Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
அதாதோ ரக்தபித்தநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧||
இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
பித்தஂ யதாபூதஂ லோஹிதபித்தமிதி ஸஞ்ஜ்ஞாஂ லபதே, தத் வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௩||
View original
अथातो रक्तपित्तनिदानं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
पित्तं यथाभूतं लोहितपित्तमिति सञ्ज्ञां लभते, तद् व्याख्यास्यामः||३||
ஆத்யோத்பத்தௌ ஜ்வரஸந்தாபாத்ரக்தபித்தோத்பத்தேர்ஜ்வரமநு ரக்தபித்தநிதாநமுச்யதே| பித்தஂ யதாபூதமித்யாதிநா பித்தமேவாவஸ்தாவஶால்லோஹிதபித்தமித்யுச்யத இதி தர்ஶயதி, நது ரக்தஂ ச பித்தஂ ச ரக்தபித்தமிதி||௧-௩||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
யதா ஜந்துர்யவகோத்தாலககோரதூஷப்ராயாண்யந்நாநி புங்க்தே, பஶோஷ்ணதீக்ஷ்ணமபி சாந்யதந்நஜாதஂ நிஷ்பாவமாஷகுலத்தஸூபக்ஷாரோபஸஂஹிதஂ, ததிததிமண்டோதஶ்வித்கட்வராம்லகாஞ்ஜிகோபஸேகஂ வா, வாராஹமாஹிஷாவிகமாத்ஸ்யகவ்யபிஶிதஂ, பிண்யாகபிண்டாலுஶுஷ்கஶாகோபஹிதஂ, மூலகஸர்ஷபலஶுநகரஞ்ஜஶிக்ருமதுஶிக்ரு(கடயூஷ ) பூஸ்தணஸுமுகஸுரஸகுடேரககண்டீரகாலமாலகபர்ணாஸக்ஷவகபணிஜ்ஜகோபதஂஶஂ, ஸுராஸௌவீரதுஷோதகமைரேயமேதகமதூலகஶுக்தகுவலபதராம்லப்ராயாநுபாநஂ வா, பிஷ்டாந்நோத்தரபூயிஷ்டம்; உஷ்ணாபிதப்தோ வாऽதிமாத்ரமதிவேலஂ வாऽऽமஂ பயஃ பிபதி, பயஸா ஸமஶ்நாதி ரௌஹிணீகஂ , காணகபோதஂ வா ஸர்ஷபதைலக்ஷாரஸித்தஂ, குலத்தபிண்யாகஜாம்பவலகுசபக்வைஃ ஶௌக்திகைர்வா ஸஹ க்ஷீரஂ பிபத்யுஷ்ணாபிதப்தஃ ; தஸ்யைவமாசரதஃ பித்தஂ ப்ரகோபமாபத்யதே, லோஹிதஂ ச ஸ்வப்ரமாணமதிவர்ததே|
தஸ்மிந் ப்ரமாணாதிவத்தே பித்தஂ ப்ரகுபிதஂ ஶரீரமநுஸர்பத்யதேவ யகத்ப்லீஹப்ரபவாணாஂ லோஹிதவஹாநாஂ ச ஸ்ரோதஸாஂ லோஹிதாபிஷ்யந்தகுரூணி முகாந்யாஸாத்ய ப்ரதிருந்த்யாத் ததேவ லோஹிதஂ தூஷயதி||௪||
View original
यदा जन्तुर्यवकोद्दालककोरदूषप्रायाण्यन्नानि भुङ्क्ते, भृशोष्णतीक्ष्णमपि चान्यदन्नजातं निष्पावमाषकुलत्थसूपक्षारोपसंहितं, दधिदधिमण्डोदश्वित्कट्वराम्लकाञ्जिकोपसेकं वा, वाराहमाहिषाविकमात्स्यगव्यपिशितं, पिण्याकपिण्डालुशुष्कशाकोपहितं, मूलकसर्षपलशुनकरञ्जशिग्रुमधुशिग्रु(खडयूष ) भूस्तृणसुमुखसुरसकुठेरकगण्डीरकालमालकपर्णासक्षवकफणिज्झकोपदंशं, सुरासौवीरतुषोदकमैरेयमेदकमधूलकशुक्तकुवलबदराम्लप्रायानुपानं वा, पिष्टान्नोत्तरभूयिष्ठम्; उष्णाभितप्तो वाऽतिमात्रमतिवेलं वाऽऽमं पयः पिबति, पयसा समश्नाति रौहिणीकं , काणकपोतं वा सर्षपतैलक्षारसिद्धं, कुलत्थपिण्याकजाम्बवलकुचपक्वैः शौक्तिकैर्वा सह क्षीरं पिबत्युष्णाभितप्तः ; तस्यैवमाचरतः पित्तं प्रकोपमापद्यते, लोहितं च स्वप्रमाणमतिवर्तते|
