್ರದೋಷೇಷು ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ವಿಶೇಷತಃ||೧೫೨|| ಇತ್ಯಷ್ಟಶುಕ್ರದೋಷಾಣಾಂ ಮುನಿನೋಕ್ತಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|೧೫೩|

Adhikarana 37 (153) · Śloka 154

ರೇತೋದೋಷೋದ್ಭವಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಯಸ್ಮಾಚ್ಛುದ್ಧ್ಯೈವ ಸಿಧ್ಯತಿ||೧೫೩|| ತತೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ಸಮ್ಯಗಗ್ನಿವೇಶ! ಯಥಾತಥಮ್|೧೫೪|

Adhikarana 38 (154-157) · Śloka 157

ಬೀಜಧ್ವಜೋಪಘಾತಾಭ್ಯಾಂ ಜರಯಾ ಶುಕ್ರಸಙ್ಕ್ಷಯಾತ್||೧೫೪|| ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ಶೃಣು ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್| ಸಙ್ಕಲ್ಪಪ್ರವಣೋ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಾಂ ವಶ್ಯಾಮಪಿ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್||೧೫೫|| ನ ಯಾತಿ ಲಿಙ್ಗಶೈಥಿಲ್ಯಾತ್ ಕದಾಚಿದ್ಯಾತಿ ವಾ ಯದಿ| ಶ್ವಾಸಾರ್ತಃ ಸ್ವಿನ್ನಗಾತ್ರಶ್ಚ ಮೋಘಸಙ್ಕಲ್ಪಚೇಷ್ಟಿತಃ||೧೫೬|| ಮ್ಲಾನಶಿಶ್ನಶ್ಚ ನಿರ್ಬೀಜಃ ಸ್ಯಾದೇತತ್ ಕ್ಲೈಬ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್| ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ಹ್ಯೇತದ್ವಿಸ್ತರೇಣ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೧೫೭||

Adhikarana 39 (158-161) · Śloka 163

ಶೀತರೂಕ್ಷಾಲ್ಪಸಙ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವಿರುದ್ಧಾಜೀರ್ಣಭೋಜನಾತ್ | ಶೋಕಚಿನ್ತಾಭಯತ್ರಾಸಾತ್ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚಾತ್ಯರ್ಥಸೇವನಾತ್||೧೫೮|| ಅಭಿಚಾರಾದವಿಸ್ರಮ್ಭಾದ್ರಸಾದೀನಾಂ ಚ ಸಙ್ಕ್ಷಯಾತ್| ವಾತಾದೀನಾಂ ಚ ವೈಷಮ್ಯಾತ್ತಥೈವಾನಶನಾಚ್ಛ್ರಮಾತ್||೧೫೯|| ನಾರೀಣಾಮರಸಜ್ಞತ್ವಾತ್ ಪಞ್ಚಕರ್ಮಾಪಚಾರತಃ| ಬೀಜೋಪಘಾತಾದ್ಭವತಿ ಪಾಣ್ಡುವರ್ಣಃ ಸುದುರ್ಬಲಃ||೧೬೦|| ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣೋಽಲ್ಪಹರ್ಷಶ್ಚ ಪ್ರಮದಾಸು ಭವೇನ್ನರಃ| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುರೋಗತಮಕಕಾಮಲಾಶ್ರಮಪೀಡಿತಃ||೧೬೧|| ಛರ್ದ್ಯತೀಸಾರಶೂಲಾರ್ತಃ ಕಾಸಜ್ವರನಿಪೀಡಿತಃ| ಬೀಜೋಪಘಾತಜಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ...|೧೬೩|

Adhikarana 40 (162-175) · Śloka 176

... ಧ್ವಜಭಙ್ಗಕೃತಂ ಶೃಣು||೧೬೨|| ಅತ್ಯಮ್ಲಲವಣಕ್ಷಾರವಿರುದ್ಧಾಸಾತ್ಮ್ಯಭೋಜನಾತ್| ಅತ್ಯಮ್ಬುಪಾನಾದ್ವಿಷಮಾತ್ ಪಿಷ್ಟಾನ್ನಗುರುಭೋಜನಾತ್||೧೬೩|| ದಧಿಕ್ಷೀರಾನೂಪಮಾಂಸಸೇವನಾದ್ವ್ಯಾಧಿಕರ್ಷಣಾತ್| ಕನ್ಯಾನಾಂ ಚೈವ ಗಮನಾದಯೋನಿಗಮನಾದಪಿ||೧೬೪|| ದೀರ್ಘರೋಗಾಂ ಚಿರೋತ್ಸೃಷ್ಟಾಂ ತಥೈವ ಚ ರಜಸ್ವಲಾಮ್| ದುರ್ಗನ್ಧಾಂ ದುಷ್ಟಯೋನಿಂ ಚ ತಥೈವ ಚ ಪರಿಸ್ರುತಾಮ್ ||೧೬೫|| ಈದೃಶೀಂ ಪ್ರಮದಾಂ ಮೋಹಾದ್ಯೋ ಗಚ್ಛೇತ್ ಕಾಮಹರ್ಷಿತಃ| ಚತುಷ್ಪದಾಭಿಗಮನಾಚ್ಛೇಫಸಶ್ಚಾಭಿಘಾತತಃ||೧೬೬|| ಅಧಾವನಾದ್ವಾ ಮೇಢ್ರಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರದನ್ತನಖಕ್ಷತಾತ್| ಕಾಷ್ಠಪ್ರಹಾರನಿಷ್ಪೇಷಾಚ್ಛೂಕಾನಾಂ ಚಾತಿಸೇವನಾತ್||೧೬೭|| ರೇತಸಶ್ಚ ಪ್ರತೀಘಾತಾದ್ಧ್ವಜಭಙ್ಗಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ| (ಭವನ್ತಿ ಯಾನಿ ರೂಪಾಣಿ ತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯತಃ ಪರಮ್)| ಶ್ವಯಥುರ್ವೇದನಾ ಮೇಢ್ರೇ ರಾಗಶ್ಚೈವೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ||೧೬೮|| ಸ್ಫೋಟಾಶ್ಚ ತೀವ್ರಾ ಜಾಯನ್ತೇ ಲಿಙ್ಗಪಾಕೋ ಭವತ್ಯಪಿ| ಮಾಂಸವೃದ್ಧಿರ್ಭವೇಚ್ಚಾಸ್ಯ ವ್ರಣಾಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಭವನ್ತ್ಯಪಿ||೧೬೯|| ಪುಲಾಕೋದಕಸಙ್ಕಾಶಃ ಸ್ರಾವಃ ಶ್ಯಾವಾರುಣಪ್ರಭಃ| ವಲಯೀಕುರುತೇ ಚಾಪಿ ಕಠಿನಶ್ಚ ಪರಿಗ್ರಹಃ||೧೭೦|| ಜ್ವರಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಭ್ರಮೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚ್ಛರ್ದಿಶ್ಚಾಸ್ಯೋಪಜಾಯತೇ| ರಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಸ್ರವೇಚ್ಚಾಪಿ ನೀಲಮಾವಿಲಲೋಹಿತಮ್||೧೭೧|| ಅಗ್ನಿನೇವ ಚ ದಗ್ಧಸ್ಯ ತೀವ್ರೋ ದಾಹಃ ಸವೇದನಃ| ಬಸ್ತೌ ವೃಷಣಯೋರ್ವಾಽಪಿ ಸೀವನ್ಯಾಂ ವಙ್ಕ್ಷಣೇಷು ಚ||೧೭೨|| ಕದಾಚಿತ್ಪಿಚ್ಛಿಲೋ ವಾಽಪಿ ಪಾಣ್ಡುಃ ಸ್ರಾವಶ್ಚ ಜಾಯತೇ| ಶ್ವಯಥುರ್ಜಾಯತೇ ಮನ್ದಃ ಸ್ತಿಮಿತೋಽಲ್ಪಪರಿಸ್ರವಃ||೧೭೩|| ಚಿರಾಚ್ಚ ಪಾಕಂ ವ್ರಜತಿ ಶೀಘ್ರಂ ವಾಽಥ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ| ಜಾಯನ್ತೇ ಕ್ರಿಮಯಶ್ಚಾಪಿ ಕ್ಲಿದ್ಯತೇ ಪೂತಿಗನ್ಧಿ ಚ||೧೭೪|| ವಿಶೀರ್ಯತೇ ಮಣಿಶ್ಚಾಸ್ಯ ಮೇಢ್ರಂ ಮುಷ್ಕಾವಥಾಪಿ ಚ| ಧ್ವಜಭಙ್ಗಕೃತಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಮಿತ್ಯೇತತ್ ಸಮುದಾಹೃತಮ್||೧೭೫|| ಏತಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಕೇಚಿದ್ಧ್ವಜಭಙ್ಗಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ|೧೭೬|

