Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
அதாதஃ ப்ரமேஹநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧||
இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
த்ரிதோஷகோபநிமித்தா விஂஶதிஃ ப்ரமேஹா பவந்தி விகாராஶ்சாபரேऽபரிஸங்க்யேயாஃ|
தத்ர யதா த்ரிதோஷப்ரகோபஃ ப்ரமேஹாநபிநிர்வர்தயதி ததாऽநுவ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௩||
View original
अथातः प्रमेहनिदानं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
त्रिदोषकोपनिमित्ता विंशतिः प्रमेहा भवन्ति विकाराश्चापरेऽपरिसङ्ख्येयाः|
तत्र यथा त्रिदोषप्रकोपः प्रमेहानभिनिर्वर्तयति तथाऽनुव्याख्यास्यामः||३||
தக்ஷாத்வரே குல்மமநு ப்ரமேஹோத்பாதாத் ப்ரமேஹாபிதாநஂ; வசநஂ ஹி- “ஹவிஃப்ராஶாந்மேஹகுஷ்டயோர்ஜந்ம” (நி.அ.௮) இதி| த்ரிதோஷப்ரகோபநிமித்தா இதி ஸர்வமேஹேஷ்வேவ த்ரிதோஷாஃ காரணம், அதிகத்வாச்ச ஶ்லைஷ்மிகாதிவ்யபதேஶ இதி தர்ஶயதி| ஸுஶ்ருதேऽப்யுக்தஂ- “ஸர்வ ஏவ மேஹாஃ ஸர்வதோஷஜாஃ” (நி.அ.௬) இதி| விகாரா இதி ப்ரமேஹலிங்கோபத்ரவரூபாஃ; கிஂவா, அந்யேऽபி யே கேசந த்ரிதோஷஜாஸ்தே க்ராஹ்யாஃ||௧-௩||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
இஹ கலு நிதாநதோஷதூஷ்யவிஶேஷேப்யோ விகாரவிகாதபாவாபாவப்ரதிவிஶேஷா பவந்தி|
யதா ஹ்யேதே த்ரயோ நிதாநாதிவிஶேஷாஃ பரஸ்பரஂ நாநுபத்நந்த்யதவா காலப்ரகர்ஷாதபலீயாஂஸோऽதவாऽநுபத்நந்தி ந ததா விகாராபிநிர்வத்திஃ, சிராத்வாऽப்யபிநிர்வர்தந்தே, தநவோ வா பவந்த்யயதோக்தஸர்வலிங்கா வா; விபர்யயே விபரீதாஃ; இதி ஸர்வவிகாரவிகாதபாவாபாவப்ரதிவிஶேஷாபிநிர்வத்திஹேதுர்பவத்யுக்தஃ||௪||
View original
इह खलु निदानदोषदूष्यविशेषेभ्यो विकारविघातभावाभावप्रतिविशेषा भवन्ति|
यदा ह्येते त्रयो निदानादिविशेषाः परस्परं नानुबध्नन्त्यथवा कालप्रकर्षादबलीयांसोऽथवाऽनुबध्नन्ति न तदा विकाराभिनिर्वृत्तिः, चिराद्वाऽप्यभिनिर्वर्तन्ते, तनवो वा भवन्त्ययथोक्तसर्वलिङ्गा वा; विपर्यये विपरीताः; इति सर्वविकारविघातभावाभावप्रतिविशेषाभिनिर्वृत्तिहेतुर्भवत्युक्तः||४||
இஹேத்யாதௌ நிதாநாதீநாஂ விஶேஷாஃ பரஸ்பராநுபந்தித்வாதயோऽக்ரே வக்ஷ்யமாணா ஜ்ஞேயாஃ| விகாராணாஂ விகாதஸ்யோத்பத்திப்ரதிபந்தஸ்ய பாவோ விகாதபாவஃ, விகாராணாஂ விகாதஸ்யாபாவோ விகாரஜநநமிதி விகாரவிகாதபாவாபாவௌ, தயோஃ ப்ரதிவிஶேஷா விகாரவிகாதபாவாபாவப்ரதிவிஶேஷாஃ| தத்ர விகாராணாஂ விகாதபாவஸ்ய ப்ரதிவிஶேஷாஃ- விகாராஜநநஂ, ததா சிரேண ச ஜநநம், அணுவிகாரஜநநஂ வா, அஸர்வலிங்கவிகாரஜநநஂ வாऽக்ரே வக்ஷ்யமாணம்| விகாதாபாவப்ரதிவிஶேஷாஸ்து விகாராஜநநாதிவிபர்யயேணாக்ரே வக்ஷ்யமாணாஃ| உக்தபக்கிகார்தஂ வ்யாகரோதி- யதேத்யாதி| பரஸ்பரஂ நாநுபத்நந்தி பரஸ்பரஂ ப்ரதிகூலா பவந்தி, அநுபந்தோ ஹ்யநுகூலேऽபிப்ரேதஃ| தத்ர ததேவ நிதாநஂ தோஷமநுபத்நாதி, யத்பூயஃஸாமாந்யாதவிரோதேந தோஷஂ தூஷயதி| தோஷஸ்ய தூஷ்யாநுபந்தித்வஂ யத்- தூஷ்யஂ வ்யாதிகாரணஂ ஸாமாந்யகுணத்வாதிதர்மயோகாதவிரோதேந தூஷயதி| ததா தூஷ்யஸ்ய ச தோஷாநுபந்தித்வஂ யத்- தோஷஸ்ய தூஷணஂ ப்ரதி ஶிதிலத்வஸமாநகுணத்வாதிநாऽऽநுகூல்யேநாவஸ்தாநம்| ததா தோஷஸ்ய சேதமேவ நிதாநாநுபந்தித்வஂ யத்- நிதாநஂ தோஷஜநநஂ ப்ரதி ஸமாநகுணத்வஂ, ஸமாநகுணதயா ஹி தோஷோ நிதாநஸ்ய வ்யாதிஜநநஂ ப்ரத்யநுகூலோ பவதி| ஏததுதாஹரணாநாஂ ச விபர்யயேணாநநுபந்தோ போத்தவ்யஃ| நிதாநஸ்ய ச தோஷாநநுபந்தஃ ஸமாநாஸமாநகுணயோகாத் கிஞ்சித்தோஷஜநநே போத்தவ்யஃ, ஸர்வதா தோஷவைபரீத்யே ததா தோஷஜநநஂ ப்ரத்யுதாஸீநத்வே ச நிதாநஸ்ய நிதாநத்வமேவ ந ஸ்யாத்; ஜநகஂ ஹி நிதாநமுச்யதே| அதவா காலப்ரகர்ஷாதிதி அநுபத்நந்தீதி ஸம்பந்தஃ; காலப்ரகர்ஷாதநுபத்நந்தீதி காலப்ரகர்ஷாத் பரஸ்பரஂ நிதாநாதயோऽநுகுணா பவந்தி யதா, ததா விகாரா சிராதபிநிர்வர்தந்த இதி ஜ்ஞேயம்| யதா பரஸ்பரஂ நாநுபத்நந்தி, ந ததா விகாராபிநிர்வத்திர்பவதீதி யோஜநீயம்| காலப்ரகர்ஷாச்சாநுபந்தோ நிதாநஸ்ய தோஷேண ததா பவதி, யதா ஹேதுர்விச்சேதஂ கத்வா புநஃ ஸேவ்யதே; கால ஏவ வா சிரேண ஸமாநகுணதயா ஹேதுரூபஃ ப்ராப்யத இத்யாதி தர்க்யம்| அபலீயாஂஸோऽதவாऽநுபத்நந்தீதி நிதாநஂ யதாऽல்பஂ பவதி ததா ஸ்தோகதோஷஂ கரோதி, தோஷஶ்ச ஸ்தோகஃ ஸ்தோகஂ ச தூஷ்யஂ தூஷயதீத்யாதி ஜ்ஞேயம்| யதா சா(வாऽ)பலீயாஂஸோऽநுபத்நந்தி, ததா தநவோ வா விகாரா பவந்தி, அயதோக்தஸர்வலிங்கா வா பவந்தீதி யோஜ்யஂ; தநவஃ அல்பமாத்ராஃ, அயதோக்தஸர்வலிங்கா இதி யேந ப்ரகாரேண லிங்காந்யுக்தாநி ந தேந ப்ரகாரேண ஸர்வாணி லிங்காநி பவந்தீத்யர்தஃ| ஏவமேதே நிதாநாதீநாமநநுபந்தவிஶேஷகதா விகாரவிகாதபாவஸ்ய ப்ரதிவிஶேஷா உக்தாஃ| ஸம்ப்ரதி நிதாநாதீநாஂ பரஸ்பராநுபந்தவிஶேஷகதாந் விகாராணாஂ விகாதாபாவவிஶேஷாநாஹ- விபர்யயே விபரீதா இதி| விபர்யய இதி நிதாநாதீநாமநுபந்தே ததா ஶீக்ராநுபந்தே ததா பலவதாஂ சாநுபந்தே; விபரீதா இதி நிர்வர்தமாநா விகாராஃ, ததா ஶீக்ரஂ நிர்வர்தமாநாஃ, ததா மஹாந்தோ யதோக்தஸர்வலிங்காஶ்சேதி யதாஸங்க்யஂ போத்தவ்யம்| உபஸஂஹரதி- இதீத்யாதி| ஏதச்ச ப்ரகரணஂ ஸர்வவிகாரஸாதாரணமபி ப்ரமேஹஸ்ய பரஸ்பராநுபந்திபிரேவ நிதாநாதிபிர்ஜந்யத்வஂ பவதீதி க்யாபயிதுஂ ப்ரமேஹநிதாநே கதம்||௪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
தத்ரேமே த்ரயோ நிதாநாதிவிஶேஷாஃ ஶ்லேஷ்மநிமித்தாநாஂ ப்ரமேஹாணாமாஶ்வபிர்நிர்வத்திகரா பவந்தி; தத்யதா- ஹாயநகயவகசீநகோத்தாலகநைஷதேத்கடமுகுந்தகமஹாவ்ரீஹிப்ரமோதகஸுகந்தகாநாஂ நவாநாமதிவேலமதிப்ரமாணேந சோபயோகஃ, ததா ஸர்பிஷ்மதாஂ நவஹரேணுமாஷஸூப்யாநாஂ, க்ராம்யாநூபௌதகாநாஂ ச மாஂஸாநாஂ, ஶாகதிலபலலபிஷ்டாந்நபாயஸகஶராவிலேபீக்ஷுவிகாராணாஂ, க்ஷீரநவமத்யமந்தகததித்ரவமதுரதருணப்ராயாணாஂ சோபயோகஃ, மஜாவ்யாயாமவர்ஜநஂ, ஸ்வப்நஶயநாஸநப்ரஸங்கஃ, யஶ்ச கஶ்சித்விதிரந்யோऽபி ஶ்லேஷ்மமேதோமூத்ரஸஞ்ஜநநஃ, ஸ ஸர்வோ நிதாநவிஶேஷஃ||௫||
View original
तत्रेमे त्रयो निदानादिविशेषाः श्लेष्मनिमित्तानां प्रमेहाणामाश्वभिर्निर्वृत्तिकरा भवन्ति; तद्यथा- हायनकयवकचीनकोद्दालकनैषधेत्कटमुकुन्दकमहाव्रीहिप्रमोदकसुगन्धकानां नवानामतिवेलमतिप्रमाणेन चोपयोगः, तथा सर्पिष्मतां नवहरेणुमाषसूप्यानां, ग्राम्यानूपौदकानां च मांसानां, शाकतिलपललपिष्टान्नपायसकृशराविलेपीक्षुविकाराणां, क्षीरनवमद्यमन्दकदधिद्रवमधुरतरुणप्रायाणां चोपयोगः, मृजाव्यायामवर्जनं, स्वप्नशयनासनप्रसङ्गः, यश्च कश्चिद्विधिरन्योऽपि श्लेष्ममेदोमूत्रसञ्जननः, स सर्वो निदानविशेषः||५||
ஸம்ப்ரதி ப்ரகதே கபஜாதிமேஹே பரஸ்பராநுபந்திநோ நிதாநாதிவிஶேஷாநாஹ- தத்ரேத்யாதி| இஹ கப ஏவாக்ரேऽபிதீயதே, பூரிப்ரமேஹகர்தத்வாத்| ஹாயநகாதயோ தாந்யவிஶேஷாஃ| அதிவேலமிதி புநஃ புநஃ| ஹரேணுஃ வர்துலகலாயஃ| திலதண்டுலமாஷகதமந்நஂ கஶரா| மஜா உத்வர்தநம்| ஸர்வஃ ஸ நிதாநவிஶேஷ இதி ஏவம்பூதமேவ நிதாநஂ ப்ரமேஹகர்துஃ ஶ்லேஷ்மணஃ காரணமித்யர்தஃ||௫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
பஹுத்ரவஃ ஶ்லேஷ்மா தோஷவிஶேஷஃ||௬||
View original
बहुद्रवः श्लेष्मा दोषविशेषः||६||
பஹுத்ரவஃ ஶ்லேஷ்மா தோஷவிஶேஷ இதி பஹுத்ரவ ஏவ கபோ மேஹஜநகோ நால்பத்ரவ இதி||௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
பஹ்வபத்தஂ மேதோ மாஂஸஂ ஶரீரஜக்லேதஃ ஶுக்ரஂ ஶோணிதஂ வஸா மஜ்ஜா லஸீகா ரஸஶ்சௌஜஃஸங்க்யாத இதி தூஷ்யவிஶேஷாஃ||௭||
View original
बह्वबद्धं मेदो मांसं शरीरजक्लेदः शुक्रं शोणितं वसा मज्जा लसीका रसश्चौजःसङ्ख्यात इति दूष्यविशेषाः||७||
அபத்தமிதி அஸஂஹதம்| அத்ர து பஹுத்வமகநத்வஂ ச யதாயோக்யதயா போத்தவ்யம்| தேந, மேதஸி மாஂஸே வஸாமஜ்ஜ்ஞோஶ்ச த்வயமபி, ஶேஷேஷு பஹுத்வம்| ஓஜஃஸங்க்யாத இதி ஓஜோரூப ஏவ| வக்ஷ்யதி ஹி ப்ரமேஹசிகித்ஸிதே- “மஜ்ஜா ரஸௌஜஃ பிஶிதஂ ச தூஷ்யாஃ” (சி.அ.௫) இதி| இதிஶப்தோ பஹ்வபத்தமேதஆதீந் ப்ரத்யவமஶதி; கிஂவா ‘ஸங்க்யாதாஃ’ இதி பாடஃ ஸுகமஃ||௭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
