Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ സുധാകല്പം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
अथातः सुधाकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ഷോഡശസങ്ഖ്യപ്രയോഗാഭിധായകതില്വകകല്പാനന്തരം യഥാക്രമമധികസങ്ഖ്യാപ്രയോഗാഭിധാനക്രമാദ്വിംശതിയോഗാഭിധായകസുധാകല്പോऽഭിധീയതേ; ഇതശ്ചാനന്തരമതിരിക്തസങ്ഖ്യാഭിധാനക്രമേണൈവ ഊനചത്വാരിംശത്പ്രയോഗാഭിധായകസപ്തലാശങ്ഖിനീകല്പോऽഭിധാസ്യതേ||൧-൨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
വിരേചനാനാം സര്വേഷാം സുധാ തീക്ഷ്ണതമാ മതാ| സങ്ഘാതം ഹി ഭിനത്ത്യാശു ദോഷാണാം കഷ്ടവിഭ്രമാ||൩|| തസ്മാന്നൈഷാ മൃദൌ കോഷ്ഠേ പ്രയോക്തവ്യാ കദാചന| ന ദോഷനിചയേ ചാല്പേ സതി മാര്ഗപരിക്രമേ ||൪||
विरेचनानां सर्वेषां सुधा तीक्ष्णतमा मता| सङ्घातं हि भिनत्त्याशु दोषाणां कष्टविभ्रमा||३|| तस्मान्नैषा मृदौ कोष्ठे प्रयोक्तव्या कदाचन| न दोषनिचये चाल्पे सति मार्गपरिक्रमे ||४||
🔊 Audio coming soon
വിരേചനാനാമിതി വിരേചനദ്രവ്യാണാമ്| കഷ്ടവിഭ്രമേതി ദുഃഖസാധ്യവിഭ്രമജനികാ| തസ്മാദിതി അതിതീക്ഷ്ണത്വാത് കഷ്ടവിഭ്രമത്വാച്ച| സതി മാര്ഗപരിക്രമ ഇതി ഉപക്രമമാര്ഗാന്തരേ സതി ന സുധാ പ്രയോക്തവ്യാ, തേന ഗത്യന്തരാസമ്ഭവ ഏവ സുധാ പ്രയോക്തവ്യേത്യര്ഥഃ||൩-൪||
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7
പാണ്ഡുരോഗോദരേ ഗുല്മേ കുഷ്ഠേ ദൂഷീവിഷാര്ദിതേ| ശ്വയഥൌ മധുമേഹേ ച ദോഷവിഭ്രാന്തചേതസി||൫|| രോഗൈരേവംവിധൈര്ഗ്രസ്തം ജ്ഞാത്വാ സപ്രാണമാതുരമ്| പ്രയോജയേന്മഹാവൃക്ഷം സമ്യക് സ ഹ്യവചാരിതഃ||൬|| സദ്യോ ഹരതി ദോഷാണാം മഹാന്തമപി സഞ്ചയമ്|൭|
पाण्डुरोगोदरे गुल्मे कुष्ठे दूषीविषार्दिते| श्वयथौ मधुमेहे च दोषविभ्रान्तचेतसि||५|| रोगैरेवंविधैर्ग्रस्तं ज्ञात्वा सप्राणमातुरम्| प्रयोजयेन्महावृक्षं सम्यक् स ह्यवचारितः||६|| सद्यो हरति दोषाणां महान्तमपि सञ्चयम्|७|
🔊 Audio coming soon
പാണ്ഡുരോഗേത്യാദൌ മധുമേഹശബ്ദേന പ്രമേഹാ ഏവോച്യന്തേ; വിശിഷ്ടസ്തു വാതികമധുമേഹോऽസാധ്യ ഏവ, തേന തം പ്രതി വിരേചനോപദേശോऽനര്ഥക ഏവ സ്യാത്; മധുമേഹശബ്ദശ്ച യഥാ പ്രമോഹമാത്ര ഏവ വര്തതേ തത് പ്രതിപാദിതമേവ പ്രമേഹചികിത്സിതേ| ദോഷവൃദ്ധ്യാ വിഭ്രാന്തം ചേതോ യസ്മിന് തസ്മിന് ദോഷവിഭ്രാന്തചേതസി ഉന്മാദേ| സപ്രാണമിതി ബലവന്തമ്||൫-൬||-
