Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஃ புருஷவிசயஂ ஶாரீரஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातः पुरुषविचयं शारीरं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
பூர்வாத்யாயேऽபிஹிதஂ “யாவந்தோ ஹி லோகே பாவாஸ்தாவந்தஃ புருஷே” (ஶா.அ.௪) இதி, தச்ச ந ப்ரபஞ்சிதஂ பஹுவாச்யத்வாத்; அதஃ ப்ரபஞ்சாபிதாநார்தஂ புருஷவிசயஂ ப்ரூதே| புருஷஸ்ய விசயநஂ லோகஸாமாந்யேந கணநஂ புருஷவிசயஃ, தமதிகத்ய கதோऽத்யாயஃ புருஷவிசயஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
‘புருஷோऽயஂ லோகஸம்மிதஃ’ இத்யுவாச பகவாந் புநர்வஸுராத்ரேயஃ| யாவந்தோ ஹி லோகே (மூர்திமந்தோ ) பாவவிஶேஷாஸ்தாவந்தஃ புருஷே, யாவந்தஃ புருஷே தாவந்தோ லோகே; இத்யேவஂவாதிநஂ பகவந்தமாத்ரேயமக்நிவேஶ உவாச- நைதாவதா வாக்யேநோக்தஂ வாக்யார்தமவகாஹாமஹே, பகவதா புத்த்யா பூயஸ்தரமதோऽநுவ்யாக்யாயமாநஂ ஶுஶ்ரூஷாமஹ இதி||௩|| தமுவாச பகவாநாத்ரேயஃ- அபரிஸங்க்யேயா லோகாவயவவிஶேஷாஃ, புருஷாவயவவிஶேஷா அப்யபரிஸங்க்யேயாஃ; தேஷாஂ யதாஸ்தூலஂ கதிசித்பாவாந் ஸாமாந்யமபிப்ரேத்யோதாஹரிஷ்யாமஃ, தாநேகமநா நிபோத ஸம்யகுபவர்ண்யமாநாநக்நிவேஶ!| ஷட்தாதவஃ ஸமுதிதாஃ ‘புருஷ’ இதி ஶப்தஂ லபந்தே; தத்யதா- பதிவ்யாபஸ்தேஜோ வாயுராகாஶஂ ப்ரஹ்ம சாவ்யக்தமிதி, ஏத ஏவ ச ஷட்தாதவஃ ஸமுதிதாஃ ‘புருஷ’ இதி ஶப்தஂ லபந்தே||௪||
‘पुरुषोऽयं लोकसम्मितः’ इत्युवाच भगवान् पुनर्वसुरात्रेयः| यावन्तो हि लोके (मूर्तिमन्तो ) भावविशेषास्तावन्तः पुरुषे, यावन्तः पुरुषे तावन्तो लोके; इत्येवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच- नैतावता वाक्येनोक्तं वाक्यार्थमवगाहामहे, भगवता बुद्ध्या भूयस्तरमतोऽनुव्याख्यायमानं शुश्रूषामह इति||३|| तमुवाच भगवानात्रेयः- अपरिसङ्ख्येया लोकावयवविशेषाः, पुरुषावयवविशेषा अप्यपरिसङ्ख्येयाः; तेषां यथास्थूलं कतिचिद्भावान् सामान्यमभिप्रेत्योदाहरिष्यामः, तानेकमना निबोध सम्यगुपवर्ण्यमानानग्निवेश!| षड्धातवः समुदिताः ‘पुरुष’ इति शब्दं लभन्ते; तद्यथा- पृथिव्यापस्तेजो वायुराकाशं ब्रह्म चाव्यक्तमिति, एत एव च षड्धातवः समुदिताः ‘पुरुष’ इति शब्दं लभन्ते||४||
🔊 Audio coming soon
ஸம்மிதஃ துல்யஃ| லோகஸம்மிதத்வமேவ விபஜதே- யாவந்தோ ஹீத்யாதி| பகவதா புத்த்யாऽநுவ்யாக்யாயமாநமிதி யோஜநா| லோகஸ்ய தருதணபஶ்வாதிரூபா அவயவாஃ, ததா புருஷஸ்ய ச ஸ்நாயுகண்டராதமந்யாதிரூபா அவயவா அபரிஸங்க்யேயாஃ; தேந, கார்த்ஸ்ந்யாபிதாநமஶக்யம்; அதோ யே யே லோகபுருஷயோஃ ஸ்தூலா அவயவாஃ, தே தே ஸாமாந்யப்ரதிபாதநார்தமுச்யந்த இதி வாக்யார்தஃ| ப்ரஹ்மணோ விவரணம்- அவ்யக்தமிதி||௩-௪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
தஸ்ய புருஷஸ்ய பதிவீ மூர்திஃ, ஆபஃ க்லேதஃ, தேஜோऽபிஸந்தாபஃ, வாயுஃ ப்ராணஃ, வியத் ஸுஷிராணி, ப்ரஹ்ம அந்தராத்மா| யதா கலு ப்ராஹ்மீ விபூதிர்லோகே ததா புருஷேऽப்யாந்தராத்மிகீ விபூதிஃ, ப்ரஹ்மணோ விபூதிர்லோகே ப்ரஜாபதிரந்தராத்மநோ விபூதிஃ புருஷே ஸத்த்வஂ, யஸ்த்விந்த்ரோ லோகே ஸ புருஷேऽஹங்காரஃ, ஆதித்யஸ்த்வாதாநஂ, ருத்ரோ ரோஷஃ, ஸோமஃ ப்ரஸாதஃ, வஸவஃ ஸுகம், அஶ்விநௌ காந்திஃ, மருதுத்ஸாஹஃ, விஶ்வேதேவாஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி ஸர்வேந்த்ரியார்தாஶ்ச, தமோ மோஹஃ, ஜ்யோதிர்ஜ்ஞாநஂ, யதா லோகஸ்ய ஸர்காதிஸ்ததா புருஷஸ்ய கர்பாதாநஂ, யதா கதயுகமேவஂ பால்யஂ, யதா த்ரேதா ததா யௌவநஂ, யதா த்வாபரஸ்ததா ஸ்தாவிர்யஂ, யதா கலிரேவமாதுர்யஂ, யதா யுகாந்தஸ்ததா மரணமிதி| ஏவமேதேநாநுமாநேநாநுக்தாநாமபி லோகபுருஷயோரவயவவிஶேஷாணாமக்நிவேஶ! ஸாமாந்யஂ வித்யாதிதி||௫||