तस्मिन् प्रमाणातिवृत्ते पित्तं प्रकुपितं शरीरमनुसर्पद्यदेव यकृत्प्लीहप्रभवाणां लोहितवहानां च स्रोतसां लोहिताभिष्यन्दगुरूणि मुखान्यासाद्य प्रतिरुन्ध्यात् तदेव लोहितं दूषयति||४||
யதா ஜந்துரித்யாதிநா நிதாநமுச்யதே| யவகஃ வ்ரீஹிவிஶேஷஃ; உத்தாலஃ வநகோத்ரவஃ; கோரதூஷஃ யத்யப்யந்நபாநே பித்தஹர உக்தஸ்ததாऽப்யஸ்ய நிஷ்பாவாதியுக்தஸ்ய ஸஂயோகமஹிம்நா ரக்தபித்தநிதாநத்வஂ ஜ்ஞேயம், ஏவமந்யத்ராபி ரக்தபித்தநிதாநத்வேநேஹோக்தக்ஷீராதௌ ஜ்ஞேயம்| ததிமண்டஃ மஸ்து, உதஶ்வித் அர்தஜலஂ தக்ரஂ, கட்வரஂ நிர்ஜலஂ, கிஂவா அம்லஂ தக்ரம்| மதுஶிக்ருஃ ஸ்வல்பஶோபாஞ்ஜநகஃ| கடயூஷஃ ராககர்பூர இதி க்யாதஃ| ஸுமுகாதயஃ பணிஜ்ஜகாந்தாஃ பர்ணாஸபேதாஃ| உபதஂஶமிதி மூலகாதீநி காதயித்வா யாவகாத்யந்நஂ புங்க்தே இத்யர்தஃ| மதூலகஃ கோதூமவிஶேஷஃ| ஶுக்தஃ ஸந்தாநவிஶேஷஃ| பிஷ்டாந்நமுத்தரத்ர போஜநஸ்ய பூயிஷ்டஂ யத்ர தத் பிஷ்டாந்நோத்தரபூயிஷ்டம்| அதிவேலமிதி புநஃ புநஃ| ரௌஹிணீகஂ ரோஹிணீஶாகம்| ஶௌக்திகைரிதி பதரீபலைஃ| ஆமமித்யுத்தரேண ஸம்பத்யதே| ஸ்வப்ரமாணமதிவர்ததே ப்ரவர்தத இத்யர்தஃ| யதேவேத்யநேந ஏவமபி ப்ரகுபிதஸ்ய பித்தஸ்ய ய ஏவாஂஶ உக்தஸம்ப்ராப்திமாந் பவதி ஸ ஏவ ரக்தஂ தூஷயதி நாந்ய இதி தர்ஶயதி| லோஹிதாபிஷ்யந்தகுரூணி ப்ரவத்தலோஹிதஸ்யந்தேந குரூணி உத்ஸந்நாநி விவதாநீதி யாவத்| ப்ரதிருந்த்யாத் ‘வத்தேந ஶோணிதேந’ இதி ஶேஷஃ; ‘ப்ரதிபத்யதே’ இதி பாடபக்ஷே து ‘ஶோணிதம்’ இதி ஶேஷஃ, தேந ஶோணிதஂ ப்ரதிபத்யத இத்யர்தஃ| யகத்ப்லீஹப்ரபவாணாமித்யஸ்ய விஶேஷணஂ- லோஹிதவஹாநாமிதி| சகாரோऽவதாரணே| வக்ஷ்யதி ச ரக்தபித்தசிகித்ஸிதே- “ப்லீஹாநஂ ச யகச்சைவ தததிஷ்டாய வர்ததே| ஸ்ரோதாஂஸி ரக்தவாஹீநி தந்மூலாநி ஹி தேஹிநாம்” (சி.அ.௪) இதி||௪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ஸஂஸர்கால்லோஹிதப்ரதூஷணால்லோஹிதகந்தவர்ணாநுவிதாநாச்ச பித்தஂ லோஹிதபித்தமித்யாசக்ஷதே||௫||
View original
संसर्गाल्लोहितप्रदूषणाल्लोहितगन्धवर्णानुविधानाच्च पित्तं लोहितपित्तमित्याचक्षते||५||
ஏவஂ ரக்ததூஷகே பித்தே யதா ரக்தபித்தஸஞ்ஜ்ஞா பவதி, ததாஹ- ஸஂஸர்காதித்யாதி| ஸஂஸர்காத் லோஹிதஸம்பந்தாத்| லோஹிதகந்தவர்ணாநுவிதாநாதிதி லோஹிதஸதஶகந்தவர்ணயுக்தத்வாத்| ஏதேந, ‘ரக்தயுக்தஂ பித்தஂ ரக்தபித்தம்’ இதி ப்ரதமா நிருக்திஃ, ‘ரக்தே தூஷ்யே பித்தம்’ இதி த்விதீயா, ‘ரக்தவத் பித்தஂ ரக்தபித்தம்’ இதி ததீயா தர்ஶ்யதே| உக்தஂ ச சிகித்ஸிதே- “ஸஂஸர்காத்தூஷணாத்தத்து ஸாமாந்யாத்கந்தவர்ணயோஃ| ரக்தஸ்ய பித்தமாக்யாதஂ ரக்தபித்தஂ மநீஷிபிஃ”- (சி.அ.௪) இதி| ஏததேவ ச ரக்தபித்தஸ்ய ஸாமாந்யலக்ஷணஂ- யத்- ரக்தகந்தவர்ணாநுவிதாநஂ; விஶேஷலக்ஷணஂ து ஊர்த்வாதிபேதேந கபாதிஸம்பந்தாதேவேஹ போத்தவ்யஂ; சிகித்ஸிதேऽபி ‘ஸாந்த்ரஂ ஸபாண்டு’ (சி.அ.௪) இத்யாதிநா லக்ஷணஂ வக்ஷ்யதி||௫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