Adhikarana 4 (7-9) · Śloka 9
ദ്വിവിധഃ സ മതോऽല്പൈശ്ച ബഹുഭിശ്ചൈവ കണ്ടകൈഃ||൭|| സുതീക്ഷ്ണൈഃ കണ്ടകൈരല്പൈഃ പ്രവരോ ബഹുകണ്ടകഃ| സ നാമ്നാ സ്നുഗ്ഗുഡാ നന്ദാ സുധാ നിസ്ത്രിംശപത്രകഃ||൮|| തൌ വിപാട്യാഹരേത് ക്ഷീരം ശസ്ത്രേണ മതിമാന് ഭിഷക്| ദ്വിവര്ഷം വാ ത്രിവര്ഷം വാ ശിശിരാന്തേ വിശേഷതഃ||൯||
द्विविधः स मतोऽल्पैश्च बहुभिश्चैव कण्टकैः||७|| सुतीक्ष्णैः कण्टकैरल्पैः प्रवरो बहुकण्टकः| स नाम्ना स्नुग्गुडा नन्दा सुधा निस्त्रिंशपत्रकः||८|| तौ विपाट्याहरेत् क्षीरं शस्त्रेण मतिमान् भिषक्| द्विवर्षं वा त्रिवर्षं वा शिशिरान्ते विशेषतः||९||
🔊 Audio coming soon
പ്രവരോ ബഹുകണ്ടക ഇതി അനതിതീക്ഷ്ണതയാऽല്പകണ്ടകമഹാവൃക്ഷതഃ ശ്രേഷ്ഠ ഇത്യര്ഥഃ| താവിതി സ്വല്പകണ്ടകബഹുകണ്ടകൌ മഹാവൃക്ഷൌ| യദ്യപി മദനകല്പേ “ശരദി ത്വക്കന്ദക്ഷീരാണി” (ക.അ.൧) ഇത്യുക്തം, തഥാऽപി സുധായാ അത്ര ശിശിരാന്തേ ക്ഷീരഗ്രഹണമപവാദരൂപം ജ്ഞേയമ്| ശിശിരസ്യ ശേഷാ ദിവസാഃ ശിശിരാന്താഃ||൭-൯||
Adhikarana 5 (10-11) · Śloka 12
ബില്വാദീനാം ബൃഹത്യാ വാ കണ്ടകാര്യാസ്തഥൈകശഃ| കഷായേണ സമാംശം തം കൃത്വാऽങ്ഗാരേഷു ശോഷയേത്||൧൦|| തതഃ കോലസമാം മാത്രാം പിബേത് സൌവീരകേണ വാ| തുഷോദകേന കോലാനാം രസേനാമലകസ്യ വാ||൧൧|| സുരയാ ദധിമണ്ഡേന മാതുലുങ്ഗരസേന വാ|൧൨|
बिल्वादीनां बृहत्या वा कण्टकार्यास्तथैकशः| कषायेण समांशं तं कृत्वाऽङ्गारेषु शोषयेत्||१०|| ततः कोलसमां मात्रां पिबेत् सौवीरकेण वा| तुषोदकेन कोलानां रसेनामलकस्य वा||११|| सुरया दधिमण्डेन मातुलुङ्गरसेन वा|१२|
🔊 Audio coming soon
ബില്വാദീനാമിതി ബില്വാദിപഞ്ചമൂലസ്യ| അങ്ഗാരേഷു ശോഷയേദിതി അങ്ഗാരോപരിസ്ഥിതപാത്രസ്ഥം തത് സുധാക്ഷീരം ബില്വാദീനാമന്യതമസ്യ കഷായേണ സമാനം ശോഷണേന കഠിനം കുര്യാത്; തതഃ കോലമാത്രാ ഗുടികാഃ കാര്യാഃ, തതഃ സൌവീരകാദീനാമന്യതമേന പാതവ്യാ| ഏവം സൌവീരകാദിഭേദാത് സപ്ത യോഗാ ഭവന്തി; തഥാऽത്ര ബില്വാദികഷായസ്യ ഭേദേന ഭേദോ ന വിവക്ഷിതഃ||൧൦-൧൧||-
Adhikarana 6 (12-13) · Śloka 13
സാതലാം കാഞ്ചനക്ഷീരീം ശ്യാമാദീനി കടുത്രികമ് ||൧൨|| യഥോപപത്തി സപ്താഹം സുധാക്ഷീരേണ ഭാവയേത്| കോലമാത്രാം ഘൃതേനാതഃ പിബേന്മാംസരസേന വാ||൧൩||