த்ரயாணாமேஷாஂ நிதாநாதிவிஶேஷாணாஂ ஸந்நிபாதே க்ஷிப்ரஂ ஶ்லேஷ்மா ப்ரகோபமாபத்யதே, ப்ராகதிபூயஸ்த்வாத்; ஸ ப்ரகுபிதஃ க்ஷிப்ரமேவ ஶரீரே விஸப்திஂ லபதே, ஶரீரஶைதில்யாத்; ஸ விஸர்பஞ் ஶரீரே மேதஸைவாதிதோ மிஶ்ரீபாவஂ கச்சதி, மேதஸஶ்சைவ பஹ்வபத்தத்வாந்மேதஸஶ்ச குணைஃ ஸமாநகுணபூயிஷ்டத்வாத்; ஸ மேதஸா மிஶ்ரீபவந் தூஷயத்யேநத், விகதத்வாத்; ஸ விகதோ துஷ்டேந மேதஸோபஹிதஃ ஶரீரக்லேதமாஂஸாப்யாஂ ஸஂஸர்கஂ கச்சதி, க்லேதமாஂஸயோரதிப்ரமாணாபிவத்தத்வாத்; ஸ மாஂஸே மாஂஸப்ரதோஷாத் பூதிமாஂஸபிடகாஃ ஶராவிகாகச்சபிகாத்யாஃ ஸஞ்ஜநயதி, அப்ரகதிபூதத்வாத்; ஶரீரக்லேதஂ புநர்தூஷயந் மூத்ரத்வேந பரிணமயதி, மூத்ரவஹாநாஂ ச ஸ்ரோதஸாஂ வங்க்ஷணபஸ்திப்ரபவாணாஂ மேதஃக்லேதோபஹிதாநி குரூணி முகாந்யாஸாத்ய ப்ரதிருத்யதே; ததஃ ப்ரமேஹாஂஸ்தேஷாஂ ஸ்தைர்யமஸாத்யதாஂ வா ஜநயதி, ப்ரகதிவிகதிபூதத்வாத்||௮||
View original
त्रयाणामेषां निदानादिविशेषाणां सन्निपाते क्षिप्रं श्लेष्मा प्रकोपमापद्यते, प्रागतिभूयस्त्वात्; स प्रकुपितः क्षिप्रमेव शरीरे विसृप्तिं लभते, शरीरशैथिल्यात्; स विसर्पञ् शरीरे मेदसैवादितो मिश्रीभावं गच्छति, मेदसश्चैव बह्वबद्धत्वान्मेदसश्च गुणैः समानगुणभूयिष्ठत्वात्; स मेदसा मिश्रीभवन् दूषयत्येनत्, विकृतत्वात्; स विकृतो दुष्टेन मेदसोपहितः शरीरक्लेदमांसाभ्यां संसर्गं गच्छति, क्लेदमांसयोरतिप्रमाणाभिवृद्धत्वात्; स मांसे मांसप्रदोषात् पूतिमांसपिडकाः शराविकाकच्छपिकाद्याः सञ्जनयति, अप्रकृतिभूतत्वात्; शरीरक्लेदं पुनर्दूषयन् मूत्रत्वेन परिणमयति, मूत्रवहानां च स्रोतसां वङ्क्षणबस्तिप्रभवाणां मेदःक्लेदोपहितानि गुरूणि मुखान्यासाद्य प्रतिरुध्यते; ततः प्रमेहांस्तेषां स्थैर्यमसाध्यतां वा जनयति, प्रकृतिविकृतिभूतत्वात्||८||
ஸந்நிபாதே மேலகே| ப்ரகோபமாபத்யத இதி ப்ரமேஹகரணாயோத்யதோ பவதி| குதஃ ப்ரமேஹகரணாயோத்யதோ பவதீத்யாஹ- ப்ராகதிபூயஸ்த்வாத்| ப்ராகிதி உத்பாதகால ஏவ| யஸ்மாத் ப்ரமேஹகரணஂ ப்ரத்யபிமுகோ பூயாஂஶ்ச கபோ பூதஸ்தத இத்யர்தஃ| ப்ரமேஹநிதாநேந ஹி கபோऽயஂ ப்ரமேஹகரணாபிமுக ஏவ ஜநிதோ பூரிஶ்ச; ததோ பூரித்வாத் ததா ப்ரமேஹகரணஶக்தியோகாச்ச ததா ப்ரகுப்யதீதி யுக்தம்| விஸப்திஂ விஸரணம்| மேதஸஶ்ச குணாநாஂ குணைஃ ஸமாநகுணபூயிஷ்டத்வாதித்யாதி|- மேதஸோ குணாநாஂ மதுரஸ்நேஹகௌரவாதீநாஂ ஶ்லேஷ்மணோ குணைர்குருஶீதாதிபிர்பூரிஸாமாந்யாதித்யர்தஃ; ஸமாநஂ ஹி ஸமாநேந மிலதீதி பாவஃ| விகதத்வாதிதிவசநேந ப்ரகதேந ஶ்லேஷ்மணா ஸம்பந்தோ மேதோதூஷகோ ந பவதி, கிந்தர்ஹி விகதேநைவேதி தர்ஶயதி| அதிப்ரமாணவத்தத்வாதிதி அதிஶயிதப்ரமாணயோகேந வத்தத்வாத்; ந குணாதியோகமாத்ரேண வத்தத்வமிஹ, கிந்தர்ஹ்யவயவோபசயேநேத்யர்தஃ| பூதிமாஂஸவத்யஃ பிடகாஃ பூதிமாஂஸபிடகாஃ| அப்ரகதிபூதத்வாதிதி மாஂஸப்ரதோஷேண நாநாவிதஶராவிகாதிஜநகத்வஶக்தித்வாதிதீஹ போத்தவ்யம்| தேந, அப்ரகதபூதத்வாதிதிவசநஂ ஹி விஶேஷார்தத்வாந்ந புநருக்தம்| ஆஸாத்ய ப்ரதிருத்யத இதி கத்வாऽவதிஷ்டதே| ப்ரகதிவிகதிபூதத்வாதிதி ப்ரகதிபூதைர்குணைஃ ஸர்வைரேவ விகதத்வாத்; ஸர்வ ஏவ யஸ்மாச்ச்லேஷ்மணோ குணா விகதாஸ்தஸ்மாத் ப்ரகோபப்ரகர்ஷாத் ஸ்திரோ பவதி, அதிப்ரகர்ஷாத்த்வஸாத்ய இத்யர்தஃ| கிஂவா ப்ரகதிபூதஃ ஶ்லேஷ்மா ஸமாநே தூஷ்யே மேதோவஸாதௌ, விகதிபூதஶ்சாஸமாநே ஶோணிதாதௌ; தேந ஸமாநாஸமாநத்வாதித்யர்தஃ| ததா ச ஸமாநதூஷ்யப்ராப்த்யா பலித்வம், அஸமாநதூஷ்யப்ராப்த்யா ச விருத்தோபக்ரமத்வஂ கபஸ்ய பவதி; ததஶ்ச ஸ்தைர்யமஸாத்யதா வா யுக்தேதி மந்தவ்யம்||௮||
Adhikarana 7 (9-11) · Śloka 11