தஸ்யேமாநி பூர்வரூபாணி பவந்தி; தத்யதா- அநந்நாபிலாஷஃ, புக்தஸ்ய விதாஹஃ, ஶுக்தாம்லகந்தரஸ உத்காரஃ, சர்தேரபீக்ஷ்ணமாகமநஂ, சர்திதஸ்ய பீபத்ஸதா, ஸ்வரபேதோ, காத்ராணாஂ ஸதநஂ, பரிதாஹஃ, முகாத்தூமாகம இவ, லோஹலோஹிதமத்ஸ்யாமகந்தித்வமிவ சாஸ்யஸ்ய, ரக்தஹரிதஹாரித்ரத்வமங்காவயவஶகந்மூத்ரஸ்வேதலாலாஸிங்காணகாஸ்யகர்ணமலபிடகோலிகாபிடகாநாம் , அங்கவேதநா, லோஹிதநீலபீதஶ்யாவாநாமர்சிஷ்மதாஂ ச ரூபாணாஂ ஸ்வப்நே தர்ஶநமபீக்ஷ்ணமிதி (லோஹிதபித்தபூர்வரூபாணி பவந்தி)||௬||
View original
तस्येमानि पूर्वरूपाणि भवन्ति; तद्यथा- अनन्नाभिलाषः, भुक्तस्य विदाहः, शुक्ताम्लगन्धरस उद्गारः, छर्देरभीक्ष्णमागमनं, छर्दितस्य बीभत्सता, स्वरभेदो, गात्राणां सदनं, परिदाहः, मुखाद्धूमागम इव, लोहलोहितमत्स्यामगन्धित्वमिव चास्यस्य, रक्तहरितहारिद्रत्वमङ्गावयवशकृन्मूत्रस्वेदलालासिङ्घाणकास्यकर्णमलपिडकोलिकापिडकानाम् , अङ्गवेदना, लोहितनीलपीतश्यावानामर्चिष्मतां च रूपाणां स्वप्ने दर्शनमभीक्ष्णमिति (लोहितपित्तपूर्वरूपाणि भवन्ति)||६||
பூர்வரூபே சர்திதஸ்ய பீபத்ஸதா வைவர்ண்யவைகந்த்யாதியோகாத்| பிடகோலிகா நேத்ரமலஃ| அங்கவேதநா அங்கமர்தஃ||௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
உபத்ரவாஸ்து கலு தௌர்பல்யாரோசகாவிபாகஶ்வாஸகாஸஜ்வராதீஸாரஶோபஶோஷபாண்டுரோகாஃ ஸ்வரபேதஶ்ச||௭||
View original
उपद्रवास्तु खलु दौर्बल्यारोचकाविपाकश्वासकासज्वरातीसारशोफशोषपाण्डुरोगाः स्वरभेदश्च||७||
வ்யாதேரஸாத்யத்வஸ்ய தர்மஸ்ய க்யாபகாந் லிங்கவிஶேஷாநுபத்ரவாக்யாநாஹ- உபத்ரவாஸ்த்வித்யாதி| ஏதேநோபத்ரவஸ்ய லிங்கபூதத்வேந நிதாநபஞ்சகாநதிரிக்தத்வம்| ரக்தபித்தே சைதே உபத்ரவாஃ ப்ராயோபாவித்வேந நியதா இத்யபிதீயந்தே; ஜ்வரே தூபத்ரவா நியதா ந ஸந்தி, தேந தத்ர நோக்தாஃ; ஏவஂ குல்மாதாவபி ப்ராயோபாவித்வேநோபத்ரவகதநஂ வ்யாக்யேயம்| ஸ்வரபேதஶ்சேதி பதக்பாடேந ஸ்வரபேதஸ்ய ப்ராயோபாவித்வமாஹ||௭||
Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 9
மார்கௌ புநரஸ்ய த்வௌ ஊர்த்வஂ, சாதஶ்ச|
தத்பஹுஶ்லேஷ்மணி ஶரீரே ஶ்லேஷ்மஸஂஸர்காதூர்த்வஂ ப்ரதிபத்யமாநஂ கர்ணநாஸிகாநேத்ராஸ்யேப்யஃ ப்ரச்யவதே, பஹுவாதே து ஶரீரே வாதஸஂஸர்காததஃ ப்ரதிபத்யமாநஂ மூத்ரபுரீஷமார்காப்யாஂ ப்ரச்யவதே, பஹுஶ்லேஷ்மவாதே து ஶரீரே ஶ்லேஷ்மவாதஸஂஸர்காத்த்வாவபி மார்கௌ ப்ரதிபத்யதே, தௌ மார்கௌ ப்ரதிபத்யமாநஂ ஸர்வேப்ய ஏவ யதோக்தேப்யஃ கேப்யஃ ப்ரச்யவதே ஶரீரஸ்ய||௮||