Adhikarana 41 (176-180) · Śloka 181

ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಜರಾಸಮ್ಭವಂ ಹಿ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಥ ತಚ್ಛೃಣು||೧೭೬|| ಜಘನ್ಯಮಧ್ಯಪ್ರವರಂ ವಯಸ್ತ್ರಿವಿಧಮುಚ್ಯತೇ| ಅತಿಪ್ರವಯಸಾಂ ಶುಕ್ರಂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಕ್ಷೀಯತೇ ನೃಣಾಮ್||೧೭೭|| ರಸಾದೀನಾಂ ಸಙ್ಕ್ಷಯಾಚ್ಚ ತಥೈವಾವೃಷ್ಯಸೇವನಾತ್| ಬಲವೀರ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಕ್ರಮೇಣೈವ ಪರಿಕ್ಷಯಾತ್||೧೭೮|| ಪರಿಕ್ಷಯಾದಾಯುಷಶ್ಚಾಪ್ಯನಾಹಾರಾಚ್ಛ್ರಮಾತ್ ಕ್ಲಮಾತ್| ಜರಾಸಮ್ಭವಜಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಮಿತ್ಯೇತೈರ್ಹೇತುಭಿರ್ನೃಣಾಮ್||೧೭೯|| ಜಾಯತೇ ತೇನ ಸೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ಷೀಣಧಾತುಃ ಸುದುರ್ಬಲಃ| ವಿವರ್ಣೋ ದುರ್ಬಲೋ ದೀನಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವ್ಯಾಧಿಮಥಾಶ್ನುತೇ||೧೮೦|| ಏತಜ್ಜರಾಸಮ್ಭವಂ ಹಿ ...|೧೮೧|

Adhikarana 42 (181-190) · Śloka 191

... ಚತುರ್ಥಂ ಕ್ಷಯಜಂ ಶೃಣು| ಅತೀವ ಚಿನ್ತನಾಚ್ಚೈವ ಶೋಕಾತ್ಕ್ರೋಧಾದ್ಭಯಾತ್ತಥಾ||೧೮೧|| ಈರ್ಷ್ಯೋತ್ಕಣ್ಠಾಮದೋದ್ವೇಗಾನ್ ಸದಾ ವಿಶತಿ ಯೋ ನರಃ| ಕೃಶೋ ವಾ ಸೇವತೇ ರೂಕ್ಷಮನ್ನಪಾನಂ ತಥೌಷಧಮ್||೧೮೨|| ದುರ್ಬಲಪ್ರಕೃತಿಶ್ಚೈವ ನಿರಾಹಾರೋ ಭವೇದ್ಯದಿ| ಅಸಾತ್ಮ್ಯಭೋಜನಾಚ್ಚಾಪಿ ಹೃದಯೇ ಯೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ||೧೮೩|| ರಸಃ ಪ್ರಧಾನಧಾತುರ್ಹಿ ಕ್ಷೀಯೇತಾಶು ತತೋ ನೃಣಾಮ್| ರಕ್ತಾದಯಶ್ಚ ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ಧಾತವಸ್ತಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ||೧೮೪|| ಶುಕ್ರಾವಸಾನಾಸ್ತೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಶುಕ್ರಂ ಧಾಮ ಪರಂ ಮತಮ್| ಚೇತಸೋ ವಾಽತಿಹರ್ಷೇಣ ವ್ಯವಾಯಂ ಸೇವತೇಽತಿ ಯಃ||೧೮೫|| ತಸ್ಯಾಶು ಕ್ಷೀಯತೇ ಶುಕ್ರಂ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಸಙ್ಕ್ಷಯಮ್| ಘೋರಂ ವ್ಯಾಧಿಮವಾಪ್ನೋತಿ ಮರಣಂ ವಾ ಸ ಗಚ್ಛತಿ||೧೮೬|| ಶುಕ್ರಂ ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ರಕ್ಷ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಮಿಚ್ಛತಾ| ಏವಂ ನಿದಾನಲಿಙ್ಗಾಭ್ಯಾಮುಕ್ತಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್||೧೮೭|| ಕೇಚಿತ್ ಕ್ಲೈಬ್ಯೇ ತ್ವಸಾಧ್ಯೇ ದ್ವೇ ಧ್ವಜಭಙ್ಗಕ್ಷಯೋದ್ಭವೇ| ವದನ್ತಿ ಶೇಫಸಶ್ಛೇದಾದ್ವೃಷಣೋತ್ಪಾಟನೇನ ಚ||೧೮೮|| ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರ್ಬೀಜದೋಷಾದಶುಭೈಶ್ಚಾಕೃತಾತ್ಮನಃ| ಗರ್ಭಸ್ಥಸ್ಯ ಯದಾ ದೋಷಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರೇತೋವಹಾಃಸಿರಾಃ||೧೮೯|| ಶೋಷಯನ್ತ್ಯಾಶು ತನ್ನಾಶಾದ್ರೇತಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಹನ್ಯತೇ| ತತ್ರ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಸರ್ವಾಙ್ಗಃ ಸ ಭವತ್ಯಪುಮಾನ್ ಪುಮಾನ್||೧೯೦|| ಏತೇ ತ್ವಸಾಧ್ಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ಸನ್ನಿಪಾತಸಮುಚ್ಛ್ರಯಾತ್|೧೯೧|

Adhikarana 43 (191-195) · Śloka 195

ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮತಸ್ತೂರ್ಧ್ವಂ ಸಮಾಸವ್ಯಾಸತಃ ಶೃಣು||೧೯೧|| ಶುಕ್ರದೋಷೇಷು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಭೇಷಜಂ ಯನ್ಮಯಾಽನಘ!| ಕ್ಲೈಬ್ಯೋಪಶಾನ್ತಯೇ ಕುರ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತಹಿತಂ ಚ ಯತ್||೧೯೨|| ಬಸ್ತಯಃ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪೀಂಷಿ ವೃಷ್ಯಯೋಗಾಶ್ಚ ಯೇ ಮತಾಃ| ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗಾಶ್ಚ ಸರ್ವಾನೇತಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೯೩|| ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದೇಹದೋಷಾಗ್ನಿಬಲಂ ಭೇಷಜಕಾಲವಿತ್| ವ್ಯವಾಯಹೇತುಜೇ ಕ್ಲೈಬ್ಯೇ ತಥಾ ಧಾತುವಿಪರ್ಯಯಾತ್ ||೧೯೪|| ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ ಚೈವ ಭೇಷಜಂ ಚಾಭಿಚಾರಜೇ | ಸಮಾಸೇನೈತದುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಭೇಷಜಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಶಾನ್ತಯೇ||೧೯೫||