ஶரீரக்லேதஸ்து ஶ்லேஷ்மமேதோமிஶ்ரஃ ப்ரவிஶந் மூத்ராஶயஂ மூத்ரத்வமாபத்யமாநஃ ஶ்லைஷ்மிகைரேபிர்தஶபிர்குணைருபஸஜ்யதே வைஷம்யயுக்தைஃ; தத்யதா- ஶ்வேதஶீதமூர்தபிச்சிலாச்சஸ்நிக்தகுருமதுரஸாந்த்ரப்ரஸாதமந்தைஃ, தத்ர யேந குணேநைகேநாநேகேந வா பூயஸ்தரமுபஸஜ்யதே தத்ஸமாக்யஂ கௌணஂ நாமவிஶேஷஂ ப்ராப்நோதி||௯||
தே து கல்விமே தஶ ப்ரமேஹா நாமவிஶேஷேண பவந்தி; தத்யதா- உதகமேஹஶ்ச, இக்ஷுவாலிகாரஸமேஹஶ்ச, ஸாந்த்ரமேஹஶ்ச, ஸாந்த்ரப்ரஸாதமேஹஶ்ச, ஶுக்லமேஹஶ்ச, ஶுக்ரமேஹஶ்ச, ஶீதமேஹஶ்ச, ஸிகதாமேஹஶ்ச, ஶநைர்மேஹஶ்ச, ஆலாலமேஹஶ்சேதி||௧௦||
தே தஶ ப்ரமேஹாஃ ஸாத்யாஃ; ஸமாநகுணமேதஃஸ்தாநகத்வாத், கபஸ்ய ப்ராதாந்யாத், ஸமக்ரியத்வாச்ச||௧௧||
View original
शरीरक्लेदस्तु श्लेष्ममेदोमिश्रः प्रविशन् मूत्राशयं मूत्रत्वमापद्यमानः श्लैष्मिकैरेभिर्दशभिर्गुणैरुपसृज्यते वैषम्ययुक्तैः; तद्यथा- श्वेतशीतमूर्तपिच्छिलाच्छस्निग्धगुरुमधुरसान्द्रप्रसादमन्दैः, तत्र येन गुणेनैकेनानेकेन वा भूयस्तरमुपसृज्यते तत्समाख्यं गौणं नामविशेषं प्राप्नोति||९||
ते तु खल्विमे दश प्रमेहा नामविशेषेण भवन्ति; तद्यथा- उदकमेहश्च, इक्षुवालिकारसमेहश्च, सान्द्रमेहश्च, सान्द्रप्रसादमेहश्च, शुक्लमेहश्च, शुक्रमेहश्च, शीतमेहश्च, सिकतामेहश्च, शनैर्मेहश्च, आलालमेहश्चेति||१०||
ते दश प्रमेहाः साध्याः; समानगुणमेदःस्थानकत्वात्, कफस्य प्राधान्यात्, समक्रियत्वाच्च||११||
ஸம்ப்ரதி யதா கபமேஹாஃ கபகுணயோகாத்தஶ பவந்தி ததா ப்ராஹ- ஶரீரேத்யாதி| வைஷம்யமிஹ வத்திகதமேவ போத்தவ்யஂ, க்ஷயரூபவைஷம்யஸ்யைவஂரூபவ்யாத்யஜநகத்வாத்| வைஷம்ய ஏவ வத்தவத்ததரத்வாதிநா ஹாநிவத்தீ போத்தவ்யே; தேந ஶ்வேதாதிகுணவத்த்யா யே ஶுக்ரமேஹாதய உக்தாஃ, தேஷ்வபீதரே ஶ்லேஷ்மகுணா ஹாநிவத்திரூபவைஷம்யயுக்தாஃ ஸந்தீத்யர்தஃ| கிஂவா வைஷம்யே ஸதி க்வசித்த்வயோஃ க்வசித்த்ரயாணாஂ க்வசிச்சதுர்ணாஂ குணாநாஂ வத்திர்பவதீதி தர்ஶயதி| தேந குணஸங்க்யோத்கர்ஷாபகர்ஷாத்தாநிவத்தீ ஜ்ஞேயே| நசேஹ ஶ்வேதாதிதஶகுணயோகாத்யதாஸங்க்யஂ தஶ ப்ரமேஹாஃ, கிந்து வ்யஸ்தஸமஸ்தகுணயோகாச்ச; அத ஏவாஹ- யேந குணேநைகைகேநாநேகேந வேத்யாதி| ஸாந்த்ரப்ரஸாதஶப்தேநைக ஏவ குணோ கணநீயஃ; ஸாந்த்ரமேஹவ்யபதேஶஸ்து ஸாந்த்ரப்ரஸாதகுணைகதேஶேநோத்பூதேந ஜ்ஞேயஃ| தத்ஸமாக்யமித்யாதௌ தத்ஸமாக்யஂ வா கௌணஂ வா நாமவிஶேஷஂ ப்ராப்நோதீதி யோஜநீயம்| தத்குணஸ்ய ஸமா ஆக்யா யஸ்ய தத் தத்ஸமாக்யஂ நாம, யதா- ஶீதமேஹ-ஶுக்லமேஹ-ஸாந்த்ரமேஹேஷு; அத்ர ஹி ஶீதாதிகுணாக்யயைவ மேஹா வ்யபதிஶ்யந்தே, இதரேஷு தூதகமேஹாதிஷு ந ஶ்வேதாதிகுணஸஞ்ஜ்ஞாதுல்யஂ நாம, கிஂ தர்ஹி ஶ்லேஷ்மணோ நைககுணயுக்தோதகாதிதுல்யத்வேந குணயோகப்ரவத்தத்வாத்கௌணமுதகமேஹ இதி; அச்சஸிதஶீதாதிகபகுணயோகாத்கௌணமுதகமேஹ இதி நாம பவதி| ஏவமந்யத்ராப்யநுஸரணீயம்| உதகாதயஸ்த்விஹ கபகுணமேலகலக்ஷணார்தாஸ்தத்தத்கபகுணயுக்தா உபாத்தாஃ ஸஞ்ஜ்ஞாகரணார்தம்||௯-௧௧||
Adhikarana 8 (12-23) · Śloka 23
தத்ர ஶ்லோகாஃ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹவிஶேஷவிஜ்ஞாநார்தா பவந்தி-||௧௨||
அச்சஂ பஹு ஸிதஂ ஶீதஂ நிர்கந்தமுதகோபமம்|
ஶ்லேஷ்மகோபாந்நரோ மூத்ரமுதமேஹீ ப்ரமேஹதி||௧௩||
அத்யர்தமதுரஂ ஶீதமீஷத்பிச்சிலமாவிலம்|
காண்டேக்ஷுரஸமங்காஶஂ ஶ்லேஷ்மகோபாத் ப்ரமேஹதி||௧௪||
யஸ்ய பர்யுஷிதஂ மூத்ரஂ ஸாந்த்ரீபவதி பாஜநே|
புருஷஂ கபகோபேந தமாஹுஃ ஸாந்த்ரமேஹிநம்||௧௫||
யஸ்ய ஸஂஹந்யதே மூத்ரஂ கிஞ்சித் கிஞ்சித் ப்ரஸீததி|
ஸாந்த்ரப்ரஸாதமேஹீதி தமாஹுஃ ஶ்லேஷ்மகோபதஃ||௧௬||
ஶுக்லஂ பிஷ்டநிபஂ மூத்ரமபீக்ஷ்ணஂ யஃ ப்ரமேஹதி|
புருஷஂ கபகோபேந தமாஹுஃ ஶுக்லமேஹிநம்||௧௭||
ஶுக்ராபஂ ஶுக்ரமிஶ்ரஂ வா முஹுர்மேஹதி யோ நரஃ|
ஶுக்ரமேஹிநமாஹுஸ்தஂ புருஷஂ ஶ்லேஷ்மகோபதஃ||௧௮||
அத்யர்தமதுரஂ ஶீதஂ மூத்ரஂ மேஹதி யோ பஶம்|
ஶீதமேஹிநமாஹுஸ்தஂ புருஷஂ ஶ்லேஷ்மகோபதஃ||௧௯||
மூர்தாந்மூத்ரகதாந் தோஷாநணூந்மேஹதி யோ நரஃ|