தத்ர யதூர்த்வபாகஂ தத் ஸாத்யஂ, விரேசநோபக்ரமணீயத்வாத்பஹ்வௌஷதத்வாச்ச; யததோபாகஂ தத்யாப்யஂ, வமநோபக்ரமணீயத்வாதல்பௌஷதத்வாச்ச; யதுபயபாகஂ ததஸாத்யஂ, வமநவிரேசநாயோகித்வாதநௌஷதத்வாச்சேதி||௯||
View original
मार्गौ पुनरस्य द्वौ ऊर्ध्वं, चाधश्च|
तद्बहुश्लेष्मणि शरीरे श्लेष्मसंसर्गादूर्ध्वं प्रतिपद्यमानं कर्णनासिकानेत्रास्येभ्यः प्रच्यवते, बहुवाते तु शरीरे वातसंसर्गादधः प्रतिपद्यमानं मूत्रपुरीषमार्गाभ्यां प्रच्यवते, बहुश्लेष्मवाते तु शरीरे श्लेष्मवातसंसर्गाद्द्वावपि मार्गौ प्रतिपद्यते, तौ मार्गौ प्रतिपद्यमानं सर्वेभ्य एव यथोक्तेभ्यः खेभ्यः प्रच्यवते शरीरस्य||८||
तत्र यदूर्ध्वभागं तत् साध्यं, विरेचनोपक्रमणीयत्वाद्बह्वौषधत्वाच्च; यदधोभागं तद्याप्यं, वमनोपक्रमणीयत्वादल्पौषधत्वाच्च; यदुभयभागं तदसाध्यं, वमनविरेचनायोगित्वादनौषधत्वाच्चेति||९||
ஸாத்யத்வாதிவிஶேஷஸ்ய ததா கபாதிஸம்பந்தஸ்ய ச மார்கவிஶேஷகதஸ்ய ப்ரதிபாதநார்தஂ மார்கமாஹ- மார்காவித்யாதி| பஹுஶ்லேஷ்மணி ஶரீரே ஶ்லேஷ்மஸஂஸர்காதிதி வசநேந ஊர்த்வகே ரக்தபித்தே ஶ்லேஷ்மஸம்பந்தஃ காரணாந்தரசிதேநாபி ஶ்லேஷ்மணா பவதீதி தர்ஶயதி| யத்து ரக்தபித்தநிதாநஜந்யத்வஂ கபஸ்ய, தந்நாவஶ்யஂ பவதி; அத ஏவ “ஸ்நிக்தோஷ்ணமுஷ்ணரூக்ஷஂ ச ரக்தபித்தஸ்ய காரணம்| அதோகஸ்யோத்தரஂ ப்ராயஃ” (சி.அ.௪) இத்யாதௌ ப்ராயஃஶப்தஂ கதவாந்| ஏவஂ ‘பஹுவாதே து’ இத்யத்ராபி வ்யாக்யேயம்| கேப்ய இதி ரந்த்ரேப்யஃ| விரேசநோபக்ரமணீயத்வாதிதி ஏதச்ச ஶ்லோகேந ஸ்வயமேவ வ்யாகரிஷ்யதி||௮-௯||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ரக்தபித்தப்ரகோபஸ்து கலு புரா தக்ஷயஜ்ஞோத்த்வஂஸே ருத்ரகோபாமர்ஷாக்நிநா ப்ராணிநாஂ பரிகதஶரீரப்ராணாநாமபவஜ்ஜ்வரமநு||௧௦||
View original
रक्तपित्तप्रकोपस्तु खलु पुरा दक्षयज्ञोद्ध्वंसे रुद्रकोपामर्षाग्निना प्राणिनां परिगतशरीरप्राणानामभवज्ज्वरमनु||१०||
ரக்தபித்தஸ்யாப்யாக்நேயத்வப்ரதிபாதநார்தஂ பூர்வோத்பத்திமாஹ- ரக்தேத்யாதி| கோபயுக்தஃ அமர்ஷஃ, அமர்ஷஃ அபிநிவேஶஃ; அந்யத்ராபி ச கோபாமர்ஷயோர்பேத உக்தஃ; யதா- “அமர்ஷஸஂரம்பவிநக்நபாவாஃ ஸந்தர்ஜநாபித்ரவணௌஷ்ண்யரோஷாஃ” (சி.அ.௯) இதி||௧௦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
தஸ்யாஶுகாரிணோ தாவாக்நேரிவாபதிதஸ்யாத்யயிகஸ்யாஶு ப்ரஶாந்த்யை ப்ரயதிதவ்யஂ மாத்ராஂ தேஶஂ காலஂ சாபிஸமீக்ஷ்ய ஸந்தர்பணேநாபதர்பணேந வா மதுமதுரஶிஶிரதிக்தகஷாயைரப்யவஹார்யைஃ ப்ரதேஹபரிஷேகாவகாஹஸஂஸ்பர்ஶநைர்வமநாத்யைர்வா தத்ராவஹிதேநேதி||௧௧||
View original