Adhikarana 44 (196-203) · Śloka 204

ವಿಸ್ತರೇಣ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕ್ಲೈಬ್ಯಾನಾಂ ಭೇಷಜಂ ಪುನಃ| ಸುಸ್ವಿನ್ನಸ್ನಿಗ್ಧಗಾತ್ರಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಂ ವಿರೇಚನಮ್||೧೯೬|| ಅನ್ನಾಶನಂ ತತಃ ಕುರ್ಯಾದಥವಾಽಽಸ್ಥಾಪನಂ ಪುನಃ| ಪ್ರದದ್ಯಾನ್ಮತಿಮಾನ್ ವೈದ್ಯಸ್ತತಸ್ತಮನುವಾಸಯೇತ್||೧೯೭|| ಪಲಾಶೈರಣ್ಡಮುಸ್ತಾದ್ಯೈಃ ಪಶ್ಚಾದಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್ತತಃ| ವಾಜೀಕರಣಯೋಗಾಶ್ಚ ಪೂರ್ವಂ ಯೇ ಸಮುದಾಹೃತಾಃ||೧೯೮|| ಭಿಷಜಾ ತೇ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ ಕ್ಲೈಬ್ಯೇ ಬೀಜೋಪಘಾತಜೇ| ಧ್ವಜಭಙ್ಗಕೃತಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಸ್ಯಾಚರೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೯೯|| ಪ್ರದೇಹಾನ್ ಪರಿಷೇಕಾಂಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣಮ್| ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ಚ ಕುರ್ವೀತ ಸಸ್ನೇಹಂ ಚ ವಿರೇಚನಮ್||೨೦೦|| ಅನುವಾಸಂ ತತಃ ಕುರ್ಯಾದಥವಾಽಽಸ್ಥಾಪನಂ ಪುನಃ| ವ್ರಣವಚ್ಚ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತತ್ರ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ||೨೦೧|| ಜರಾಸಮ್ಭವಜೇ ಕ್ಲೈಬ್ಯೇ ಕ್ಷಯಜೇ ಚೈವ ಕಾರಯೇತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪನ್ನಸ್ಯ ಸಸ್ನೇಹಂ ಶೋಧನಂ ಹಿತಮ್||೨೦೨|| ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ವೃಷ್ಯಯೋಗಾ ಬಸ್ತಯಶ್ಚೈವ ಯಾಪನಾಃ| ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗಾಶ್ಚ ತಯೋರ್ಭೇಷಜಮುಚ್ಯತೇ||೨೦೩|| ವಿಸ್ತರೇಣೈತದುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಾನಾಂ ಭೇಷಜಂ ಮಯಾ|೨೦೪|

Adhikarana 45 (204-224) · Śloka 224

ಯಃ ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಃ ಪ್ರದರಃ ಶೃಣು ಹೇತ್ವಾದಿಭಿಸ್ತು ತಮ್||೨೦೪|| ಯಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವತೇ ನಾರೀ ಲವಣಾಮ್ಲಗುರೂಣಿ ಚ| ಕಟೂನ್ಯಥ ವಿದಾಹೀನಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಿ ಪಿಶಿತಾನಿ ಚ||೨೦೫|| ಗ್ರಾಮ್ಯೌದಕಾನಿ ಮೇದ್ಯಾನಿ ಕೃಶರಾಂ ಪಾಯಸಂ ದಧಿ | ಶುಕ್ತಮಸ್ತುಸುರಾದೀನಿ ಭಜನ್ತ್ಯಾಃ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ||೨೦೬|| ರಕ್ತಂ ಪ್ರಮಾಣಮುತ್ಕ್ರಮ್ಯ ಗರ್ಭಾಶಯಗತಾಃ ಸಿರಾಃ| ರಜೋವಹಾಃ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ರಕ್ತಮಾದಾಯ ತದ್ರಜಃ||೨೦೭|| ಯಸ್ಮಾದ್ವಿವರ್ಧಯತ್ಯಾಶು ರಸಭಾವಾದ್ವಿಮಾನತಾ | ತಸ್ಮಾದಸೃಗ್ದರಂ ಪ್ರಾಹುರೇತತ್ತನ್ತ್ರವಿಶಾರದಾಃ||೨೦೮|| ರಜಃ ಪ್ರದೀರ್ಯತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರದರಸ್ತೇನ ಸ ಸ್ಮೃತಃ| ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಕಾರಣಂ ಲಿಙ್ಗಮೇವ ಚ||೨೦೯|| ಚತುರ್ವಿಧಂ ವ್ಯಾಸತಸ್ತು ವಾತಾದ್ಯೈಃ ಸನ್ನಿಪಾತತಃ| ಅತಃಪರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಹೇತ್ವಾಕೃತಿಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೨೧೦|| ರೂಕ್ಷಾದಿಭಿರ್ಮಾರುತಸ್ತು ರಕ್ತಮಾದಾಯ ಪೂರ್ವವತ್| ಕುಪಿತಃ ಪ್ರದರಂ ಕುರ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ತಸ್ಯ ಮೇ ಶೃಣು||೨೧೧|| ಫೇನಿಲಂ ತನು ರೂಕ್ಷಂ ಚ ಶ್ಯಾವಂ ಚಾರುಣಮೇವ ಚ| ಕಿಂಶುಕೋದಕಸಙ್ಕಾಶಂ ಸರುಜಂ ವಾಽಥ ನೀರುಜಮ್||೨೧೨|| ಕಟಿವಙ್ಕ್ಷಣಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಶ್ರೋಣಿಷು ಮಾರುತಃ| ಕುರುತೇ ವೇದನಾಂ ತೀವ್ರಾಮೇತದ್ವಾತಾತ್ಮಕಂ ವಿದುಃ||೨೧೩|| ಅಮ್ಲೋಷ್ಣಲವಣಕ್ಷಾರೈಃ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕುಪಿತಂ ಯದಾ| ಪೂರ್ವವತ್ ಪ್ರದರಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪೈತ್ತಿಕಂ ಲಿಙ್ಗತಃ ಶೃಣು||೨೧೪|| ಸನೀಲಮಥವಾ ಪೀತಮತ್ಯುಷ್ಣಮಸಿತಂ ತಥಾ| ನಿತಾನ್ತರಕ್ತಂ ಸ್ರವತಿ ಮುಹುರ್ಮುಹುರಥಾರ್ತಿಮತ್||೨೧೫|| ದಾಹರಾಗತೃಷಾಮೋಹಜ್ವರಭ್ರಮಸಮಾಯುತಮ್| ಅಸೃಗ್ದರಂ ಪೈತ್ತಿಕಂ ಸ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೨೧೬|| ಗುರ್ವಾದಿಭಿರ್ಹೇತುಭಿಶ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್ ಕುಪಿತಃ ಕಫಃ| ಪ್ರದರಂ ಕುರುತೇ ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ ತತ್ತ್ವತಃ ಶೃಣು||೨೧೭|| ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಪಾಣ್ಡುವರ್ಣಂ ಚ ಗುರು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ಶೀತಲಮ್| ಸ್ರವತ್ಯಸೃಕ್ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಚ ಘನಂ ಮನ್ದರುಜಾಕರಮ್||೨೧೮|| ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಹೃಲ್ಲಾಸಶ್ವಾಸಕಾಸಸಮನ್ವಿತಮ್| (ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಕ್ಷೀರದೋಷಾಣಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಮಿಹ ಕಾರಣಮ್||೨೧೯|| ಯತ್ತದೇವ ತ್ರಿದೋಷಸ್ಯ ಕಾರಣಂ ಪ್ರದರಸ್ಯ ತು)| ತ್ರಿಲಿಙ್ಗಸಂಯುತಂ ವಿದ್ಯಾನ್ನೈಕಾವಸ್ಥಮಸೃಗ್ದರಮ್||೨೨೦|| ನಾರೀ ತ್ವತಿಪರಿಕ್ಲಿಷ್ಟಾ ಯದಾ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಶೋಣಿತಾ| ಸರ್ವಹೇತುಸಮಾಚಾರಾದತಿವೃದ್ಧಸ್ತದಾಽನಿಲಃ||೨೨೧|| ರಕ್ತಮಾರ್ಗೇಣ ಸೃಜತಿ ಪ್ರತ್ಯನೀಕಬಲಂ ಕಫಮ್| ದುರ್ಗನ್ಧಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಪೀತಂ ವಿದಗ್ಧಂ ಪಿತ್ತತೇಜಸಾ||೨೨೨|| ವಸಾಂ ಮೇದಶ್ಚ ಯಾವದ್ಧಿ ಸಮುಪಾದಾಯ ವೇಗವಾನ್| ಸೃಜತ್ಯಪತ್ಯಮಾರ್ಗೇಣ ಸರ್ಪಿರ್ಮಜ್ಜವಸೋಪಮಮ್||೨೨೩|| ಶಶ್ವತ್ ಸ್ರವತ್ಯಥಾಸ್ರಾವಂ ತೃಷ್ಣಾದಾಹಜ್ವರಾನ್ವಿತಾಮ್| ಕ್ಷೀಣರಕ್ತಾಂ ದುರ್ಬಲಾಂ ಸ ತಾಮಸಾಧ್ಯಾಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್||೨೨೪||

Adhikarana 46 (225-228) · Śloka 228

ಮಾಸಾನ್ನಿಷ್ಪಿಚ್ಛದಾಹಾರ್ತಿ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಾನುಬನ್ಧಿ ಚ| ನೈವಾತಿಬಹು ನಾತ್ಯಲ್ಪಮಾರ್ತವಂ ಶುದ್ಧಮಾದಿಶೇತ್||೨೨೫|| ಗುಞ್ಜಾಫಲಸವರ್ಣಂ ಚ ಪದ್ಮಾಲಕ್ತಕಸನ್ನಿಭಮ್ | ಇನ್ದ್ರಗೋಪಕಸಙ್ಕಾಶಮಾರ್ತವಂ ಶುದ್ಧಮಾದಿಶೇತ್||೨೨೬|| ಯೋನೀನಾಂ ವಾತಲಾದ್ಯಾನಾಂ ಯದುಕ್ತಮಿಹ ಭೇಷಜಮ್| ಚತುರ್ಣಾಂ ಪ್ರದರಾಣಾಂ ಚ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಕಾರಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೨೨೭|| ರಕ್ತಾತಿಸಾರಿಣಾಂ ಯಚ್ಚ ತಥಾ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತಿನಾಮ್| ರಕ್ತಾರ್ಶಸಾಂ ಚ ಯತ್ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಭೇಷಜಂ ತಚ್ಚ ಕಾರಯೇತ್||೨೨೮||

Adhikarana 47 (229-231) · Śloka 231

ಧಾತ್ರೀಸ್ತನಸ್ತನ್ಯಸಮ್ಪದುಕ್ತಾ ವಿಸ್ತರತಃ ಪುರಾ| ಸ್ತನ್ಯಸಞ್ಜನನಂ ಚೈವ ಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಚ ವಿಶೋಧನಮ್||೨೨೯|| ವಾತಾದಿದುಷ್ಟೇ ಲಿಙ್ಗಂ ಚ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ತತ್ಸರ್ವಮುಕ್ತಂ ಯೇ ತ್ವಷ್ಟೌ ಕ್ಷೀರದೋಷಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ||೨೩೦|| ವಾತಾದಿಷ್ವೇವ ತಾನ್ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಚಕ್ಷುರ್ಭಿಷಕ್ತಮಃ| ತ್ರಿವಿಧಾಸ್ತು ಯತಃ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತತೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಸ್ತರಮ್||೨೩೧||