ஸிகதாமேஹிநஂ வித்யாத்தஂ நரஂ ஶ்லேஷ்மகோபதஃ||௨௦||
மந்தஂ மந்தமவேகஂ து கச்ச்ரஂ யோ மூத்ரயேச்சநைஃ|
ஶநைர்மேஹிநமாஹுஸ்தஂ புருஷஂ ஶ்லேஷ்மகோபதஃ||௨௧||
தந்துபத்தமிவாலாலஂ பிச்சிலஂ யஃ ப்ரமேஹதி|
ஆலாலமேஹிநஂ வித்யாத்தஂ நரஂ ஶ்லேஷ்மகோபதஃ||௨௨||
இத்யேதே தஶ ப்ரமேஹாஃ ஶ்லேஷ்மப்ரகோபநிமித்தா வ்யாக்யாதா பவந்தி||௨௩||
View original
तत्र श्लोकाः श्लेष्मप्रमेहविशेषविज्ञानार्था भवन्ति-||१२||
अच्छं बहु सितं शीतं निर्गन्धमुदकोपमम्|
श्लेष्मकोपान्नरो मूत्रमुदमेही प्रमेहति||१३||
अत्यर्थमधुरं शीतमीषत्पिच्छिलमाविलम्|
काण्डेक्षुरसमङ्काशं श्लेष्मकोपात् प्रमेहति||१४||
यस्य पर्युषितं मूत्रं सान्द्रीभवति भाजने|
पुरुषं कफकोपेन तमाहुः सान्द्रमेहिनम्||१५||
यस्य संहन्यते मूत्रं किञ्चित् किञ्चित् प्रसीदति|
सान्द्रप्रसादमेहीति तमाहुः श्लेष्मकोपतः||१६||
शुक्लं पिष्टनिभं मूत्रमभीक्ष्णं यः प्रमेहति|
पुरुषं कफकोपेन तमाहुः शुक्लमेहिनम्||१७||
शुक्राभं शुक्रमिश्रं वा मुहुर्मेहति यो नरः|
शुक्रमेहिनमाहुस्तं पुरुषं श्लेष्मकोपतः||१८||
अत्यर्थमधुरं शीतं मूत्रं मेहति यो भृशम्|
शीतमेहिनमाहुस्तं पुरुषं श्लेष्मकोपतः||१९||
मूर्तान्मूत्रगतान् दोषानणून्मेहति यो नरः|
सिकतामेहिनं विद्यात्तं नरं श्लेष्मकोपतः||२०||
मन्दं मन्दमवेगं तु कृच्छ्रं यो मूत्रयेच्छनैः|
शनैर्मेहिनमाहुस्तं पुरुषं श्लेष्मकोपतः||२१||
तन्तुबद्धमिवालालं पिच्छिलं यः प्रमेहति|
आलालमेहिनं विद्यात्तं नरं श्लेष्मकोपतः||२२||
इत्येते दश प्रमेहाः श्लेष्मप्रकोपनिमित्ता व्याख्याता भवन्ति||२३||
விஶேஷவிஜ்ஞாநார்தா பவந்தீதி பரஸ்பரபிந்நலக்ஷணப்ரதிபாதகா இத்யர்தஃ| உதகோபமமிதி உதகவர்ணாதிதுல்யம்| நநு, இக்ஷுவாலிகாமேஹே காண்டேக்ஷுரஸஸங்காஶமிதி கிமித்யுச்யதே, இக்ஷுவாலிகாகாண்டேக்ஷ்வோரர்தாந்தரத்வாத்| நைவம், இக்ஷுவாலிகாரஸஸ்ய ததா காண்டேக்ஷுரஸஸ்ய சைகரூபதாப்ரதிபாதநார்தமுபயோருபாதாநஂ; கிஂவா, காண்டேக்ஷுரஸதுல்யோऽபி ததேக்ஷுவாலிகாரஸதுல்யஶ்சேக்ஷுவாலிகாமேஹோ பவதீத்யுபயோபாதாநாத்தர்ஶயதி | ஸஂஹந்யதே ஸ்த்யாநீபவதி| மூர்தாநிதி கடிநாந்| தோஷாநிதி ஜாதௌ பஹுவசநஂ, யேந தோஷோऽத்ரைக ஏவ ப்ரபூதஃ கபஃ| தந்துபத்தஂ தந்துவத்தீர்கமித்யர்தஃ| லாலாமிவாலாலஂ, ஸமந்தால்லாலாரூபமித்யர்தஃ| ப்ரதி ப்ரதி மேஹஂ ச ஶ்லேஷ்மகோபத இத்யாதிவசநஂ ஸுகக்ரஹணார்தம் | நசேஹ வாச்யம்- யத்- யதா ஶ்லேஷ்மகுணா தஶ ப்ரமேஹாஞ்ஜநயந்தி, ததா கிமித்யபராநபி குணஸஂஸர்காத்விகல்பாந்தரேண ந குர்வந்தீதி; யதோ பாவஸ்வபாவோऽயஂ- யதா தஷ்ட ஏவ பரஂ கல்ப்யதே நாதஷ்டஃ; நஹி ஸத்யபி பூதஸஂஸர்கபூயஸ்த்வே ரஸபூயஸ்த்வஂ பவதீதி வ்யவஸ்திதமேவ||௧௨-௨௩||
Adhikarana 9 (24-26) · Śloka 26
உஷ்ணாம்லலவணக்ஷாரகடுகாஜீர்ணபோஜநோபஸேவிநஸ்ததாऽதிதீக்ஷ்ணாதபாக்நிஸந்தாபஶ்ரம க்ரோதவிஷமாஹாரோபஸேவிநஶ்ச ததாவிதஶரீரஸ்யைவ க்ஷிப்ரஂ பித்தஂ ப்ரகோபமாபத்யதே, தத்து ப்ரகுபிதஂ தயைவாநுபூர்வ்யா ப்ரமேஹாநிமாந் ஷட் க்ஷிப்ரதரமபிநிர்வர்தயதி||௨௪||
தேஷாமபி து கலு பித்தகுணவிஶேஷேணைவ நாமவிஶேஷா பவந்தி; தத்யதா- க்ஷாரமேஹஶ்ச, காலமேஹஶ்ச, நீலமேஹஶ்ச, லோஹிதமேஹஶ்ச, மாஞ்ஜிஷ்டமேஹஶ்ச, ஹாரித்ரமேஹஶ்சேதி||௨௫||
தே ஷட்பிரேவ க்ஷாராம்லலவணகடுகவிஸ்ரோஷ்ணைஃ பித்தகுணைஃ பூர்வவத்யுக்தா பவந்தி||௨௬||
View original
उष्णाम्ललवणक्षारकटुकाजीर्णभोजनोपसेविनस्तथाऽतितीक्ष्णातपाग्निसन्तापश्रम क्रोधविषमाहारोपसेविनश्च तथाविधशरीरस्यैव क्षिप्रं पित्तं प्रकोपमापद्यते, तत्तु प्रकुपितं तयैवानुपूर्व्या प्रमेहानिमान् षट् क्षिप्रतरमभिनिर्वर्तयति||२४||
तेषामपि तु खलु पित्तगुणविशेषेणैव नामविशेषा भवन्ति; तद्यथा- क्षारमेहश्च, कालमेहश्च, नीलमेहश्च, लोहितमेहश्च, माञ्जिष्ठमेहश्च, हारिद्रमेहश्चेति||२५||