तस्याशुकारिणो दावाग्नेरिवापतितस्यात्ययिकस्याशु प्रशान्त्यै प्रयतितव्यं मात्रां देशं कालं चाभिसमीक्ष्य सन्तर्पणेनापतर्पणेन वा मृदुमधुरशिशिरतिक्तकषायैरभ्यवहार्यैः प्रदेहपरिषेकावगाहसंस्पर्शनैर्वमनाद्यैर्वा तत्रावहितेनेति||११||
ஸந்தர்பணேநேதி அதோகஸ்ய, அபதர்பணேநேதி ஊர்த்வகஸ்ய| ஸஂஸ்பஶ்யத இதி ஸஂஸ்பர்ஶநஂ முக்தாதி||௧௧||
Adhikarana 9 (12-14) · Śloka 14
பவந்தி சாத்ர- ஸாத்யஂ லோஹிதபித்தஂ தத்யதூர்த்வஂ ப்ரதிபத்யதே|
விரேசநஸ்ய யோகித்வாத்பஹுத்வாத்பேஷஜஸ்ய ச||௧௨||
விரேசநஂ து பித்தஸ்ய ஜயார்தே பரமௌஷதம்|
யஶ்ச தத்ராந்வயஃ ஶ்லேஷ்மா தஸ்ய சாநதமஂ ஸ்மதம்||௧௩||
பவேத்யோகாவஹஂ தத்ர மதுரஂ சைவ பேஷஜம்|
தஸ்மாத் ஸாத்யஂ மதஂ ரக்தஂ யதூர்த்வஂ ப்ரதிபத்யதே||௧௪||
View original
भवन्ति चात्र- साध्यं लोहितपित्तं तद्यदूर्ध्वं प्रतिपद्यते|
विरेचनस्य योगित्वाद्बहुत्वाद्भेषजस्य च||१२||
विरेचनं तु पित्तस्य जयार्थे परमौषधम्|
यश्च तत्रान्वयः श्लेष्मा तस्य चानधमं स्मृतम्||१३||
भवेद्योगावहं तत्र मधुरं चैव भेषजम्|
तस्मात् साध्यं मतं रक्तं यदूर्ध्वं प्रतिपद्यते||१४||
ஊர்த்வகஸ்ய விரேசநயோக்யதாஂ விவேசயதி- விரேசநமித்யாதி| ஊர்த்வகே ரக்தபித்தே பித்தஂ ப்ரதாநமநுபந்தஶ்ச ஶ்லேஷ்மா, ரக்தபித்தாக்யவ்யாதிர்ஜேதவ்யஃ; தத்ர பித்தஸ்ய ஜயார்தே விரேசநஂ தாவத் பரமௌஷதஂ, “விரேசநஂ பித்தஹராணாம்” (ஸூ.அ.௨௫) இதி வசநாதிதி பாவஃ, யஶ்ச தத்ராந்வயஃ அநுபந்தஸ்வரூபஃ ஶ்லேஷ்மா, தஸ்ய ச ஜயார்தே அநதமமதமஂ ந பவதி மத்யமமித்யர்தஃ; வசநஂ ஹி- “பித்தஂ வா கபபித்தஂ வா பித்தாஶயகதஂ ஹரேத்| ஸ்ரஂஸநஂ” (சி.அ.௩) இதி| யோகாவஹஂ ச தத்ரேதி தத்ரோர்த்வகே ரக்தபித்தே தத்விரேசநஂ யோகாவஹஂ பவதி, ப்ரதிமார்கஹரணரூபத்வாதித்யர்தஃ; அநேந ச வ்யாதிப்ரத்யநீகத்வமுச்யதே| ஏவஂ வ்யாதிப்ரதாநகாரணே பித்தே ப்ரதாநஶமக(ந)த்வாத், ததா மத்யகுபிதே ச கபே மத்யபேஷஜத்வாத், ப்ரதிமார்கஹரணரூபதயா ச வ்யாதிப்ரத்யநீகத்வாத் விரேசநமூர்த்வகே ஸாது பேஷஜம்| மதுரஂ சைவ பேஷஜமித்யத்ர ஏவஶப்தோऽப்யர்தஃ; தேந, திக்தகஷாயௌ தாவத்பேஷஜே பவத ஏவ பித்தகபப்ரத்யநீகத்வாத், மதுரமபி லங்கநாதிநா கபே ஜிதே பேஷஜஂ பவதீத்யர்தஃ||௧௨-௧௪||
Adhikarana 10 (15-17) · Śloka 17
ரக்தஂ து யததோபாகஂ தத்யாப்யமிதி நிஶ்சிதம்|
வமநஸ்யால்பயோகித்வாதல்பத்வாத்பேஷஜஸ்ய ச||௧௫||
வமநஂ ஹி ந பித்தஸ்ய ஹரணே ஶ்ரேஷ்டமுச்யதே|
யஶ்ச தத்ராந்வயோ வாயுஸ்தச்சாந்தௌ சாவரஂ ஸ்மதம்||௧௬||
தச்சாயோகாவஹஂ தத்ர கஷாயஂ திக்தகாநி ச|
தஸ்மாத்யாப்யஂ ஸமாக்யாதஂ யதுக்தமநுலோமகம் ||௧௭||
View original
रक्तं तु यदधोभागं तद्याप्यमिति निश्चितम्|
वमनस्याल्पयोगित्वादल्पत्वाद्भेषजस्य च||१५||