Adhikarana 48 (232-281) · Śloka 282

ಅಜೀರ್ಣಾಸಾತ್ಮ್ಯವಿಷಮವಿರುದ್ಧಾತ್ಯರ್ಥಭೋಜನಾತ್| ಲವಣಾಮ್ಲಕಟುಕ್ಷಾರಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನಾನಾಂ ಚ ಸೇವನಾತ್||೨೩೨|| ಮನಃಶರೀರಸನ್ತಾಪಾದಸ್ವಪ್ನಾನ್ನಿಶಿ ಚಿನ್ತನಾತ್| ಪ್ರಾಪ್ತವೇಗಪ್ರತೀಘಾತಾದಪ್ರಾಪ್ತೋದೀರಣೇನ ಚ||೨೩೩|| ಪರಮಾನ್ನಂ ಗುಡಕೃತಂ ಕೃಶರಾಂ ದಧಿ ಮನ್ದಕಮ್ | ಅಭಿಷ್ಯನ್ದೀನಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕಾನಿ ಚ||೨೩೪|| ಭುಕ್ತ್ವಾ ಭುಕ್ತ್ವಾ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾನ್ಮದ್ಯಸ್ಯಾತಿನಿಷೇವಣಾತ್| ಅನಾಯಾಸಾದಭೀಘಾತಾತ್ ಕ್ರೋಧಾಚ್ಚಾತಙ್ಕಕರ್ಶನೈಃ||೨೩೫|| ದೋಷಾಃ ಕ್ಷೀರವಹಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಿರಾಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪ್ರದೂಷ್ಯ ಚ| ಕುರ್ಯುರಷ್ಟವಿಧಂ ಭೂಯೋ ದೋಷತಸ್ತನ್ನಿಬೋಧ ಮೇ||೨೩೬|| ವೈರಸ್ಯಂ ಫೇನಸಙ್ಘಾತೋ ರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಚೇತ್ಯನಿಲಾತ್ಮಕೇ| ಪಿತ್ತಾದ್ವೈವರ್ಣ್ಯದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯೇ ಸ್ನೇಹಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಗೌರವಮ್||೨೩೭|| ಕಫಾದ್ಭವತಿ ರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರನಿಲಃ ಸ್ವೈಃ ಪ್ರಕೋಪಣೈಃ| ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕ್ಷೀರಾಶಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರಸಂ ಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ದೂಷಯೇತ್||೨೩೮|| ವಿರಸಂ ವಾತಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಕೃಶೀಭವತಿ ತತ್ ಪಿಬನ್| ನ ಚಾಸ್ಯ ಸ್ವದತೇ ಕ್ಷೀರಂ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಚ ವಿವರ್ಧತೇ||೨೩೯|| ತಥೈವ ವಾಯುಃ ಕುಪಿತಃ ಸ್ತನ್ಯಮನ್ತರ್ವಿಲೋಡಯನ್| ಕರೋತಿ ಫೇನಸಙ್ಘಾತಂ ತತ್ತು ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೨೪೦|| ತೇನ ಕ್ಷಾಮಸ್ವರೋ ಬಾಲೋ ಬದ್ಧವಿಣ್ಮೂತ್ರಮಾರುತಃ| ವಾತಿಕಂ ಶೀರ್ಷರೋಗಂ ವಾ ಪೀನಸಂ ವಾಽಧಿಗಚ್ಛತಿ||೨೪೧|| ಪೂರ್ವವತ್ ಕುಪಿತಃ ಸ್ತನ್ಯೇ ಸ್ನೇಹಂ ಶೋಷಯತೇಽನಿಲಃ| ರೂಕ್ಷಂ ತತ್ ಪಿಬತೋ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ಬಲಹ್ರಾಸಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ||೨೪೨|| ಪಿತ್ತಮುಷ್ಣಾದಿಭಿಃ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಸ್ತನ್ಯಾಶಯಮಭಿಪ್ಲುತಮ್| ಕರೋತಿ ಸ್ತನ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯಂ ನೀಲಪೀತಾಸಿತಾದಿಕಮ್||೨೪೩|| ವಿವರ್ಣಗಾತ್ರಃ ಸ್ವಿನ್ನಃ ಸ್ಯಾತ್ತೃಷ್ಣಾಲುರ್ಭಿನ್ನವಿಟ್ ಶಿಶುಃ| ನಿತ್ಯಮುಷ್ಣಶರೀರಶ್ಚ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ತಂ ಸ್ತನಮ್||೨೪೪|| ಪೂರ್ವವತ್ ಕುಪಿತೇ ಪಿತ್ತೇ ದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಮೃಚ್ಛತಿ| ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಸ್ತತ್ಪಿಬತಃ ಕಾಮಲಾ ಚ ಭವೇಚ್ಛಿಶೋಃ||೨೪೫|| ಕ್ರುದ್ಧೋ ಗುರ್ವಾದಿಭಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಕ್ಷೀರಾಶಯಗತಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ| ಸ್ನೇಹಾನ್ವಿತತ್ವಾತ್ತತ್ಕ್ಷೀರಮತಿಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕರೋತಿ ತು||೨೪೬|| ಛರ್ದನಃ ಕುನ್ಥನಸ್ತೇನ ಲಾಲಾಲುರ್ಜಾಯತೇ ಶಿಶುಃ| ನಿತ್ಯೋಪದಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ರೋತೋಭಿರ್ನಿದ್ರಾಕ್ಲಮಸಮನ್ವಿತಃ ||೨೪೭|| ಶ್ವಾಸಕಾಸಪರೀತಸ್ತು ಪ್ರಸೇಕತಮಕಾನ್ವಿತಃ| ಅಭಿಭೂಯ ಕಫಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಕುರುತೇ ಯದಾ||೨೪೮|| ಲಾಲಾಲುಃ ಶೂನವಕ್ತ್ರಾಕ್ಷಿರ್ಜಡಃ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ ಪಿಬಞ್ಛಿಶುಃ| ಕಫಃ ಕ್ಷೀರಾಶಯಗತೋ ಗುರುತ್ವಾತ್ ಕ್ಷೀರಗೌರವಮ್||೨೪೯|| ಕರೋತಿ ಗುರು ತತ್ ಪೀತ್ವಾ ಬಾಲೋ ಹೃದ್ರೋಗಮೃಚ್ಛತಿ| ಅನ್ಯಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾತ್ರೋಗಾನ್ಕುರ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀರಸಮಾಶ್ರಿತಾನ್||೨೫೦|| ಕ್ಷೀರೇ ವಾತಾದಿಭಿರ್ದುಷ್ಟೇ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ತದಾತ್ಮಕಾಃ| ತತ್ರಾದೌ ಸ್ತನ್ಯಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಧಾತ್ರೀಂ ಸ್ನೇಹೋಪಪಾದಿತಾಮ್||೨೫೧|| ಸಂಸ್ವೇದ್ಯ ವಿಧಿವದ್ವೈದ್ಯೋ ವಮನೇನೋಪಪಾದಯೇತ್| ವಚಾಪ್ರಿಯಙ್ಗುಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಫಲವತ್ಸಕಸರ್ಷಪೈಃ||೨೫೨|| ಕಲ್ಕೈರ್ನಿಮ್ಬಪಟೋಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೈಃ ಸಲವಣೈರ್ವಮೇತ್| ಸಮ್ಯಗ್ವಾನ್ತಾಂ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಕೃತಸಂಸರ್ಜನಾಂ ತತಃ||೨೫೩|| ದೋಷಕಾಲಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ವಿರೇಚಯೇತ್| ತ್ರಿವೃತಾಮಭಯಾಂ ವಾಽಪಿ ತ್ರಿಫಲಾರಸಸಂಯುತಾಮ್||೨೫೪|| ಪಾಯಯೇನ್ಮಧುಸಂಯುಕ್ತಾಮಭಯಾಂ ವಾಽಪಿ ಕೇವಲಾಮ್| (ಪಾಯಯೇನ್ಮೂತ್ರಸಂಯುಕ್ತಾಂ ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರವಿತ್ )||೨೫೫|| ಸಮ್ಯಗ್ವಿರಿಕ್ತಾಂ ಮತಿಮಾನ್ ಕೃತಸಂಸರ್ಜನಾಂ ಪುನಃ| ತತೋ ದೋಷಾವಶೇಷಘ್ನೈರನ್ನಪಾನೈರುಪಾಚರೇತ್ ||೨೫೬|| ಶಾಲಯಃ ಷಷ್ಟಿಕಾ ವಾ ಸ್ಯುಃ ಶ್ಯಾಮಾಕಾ ಭೋಜನೇ ಹಿತಾಃ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ ಕೋರದೂಷಾ ಯವಾ ವೇಣುಯವಾಸ್ತಥಾ||೨೫೭|| ವಂಶವೇತ್ರಕಲಾಯಾಶ್ಚ ಶಾಕಾರ್ಥೇ ಸ್ನೇಹಸಂಸ್ಕೃತಾಃ| ಮುದ್ಗಾನ್ ಮಸೂರಾನ್ ಯೂಷಾರ್ಥೇ ಕುಲತ್ಥಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೨೫೮|| ನಿಮ್ಬವೇತ್ರಾಗ್ರಕುಲಕವಾರ್ತಾಕಾಮಲಕೈಃ ಶೃತಾನ್| ಸವ್ಯೋಷಸೈನ್ಧವಾನ್ ಯೂಷಾನ್ದಾಪಯೇತ್ಸ್ತನ್ಯಶೋಧನಾನ್||೨೫೯|| ಶಶಾನ್ ಕಪಿಞ್ಜಲಾನೇಣಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಾಂಶ್ಚ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಸಪ್ತಪರ್ಣತ್ವಗಶ್ವಗನ್ಧಾಶೃತಂ ಜಲಮ್||೨೬೦|| ಪಾಯಯೇತಾಥವಾ ಸ್ತನ್ಯಶುದ್ಧಯೇ ರೋಹಿಣೀಶೃತಮ್| ಅಮೃತಾಸಪ್ತಪರ್ಣತ್ವಕ್ಕ್ವಾಥಂ ಚೈವ ಸನಾಗರಮ್||೨೬೧|| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಕ್ವಾಥಂ ಶ್ಲೋಕಪಾದೇರಿತಾನ್ ಪಿಬೇತ್| ತ್ರೀನೇತಾನ್ಸ್ತನ್ಯಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಮಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯಭೇಷಜಮ್||೨೬೨|| ಕೀರ್ತಿತಂ ಸ್ತನ್ಯದೋಷಾಣಾಂ ಪೃಥಗನ್ಯಂ ನಿಬೋಧತ| ಪಾಯಯೇದ್ವಿರಸಕ್ಷೀರಾಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಕಸಾರಿವಾಃ||೨೬೩|| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಾಂ ಪಯಸ್ಯಾಂ ಚ ಸಮಾಲೋಡ್ಯ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಪಞ್ಚಕೋಲಕುಲತ್ಥೈಶ್ಚ ಪಿಷ್ಟೈರಾಲೇಪಯೇತ್ ಸ್ತನೌ||೨೬೪|| ಶುಷ್ಕೌ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ನಿರ್ದುಹ್ಯಾತ್ತಥಾ ಸ್ತನ್ಯಂ ವಿಶುಧ್ಯತಿ| ಫೇನಸಙ್ಘಾತವತ್ಕ್ಷೀರಂ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಾಂ ಪಾಯಯೇತ್ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್||೨೬೫|| ಪಾಠಾನಾಗರಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಮೂರ್ವಾಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಅಞ್ಜನಂ ನಾಗರಂ ದಾರು ಬಿಲ್ವಮೂಲಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ||೨೬೬|| ಸ್ತನಯೋಃ ಪೂರ್ವವತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಲೇಪನಂ ಕ್ಷೀರಶೋಧನಮ್| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಸಾಮೃತಾಂ ಕ್ವಾಥಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೨೬೭|| ತಂ ಕ್ವಾಥಂ ಪಾಯಯೇದ್ಧಾತ್ರೀಂ ಸ್ತನ್ಯದೋಷನಿಬರ್ಹಣಮ್| ಸ್ತನೌ ಚಾಲೇಪಯೇತ್ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಯವಗೋಧೂಮಸರ್ಷಪೈಃ||೨೬೮|| ಷಡ್ವಿರೇಕಾಶ್ರಿತೀಯೋಕ್ತೈರೌಷಧೈಃ ಸ್ತನ್ಯಶೋಧನೈಃ| ರೂಕ್ಷಕ್ಷೀರಾ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷೀರಂ ತೈರ್ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್||೨೬೯|| ಪೂರ್ವವಜ್ಜೀವಕಾದ್ಯಂ ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಪ್ರಲೇಪನಮ್| ಸ್ತನಯೋಃ ಸಂವಿಧಾತವ್ಯಂ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಸ್ತನ್ಯಶೋಧನಮ್||೨೭೦|| ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಮೃದ್ವೀಕಾಪಯಸ್ಯಾಸಿನ್ಧುವಾರಿಕಾಃ| ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್ಕಲ್ಕಂ ಕ್ಷೀರವೈವರ್ಣ್ಯನಾಶನಮ್||೨೭೧|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಕಕಲ್ಕೇನ ಸ್ತನೌ ಚಾಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ವಾರಿಣಾ ಚೈವ ನಿರ್ದುಹ್ಯಾತ್ತೌ ಪುನಃ ಪುನಃ||೨೭೨|| ವಿಷಾಣಿಕಾಜಶೃಙ್ಗ್ಯೌ ಚ ತ್ರಿಫಲಾಂ ರಜನೀಂ ವಚಾಮ್| ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೀರದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯನಾಶಿನೀಮ್||೨೭೩|| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾಽಪ್ಯಭಯಾಚೂರ್ಣಂ ಸವ್ಯೋಷಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಪ್ಲುತಮ್| ಕ್ಷೀರದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯನಾಶಾರ್ಥಂ ಧಾತ್ರೀ ಪಥ್ಯಾಶಿನೀ ತಥಾ||೨೭೪|| ಸಾರಿವೋಶೀರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಕುಚನ್ದನೈಃ| ಪತ್ರಾಮ್ಬುಚನ್ದನೋಶೀರೈಃ ಸ್ತನೌ ಚಾಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೨೭೫|| ಸ್ನಿಗ್ಧಕ್ಷೀರಾ ದಾರುಮುಸ್ತಪಾಠಾಃ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಪೀತ್ವಾ ಸಸೈನ್ಧವಾಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಕ್ಷೀರಶುದ್ಧಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್||೨೭೬|| ಪಾಯಯೇತ್ ಪಿಚ್ಛಿಲಕ್ಷೀರಾಂ ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಮಭಯಾಂ ವಚಾಮ್| ಮುಸ್ತನಾಗರಪಾಠಾಶ್ಚ ಪೀತಾಃ ಸ್ತನ್ಯವಿಶೋಧನಾಃ||೨೭೭|| ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಂ ಪಿಬೇಚ್ಚಾಪಿ ಯದುಕ್ತಂ ಗುದಜಾಪಹಮ್| ವಿದಾರೀಬಿಲ್ವಮಧುಕೈಃ ಸ್ತನೌ ಚಾಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೨೭೮|| ತ್ರಾಯಮಾಣಾಮೃತಾನಿಮ್ಬಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾಶೃತಮ್| ಗುರುಕ್ಷೀರಾ ಪಿಬೇದಾಶು ಸ್ತನ್ಯದೋಷವಿಶುದ್ಧಯೇ||೨೭೯|| ಪಿಬೇದ್ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚವ್ಯಚಿತ್ರಕನಾಗರಮ್| ಬಲಾನಾಗರಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಮೂರ್ವಾಭಿರ್ಲೇಪಯೇತ್ ಸ್ತನೌ||೨೮೦|| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಪಯಸ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ತನೌ ಚಾಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಅಷ್ಟಾವೇತೇ ಕ್ಷೀರದೋಷಾ ಹೇತುಲಕ್ಷಣಭೇಷಜೈಃ||೨೮೧|| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಕ್ಷೀರದೋಷೋತ್ಥಾಸ್ತಥೋಕ್ತಾಃ ಕೇಚಿದಾಮಯಾಃ|೨೮೨|