ते षड्भिरेव क्षाराम्ललवणकटुकविस्रोष्णैः पित्तगुणैः पूर्ववद्युक्ता भवन्ति||२६||
உஷ்ணேத்யாதிநா பித்தமேஹநிதாநம்| ஷட் க்ஷிப்ரதரமிதி ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹாபேக்ஷயா; ஶ்லேஷ்மணோ ஹி க்ஷிப்ரகாரி பித்தஂ, தேந க்ஷிப்ரதரோத்பாதோ யுக்தஃ| பூர்வவத்யுக்தா பவந்தீதி வைஷம்யஹாநிவத்தியுக்தைரித்யர்தஃ ||௨௪-௨௬||
Adhikarana 10 (27-35) · Śloka 35
ஸர்வ ஏவ தே யாப்யாஃ ஸஂஸஷ்டதோஷமேதஃஸ்தாநத்வாத்விருத்தோபக்ரமத்வாச்சேதி||௨௭||
தத்ர ஶ்லோகாஃ பித்தப்ரமேஹவிஶேஷவிஜ்ஞாநார்தா பவந்தி-||௨௮||
கந்தவர்ணரஸஸ்பர்ஶைர்யதா க்ஷாரஸ்ததாவிதம்|
பித்தகோபாந்நரோ மூத்ரஂ க்ஷாரமேஹீ ப்ரமேஹதி||௨௯||
மஸீவர்ணமஜஸ்ரஂ யோ மூத்ரமுஷ்ணஂ ப்ரமேஹதி|
பித்தஸ்ய பரிகோபேண தஂ வித்யாத் காலமேஹிநம்||௩௦||
சாஷபக்ஷநிபஂ மூத்ரமம்லஂ மேஹதி யோ நரஃ|
பித்தஸ்ய பரிகோபேண தஂ வித்யாந்நீலமேஹிநம்||௩௧||
விஸ்ரஂ லவணமுஷ்ணஂ ச ரக்தஂ மேஹதி யோ நரஃ|
பித்தஸ்ய பரிகோபேண தஂ வித்யாத்ரக்தமேஹிநம்||௩௨||
மஞ்ஜிஷ்டோதகஸங்காஶஂ பஶஂ விஸ்ரஂ ப்ரமேஹதி|
பித்தஸ்ய பரிகோபாத்தஂ வித்யாந்மாஞ்ஜிஷ்டமேஹிநம்||௩௩||
ஹரித்ரோதகஸங்காஶஂ கடுகஂ யஃ ப்ரமேஹதி|
பித்தஸ்ய பரிகோபாத்தஂ வித்யாத்தாரித்ரமேஹிநம்||௩௪||
இத்யேதே ஷட் ப்ரமேஹாஃ பித்தப்ரகோபநிமித்தா வ்யாக்யாதா பவந்தி||௩௫||
View original
सर्व एव ते याप्याः संसृष्टदोषमेदःस्थानत्वाद्विरुद्धोपक्रमत्वाच्चेति||२७||
तत्र श्लोकाः पित्तप्रमेहविशेषविज्ञानार्था भवन्ति-||२८||
गन्धवर्णरसस्पर्शैर्यथा क्षारस्तथाविधम्|
पित्तकोपान्नरो मूत्रं क्षारमेही प्रमेहति||२९||
मसीवर्णमजस्रं यो मूत्रमुष्णं प्रमेहति|
पित्तस्य परिकोपेण तं विद्यात् कालमेहिनम्||३०||
चाषपक्षनिभं मूत्रमम्लं मेहति यो नरः|
पित्तस्य परिकोपेण तं विद्यान्नीलमेहिनम्||३१||
विस्रं लवणमुष्णं च रक्तं मेहति यो नरः|
पित्तस्य परिकोपेण तं विद्याद्रक्तमेहिनम्||३२||
मञ्जिष्ठोदकसङ्काशं भृशं विस्रं प्रमेहति|
पित्तस्य परिकोपात्तं विद्यान्माञ्जिष्ठमेहिनम्||३३||
हरिद्रोदकसङ्काशं कटुकं यः प्रमेहति|
पित्तस्य परिकोपात्तं विद्याद्धारिद्रमेहिनम्||३४||
इत्येते षट् प्रमेहाः पित्तप्रकोपनिमित्ता व्याख्याता भवन्ति||३५||
ஸஂஸஷ்டதோஷமேதஃஸ்தாநத்வாதிதி ஸஂஸஷ்டஂ ஸந்நிகஷ்டஂ தோஷஸ்ய பித்தஸ்ய மேதஸஶ்ச ஸ்தாநஂ யஸ்மாத்; பித்தஸ்ய ஹ்யாமாஶயஃ ஸ்தாநஂ, ததா மேதஸோऽபி யத் ஸ்தாநஂ வபாவஹநஂ, ததப்யாமாஶயைகதேஶ ஏவ; தேந தோஷதூஷ்யயோஃ ஸ்தாநப்ரத்யாஸத்த்யா தூஷணஂ நித்யஂ ப்ரத்யாஸந்நத்வாத்துர்ஜயமிதி பாவஃ| கிஂவா ஸஂஸஷ்டதோஷஂ மேதோரூபஂ ஸ்தாநஂ யஸ்ய ஸ ததா, ஏஷ விருத்தோபக்ரமத்வே ஹேதுஃ| தேந, யஸ்மாத் பித்தரூபேண தோஷேண ஸம்பத்தஂ மேதோரூபஂ ஸ்தாநஂ, தஸ்மாத்விருத்தோபக்ரமதா| யத்தி பித்தஸ்ய மதுரஶீதாதி பத்யஂ, ததபத்யஂ மேதஸஃ; யச்ச மேதஸஃ கடுகாதி பத்யஂ, ததபத்யஂ பித்தஸ்ய| சகாராத்வ்யாதிப்ரபாவாச்ச யாப்யத்வமிதி தர்ஶயதி||௨௭-௩௫||
Adhikarana 11 (36-37) · Śloka 37
கஷாயகடுதிக்தரூக்ஷலகுஶீதவ்யவாயவ்யாயாமவமநவிரேசநாஸ்தாபந-ஶிரோவிரேசநாதியோகஸந்தாரணாநஶநாபிகாதாதபோத்வேகஶோகஶோணிதாதிஷேக- ஜாகரணவிஷமஶரீரந்யாஸாநுபஸேவமாநஸ்ய ததாவிதஶரீரஸ்யைவ க்ஷிப்ரஂ வாதஃ ப்ரகோபமாபத்யதே||௩௬||
ஸ ப்ரகுபிதஸ்ததாவிதே ஶரீரே விஸர்பந் யதா வஸாமாதாய மூத்ரவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி ப்ரதிபத்யதே ததா வஸாமேஹமபிநிர்வர்தயதி; யதா புநர்மஜ்ஜாநஂ மூத்ரபஸ்தாவாகர்ஷதி ததா மஜ்ஜமேஹமபிநிர்வர்தயதி; யதா து லஸீகாஂ மூத்ராஶயேऽபிவஹந்மூத்ரமநுபந்தஂ ச்யோதயதி லஸீகாதிபஹுத்வாத்விக்ஷேபணாச்ச வாயோஃ கல்வஸ்யாதிமூத்ரப்ரவத்திஸங்கஂ கரோதி, ததா ஸ மத்த இவ கஜஃ க்ஷரத்யஜஸ்ரஂ மூத்ரமவேகஂ, தஂ ஹஸ்திமேஹிநமாசக்ஷதே; ஓஜஃ புநர்மதுரஸ்வபாவஂ, தத் யதா ரௌக்ஷ்யாத்வாயுஃ கஷாயத்வேநாபிஸஂஸஜ்ய மூத்ராஶயேऽபிவஹதி ததா மதுமேஹஂ கரோதி||௩௭||