वमनं हि न पित्तस्य हरणे श्रेष्ठमुच्यते|
यश्च तत्रान्वयो वायुस्तच्छान्तौ चावरं स्मृतम्||१६||
तच्चायोगावहं तत्र कषायं तिक्तकानि च|
तस्माद्याप्यं समाख्यातं यदुक्तमनुलोमगम् ||१७||
அதோகே வமநஸ்யாயோகிதாஂ விவேசயதி- வமநஂ ஹீத்யாதி| பித்தஸ்ய ரக்தபித்தமூலஸ்ய ஹரணே ந ஶ்ரேஷ்டஂ வமநஂ; வமநஂ ஹி கபாநுகஂ பித்தஂ ஹரதி, ந பித்தே ப்ராதாந்யேந க்ரியதே| தச்சாந்தௌ சாவரமிதி வாதஹரணே த்வப்ரதாநமேவ வமநஂ, வாதஹரணேऽயுக்தத்வாதேவ வமநஸ்ய| தச்சாயோகாவஹமிதி தத்வமநஂ ப்ரதிமார்கஹரணரூபதயா யோகாவஹமபி ஸத் பித்தவாதயோருக்தேந ந்யாயேநாயௌகிகத்வேநாயோகாவஹமித்யர்தஃ| கஷாயஂ திக்தகாநி ச அயோகாவஹாநீதி யோஜநா, கஷாயதிக்தயோர்வாதப்ரதிகூலத்வாதித்யர்தஃ; ஏவஂ மதுரமேகமவஶிஷ்டமதோகே ரக்தபித்தே பேஷஜஂ பவதி; தேநால்பௌஷதத்வஂ ஸித்தம்| அம்லலவணகடுகாநாஂ து பித்தவிருத்தத்வேந ரக்தபித்தே ப்ரஸக்திரபி நாஸ்தீதி பாவஃ||௧௫-௧௭||
Adhikarana 11 (18-20) · Śloka 21
ரக்தபித்தஂ து யந்மார்கௌ த்வாவபி ப்ரதிபத்யதே|
அஸாத்யமிதி தஜ்ஜ்ஞேயஂ பூர்வோக்தாதேவ காரணாத்||௧௮||
நஹி ஸஂஶோதநஂ கிஞ்சிதஸ்த்யஸ்ய ப்ரதிமார்ககம்|
ப்ரதிமார்கஂ ச ஹரணஂ ரக்தபித்தே விதீயதே||௧௯||
ஏவமேவோபஶமநஂ ஸர்வஶோ நாஸ்ய வித்யதே|
ஸஂஸஷ்டேஷு ச தோஷேஷு ஸர்வஜிச்சமநஂ மதம் ||௨௦||
இத்யுக்தஂ த்ரிவிதோதர்கஂ ரக்தஂ மார்கவிஶேஷதஃ|௨௧|
View original
रक्तपित्तं तु यन्मार्गौ द्वावपि प्रतिपद्यते|
असाध्यमिति तज्ज्ञेयं पूर्वोक्तादेव कारणात्||१८||
नहि संशोधनं किञ्चिदस्त्यस्य प्रतिमार्गगम्|
प्रतिमार्गं च हरणं रक्तपित्ते विधीयते||१९||
एवमेवोपशमनं सर्वशो नास्य विद्यते|
संसृष्टेषु च दोषेषु सर्वजिच्छमनं मतम् ||२०||
इत्युक्तं त्रिविधोदर्कं रक्तं मार्गविशेषतः|२१|
பூர்வோக்தாதிதி வமநவிரேசநாயௌகிகத்வாதநௌஷதத்வாச்ச| வமநவிரேசநாயௌகிகத்வஂ வ்யுத்பாதயதி- ந ஹீத்யாதி| ஸஂஶோதநமிதி ஸாமாந்யவசநேந பஸ்திஶிரோவிரேசநயோரபி ப்ரதிக்ஷேபஂ ஸூசயதி| யததோபாகஂ விரேசநஂ தததோபாகஂ ரக்தபித்தஂ கோபயதி, யதூர்த்வபாகஂ வமநஂ ததூர்த்வபாகஂ ரக்தபித்தஂ கோபயதி; அதோ நாஸ்த்யுபயமார்கே ரக்தபித்தே ஶோதநம்| அதாநுகுணமேவ ஶோதநஂ கபச்சர்த்யாமிவ வமநஂ ரக்தபித்தே பவதீத்யாஹ- ப்ரதிமார்கஂ சேத்யாதி| ரக்தபித்தவ்யாதிமஹிம்நா ப்ரதிமார்கஹரணமேவ பேஷஜஂ பவதி நாந்யதித்யர்தஃ| அதாத்ரைவஂ ஸஂஶோதநஂ மா பவது பேஷஜஂ, ஸஂஶமநஂ பேஷஜஂ பவத்வித்யாஹ- ஏவமேவேத்யாதி| உபயமார்காநுஸாரித்வேந வாதகபாநுபந்தத்வாத் யதா யௌகிகஂ ஸஂஶோதநஂ நாஸ்தி ததோபஶமநமபி யுகபத்வாதகபஶமகத்வாபாவாந்நாஸ்தீத்யர்தஃ| ஸர்வஶோ ந வித்யத இதி கிஞ்சிதபி ந வித்யத இதி| ஏததேவோபஶமநபேஷஜாபாவஂ ஸ்போடயதி- ஸஂஸஷ்டேஷ்வித்யாதி| ஸஂஸஷ்டேஷ்விதி ஸந்நிபாதேஷ்விதி போத்தவ்யம்| ஸர்வஜிதிதி அநுபந்தபூதவாதகபமூலபூதபித்தஜித்; மதுரஂ ஹி கபகாரி, திக்தகஷாயௌ து வாதகரௌ, ஶேஷாஸ்து பித்தகரா ஏவேதி பாவஃ| கிஂவா, ஏவமேவேதி விநா பேஷஜஂ நோபஶமநஂ ரக்தபித்தஸ்ய பவதீதி யோஜநீயம்| த்ரிவிதோதர்கமிதி த்ரிவிதாயதீயபலஂ, தச்ச ஸாத்யத்வ யாப்யத்வ ப்ரத்யாக்யேயத்வரூபம்||௧௮-௨௦||-