सातलां काञ्चनक्षीरीं श्यामादीनि कटुत्रिकम् ||१२|| यथोपपत्ति सप्ताहं सुधाक्षीरेण भावयेत्| कोलमात्रां घृतेनातः पिबेन्मांसरसेन वा||१३||
🔊 Audio coming soon
സാതലാമിത്യാദിനാ വാതസാധനഘൃതമാംസരസഭേദാദ്യോഗദ്വയമാഹ| സാതലാ ചര്മകശാ| ശ്യാമാദിഗ്രഹണേനൈവ സാതലായാമപി ലബ്ധായാം പൃഥക് സാതലാഭിധാനമേകയാऽപി സാതലയാ കൃതസുധായോഗസ്യ പ്രാധാന്യഖ്യാപനാര്ഥമ്||൧൨-൧൩||
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
ത്ര്യൂഷണം ത്രിഫലാം ദന്തീം ചിത്രകം ത്രിവൃതാം തഥാ| സ്നുക്ക്ഷീരഭാവിതം സമ്യഗ്വിദധ്യാദ്ഗുഡപാനകമ്||൧൪||
त्र्यूषणं त्रिफलां दन्तीं चित्रकं त्रिवृतां तथा| स्नुक्क्षीरभावितं सम्यग्विदध्याद्गुडपानकम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ത്ര്യൂഷണമിത്യാദിനാ പാനകയോഗമാഹ| ഗുഡപാനകമിതി ഗുഡസംസ്കൃതപാനകമ്||൧൪||
Adhikarana 8 (15-17) · Śloka 17
ത്രിവൃതാരഗ്വധം ദന്തീം ശങ്ഖിനീം സപ്തലാം സമമ്| ഗോമൂത്രേ രജനീം കൃത്വാ ശോഷയേദാതപേ തതഃ||൧൫|| സപ്താഹം ഭാവയിത്വൈവം സ്നുക്ക്ഷീരേണാപരം പുനഃ| സപ്താഹം ഭാവയേച്ഛുഷ്കം തതസ്തേനാപി ഭാവിതമ്||൧൬|| ഗന്ധമാല്യം തദാഘ്രായ പ്രാവൃത്യ പടമേവ ച| സുഖമാശു വിരിച്യന്തേ മൃദുകോഷ്ഠാ നരാധിപാഃ||൧൭||
त्रिवृतारग्वधं दन्तीं शङ्खिनीं सप्तलां समम्| गोमूत्रे रजनीं कृत्वा शोषयेदातपे ततः||१५|| सप्ताहं भावयित्वैवं स्नुक्क्षीरेणापरं पुनः| सप्ताहं भावयेच्छुष्कं ततस्तेनापि भावितम्||१६|| गन्धमाल्यं तदाघ्राय प्रावृत्य पटमेव च| सुखमाशु विरिच्यन्ते मृदुकोष्ठा नराधिपाः||१७||
🔊 Audio coming soon
ത്രിവൃതേത്യാദിനാ ഘ്രേയയോഗമാഹ| ഗോമൂത്രേ രജനീം കൃത്വേതി രജനീം വ്യാപ്യ ഗോമൂത്രേ സ്ഥാപയിത്വാ| പടമേവേതി യഥോക്തവിധിഭാവിതം പടമാവൃത്യേത്യര്ഥഃ||൧൫-൧൭||
Adhikarana 9 (18) · Śloka 18
ശ്യാമാത്രിവൃത്കഷായേണ സ്നുക്ക്ഷീരഘൃതഫാണിതൈഃ| ലേഹം പക്ത്വാ വിരേകാര്ഥം ലേഹയേന്മാത്രയാ നരമ്||൧൮||
श्यामात्रिवृत्कषायेण स्नुक्क्षीरघृतफाणितैः| लेहं पक्त्वा विरेकार्थं लेहयेन्मात्रया नरम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ശ്യാമേത്യാദിനാ ലേഹയോഗമാഹ| മാത്രയേതി അനപായിമാത്രയാ||൧൮||
Adhikarana 10 (19) · Śloka 19
പായയേത്തു സുധാക്ഷീരം യൂഷൈര്മാംസരസൈര്ഘൃതൈഃ|൧൯|