Adhikarana 49 (282-287) · Śloka 287

ದೋಷದೂಷ್ಯಮಲಾಶ್ಚೈವ ಮಹತಾಂ ವ್ಯಾಧಯಶ್ಚ ಯೇ||೨೮೨|| ತ ಏವ ಸರ್ವೇ ಬಾಲಾನಾಂ ಮಾತ್ರಾ ತ್ವಲ್ಪತರಾ ಮತಾ| ನಿವೃತ್ತಿರ್ವಮನಾದೀನಾಂ ಮೃದುತ್ವಂ ಪರತನ್ತ್ರತಾಮ್||೨೮೩|| ವಾಕ್ಚೇಷ್ಟಯೋರಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಬಾಲೇಷು ಶಾಸ್ತ್ರವಿತ್| ಭೇಷಜಂ ಸ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರಂ ತು ಯಥಾವ್ಯಾಧಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೨೮೪|| ಮಧುರಾಣಿ ಕಷಾಯಾಣಿ ಕ್ಷೀರವನ್ತಿ ಮೃದೂನಿ ಚ| ಪ್ರಯೋಜಯೇದ್ಭಿಷಗ್ಬಾಲೇ ಮತಿಮಾನಪ್ರಮಾದತಃ||೨೮೫|| ಅತ್ಯರ್ಥಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಮಮ್ಲಂ ಕಟುವಿಪಾಕಿ ಚ| ಗುರು ಚೌಷಧಪಾನಾನ್ನಮೇತದ್ಬಾಲೇಷು ಗರ್ಹಿತಮ್||೨೮೬|| ಸಮಾಸಾತ್ ಸರ್ವರೋಗಾಣಾಮೇತದ್ಬಾಲೇಷು ಭೇಷಜಮ್| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ವೈದ್ಯಃ ಪ್ರವಿವಿಚ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೨೮೭||

Adhikarana 50 (288) · Śloka 288

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಇತಿ ಸರ್ವವಿಕಾರಾಣಾಮುಕ್ತಮೇತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಸ್ಥಾನಮೇತದ್ಧಿ ತನ್ತ್ರಸ್ಯ ರಹಸ್ಯಂ ಪರಮುತ್ತಮಮ್ ||೨೮೮||

Adhikarana 51 (289-290) · Śloka 290

ಅಸ್ಮಿನ್ ಸಪ್ತದಶಾಧ್ಯಾಯಾಃ ಕಲ್ಪಾಃ ಸಿದ್ಧಯ ಏವ ಚ| ನಾಸಾದ್ಯನ್ತೇಽಗ್ನಿವೇಶಸ್ಯ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಸಂಸ್ಕೃತೇ||೨೮೯|| ತಾನೇತಾನ್ ಕಾಪಿಲಬಲಿಃ ಶೇಷಾನ್ ದೃಢಬಲೋಽಕರೋತ್| ತನ್ತ್ರಸ್ಯಾಸ್ಯ ಮಹಾರ್ಥಸ್ಯ ಪೂರಣಾರ್ಥಂ ಯಥಾತಥಮ್||೨೯೦||

Adhikarana 52 (291) · Śloka 291

ರೋಗಾ ಯೇಽಪ್ಯತ್ರ ನೋದ್ದಿಷ್ಟಾ ಬಹುತ್ವಾನ್ನಾಮರೂಪತಃ| ತೇಷಾಮಪ್ಯೇತದೇವ ಸ್ಯಾದ್ದೋಷಾದೀನ್ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಭೇಷಜಮ್||೨೯೧||

Adhikarana 53 (292) · Śloka 292

ದೋಷದೂಷ್ಯನಿದಾನಾನಾಂ ವಿಪರೀತಂ ಹಿತಂ ಧ್ರುವಮ್| ಉಕ್ತಾನುಕ್ತಾನ್ ಗದಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಸಮ್ಯಗ್ಯುಕ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ||೨೯೨||

Adhikarana 54 (293) · Śloka 293

ದೇಶಕಾಲಪ್ರಮಾಣಾನಾಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಾಸಾತ್ಮ್ಯಸ್ಯ ಚೈವ ಹಿ| ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗೋಽನ್ಯಥಾ ಹ್ಯೇಷಾಂ ಪಥ್ಯಮಪ್ಯನ್ಯಥಾ ಭವೇತ್||೨೯೩||

Adhikarana 55 (294-295) · Śloka 295

ಆಸ್ಯಾದಾಮಾಶಯಸ್ಥಾನ್ ಹಿ ರೋಗಾನ್ ನಸ್ತಃಶಿರೋಗತಾನ್| ಗುದಾತ್ ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಾಂಶ್ಚ ಹನ್ತ್ಯಾಶು ದತ್ತಮೌಷಧಮ್||೨೯೪|| ಶರೀರಾವಯವೋತ್ಥೇಷು ವಿಸರ್ಪಪಿಡಕಾದಿಷು| ಯಥಾದೇಶಂ ಪ್ರದೇಹಾದಿ ಶಮನಂ ಸ್ಯಾದ್ವಿಶೇಷತಃ||೨೯೫||