Adhikarana 12 (21-22) · Śloka 23
ஏப்யஸ்து கலு ஹேதுப்யஃ கிஞ்சித்ஸாத்யஂ ந ஸித்யதி||௨௧||
ப்ரேஷ்யோபகரணாபாவாத்தௌராத்ம்யாத்வைத்யதோஷதஃ|
அகர்மதஶ்ச ஸாத்யத்வஂ கஶ்சித்ரோகோऽதிவர்ததே||௨௨||
தத்ராஸாத்யத்வமேகஂ ஸ்யாத் ஸாத்யயாப்யபரிக்ரமாத்|௨௩|
View original
एभ्यस्तु खलु हेतुभ्यः किञ्चित्साध्यं न सिध्यति||२१||
प्रेष्योपकरणाभावाद्दौरात्म्याद्वैद्यदोषतः|
अकर्मतश्च साध्यत्वं कश्चिद्रोगोऽतिवर्तते||२२||
तत्रासाध्यत्वमेकं स्यात् साध्ययाप्यपरिक्रमात्|२३|
அஸாத்யதோபோத்தாதேநேதரவ்யாதிஸாதாரணாந்யப்யஸாத்யதாபத்திகாரணாந்யாஹ- ஏப்யஸ்த்வித்யாதி| உபகரணாபாவாதிதி பேஷஜாபாவாத்| தௌராத்ம்யாதிதி ஆதுரஸ்யாநாத்மவத்த்வாத்| அகர்மத இத்யத்ர குத்ஸாயாஂ நஞ், அபுத்ர இதி யதா; தேந, அகர்மதஃ அஸம்யக்சிகித்ஸாத இத்யர்தஃ; கிஂவா அகர்மத இதி அதர்மாதஸாத்யவ்யாதிஜநகாத்| கஶ்சிதிதிவசநேந அசிகித்ஸயா ந ஸர்வே திலாலகமஶகாதயோऽவஶ்யமஸாத்யா பவந்தீதி தர்ஶயதி, தேஷாமசிகித்ஸாயாமபி ஸாத்யத்வாத்| ப்ரேஷ்யாதிதோஷேண ப்ரகதே ரக்தபித்தேऽஸாத்யத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| தத்ரேதி ரக்தபித்தே| அஸாத்யத்வமேகமிதி அஸாத்யத்வமேவ பரஂ ஸ்யாத்| ஸாத்யயாப்யபரிக்ரமாதிதி ஸாத்யயாப்யமார்காப்யாஂ பரிக்ரமாதுபயமார்காநுஸாரித்வாதித்யர்தஃ; கிஂவா, ஸாத்யயாப்யயோஃ பரிக்ரமஃ ஸாத்யயாப்யபரிக்ரமஃ, தஸ்மாத்; தத்ர ஸாத்யபரிக்ரமோ யாப்யமார்ககாமித்வம், ஏவஂ யாப்யஸ்ய பரிக்ரமோऽஸாத்யமார்ககாமித்வம்| அயஂ ச மார்கபரிக்ரமஃ மார்கபரித்யாகாதபரித்யாகாத்வாऽஸாத்ய ஏவ; அபரித்யாகே தாவதுபயமார்கத்வேநைவாஸாத்யத்வஂ; பரித்யாகேऽஸாத்யத்வமுக்தஂ, வக்ஷ்யதி ஹி சிகித்ஸிதே- “மார்காந்மார்கஂ சரேத்யத்வா தச்ச ரக்தமஸித்திமத்” (சி.அ.௪) இதி| கிஂவா, ஸாத்யயாப்யபரிக்ரமாதிதி ஸாத்யஸ்ய யாப்யத்வேந பரிக்ரமாதித்யர்தஃ||௨௧-௨௨||-
Adhikarana 13 (23-26) · Śloka 26
ரக்தபித்தஸ்ய விஜ்ஞாநமிதஂ தஸ்யோபதிஶ்யதே||௨௩||
யத் கஷ்ணமதவா நீலஂ யத்வா ஶக்ரதநுஷ்ப்ரபம்|
ரக்தபித்தமஸாத்யஂ தத்வாஸஸோ ரஞ்ஜநஂ ச யத்||௨௪||
பஶஂ பூத்யதிமாத்ரஂ ச ஸர்வோபத்ரவவச்ச யத்|
பலமாஂஸக்ஷயே யச்ச தச்ச ரக்தமஸித்திமத்||௨௫||
யேந சோபஹதோ ரக்தஂ ரக்தபித்தேந மாநவஃ|
பஶ்யேத்தஶ்யஂ வியச்சாபி தச்சாஸாத்யஂ ந ஸஂஶயஃ||௨௬||
View original