तस्य पुरुषस्य पृथिवी मूर्तिः, आपः क्लेदः, तेजोऽभिसन्तापः, वायुः प्राणः, वियत् सुषिराणि, ब्रह्म अन्तरात्मा| यथा खलु ब्राह्मी विभूतिर्लोके तथा पुरुषेऽप्यान्तरात्मिकी विभूतिः, ब्रह्मणो विभूतिर्लोके प्रजापतिरन्तरात्मनो विभूतिः पुरुषे सत्त्वं, यस्त्विन्द्रो लोके स पुरुषेऽहङ्कारः, आदित्यस्त्वादानं, रुद्रो रोषः, सोमः प्रसादः, वसवः सुखम्, अश्विनौ कान्तिः, मरुदुत्साहः, विश्वेदेवाः सर्वेन्द्रियाणि सर्वेन्द्रियार्थाश्च, तमो मोहः, ज्योतिर्ज्ञानं, यथा लोकस्य सर्गादिस्तथा पुरुषस्य गर्भाधानं, यथा कृतयुगमेवं बाल्यं, यथा त्रेता तथा यौवनं, यथा द्वापरस्तथा स्थाविर्यं, यथा कलिरेवमातुर्यं, यथा युगान्तस्तथा मरणमिति| एवमेतेनानुमानेनानुक्तानामपि लोकपुरुषयोरवयवविशेषाणामग्निवेश! सामान्यं विद्यादिति||५||
🔊 Audio coming soon
தஸ்யேத்யாதிநா புருஷே ஷட்தாதூந் தர்ஶயதி| மூர்திஃ காடிந்யம்| லோகே ஷட்தாதவோ வ்யக்தா ஏவேதி ந புநர்விவேசிதாஃ| ப்ராஹ்மீதி ஆத்மவிஶேஷஸ்ய ஜகத்ஸ்ரஷ்டுர்விபூதிஃ| ப்ரஜாபதிஃ தக்ஷநாமா| ஆதாநஂ க்ரஹணம்; ஆதித்யோऽப்யாததாதீத்யாதாநஸாம்யமாதித்யஸ்ய| இஹ ச மநஃப்ரபதிஷு ப்ராஜாபத்யாதிரூபதா ஆகமஸித்தைவ ஜ்ஞேயா| ஸர்வேந்தியார்தா விஶ்வேதேவா ஏவ| ஸர்காதிரிதி ப்ரலயாநந்தரஃ காலஃ| அநுக்தாநாமித்யநேந மதிஃ பஹஸ்பதிஃ, காமஃ கந்தர்வஃ, இத்யாதி ஸாமாந்யமூஹ்யம்||௫||
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7
ஏவஂவாதிநஂ பகவந்தமாத்ரேயமக்நிவேஶ உவாச- ஏவமேதத் ஸர்வமநபவாதஂ யதோக்தஂ பகவதா லோகபுருஷயோஃ ஸாமாந்யம்| கிந்ந்வஸ்ய ஸாமாந்யோபதேஶஸ்ய ப்ரயோஜநமிதி||௬|| பகவாநுவாச- ஶண்வக்நிவேஶ! ஸர்வலோகமாத்மந்யாத்மாநஂ ச ஸர்வலோகே ஸமமநுபஶ்யதஃ ஸத்யா புத்திஃ ஸமுத்பத்யதே| ஸர்வலோகஂ ஹ்யாத்மநி பஶ்யதோ பவத்யாத்மைவ ஸுகதுஃகயோஃ கர்தா நாந்ய இதி| கர்மாத்மகத்வாச்ச ஹேத்வாதிபிர்யுக்தஃ ஸர்வலோகோऽஹமிதி விதித்வா ஜ்ஞாநஂ பூர்வமுத்தாப்யதேऽபவர்காயேதி| தத்ர ஸஂயோகாபேக்ஷீலோகஶப்தஃ| ஷட்தாதுஸமுதாயோ ஹி ஸாமாந்யதஃ ஸர்வலோகஃ||௭||
एवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच- एवमेतत् सर्वमनपवादं यथोक्तं भगवता लोकपुरुषयोः सामान्यम्| किन्न्वस्य सामान्योपदेशस्य प्रयोजनमिति||६|| भगवानुवाच- शृण्वग्निवेश! सर्वलोकमात्मन्यात्मानं च सर्वलोके सममनुपश्यतः सत्या बुद्धिः समुत्पद्यते| सर्वलोकं ह्यात्मनि पश्यतो भवत्यात्मैव सुखदुःखयोः कर्ता नान्य इति| कर्मात्मकत्वाच्च हेत्वादिभिर्युक्तः सर्वलोकोऽहमिति विदित्वा ज्ञानं पूर्वमुत्थाप्यतेऽपवर्गायेति| तत्र संयोगापेक्षीलोकशब्दः| षड्धातुसमुदायो हि सामान्यतः सर्वलोकः||७||
🔊 Audio coming soon