View original
कषायकटुतिक्तरूक्षलघुशीतव्यवायव्यायामवमनविरेचनास्थापन-शिरोविरेचनातियोगसन्धारणानशनाभिघातातपोद्वेगशोकशोणितातिषेक- जागरणविषमशरीरन्यासानुपसेवमानस्य तथाविधशरीरस्यैव क्षिप्रं वातः प्रकोपमापद्यते||३६||
स प्रकुपितस्तथाविधे शरीरे विसर्पन् यदा वसामादाय मूत्रवहानि स्रोतांसि प्रतिपद्यते तदा वसामेहमभिनिर्वर्तयति; यदा पुनर्मज्जानं मूत्रबस्तावाकर्षति तदा मज्जमेहमभिनिर्वर्तयति; यदा तु लसीकां मूत्राशयेऽभिवहन्मूत्रमनुबन्धं च्योतयति लसीकातिबहुत्वाद्विक्षेपणाच्च वायोः खल्वस्यातिमूत्रप्रवृत्तिसङ्गं करोति, तदा स मत्त इव गजः क्षरत्यजस्रं मूत्रमवेगं, तं हस्तिमेहिनमाचक्षते; ओजः पुनर्मधुरस्वभावं, तद् यदा रौक्ष्याद्वायुः कषायत्वेनाभिसंसृज्य मूत्राशयेऽभिवहति तदा मधुमेहं करोति||३७||
ரூக்ஷேத்யாதி வாதமேஹஸ்ய நிதாநம்| மூத்ரபஸ்தாவாகர்ஷதி மூத்ரபஸ்தௌ ஸ்தித ஆகர்ஷதி, அர்தாந்மூத்ரபஸ்திமேவ நயதி| லஸீகா மாஂஸத்வகந்தரே உதகபாகஃ| வக்ஷ்யதி ஹி ஶாரீரே- “யந்மாஂஸத்வகந்தரே உதகஂ, தல்லஸீகாஶப்தஂ லபதே” (ஶா.அ.௭) இத்யாதி| அநுபந்தமிதி அவிச்சேதேந| ச்யோதயதீதி பாதயதி| ரௌக்ஷ்யாத்வாயுஃ கஷாயத்வேநாபிஸஂஸஜ்யேதி மதுரமப்யோஜோ வாயுஃ ப்ரபாவாத் கஷாயரஸயுக்தஂ கத்வா ரௌக்ஷ்யாந்மூத்ராஶயேऽபிவஹதி, மூத்ராஶயஂ ரௌக்ஷ்யாச்சேதயித்வா ரூக்ஷஂ ச கத்வா நயத்யோஜஃ; ஸ்வமஹிம்நா ச வாயுரோஜஃ கஷாயஂ கரோதி, யதோ வாதோ ஹி வத்தஃ ப்ரபாவாத் கஷாயரஸஂ கரோதி||௩௬-௩௭||
Adhikarana 12 (38-46) · Śloka 46
இமாஂஶ்சதுரஃ ப்ரமேஹாந் வாதஜாநஸாத்யாநாசக்ஷதே பிஷஜஃ, மஹாத்யயிகத்வாத்விருத்தோபக்ரமத்வாச்சேதி||௩௮||
தேஷாமபி பூர்வவத்குணவிஶேஷேண நாமவிஶேஷா பவந்தி; தத்யதா- வஸாமேஹஶ்ச, மஜ்ஜமேஹஶ்ச, ஹஸ்திமேஹஶ்ச, மதுமேஹஶ்சேதி||௩௯||
தத்ர ஶ்லோகா வாதப்ரமேஹவிஶேஷவிஜ்ஞாநார்தா பவந்தி-||௪௦||
வஸாமிஶ்ரஂ வஸாபஂ வா முஹுர்மேஹதி யோ நரஃ|
வஸாமேஹிநமாஹுஸ்தமஸாத்யஂ வாதகோபதஃ||௪௧||
மஜ்ஜாநஂ ஸஹ மூத்ரேண முஹுர்மேஹதி யோ நரஃ|
மஜ்ஜமேஹிநமாஹுஸ்தமஸாத்யஂ வாதகோபதஃ||௪௨||
ஹஸ்தீ மத்த இவாஜஸ்ரஂ மூத்ரஂ க்ஷரதி யோ பஶம்|
ஹஸ்திமேஹிநமாஹுஸ்தமஸாத்யஂ வாதகோபதஃ||௪௩||
கஷாயமதுரஂ பாண்டு ரூக்ஷஂ மேஹதி யோ நரஃ|
வாதகோபாதஸாத்யஂ தஂ ப்ரதீயாந்மதுமேஹிநம்||௪௪||
இத்யேதே சத்வாரஃ ப்ரமேஹா வாதப்ரகோபநிமித்தா வ்யாக்யாதா பவந்தி||௪௫||
ஏவஂ த்ரிதோஷப்ரகோபநிமித்தா விஂஶதிஃ ப்ரமேஹா வ்யாக்யாதா பவந்தி||௪௬||
View original
इमांश्चतुरः प्रमेहान् वातजानसाध्यानाचक्षते भिषजः, महात्ययिकत्वाद्विरुद्धोपक्रमत्वाच्चेति||३८||
तेषामपि पूर्ववद्गुणविशेषेण नामविशेषा भवन्ति; तद्यथा- वसामेहश्च, मज्जमेहश्च, हस्तिमेहश्च, मधुमेहश्चेति||३९||
तत्र श्लोका वातप्रमेहविशेषविज्ञानार्था भवन्ति-||४०||
वसामिश्रं वसाभं वा मुहुर्मेहति यो नरः|
वसामेहिनमाहुस्तमसाध्यं वातकोपतः||४१||
मज्जानं सह मूत्रेण मुहुर्मेहति यो नरः|
मज्जमेहिनमाहुस्तमसाध्यं वातकोपतः||४२||
हस्ती मत्त इवाजस्रं मूत्रं क्षरति यो भृशम्|
हस्तिमेहिनमाहुस्तमसाध्यं वातकोपतः||४३||
कषायमधुरं पाण्डु रूक्षं मेहति यो नरः|
वातकोपादसाध्यं तं प्रतीयान्मधुमेहिनम्||४४||
इत्येते चत्वारः प्रमेहा वातप्रकोपनिमित्ता व्याख्याता भवन्ति||४५||
एवं त्रिदोषप्रकोपनिमित्ता विंशतिः प्रमेहा व्याख्याता भवन्ति||४६||
மஹாத்யயிகத்வாதிதி மஜ்ஜப்ரபதிஸாரபூததாதுக்ஷயகரத்வாத்| விருத்தோபக்ரமத்வஂ து யத்வாயோஃ ஸ்நிக்தாதி பத்யஂ, தந்மேதஸோऽபத்யமித்யாதி ஜ்ஞேயம்||௩௮-௪௬||
Adhikarana 13 (47) · Śloka 47