रक्तपित्तस्य विज्ञानमिदं तस्योपदिश्यते||२३||
यत् कृष्णमथवा नीलं यद्वा शक्रधनुष्प्रभम्|
रक्तपित्तमसाध्यं तद्वाससो रञ्जनं च यत्||२४||
भृशं पूत्यतिमात्रं च सर्वोपद्रववच्च यत्|
बलमांसक्षये यच्च तच्च रक्तमसिद्धिमत्||२५||
येन चोपहतो रक्तं रक्तपित्तेन मानवः|
पश्येद्दृश्यं वियच्चापि तच्चासाध्यं न संशयः||२६||
ஊர்த்வகஸ்யாபி ரக்தபித்தஸ்ய லாக்ஷணிகீமஸாத்யதாமாஹ- ரக்தபித்தஸ்யேத்யாதி| ஏதே ச கஷ்ணாதயோ வர்ணா கம்பீரதாதுஸம்பந்தாத்பவந்தி, ததஶ்சாஸாத்யத்வஂ யுக்தமேவ| வாஸஸோ ரஞ்ஜநஂ ச யதிதி ப்ரக்ஷாலிதமபி ஸத்வாஸோ ரஞ்ஜயதி, ந க்ஷாலநேநாபைதீதி போத்தவ்யம்; அந்யதா ‘ஸர்வமேவ ரக்தஂ வாஸஸோ ரஞ்ஜநஂ பவதி’ இதி வசநமநர்தகஂ ஸ்யாத்| கிஂவா ‘அரஞ்ஜநம்’ இதி பாடஃ; தேந, ரக்தஸ்ய வாஸஸோ ரஞ்ஜகஸ்யாரஞ்ஜநமேவ விகதிஃ| பஶஂ பூதீதி தாத்வந்தரஸம்பந்தாததிதுர்கந்தி| ஸர்வோபத்ரவவதிதி உக்ததௌர்பல்யாத்யுபத்ரவயுக்தம்| தஶ்யஂ கடபடாதி| வியத் ஆகாஶம்| ரக்தஂ ரக்தவர்ணமித்யர்தஃ| யத்யப்யாகாஶமபி தஶ்யஂ பவதி மீமாஂஸகநயே, ததாऽபி ப்ராய ஆகாஶே ஏவாஸாத்யரக்தபித்தே ரக்தத்வஂ ப்ரதீயத இதி ந புநருக்தம்||௨௩-௨௬||
Adhikarana 14 (27) · Śloka 27
தத்ராஸாத்யஂ பரித்யாஜ்யஂ, யாப்யஂ யத்நேந யாபயேத்|
ஸாத்யஂ சாவஹிதஃ ஸித்தைர்பேஷஜைஃ ஸாதயேத்பிஷக்||௨௭||
View original
तत्रासाध्यं परित्याज्यं, याप्यं यत्नेन यापयेत्|
साध्यं चावहितः सिद्धैर्भेषजैः साधयेद्भिषक्||२७||
யத்நேநேதி வசநாத்யாப்யயாபநஂ யத்நஂ விநா ந பவதீதி தர்ஶயதி||௨௭||
Adhikarana 15 (28-29) · Śloka 29
தத்ர ஶ்லோகௌ- காரணஂ நாமநிர்வத்திஂ பூர்வரூபாண்யுபத்ரவாந்|
மார்கௌ தோஷாநுபந்தஂ ச ஸாத்யத்வஂ ந ச ஹேதுமத்||௨௮||
நிதாநே ரக்தபித்தஸ்ய வ்யாஜஹார புநர்வஸுஃ|
வீதமோஹரஜோதோஷலோபமாநமதஸ்பஹஃ||௨௯||
View original
तत्र श्लोकौ- कारणं नामनिर्वृत्तिं पूर्वरूपाण्युपद्रवान्|
मार्गौ दोषानुबन्धं च साध्यत्वं न च हेतुमत्||२८||
निदाने रक्तपित्तस्य व्याजहार पुनर्वसुः|
वीतमोहरजोदोषलोभमानमदस्पृहः||२९||
காரணமித்யாதி ஸங்க்ரஹஃ| நாமநிர்வத்திமிதி லோஹிதஸஂஸர்காதித்யாதிநா| ந சேதி ந ச ஸாத்யத்வம்; அநேந ச யாப்யமபி ஸங்கஹீதம், அஸாத்யபேதோ ஹி யாப்யம்| ஹேதுமதிதி விரேசநஸ்ய யௌகிகத்வாதிஹேதுவர்ணநஂ ஸங்கஹ்ணாதி| வீதா அபகதா மோஹாதயோ யஸ்ய ஸ ததா||௨௮-௨௯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே நிதாநஸ்தாநே ரக்தபித்தநிதாநஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते निदानस्थाने रक्तपित्तनिदानं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே ரக்தபித்தநிதாநஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||