அநபவாதமிதி அபாத்யமாநம்| கிந்ந்வஸ்ய ப்ரயோஜநமிதி ஆயுர்வேதே கிமப்யேதத் ஸாம்யகதநே ப்ரயோஜநமித்யர்தஃ| ஸத்யா புத்திருத்பத்யதே இதி அஸ்ய யோஜநாயாஂ ‘கிஞ்சாஸ்யாஃ ப்ரயோஜநம்’ இதி ஶேஷோ ஜ்ஞேயஃ| யதா ச லோகபுருஷஸாம்யஂ ஸத்யபுத்திஜநகஂ பவதி ததாஹ- ஸர்வலோகஂ ஹீத்யாதி| ஆத்மநி பஶ்யத இதி ஆத்மநோऽபேதேந பஶ்யதஃ| ஆத்மஶப்தேந ஷட்தாதுஸமுதாயாத்மகஃ புருஷ இஹோச்யதே; தேந, யத்கிஞ்சில்லோககதஂ ஸுகதுஃகஜநகஂ, ததாத்மரூபமேவ; தேந பாஹ்யலோககதமபி ஆத்மகதமேவ வைஷயிகஂ நித்யதுஃகாநுஸக்தஂ ஹேயஂ ஸுகஂ, ததா நிஸர்கஹேயஂ துஃகஂ ச பஶ்யந் ராகத்வேஷநிர்முக்தஃ ஸந் ஸத்யஜ்ஞாநவாந் பவதீதி பாவஃ| அத ஸத்யஜ்ஞாநஸ்யாபி கிஂ ப்ரயோஜநமித்யாஹ- கர்மேத்யாதி| லோகபுருஷஸாம்யஜ்ஞாநேऽபி ஸத்யஜ்ஞாநஸ்யாபவர்காநுஷ்டாநஂ ப்ரயோஜநமிதி வாக்யார்தஃ| அத்ர கர்மாத்மகத்வாதிதி கர்மாதீநத்வாத்| ஹேத்வாதயோऽக்ரே வக்ஷ்யமாணாஃ | கர்மபரவஶஃ ஸந் ஹேத்வாதிபிர்யுக்தோऽயமாத்மா ப்ரவர்ததே, தத் கர்ம தத்த்வஜ்ஞாநாத் ப்ரவத்த்யுபரமே ஸதி காரணாபாவாந்நோபபத்யதே; உத்பந்நஂ ச கர்ம அரக்தஸ்ய தத்த்வஜ்ஞாநேந, அதஷ்டஸ்ய சோபபோகாத், ஆத்யந்திககர்மக்ஷயாதாத்யந்திககர்மபலாபாவரூபோ மோக்ஷோ பவதீதி பாவஃ| ஸஂயோகாபேக்ஷீதி ஷட்தாதுமேலகே புருஷரூபே வர்ததே இத்யர்தஃ| லோகஶப்தேநேஹ ப்ரகரணே லோகத இதி கத்வா புருஷ ஏவோச்யதே, ந ஜகத்ரூபோ லோகஃ| யதஃ, ஹேத்வாதயோ யேऽத்ர கர்மபரவஶத்வேந லோகே வக்தவ்யாஃ, தே புருஷ ஏவ ஸம்பவந்தி| ஸர்வஶப்தேந ஸர்வப்ராணிநோ க்ராஹயதி||௬-௭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
தஸ்ய ஹேதுஃ, உத்பத்திஃ, வத்திஃ, உபப்லவஃ, வியோகஶ்ச| தத்ர ஹேதுருத்பத்திகாரணஂ, உத்பத்திர்ஜந்ம, வத்திராப்யாயநம், உபப்லவோ துஃகாகமஃ, ஷட்தாதுவிபாகோ வியோகஃ ஸஜீவாபகமஃ ஸ ப்ராணநிரோதஃ ஸ பங்கஃ ஸ லோகஸ்வபாவஃ| தஸ்ய மூலஂ ஸர்வோபப்லவாநாஂ ச ப்ரவத்திஃ, நிவத்திருபரமஃ| ப்ரவத்திர்துஃகஂ, நிவத்திஃ ஸுகமிதி யஜ்ஜ்ஞாநமுத்பத்யதே தத் ஸத்யம்| தஸ்ய ஹேதுஃ ஸர்வலோகஸாமாந்யஜ்ஞாநம்| ஏதத்ப்ரயோஜநஂ ஸாமாந்யோபதேஶஸ்யேதி||௮||
तस्य हेतुः, उत्पत्तिः, वृद्धिः, उपप्लवः, वियोगश्च| तत्र हेतुरुत्पत्तिकारणं, उत्पत्तिर्जन्म, वृद्धिराप्यायनम्, उपप्लवो दुःखागमः, षड्धातुविभागो वियोगः सजीवापगमः स प्राणनिरोधः स भङ्गः स लोकस्वभावः| तस्य मूलं सर्वोपप्लवानां च प्रवृत्तिः, निवृत्तिरुपरमः| प्रवृत्तिर्दुःखं, निवृत्तिः सुखमिति यज्ज्ञानमुत्पद्यते तत् सत्यम्| तस्य हेतुः सर्वलोकसामान्यज्ञानम्| एतत्प्रयोजनं सामान्योपदेशस्येति||८||
🔊 Audio coming soon
ஹேத்வாதிபஞ்சகஂ நிர்திஶ்ய விபஜதே- தஸ்ய ஹேதுரித்யாதி| தஸ்ய மூலமிதி தஸ்ய ஜீவாபகமஸ்ய காரணம்| ஸர்வோபப்லவாநாஂ சேதி ஸர்வதுஃகாநாம்| ப்ரவத்திஃ ராகத்வேஷமூலா ப்ரவத்திஃ| நிவத்திரிதி அப்ரவத்திஃ| உபரமஶப்தஸ்து தஸ்யேத்யநேந ததா ஸர்வோபப்லவாநாஂ சேத்யநேந ச ஸம்பத்யதே| தேந துஃகாநாஂ மரணஸ்ய சோபரமோ நிவத்திகத ஏவ; நிவத்திஜந்யத்வேந ச கார்யகாரணயோரபேதோபசாராதுபரமோऽபி நிவத்திஶப்தஸ்ய ஸாமாநாதிகரண்யேநோச்யதே| ப்ரவத்திர்துஃகமிதி ச ததா நிவத்திஃ ஸுகமிதி ச கார்யகாரணயோரபேதோபசாராத்போத்தவ்யம்| ஸத்யஜ்ஞாநஸ்வரூபமாஹ - இதி யஜ்ஜ்ஞாநமித்யாதி| இதீதி பூர்வப்ரத்யவமர்ஶகம்| ஏதஸ்மிந் ஸத்யஜ்ஞாநே லோகபுருஷஸாமாந்யஜ்ஞாநஸ்ய ஹேதுத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- தஸ்யேத்யாதி||௮||
Adhikarana 6 (9-10) · Śloka 10