Adhikarana 56 (296-312) · Śloka 312

ದಿನಾತುರೌಷಧವ್ಯಾಧಿಜೀರ್ಣಲಿಙ್ಗರ್ತ್ವವೇಕ್ಷಣಮ್ | ಕಾಲಂ ವಿದ್ಯಾದ್ದಿನಾವೇಕ್ಷಃ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ವಮನಂ ಯಥಾ||೨೯೬|| ರೋಗ್ಯವೇಕ್ಷೋ ಯಥಾ ಪ್ರಾತರ್ನಿರನ್ನೋ ಬಲವಾನ್ ಪಿಬೇತ್| ಭೇಷಜಂ ಲಘುಪಥ್ಯಾನ್ನೈರ್ಯುಕ್ತಮದ್ಯಾತ್ತು ದುರ್ಬಲಃ||೨೯೭|| ಭೈಷಜ್ಯಕಾಲೋ ಭುಕ್ತಾದೌ ಮಧ್ಯೇ ಪಶ್ಚಾನ್ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ| ಸಾಮುದ್ಗಂ ಭಕ್ತಸಂಯುಕ್ತಂ ಗ್ರಾಸಗ್ರಾಸಾನ್ತರೇ ದಶ||೨೯೮|| ಅಪಾನೇ ವಿಗುಣೇ ಪೂರ್ವಂ, ಸಮಾನೇ ಮಧ್ಯಭೋಜನಮ್| ವ್ಯಾನೇ ತು ಪ್ರಾತರಶಿತಮುದಾನೇ ಭೋಜನೋತ್ತರಮ್||೨೯೯|| ವಾಯೌ ಪ್ರಾಣೇ ಪ್ರದುಷ್ಟೇ ತು ಗ್ರಾಸಗ್ರಾಸಾನ್ತರಿಷ್ಯತೇ| ಶ್ವಾಸಕಾಸಪಿಪಾಸಾಸು ತ್ವವಚಾರ್ಯಂ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ||೩೦೦|| ಸಾಮುದ್ಗಂ ಹಿಕ್ಕಿನೇ ದೇಯಂ ಲಘುನಾಽನ್ನೇನ ಸಂಯುತಮ್| ಸಮ್ಭೋಜ್ಯಂ ತ್ವೌಷಧಂ ಭೋಜ್ಯೈರ್ವಿಚಿತ್ರೈರರುಚೌ ಹಿತಮ್||೩೦೧|| ಜ್ವರೇ ಪೇಯಾಃ ಕಷಾಯಾಶ್ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಿರೇಚನಮ್| ಷಡಹೇ ಷಡಹೇ ದೇಯಂ ಕಾಲಂ ವೀಕ್ಷ್ಯಾಮಯಸ್ಯ ಚ||೩೦೨|| ಕ್ಷುದ್ವೇಗಮೋಕ್ಷೌ ಲಘುತಾ ವಿಶುದ್ಧಿರ್ಜೀರ್ಣಲಕ್ಷಣಮ್| ತದಾ ಭೇಷಜಮಾದೇಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಧಿ ದೋಷವದನ್ಯಥಾ||೩೦೩|| ಚಯಾದಯಶ್ಚ ದೋಷಾಣಾಂ ವರ್ಜ್ಯಂ ಸೇವ್ಯಂ ಚ ಯತ್ರ ಯತ್| ಋತಾವವೇಕ್ಷ್ಯಂ ಯತ್ ಕರ್ಮ ಪೂರ್ವಂ ಸರ್ವಮುದಾಹೃತಮ್||೩೦೪|| (ಉಪಕ್ರಮಾಣಾಂ ಕರಣಂ ಪ್ರತಿಷೇಧೇ ಚ ಕಾರಣಮ್| ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಮಬಲಾನಾಂ ಸವಿಕಲ್ಪಾನಾಮವೇಕ್ಷಣೇ||೩೦೫|| ಮುಹುರ್ಮುಹುಶ್ಚ ರೋಗಾಣಾಮವಸ್ಥಾಮಾತುರಸ್ಯ ಚ| ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಸ್ತು ಭಿಷಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ನ ಮುಹ್ಯತಿ)||೩೦೬|| ಇತ್ಯೇವಂ ಷಡ್ವಿಧಂ ಕಾಲಮನವೇಕ್ಷ್ಯ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ಪ್ರಯುಕ್ತಮಹಿತಾಯ ಸ್ಯಾತ್ ಸಸ್ಯಸ್ಯಾಕಾಲವರ್ಷವತ್||೩೦೭|| ವ್ಯಾಧೀನಾಮೃತ್ವಹೋರಾತ್ರವಯಸಾಂ ಭೋಜನಸ್ಯ ಚ| ವಿಶೇಷೋ ಭಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ತು ಕಾಲಾವೇಕ್ಷಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ||೩೦೮|| ವಸನ್ತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾ ರೋಗಾಃ ಶರತ್ಕಾಲೇ ತು ಪಿತ್ತಜಾಃ| ವರ್ಷಾಸು ವಾತಿಕಾಶ್ಚೈವ ಪ್ರಾಯಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವನ್ತಿ ಹಿ||೩೦೯|| ನಿಶಾನ್ತೇ ದಿವಸಾನ್ತೇ ಚ ವರ್ಷಾನ್ತೇ ವಾತಜಾ ಗದಾಃ| ಪ್ರಾತಃ ಕ್ಷಪಾದೌ ಕಫಜಾಸ್ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ತು ಪಿತ್ತಜಾಃ||೩೧೦|| ವಯೋನ್ತಮಧ್ಯಪ್ರಥಮೇ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಮಯಾಃ| ಬಲವನ್ತೋ ಭವನ್ತ್ಯೇವ ಸ್ವಭಾವಾದ್ವಯಸೋ ನೃಣಾಮ್||೩೧೧|| ಜೀರ್ಣಾನ್ತೇ ವಾತಜಾ ರೋಗಾ ಜೀರ್ಯಮಾಣೇ ತು ಪಿತ್ತಜಾಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾ ಭುಕ್ತಮಾತ್ರೇ ತು ಲಭನ್ತೇ ಪ್ರಾಯಶೋ ಬಲಮ್||೩೧೨||

Adhikarana 57 (313-314) · Śloka 314

ನಾಲ್ಪಂ ಹನ್ತ್ಯೌಷಧಂ ವ್ಯಾಧಿಂ ಯಥಾಽಽಪೋಽಲ್ಪಾ ಮಹಾನಲಮ್| ದೋಷವಚ್ಚಾತಿಮಾತ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ಸಸ್ಯಸ್ಯಾತ್ಯುದಕಂ ಯಥಾ||೩೧೩|| ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಮಾದಾಮಯಸ್ಯೌಷಧಸ್ಯ ಚ| ನೈವಾತಿಬಹು ನಾತ್ಯಲ್ಪಂ ಭೈಷಜ್ಯಮವಚಾರಯೇತ್||೩೧೪||

Adhikarana 58 (315-319) · Śloka 320

ಔಚಿತ್ಯಾದ್ಯಸ್ಯ ಯತ್ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ದೇಶಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ| ಅಪಥ್ಯಮಪಿ ನೈಕಾನ್ತಾತ್ತತ್ತ್ಯಜಂಲ್ಲಭತೇ ಸುಖಮ್||೩೧೫|| ಬಾಹ್ಲೀಕಾಃ ಪಹ್ಲವಾಶ್ಚೀನಾಃ ಶೂಲೀಕಾ ಯವನಾಃ ಶಕಾಃ| ಮಾಂಸಗೋಧೂಮಮಾಧ್ವೀಕಶಸ್ತ್ರವೈಶ್ವಾನರೋಚಿತಾಃ||೩೧೬|| ಮತ್ಸ್ಯಸಾತ್ಮ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಪ್ರಾಚ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರಸಾತ್ಮ್ಯಾಶ್ಚ ಸೈನ್ಧವಾಃ| ಅಶ್ಮಕಾವನ್ತಿಕಾನಾಂ ತು ತೈಲಾಮ್ಲಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಮುಚ್ಯತೇ||೩೧೭|| ಕನ್ದಮೂಲಫಲಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮಲಯವಾಸಿನಾಮ್| ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ದಕ್ಷಿಣತಃ ಪೇಯಾ ಮನ್ಥಶ್ಚೋತ್ತರಪಶ್ಚಿಮೇ ||೩೧೮|| ಮಧ್ಯದೇಶೇ ಭವೇತ್ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಯವಗೋಧೂಮಗೋರಸಾಃ| ತೇಷಾಂ ತತ್ಸಾತ್ಮ್ಯಯುಕ್ತಾನಿ ಭೈಷಜಾನ್ಯವಚಾರಯೇತ್||೩೧೯|| ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಹ್ಯಾಶು ಬಲಂ ಧತ್ತೇ ನಾತಿದೋಷಂ ಚ ಬಹ್ವಪಿ|೩೨೦|