த்ரயஸ்து கலு தோஷாஃ ப்ரகுபிதாஃ ப்ரமேஹாநபிநிர்வர்தயிஷ்யந்த இமாநி பூர்வரூபாணி தர்ஶயந்தி; தத்யதா- ஜடிலீபாவஂ கேஶேஷு, மாதுர்யமாஸ்யஸ்ய, கரபாதயோஃ ஸுப்ததாதாஹௌ, முகதாலுகண்டஶோஷஂ, பிபாஸாம், ஆலஸ்யஂ, மலஂ காயே, காயச்சித்ரேஷூபதேஹஂ, பரிதாஹஂ ஸுப்ததாஂ சாங்கேஷு, ஷட்பதபிபீலிகாபிஶ்ச ஶரீரமூத்ராபிஸரணஂ, மூத்ரே ச மூத்ரதோஷாந், விஸ்ரஂ ஶரீரகந்தஂ, நித்ராஂ, தந்த்ராஂ ச ஸர்வகாலமிதி||௪௭||
View original
त्रयस्तु खलु दोषाः प्रकुपिताः प्रमेहानभिनिर्वर्तयिष्यन्त इमानि पूर्वरूपाणि दर्शयन्ति; तद्यथा- जटिलीभावं केशेषु, माधुर्यमास्यस्य, करपादयोः सुप्ततादाहौ, मुखतालुकण्ठशोषं, पिपासाम्, आलस्यं, मलं काये, कायच्छिद्रेषूपदेहं, परिदाहं सुप्ततां चाङ्गेषु, षट्पदपिपीलिकाभिश्च शरीरमूत्राभिसरणं, मूत्रे च मूत्रदोषान्, विस्रं शरीरगन्धं, निद्रां, तन्द्रां च सर्वकालमिति||४७||
த்ரயஸ்த்விதி த்ரயோऽபீத்யர்தஃ| தேந, ஸர்வப்ரமேஹாணாமப்யேததேவ ஸமாநஂ பூர்வரூபமிதி தர்ஶயதி||௪௭||
Adhikarana 14 (48-49) · Śloka 49
உபத்ரவாஸ்து கலு ப்ரமேஹிணாஂ தஷ்ணாதீஸாரஜ்வரதாஹதௌர்பல்யாரோசகாவிபாகாஃ பூதிமாஂஸபிடகாலஜீவித்ரத்யாதயஶ்ச தத்ப்ரஸங்காத்பவந்தி||௪௮||
தத்ர ஸாத்யாந் ப்ரமேஹாந் ஸஂஶோதநோபஶமநைர்யதார்ஹமுபபாதயஂஶ்சிகித்ஸேதிதி||௪௯||
View original
उपद्रवास्तु खलु प्रमेहिणां तृष्णातीसारज्वरदाहदौर्बल्यारोचकाविपाकाः पूतिमांसपिडकालजीविद्रध्यादयश्च तत्प्रसङ्गाद्भवन्ति||४८||
तत्र साध्यान् प्रमेहान् संशोधनोपशमनैर्यथार्हमुपपादयंश्चिकित्सेदिति||४९||
தத்ப்ரஸங்காத்பவந்தீதி ப்ரமேஹாத்யநுபந்தாத்பவந்தீத்யர்தஃ||௪௮-௪௯||
Adhikarana 15 (50-52) · Śloka 52
பவந்தி சாத்ர- கத்நுமப்யவஹார்யேஷு ஸ்நாநசங்க்ரமணத்விஷம்|
ப்ரமேஹஃ க்ஷிப்ரமப்யேதி நீடத்ருமமிவாண்டஜஃ||௫௦||
மந்தோத்ஸாஹமதிஸ்தூலமதிஸ்நிக்தஂ மஹாஶநம்|
மத்யுஃ ப்ரமேஹரூபேண க்ஷிப்ரமாதாய கச்சதி||௫௧||
யஸ்த்வாஹாரஂ ஶரீரஸ்ய தாதுஸாம்யகரஂ நரஃ|
ஸேவதே விவிதாஶ்சாந்யாஶ்சேஷ்டாஃ ஸ ஸுகமஶ்நுதே||௫௨||
View original
भवन्ति चात्र- गृध्नुमभ्यवहार्येषु स्नानचङ्क्रमणद्विषम्|
प्रमेहः क्षिप्रमभ्येति नीडद्रुममिवाण्डजः||५०||
मन्दोत्साहमतिस्थूलमतिस्निग्धं महाशनम्|
मृत्युः प्रमेहरूपेण क्षिप्रमादाय गच्छति||५१||
यस्त्वाहारं शरीरस्य धातुसाम्यकरं नरः|
सेवते विविधाश्चान्याश्चेष्टाः स सुखमश्नुते||५२||
யாதஶே புருஷே ப்ரமேஹோ பவதி ப்ராயஸ்தமாஹ- கத்நுமித்யாதி|- கத்நுஂ லுப்தம்| நீடத்ருமஃ பக்ஷிணாஂ வாஸவக்ஷஃ| மத்யுஃ ப்ரமேஹரூபேணேத்யாதிவசநாந்மந்தோத்ஸாஹாதியுக்தே ப்ரமேஹோ ஜாதோऽஸாத்ய ஏவ பவதீதி தர்ஶயதி| விவிதாஶ்சாந்யாஶ்சேஷ்டா இதி தாதுஸாம்யகரா இத்யர்தஃ||௫௦-௫௨||
Adhikarana 16 (53-55) · Śloka 55
தத்ர ஶ்லோகாஃ- ஹேதுர்வ்யாதிவிஶேஷாணாஂ ப்ரமேஹாணாஂ ச காரணம்|
தோஷதாதுஸமாயோகோ ரூபஂ விவிதமேவ ச||௫௩||
தஶ ஶ்லேஷ்மகதா யஸ்மாத் ப்ரமேஹாஃ ஷட் ச பித்தஜாஃ|
யதா ச வாயுஶ்சதுரஃ ப்ரமேஹாந் குருதே பலீ||௫௪||
ஸாத்யாஸாத்யவிஶேஷாஶ்ச பூர்வரூபாண்யுபத்ரவாஃ|
ப்ரமேஹாணாஂ நிதாநேऽஸ்மிந் க்ரியாஸூத்ரஂ ச பாஷிதம்||௫௫||
View original
तत्र श्लोकाः- हेतुर्व्याधिविशेषाणां प्रमेहाणां च कारणम्|
दोषधातुसमायोगो रूपं विविधमेव च||५३||
दश श्लेष्मकृता यस्मात् प्रमेहाः षट् च पित्तजाः|
यथा च वायुश्चतुरः प्रमेहान् कुरुते बली||५४||
साध्यासाध्यविशेषाश्च पूर्वरूपाण्युपद्रवाः|
प्रमेहाणां निदानेऽस्मिन् क्रियासूत्रं च भाषितम्||५५||
ஸங்க்ரஹே வ்யாதிவிஶேஷாணாமித்யநேந ‘இஹ கலு’ இத்யாதிக்ரந்தஂ ஸங்கஹ்ணாதி| ஸாத்யாஸாத்யவிஶேஷா இத்யத்ராஸாத்யவிஶேஷத்வேந பித்தஜாநாஂ யாப்யாநாஂ க்ரஹணம்||௫௩-௫௫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே நிதாநஸ்தாநே ப்ரமேஹநிதாநஂ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते निदानस्थाने प्रमेहनिदानं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே ப்ரமேஹநிதாநஂ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||