அதாக்நிவேஶ உவாச- கிம்மூலா பகவந்! ப்ரவத்திஃ, நிவத்தௌ ச க உபாய இதி||௯|| பகவாநுவாச- மோஹேச்சாத்வேஷகர்மமூலா ப்ரவத்திஃ| தஜ்ஜா ஹ்யஹங்காரஸங்கஸஂஶயாபிஸம்ப்லவாப்யவபாதவிப்ரத்யயாவிஶேஷாநுபாயாஸ்தருணமிவ த்ருமமதிவிபுலஶாகாஸ்தரவோऽபிபூய புருஷமவதத்யைவோத்திஷ்டந்தே; யைரபிபூதோ ந ஸத்தாமதிவர்ததே| தத்ரைவஞ்ஜாதிரூபவித்தவத்தபுத்திஶீலவித்யாபிஜநவயோவீர்யப்ரபாவஸம்பந்நோऽஹமித்யஹங்காரஃ, யந்மநோவாக்காயகர்ம நாபவர்காய ஸ ஸங்கஃ, கர்மபலமோக்ஷபுருஷப்ரேத்யபாவாதயஃ ஸந்தி வா நேதி ஸஂஶயஃ, ஸர்வாவஸ்தாஸ்வநந்யோऽஹமஹஂ ஸ்ரஷ்டா ஸ்வபாவஸஂஸித்தோऽஹமஹஂ ஶரீரேந்த்ரியபுத்திஸ்மதிவிஶேஷராஶிரிதி க்ரஹணமபிஸம்ப்லவஃ, மம மாதபிதப்ராததாராபத்யபந்துமித்ரபத்யகணோ கணஸ்ய சாஹமித்யப்யவபாதஃ, கார்யாகார்யஹிதாஹிதஶுபாஶுபேஷு விபரீதாபிநிவேஶோ விப்ரத்யயஃ, ஜ்ஞாஜ்ஞயோஃ ப்ரகதிவிகாரயோஃ ப்ரவத்திநிவத்த்யோஶ்ச ஸாமாந்யதர்ஶநமவிஶேஷஃ, ப்ரோக்ஷணாநஶநாக்நிஹோத்ரத்ரிஷவணாப்யுக்ஷணாவாஹநயாஜநயஜநயாசநஸலிலஹுதாஶநப்ரவேஶாதயஃ ஸமாரம்பாஃ ப்ரோச்யந்தே ஹ்யநுபாயாஃ| ஏவமயமதீததிஸ்மதிரஹங்காராபிநிவிஷ்டஃ ஸக்தஃ ஸஸஂஶயோऽபிஸம்ப்லுதபுத்திரப்யவபதிதோऽந்யதாதஷ்டிரவிஶேஷக்ராஹீ விமார்ககதிர்நிவாஸவக்ஷஃ ஸத்த்வஶரீரதோஷமூலாநாஂ ஸர்வதுஃகாநாஂ பவதி| ஏவமஹங்காராதிபிர்தோஷைர்ப்ராம்யமாணோ நாதிவர்ததே ப்ரவத்திஂ, ஸா ச மூலமகஸ்ய||௧௦||
अथाग्निवेश उवाच- किम्मूला भगवन्! प्रवृत्तिः, निवृत्तौ च क उपाय इति||९|| भगवानुवाच- मोहेच्छाद्वेषकर्ममूला प्रवृत्तिः| तज्जा ह्यहङ्कारसङ्गसंशयाभिसम्प्लवाभ्यवपातविप्रत्ययाविशेषानुपायास्तरुणमिव द्रुममतिविपुलशाखास्तरवोऽभिभूय पुरुषमवतत्यैवोत्तिष्ठन्ते; यैरभिभूतो न सत्तामतिवर्तते| तत्रैवञ्जातिरूपवित्तवृत्तबुद्धिशीलविद्याभिजनवयोवीर्यप्रभावसम्पन्नोऽहमित्यहङ्कारः, यन्मनोवाक्कायकर्म नापवर्गाय स सङ्गः, कर्मफलमोक्षपुरुषप्रेत्यभावादयः सन्ति वा नेति संशयः, सर्वावस्थास्वनन्योऽहमहं स्रष्टा स्वभावसंसिद्धोऽहमहं शरीरेन्द्रियबुद्धिस्मृतिविशेषराशिरिति ग्रहणमभिसम्प्लवः, मम मातृपितृभ्रातृदारापत्यबन्धुमित्रभृत्यगणो गणस्य चाहमित्यभ्यवपातः, कार्याकार्यहिताहितशुभाशुभेषु विपरीताभिनिवेशो विप्रत्ययः, ज्ञाज्ञयोः प्रकृतिविकारयोः प्रवृत्तिनिवृत्त्योश्च सामान्यदर्शनमविशेषः, प्रोक्षणानशनाग्निहोत्रत्रिषवणाभ्युक्षणावाहनयाजनयजनयाचनसलिलहुताशनप्रवेशादयः समारम्भाः प्रोच्यन्ते ह्यनुपायाः| एवमयमधीधृतिस्मृतिरहङ्काराभिनिविष्टः सक्तः ससंशयोऽभिसम्प्लुतबुद्धिरभ्यवपतितोऽन्यथादृष्टिरविशेषग्राही विमार्गगतिर्निवासवृक्षः सत्त्वशरीरदोषमूलानां सर्वदुःखानां भवति| एवमहङ्कारादिभिर्दोषैर्भ्राम्यमाणो नातिवर्तते प्रवृत्तिं, सा च मूलमघस्य||१०||
🔊 Audio coming soon
ப்ரவத்தேஃ ஸஂஸாரரூபாயாஃ, ததா நிவத்தேர்மோக்ஷரூபாயாஃ காரணமுபாயஂ ச பச்சதி- கிம்மூலேத்யாதி| மோஹேத்யாத்யுத்தரம்| மோஹேச்சாத்வேஷகர்மமூலேதி மோஹாந்மித்யாஜ்ஞாநரூபாதிச்சாத்வேஷௌ, தயோஶ்ச தர்மாதர்மரூபஂ கர்ம, தச்ச மூலஂ ஸஂஸாரஸ்யேத்யர்தஃ| கதமேதே மோஹாதயஃ ஸஂஸாரகாரணமித்யாஹ- தஜ்ஜா ஹீத்யாதி| அத்ர சாஹங்காராதௌ யதாயோக்யதயா மோஹாதீநாஂ காரணத்வஂ ஜ்ஞேயம்| அஹங்காராதயஶ்சாஷ்டாவக்ரே வக்ஷ்யமாணா ஜ்ஞேயாஃ| அவதத்யேதி வ்யாப்ய| ந ஸத்தாமதிவர்ததே இதி ந ஸஂஸாரே