Adhikarana 59 (320) · Śloka 321

ಯೋಗೈರೇವ ಚಿಕಿತ್ಸನ್ ಹಿ ದೇಶಾದ್ಯಜ್ಞೋಽಪರಾಧ್ಯತಿ||೩೨೦|| ವಯೋಬಲಶರೀರಾದಿಭೇದಾ ಹಿ ಬಹವೋ ಮತಾಃ |೩೨೧|

Adhikarana 60 (321-325) · Śloka 326

ತಥಾಽನ್ತಃಸನ್ಧಿಮಾರ್ಗಾಣಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಗೂಢಚಾರಿಣಾಮ್||೩೨೧|| ಭವೇತ್ ಕದಾಚಿತ್ ಕಾರ್ಯಾಽಪಿ ವಿರುದ್ಧಾಭಿಮತಾ ಕ್ರಿಯಾ| ಪಿತ್ತಮನ್ತರ್ಗತಂ ಗೂಢಂ ಸ್ವೇದಸೇಕೋಪನಾಹನೈಃ||೩೨೨|| ನೀಯತೇ ಬಹಿರುಷ್ಣೈರ್ಹಿ ತಥೋಷ್ಣಂ ಶಮಯನ್ತಿ ತೇ| ಬಾಹ್ಯೈಶ್ಚ ಶೀತೈಃ ಸೇಕಾದ್ಯೈರೂಷ್ಮಾಽನ್ತರ್ಯಾತಿ ಪೀಡಿತಃ||೩೨೩|| ಸೋಽನ್ತರ್ಗೂಢಂ ಕಫಂ ಹನ್ತಿ ಶೀತಂ ಶೀತೈಸ್ತಥಾ ಜಯೇತ್| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೋ ಘನೋ ಲೇಪಶ್ಚನ್ದನಸ್ಯಾಪಿ ದಾಹಕೃತ್||೩೨೪|| ತ್ವಗ್ಗತಸ್ಯೋಷ್ಮಣೋ ರೋಧಾಚ್ಛೀತಕೃಚ್ಚಾನ್ಯಥಾಽಗುರೋಃ| ಛರ್ದಿಘ್ನೀ ಮಕ್ಷಿಕಾವಿಷ್ಠಾ ಮಕ್ಷಿಕೈವ ತು ವಾಮಯೇತ್||೩೨೫|| ದ್ರವ್ಯೇಷು ಸ್ವಿನ್ನಜಗ್ಧೇಷು ಚೈವ ತೇಷ್ವೇವ ವಿಕ್ರಿಯಾ|೩೨೬|

Adhikarana 61 (326) · Śloka 327

ತಸ್ಮಾದ್ದೋಷೌಷಧಾದೀನಿ ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ದಶ ತತ್ತ್ವತಃ||೩೨೬|| ಕುರ್ಯಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ನ ಯೋಗೈರೇವ ಕೇವಲಮ್|೩೨೭|

Adhikarana 62 (327-328) · Śloka 329

ನಿವೃತ್ತೋಽಪಿ ಪುನರ್ವ್ಯಾಧಿಃ ಸ್ವಲ್ಪೇನಾಯಾತಿ ಹೇತುನಾ||೩೨೭|| ಕ್ಷೀಣೇ ಮಾರ್ಗೀಕೃತೇ ದೇಹೇ ಶೇಷಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಇವಾನಲಃ| ತಸ್ಮಾತ್ತಮನುಬಧ್ನೀಯಾತ್ ಪ್ರಯೋಗೇಣಾನಪಾಯಿನಾ||೩೨೮|| ಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಸ್ಯಾಪ್ಯೌಷಧಸ್ಯ ತು|೩೨೯|

Adhikarana 63 (329-330) · Śloka 331

ಕಾಠಿನ್ಯಾದೂನಭಾವಾದ್ವಾ ದೋಷೋಽನ್ತಃ ಕುಪಿತೋ ಮಹಾನ್||೩೨೯|| ಪಥ್ಯೈರ್ಮೃದ್ವಲ್ಪತಾಂ ನೀತೋ ಮೃದುದೋಷಕರೋ ಭವೇತ್| ಪಥ್ಯಮಪ್ಯಶ್ನತಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಯೋ ವ್ಯಾಧಿರುಪಜಾಯತೇ||೩೩೦|| ಜ್ಞಾತ್ವೈವಂ ವೃದ್ಧಿಮಭ್ಯಾಸಮಥವಾ ತಸ್ಯ ಕಾರಯೇತ್|೩೩೧|

Adhikarana 64 (331-333) · Śloka 334

ಸಾತತ್ಯಾತ್ಸ್ವಾದ್ವಭಾವಾದ್ವಾ ಪಥ್ಯಂ ದ್ವೇಷ್ಯತ್ವಮಾಗತಮ್||೩೩೧|| ಕಲ್ಪನಾವಿಧಿಭಿಸ್ತೈಸ್ತೈಃ ಪ್ರಿಯತ್ವಂ ಗಮಯೇತ್ ಪುನಃ| ಮನಸೋಽರ್ಥಾನುಕೂಲ್ಯಾದ್ಧಿ ತುಷ್ಟಿರೂರ್ಜಾ ರುಚಿರ್ಬಲಮ್||೩೩೨|| ಸುಖೋಪಭೋಗತಾ ಚ ಸ್ಯಾದ್ವ್ಯಾಧೇಶ್ಚಾತೋ ಬಲಕ್ಷಯಃ| ಲೌಲ್ಯಾದ್ದೋಷಕ್ಷಯಾದ್ವ್ಯಾಧೇರ್ವೈಧರ್ಮ್ಯಾಚ್ಚಾಪಿ ಯಾ ರುಚಿಃ||೩೩೩|| ತಾಸು ಪಥ್ಯೋಪಚಾರಃ ಸ್ಯಾದ್ಯೋಗೇನಾದ್ಯಂ ವಿಕಲ್ಪಯೇತ್|೩೩೪|

Adhikarana 65 (334-341) · Śloka 341

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ವಿಂಶತಿರ್ವ್ಯಾಪದೋ ಯೋನೇರ್ನಿದಾನಂ ಲಿಙ್ಗಮೇವ ಚ||೩೩೪|| ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚಾಪಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಶಿಷ್ಯಾಣಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ| ಶುಕ್ರದೋಷಾಸ್ತಥಾ ಚಾಷ್ಟೌ ನಿದಾನಾಕೃತಿಭೇಷಜೈಃ||೩೩೫|| ಕ್ಲೈಬ್ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಚತ್ವಾರಃ ಪ್ರದರಾಸ್ತಥಾ| ತೇಷಾಂ ನಿದಾನಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಚ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಚೈವ ಕೀರ್ತಿತಮ್||೩೩೬|| ಕ್ಷೀರದೋಷಾಸ್ತಥಾ ಚಾಷ್ಟೌ ಹೇತುಲಿಙ್ಗಭಿಷಗ್ಜಿತೈಃ| ರೇತಸೋ ರಜಸಶ್ಚೈವ ಕೀರ್ತಿತಂ ಶುದ್ಧಿಲಕ್ಷಣಮ್||೩೩೭|| ಉಕ್ತಾನುಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಸ್ತಥೈವ ಚ| ದೇಶಾದಿಗುಣಶಂಸಾ ಚ ಕಾಲಃ ಷಙ್ವಿಧ ಏವ ಚ||೩೩೮|| ದೇಶೇ ದೇಶೇ ಚ ಯತ್ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಯಥಾ ವೈದ್ಯೋಽಪರಾಧ್ಯತಿ| ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚಾಪಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ದೋಷಾಣಾಂ ಗೂಢಚಾರಿಣಾಮ್||೩೩೯|| ಯೋ ಹಿ ಸಮ್ಯಙ್ನ ಜಾನಾತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮೇವ ಚ| ನ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ ಕ್ರಿಯಾಂ ಚಿತ್ರಮಚಕ್ಷುರಿವ ಚಿತ್ರಕೃತ್||೩೪೦|| ಅಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿದಂ ಸ್ಥಾನಂ ಷಷ್ಠಂ ಪರಿಸಮಾಪಿತಮ್||೩೪೧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 30

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಯೋನಿವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೦|| ಇತಿ ಚರಕಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್|