पाययेत्तु सुधाक्षीरं यूषैर्मांसरसैर्घृतैः|१९|
🔊 Audio coming soon
പായയേദിത്യാദിനാ പൃഥഗ്യൂഷമാംസരസഘൃതൈര്യോഗത്രയമാഹ|൧൯|
Adhikarana 11 (19) · Śloka 19
ഭാവിതാഞ്ഛുഷ്കമത്സ്യാന് വാ മാംസം വാ ഭക്ഷയേന്നരഃ||൧൯||
भाविताञ्छुष्कमत्स्यान् वा मांसं वा भक्षयेन्नरः||१९||
🔊 Audio coming soon
ഭാവിതാനിത്യാദിനാ ശുഷ്കമത്സ്യമാംസയോഗാവാഹ||൧൯||
Adhikarana 12 (20) · Śloka 20
ക്ഷീരേണാമലകൈഃ സര്പിശ്ചതുരങ്ഗുലവത് പചേത്| സുരാം വാ കാരയേത് ക്ഷീരേ ഘൃതം വാ പൂര്വവത് പചേത്||൨൦||
क्षीरेणामलकैः सर्पिश्चतुरङ्गुलवत् पचेत्| सुरां वा कारयेत् क्षीरे घृतं वा पूर्ववत् पचेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷീരേണേത്യാദിനാ ഏകം ഘൃതമ്| ഘൃതം വേത്യാദിനാ ഏകം വക്ഷ്യതി| ആമലകൈശ്ചതുരങ്ഗുലവദിതി വചനാദാമലകരസയുക്തം യച്ചതുരങ്ഗുലകല്പേ “ചതുരങ്ഗുലസിദ്ധാദ്വാ” (ക.അ.൮) ഇത്യാദിനോക്തം തസ്യ വിധാനമതിദിശതി| സുരാം വാ കാരയേത് ക്ഷീരേ ഇതി സ്നുക്ക്ഷീരഭാവിതമിത്യാദിവിധിനാ സുരാം കുര്യാത്| ഘൃതം വാ പൂര്വവത് പചേദിത്യത്ര പൂര്വവദിത്യനേന തില്വകകല്പേ പൂര്വം യത് “ലോധ്രകല്കേന” (ക.അ.൯) ഇത്യാദിഗ്രന്ഥവിഹിതം, തദ്വിധിരേവ പ്രത്യാസന്നത്വാദതിദിശ്യതേ||൨൦||
Adhikarana 13 (21-22) · Śloka 22
തത്ര ശ്ലോകൌ- സൌവീരകാദിഭിഃ സപ്ത സര്പിഷാ ച രസേന ച| പാനകം ഘ്രേയലേഹൌ ച യോഗാ യൂഷാദിഭിസ്ത്രയഃ||൨൧|| ദ്വൌ ശുഷ്കമത്സ്യമാംസാഭ്യാം സുരൈകാ ദ്വേ ച സര്പിഷീ| മഹാവൃക്ഷസ്യ യോഗാസ്തേ വിംശതിഃ സമുദാഹൃതാഃ||൨൨||
तत्र श्लोकौ- सौवीरकादिभिः सप्त सर्पिषा च रसेन च| पानकं घ्रेयलेहौ च योगा यूषादिभिस्त्रयः||२१|| द्वौ शुष्कमत्स्यमांसाभ्यां सुरैका द्वे च सर्पिषी| महावृक्षस्य योगास्ते विंशतिः समुदाहृताः||२२||
🔊 Audio coming soon
സൌവീരകേത്യാദിഃ സങ്ഗ്രഹോ വ്യാകൃത ഏവ||൨൧-൨൨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ കല്പസ്ഥാനേ സുധാകല്പോ നാമ ദശമോऽധ്യായഃ||൧൦||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने सुधाकल्पो नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീചക്രപാണിദത്തവിരചിതായാമായുര്വേദദീപികായാം ചരകതാത്പര്യടീകായാം കല്പസ്ഥാനേ സുധാകല്പോ നാമ ദശമോऽധ്യായഃ||൧൦||