ஸ்திதிமதிவர்ததே| அத்ராத்யுக்தமஹங்காரஂ விவணோதி- தத்ரைவமித்யாதி| ஜாத்யாதிபிஃ ப்ரபாவாந்தைஃ ஸம்பந்ந உத்கஷ்டோऽஹமிதி ஜ்ஞாநமஹங்காரஃ| யதித்யாதி ஸங்கவிவரணம்| கர்மபலாதயஃ ஸந்தி ந வேதி யஜ்ஜ்ஞாநஂ, தத் ஸஂஶயஃ| அபிஸம்ப்லவமாஹ- ஸர்வேத்யாதி| ஆத்மநோऽபிமத அநாத்மந்யபிஸம்ப்லவோऽபிஸம்ப்லவஃ; ஆத்மநோऽநாத்மகோசரதயா ஆத்மபுத்திரித்யர்தஃ| ஸர்வாவஸ்தாஸ்விதி ஸர்வாஸு ஶரீராவஸ்தாஸு ஷட்தாதுஸமுதாயரூப ஏவாநந்ய இதி யஜ்ஜ்ஞாநஂ ததிஹ ஜ்ஞேயஂ; பரமாத்மநஸ்து ஸர்வாவஸ்தாஸ்வநந்யத்வமிதி யஜ்ஜ்ஞாநஂ, தத் ஸம்யக்ஜ்ஞாநமேவ| ஏவமஹஂ ஸ்ரஷ்டாऽஹஂ ஸ்வபாவஸஂஸித்த இத்யத்ராபி ஶரீர ஏவாஹங்காரவிஷயோ ஜ்ஞேயஃ| அஹஂ ஶரீரேந்த்ரியபுத்திவிஶேஷராஶிரித்யத்ர ஶரீராதிஷ்வசேதநேஷ்வஹங்காராஸ்பதத்வேந சேதநத்வாபிமாநோ விருத்த இதி ஜ்ஞேயம்| மமேத்யாதிநா அப்யவபாதமாஹ; அப்யவபாதஃ பரமார்ததோऽநாத்மீயே மமதா| கார்யேத்யாதிநா விப்ரத்யயஂ ப்ரூதே| விபரீதாபிநிவேஶோ விபர்யயேண ஜ்ஞாநஂ; யதா- கார்யே அகார்யம், அகார்யே கார்யமித்யாதி| ஜ்ஞாஜ்ஞயோரித்யாதிநாऽவிஶேஷமாஹ| அவிஶேஷோ விஶேஷாப்ரதீதிஃ, விப்ரத்யயஸ்து விஶேஷாணாஂ விபர்யயேண க்ரஹணமிதி பேதஃ| ப்ரோக்ஷணேத்யாதிநா அநுபாயமாஹ| அநுபாயா இதி அந்யோபாயாஃ ஸந்தோऽபி பரமபுருஷார்தே மோக்ஷே அநுபாயாஃ| த்ரிஷவணஂ த்ரிஸந்த்யஸ்நாநம்| ஸம்ப்ரத்யஹங்காராதீநாஂ தீததிஸ்மதிவிப்ரஂஶமூலத்வேநாதீததிஸ்மத்யபிதாநபூர்வகஂ ஸஂஸாரரூபப்ரவத்திநித்யாநுபந்தஶாரீரமாநஸதுஃககாரணத்வஂ வ்யுத்பாதிதாநாமஹங்காராதீநாஂ ஸங்க்ஷிப்யாஹ- ஏவமித்யாதிநா| நிவாஸவக்ஷ இவ நிவாஸவக்ஷஃ; தேந யதா நிவாஸவக்ஷஃ பக்ஷிணாஂ நித்யமாஶ்ரயோ பவதி, ஏவமஹங்காராதியுக்தோऽபி ரோகஸ்ய நிவாஸோ பவதீதி தர்ஶயதி| ப்ராம்யமாண இதி புநஃ புநரபி ஶரீராந்தராணி நீயமாநஃ| நாதிவர்ததே ப்ரவத்திமிதி ஸஂஸாரஂ ந பரித்யஜதி| ஏவஂ மோஹேச்சாஜந்யகர்மமூலதாஂ ப்ரவத்தேர்தர்ஶயித்வா, ப்ரவத்தேரபி கர்மகாரணதாமாஹ- ஸா ச மூலமகஸ்யேதி| ப்ரவத்திரபி தர்மாதர்மரூபஸ்யாகஸ்ய மூலம்; இஹ ச தர்மாதர்மாவவிஶேஷேண ஸஂஸாரதுஃககாரணதயா அகஶப்தேநோக்தௌ||௯-௧௦||
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12
நிவத்திரபவர்கஃ; தத் பரஂ ப்ரஶாந்தஂ தத்ததக்ஷரஂ தத்ப்ரஹ்ம ஸ மோக்ஷஃ||௧௧|| தத்ர முமுக்ஷூணாமுதயநாநி வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| தத்ர லோகதோஷதர்ஶிநோ முமுக்ஷோராதித ஏவாசார்யாபிகமநஂ, தஸ்யோபதேஶாநுஷ்டாநம், அக்நேரேவோபசர்யா, தர்மஶாஸ்த்ராநுகமநஂ, ததார்தாவபோதஃ, தேநாவஷ்டம்பஃ, தத்ர யதோக்தாஃ க்ரியாஃ, ஸதாமுபாஸநம், அஸதாஂ பரிவர்ஜநம், அஸங்கதிர்துர்ஜநேந, ஸத்யஂ ஸர்வபூதஹிதமபருஷமநதிகாலே பரீக்ஷ்ய வசநஂ, ஸர்வப்ராணிஷு சாத்மநீவாவேக்ஷா, ஸர்வாஸாமஸ்மரணமஸங்கல்பநமப்ரார்தநமநபிபாஷணஂ ச ஸ்த்ரீணாஂ, ஸர்வபரிக்ரஹத்யாகஃ, கௌபீநஂ ப்ரச்சாதநார்தஂ, தாதுராகநிவஸநஂ, கந்தாஸீவநஹேதோஃ ஸூசீபிப்பலகஂ, ஶௌசாதாநதோர்ஜலகுண்டிகா, தண்டதாரணஂ, பைக்ஷசர்யார்தஂ பாத்ரஂ, ப்ராணதாரணார்தமேககாலமக்ராம்யோ யதோபபந்நோऽப்யவஹாரஃ, ஶ்ரமாபநயநார்தஂ ஶீர்ணஶுஷ்கபர்ணதணாஸ்தரணோபதாநஂ, த்யாநஹேதோஃ காயநிபந்தநஂ, வநேஷ்வநிகேதவாஸஃ, தந்த்ராநிந்த்ராலஸ்யாதிகர்மவர்ஜநஂ, இந்த்ரியார்தேஷ்வநுராகோபதாபநிக்ரஹஃ, ஸுப்தஸ்திதகதப்ரேக்ஷிதா ஹாரவிஹாரப்ரத்யங்கசேஷ்டாதிகேஷ்வாரம்பேஷு ஸ்மதிபூர்விகா ப்ரவத்திஃ, ஸத்காரஸ்துதிகர்ஹாவமாநக்ஷமத்வஂ, க்ஷுத்பிபாஸாயாஸஶ்ரமஶீதோஷ்ணவாதவர்ஷாஸுகதுஃகஸஂஸ்பர்ஶஸஹத்வஂ, ஶோகதைந்யமாநோத்வேகமதலோபராகேர்ஷ்யாபயக்ரோதாதிபிரஸஞ்சலநம், அஹங்காராதிஷூபஸர்கஸஞ்ஜ்ஞா, லோகபுருஷயோஃ ஸர்காதிஸாமாந்யாவேக்ஷணஂ, கார்யகாலாத்யயபயஂ, யோகாரம்பே ஸததமநிர்வேதஃ, ஸத்த்வோத்ஸாஹஃ, அபவர்காய தீததிஸ்மதிபலாதாநஂ; நியமநமிந்த்ரியாணாஂ சேதஸி, சேதஸ ஆத்மநி, ஆத்மநஶ்ச; தாதுபேதேந ஶரீராவயவஸங்க்யாநமபீக்ஷ்ணஂ, ஸர்வஂ காரணவத்துஃகமஸ்வமநித்யமித்யப்யுபகமஃ, ஸர்வப்ரவத்திஷ்வகஸஞ்ஜ்ஞா , ஸர்வஸந்ந்யாஸே ஸுகமித்யபிநிவேஶஃ; ஏஷ மார்கோऽபவர்காய, அதோऽந்யதா பத்யதே; இத்யுதயநாநி வ்யாக்யாதாநி||௧௨||
निवृत्तिरपवर्गः; तत् परं प्रशान्तं तत्तदक्षरं तद्ब्रह्म स मोक्षः||११|| तत्र मुमुक्षूणामुदयनानि व्याख्यास्यामः| तत्र लोकदोषदर्शिनो मुमुक्षोरादित एवाचार्याभिगमनं, तस्योपदेशानुष्ठानम्, अग्नेरेवोपचर्या, धर्मशास्त्रानुगमनं, तदार्थावबोधः, तेनावष्टम्भः, तत्र यथोक्ताः क्रियाः, सतामुपासनम्, असतां परिवर्जनम्, असङ्गतिर्दुर्जनेन, सत्यं सर्वभूतहितमपरुषमनतिकाले परीक्ष्य वचनं, सर्वप्राणिषु चात्मनीवावेक्षा, सर्वासामस्मरणमसङ्कल्पनमप्रार्थनमनभिभाषणं च स्त्रीणां, सर्वपरिग्रहत्यागः, कौपीनं प्रच्छादनार्थं, धातुरागनिवसनं, कन्थासीवनहेतोः सूचीपिप्पलकं, शौचाधानतोर्जलकुण्डिका, दण्डधारणं, भैक्षचर्यार्थं पात्रं, प्राणधारणार्थमेककालमग्राम्यो यथोपपन्नोऽभ्यवहारः, श्रमापनयनार्थं शीर्णशुष्कपर्णतृणास्तरणोपधानं, ध्यानहेतोः कायनिबन्धनं, वनेष्वनिकेतवासः, तन्द्रानिन्द्रालस्यादिकर्मवर्जनं, इन्द्रियार्थेष्वनुरागोपतापनिग्रहः, सुप्तस्थितगतप्रेक्षिता हारविहारप्रत्यङ्गचेष्टादिकेष्वारम्भेषु स्मृतिपूर्विका प्रवृत्तिः, सत्कारस्तुतिगर्हावमानक्षमत्वं, क्षुत्पिपासायासश्रमशीतोष्णवातवर्षासुखदुःखसंस्पर्शसहत्वं, शोकदैन्यमानोद्वेगमदलोभरागेर्ष्याभयक्रोधादिभिरसञ्चलनम्, अहङ्कारादिषूपसर्गसञ्ज्ञा, लोकपुरुषयोः सर्गादिसामान्यावेक्षणं, कार्यकालात्ययभयं, योगारम्भे सततमनिर्वेदः, सत्त्वोत्साहः, अपवर्गाय धीधृतिस्मृतिबलाधानं; नियमनमिन्द्रियाणां चेतसि, चेतस आत्मनि, आत्मनश्च; धातुभेदेन शरीरावयवसङ्ख्यानमभीक्ष्णं, सर्वं कारणवद्दुःखमस्वमनित्यमित्यभ्युपगमः, सर्वप्रवृत्तिष्वघसञ्ज्ञा , सर्वसन्न्यासे सुखमित्यभिनिवेशः; एष मार्गोऽपवर्गाय, अतोऽन्यथा बध्यते; इत्युदयनानि व्याख्यातानि||१२||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி நிவத்தாவுபாயஂ வக்துஂ நிவத்திமேவ தாவதுபாதேயதாப்ரதிபாதகபர்யாயைராஹ- நிவத்திரித்யாதி| ‘உத்’ இத்யவ்யயஂ மோக்ஷ இத்யர்தே; உதயநாநி ஹி மோக்ஷோபாயா இத்யர்தஃ| லோகதோஷதர்ஶிந இதி ஹேதுகர்பஂ விஶேஷணஂ; தேந நித்யஂ துஃகாக்ராந்தலோகதர்ஶநாத்விரக்தஸ்ய ஸத இதி தர்ஶயதி| ஆசார்ய இஹ மோக்ஷஶாஸ்த்ரோபதேஷ்டா| தேநாவஷ்டம்ப இதி ஶாத்ராவபோதேந தைர்யஂ கரணீயஂ, மநாகபி தத்ர கதந்தா ந கர்தவ்யேத்யர்தஃ| யதோக்தாஃ க்ரியாஃ ‘கர்தவ்யாஃ’ இதி ஶேஷஃ| ஆத்மநீவாவேக்ஷேதி யதா ஆத்மந்யநபகார்யதாபுத்திஸ்ததா ஸர்வப்ராணிஷு கர்தவ்யா| அஸங்கல்பநமிதி அபாவநம்| கௌபீநஂ ப்ரச்சாதநார்தமிதி கடிவேஷ்டநார்தஂ; கிஂவா கௌபீநார்தஂ ப்ரச்சாதநார்தஂ ச| ஸூசீபிப்பலகஂ ஸூசீஸ்தாபநபாத்ரம்| பைக்ஷசர்யார்தஂ பாத்ரஂ பிக்ஷாபாத்ரமித்யர்தஃ| ப்ராணயாத்ரார்தமித்யநேந யாவந்மாத்ரேணாஹாரேண ப்ராணயாத்ரா பவதி தாவந்மாத்ர ஆஹாரஃ கர்தவ்யஃ, ந து ராகாதிதி தர்ஶயதி| ஏவஂ ஶ்ரமாபநயநார்தமித்யாதாவபி தாவந்மாத்ரப்ரயோஜநதா வ்யாக்யேயா| காயநிபந்தநஂ யோகபட்டம்| அநிகேதவாஸ இதி அகஹவாஸஃ, ஏதேந வநேऽபி ந கஹஂ கத்வா ஸ்தாதவ்யமிதி தர்ஶயதி| இந்த்ரியார்தேஷு ஶப்தாதிஷு அநுராகஸ்ய ததோபதாபஸ்ய ச த்வேஷரூபஸ்ய நிக்ரஹஃ கர்தவ்யஃ| ஸ்மதிபூர்விகா ப்ரவத்திரிதி கோऽஹஂ, கிமர்தஂ ராகத்யாகாதிகமாரப்யதே, இத்யாதி ஸர்வதா ஸ்மர்தவ்யமித்யர்தஃ| ஸத்காரஃ பூஜா, ஸத்காரே ஸ்துதௌ ச ஸத்யாமஹஷ்டத்வஂ, ததா கர்ஹாயாமவமாநே ச நிர்த்வேஷத்வஂ ஸத்காராதிக்ஷமித்வஂ ஜ்ஞேயம்| க்ஷுதாதிஷு சாநுத்வேகஃ க்ஷுதாதிஸஹத்வம்| அஸஂவஸநம் அஸஂவாஸஃ| அஹங்காராதயோऽஷ்டாவிஹைவோக்தாஃ| உபஸர்கஸஞ்ஜ்ஞேதி அநர்தஹேதுத்வபாவநா| லோகபுருஷயோஃ ஸர்காதிஸாமாந்யாவேக்ஷணாமிதி யதா இஹைவ லோகபுருஷயோராதிஸர்கதஃ ப்ரபதி ஸாமாந்யமுக்தஂ, ததாऽவேக்ஷணமித்யர்தஃ| கார்யகாலாத்யயபயமிதி மோக்ஷாநுகுணகர்தவ்யஸ்ய காலாதிபாதபயஂ கரணீயம்| நியமநமிந்த்ரியாணாஂ சேதஸீதி இந்த்ரியாணி பாஹ்மவிஷயநிவத்தாநி மநஸ்யேவ நியதாநி கர்தவ்யாநி; சேதஸஶ்சிந்த்யாதிவிஷயேப்யோ வ்யாவத்தஸ்ய பரமாத்மந்யாத்மஜ்ஞாநார்தஂ நியமநஂ கர்தவ்யம்; ஆத்மநஶ்சாத்மநி நியமநமிதி யோஜநா| தேந, ஆத்மாऽபீந்த்ரியாதிவிஷயேப்யோ வ்யாவர்த்யாத்மநி நியந்தவ்யஃ| தாதுபேதேந ஶரீராவயவஸங்க்யாநமிதி ஶரீரஸ்ய ரஸமலஸ்நாய்வாதிரூபதயா ஜ்ஞாநம்| ஶரீரஂ ஹி ரஸமலஸ்நாய்வாதிரூபதயா பாவ்யமாநஂ வைராக்யஹேதுர்பவதி; யதா- “மஜ்ஜாऽஸ்த்நா ரஜஸா ப்லீஹ்நா யகதா ஶகதாऽபி ச| பூர்ணாஃ ஸ்நாயுஸிராபிஶ்ச ஸ்த்ரியஶ்சர்மப்ரஸேவிகாஃ” இத்யாதிகா வைராக்யபாவநா| காரணவதித்யநேந நித்யாத்மவ்யதிரிக்தஂ ஸர்வமநித்யஂ தர்ஶயதி| துஃகமிதி துஃகஹேதுஃ| அஸ்வமிதி ஆத்மவ்யதிரிக்தமநாத்மீயஂ ச| ஸர்வஸந்ந்யாஸே ஸர்வப்ரவத்த்யுபரமே||௧௧-௧௨||
Adhikarana 8 (13-15) · Śloka 15
பவந்தி சாத்ர- ஏதைரவிமலஂ ஸத்த்வஂ ஶுத்த்யுபாயைர்விஶுத்யதி| மஜ்யமாந இவாதர்ஶஸ்தைலசேலகசாதிபிஃ||௧௩|| க்ரஹாம்புதரஜோதூமநீஹாரைரஸமாவதம்| யதாऽர்கமண்டலஂ பாதி பாதி ஸத்த்வஂ ததாऽமலம்||௧௪|| ஜ்வலத்யாத்மநி ஸஂருத்தஂ தத் ஸத்த்வஂ ஸஂவதாயநே| ஶுத்தஃ ஸ்திரஃ ப்ரஸந்நார்சிர்தீபோ தீபாஶயே யதா||௧௫||
भवन्ति चात्र- एतैरविमलं सत्त्वं शुद्ध्युपायैर्विशुध्यति| मृज्यमान इवादर्शस्तैलचेलकचादिभिः||१३|| ग्रहाम्बुदरजोधूमनीहारैरसमावृतम्| यथाऽर्कमण्डलं भाति भाति सत्त्वं तथाऽमलम्||१४|| ज्वलत्यात्मनि संरुद्धं तत् सत्त्वं संवृतायने| शुद्धः स्थिरः प्रसन्नार्चिर्दीपो दीपाशये यथा||१५||
🔊 Audio coming soon
அவிமலமிதி க்ரியாவிஶேஷணம்| க்ரஹஃ ராஹுஃ| ஸத்த்வஸ்ய பஞ்சைவேந்த்ரியாணி ஜ்ஞாநாவரகாணி பவந்தீதி கத்வா ஸூர்யஸ்யாபி பஞ்சைவ க்ரஹாதயஶ்சாவரகா உக்தாஃ| ஜ்வலதீதி கேவலாத்மஜ்ஞாநஜநகத்வேந ப்ரகாஶதே| ஆத்மநி ஸஂருத்தமிதி இந்த்ரியேப்யோ வ்யாவத்யாத்மநியதம்| ஸஂவதாயந இதி ஆத்மபக்ஷேऽபி ஸஂவதேந்த்ரியரூபச்சித்ரே ஆத்மநீதி ஜ்ஞேயம்| தீபாஶயஃ தீபதாரிகா, கஹஂ வா||௧௩-௧௫||
Adhikarana 9 (16-19) · Śloka 19
ஶுத்தஸத்த்வஸ்ய யா ஶுத்தா ஸத்யா புத்திஃ ப்ரவர்ததே| யயா பிநத்த்யதிபலஂ மஹாமோஹமயஂ தமஃ||௧௬|| ஸர்வபாவஸ்வபாவஜ்ஞோ யயா பவதி நிஃஸ்பஹஃ| யோகஂ யயா ஸாதயதே ஸாங்க்யஃ ஸம்பத்யதே யயா||௧௭|| யயா நோபைத்யஹங்காரஂ நோபாஸ்தே காரணஂ யயா| யயா நாலம்பதே கிஞ்சித் ஸர்வஂ ஸந்ந்யஸ்யதே யயா||௧௮|| யாதி ப்ரஹ்ம யயா நித்யமஜரஂ ஶாந்தமவ்யயம் | வித்யா ஸித்திர்மதிர்மேதா ப்ரஜ்ஞா ஜ்ஞாநஂ ச ஸா மதா||௧௯||
शुद्धसत्त्वस्य या शुद्धा सत्या बुद्धिः प्रवर्तते| यया भिनत्त्यतिबलं महामोहमयं तमः||१६|| सर्वभावस्वभावज्ञो यया भवति निःस्पृहः| योगं यया साधयते साङ्ख्यः सम्पद्यते यया||१७|| यया नोपैत्यहङ्कारं नोपास्ते कारणं यया| यया नालम्बते किञ्चित् सर्वं सन्न्यस्यते यया||१८|| याति ब्रह्म यया नित्यमजरं शान्तमव्ययम् | विद्या सिद्धिर्मतिर्मेधा प्रज्ञा ज्ञानं च सा मता||१९||
🔊 Audio coming soon
ஶுத்தஸத்த்வமபிதாய தஜ்ஜந்யாஂ மோக்ஷஸாதநத்வேநாத்யர்தோபாதேயாஂ ஸத்யாஂ புத்திஂ விவிதைருபயுக்தைஃ ஸ்வரூபைராஹ- ஶுத்தேத்யாதி| மஹாமோஹஃ அநாதிமித்யாஜ்ஞாநம்| நிஃஸ்பஹ இதி உபாதித்ஸாஜிஹாஸாஶூந்யஃ| யோகமிதி விஷயவ்யாவத்தஸ்ய மநஸ ஆத்மந்யேவ பரஂ யோகம்| ஸங்க்யா தத்த்வஜ்ஞாநஂ, தயா வர்தத இதி ஸாங்க்யஃ| நோபாஸ்தே காரணமிதி ந ஸுகதுஃககாரணஂ ஸேவதே| நாலம்பதே கிஞ்சிதிதி க்வசிதப்யாஸ்தாநஂ ந கரோதி| ஸந்ந்யஸ்யத இதி ஸர்வத்ரோதாஸீநோ பவதி| ப்ரஹ்மேதி மோக்ஷம்| வித்யாஸித்த்யாதயஶ்ச யத்யபி ஜ்ஞாநவிஶேஷேऽபி ப்ரஸித்தாஃ, ததாऽபீஹ ப்ரகரணாத் தத்த்வஜ்ஞாநபரா ஏவ ஜ்ஞேயாஃ||௧௬-௧௯||
Adhikarana 10 (20) · Śloka 20
லோகே விததமாத்மாநஂ லோகஂ சாத்மநி பஶ்யதஃ| பராவரதஶஃ ஶாந்திர்ஜ்ஞாநமூலா ந நஶ்யதி||௨௦||
लोके विततमात्मानं लोकं चात्मनि पश्यतः| परावरदृशः शान्तिर्ज्ञानमूला न नश्यति||२०||
🔊 Audio coming soon
லோகே விததமாத்மாநமிதி லோகரூபமாத்மாநஂ, ததா லோகஂ சாத்மநி ஶரிராத்மமேலகரூபே பஶ்யதஃ, ‘வ்யவஸ்திதஂ’ இதி ஶேஷஃ| பராவரதஶ இதி பரம் ஆத்மாநம், அவராணி ஆத்மவ்யதிரிக்தாநி ப்ரவத்யாதீநி, யஃ பஶ்யதி தஸ்ய பராவரதஶஃ| ஜ்ஞாநமூலேத்யநேந மோஹமூலாமஸ்திராஂ ஶாந்திஂ நிரஸ்யதி||௨௦||
Adhikarana 11 (21) · Śloka 21
பஶ்யதஃ ஸர்வபாவாந் ஹி ஸர்வாவஸ்தாஸு ஸர்வதா| ப்ரஹ்மபூதஸ்ய ஸஂயோகோ ந ஶுத்தஸ்யோபபத்யதே||௨௧||
पश्यतः सर्वभावान् हि सर्वावस्थासु सर्वदा| ब्रह्मभूतस्य संयोगो न शुद्धस्योपपद्यते||२१||
🔊 Audio coming soon
அத ஜீவந்முக்தஸ்ய கிமிதி ஸுகதுஃகஹேதுதர்மாதர்மஸஂயோகோ ந பவதீத்யாஹ- பஶ்யத இத்யாதி| பஶ்யதி இதி பஶ்யத ஏவ பரஂ, ந து ரஜ்யதோ நாபி த்விஷத இத்யர்தஃ| ப்ரஹ்மபூதஸ்யேதி ப்ரஹ்மஸதஶஸ்ய ஜீவந்முக்தஸ்யேதி வ்யாக்யேயஂ; ஸர்வதா முக்தே ஹி ஜ்ஞாநமபி நாஸ்தி, தேந பஶ்யத இதி ந ஸ்யாத்| ஸஂயோக இதி தர்மாதர்மஸம்பந்தஃ||௨௧||
Adhikarana 12 (22) · Śloka 22
நாத்மநஃ கரணாபாவால்லிங்கமப்யுபலப்யதே| ஸ ஸர்வகரணாயோகாந்முக்த இத்யபிதீயதே||௨௨||
नात्मनः करणाभावाल्लिङ्गमप्युपलभ्यते| स सर्वकरणायोगान्मुक्त इत्यभिधीयते||२२||
🔊 Audio coming soon
அத முக்தாத்மநஃ கிஂ லக்ஷணமித்யாஹ- நேத்யாதி| ஆத்மந இதி முக்தாத்மநஃ| கரணாபாவாதிதி மநஃப்ரபதிகரணாபாவாத்| உக்தஂ ஹி- “கரணாநி மநோபுத்திர்புத்திகர்மேந்த்ரியாணி ச” (ஶா.அ.௧) இதி, மநஃப்ரபத்யபாவாச்ச ஶரீராபாவோऽப்யர்தலப்த ஏவ; ஸர்வாபாவாச்சாத்மநி கிமபி லக்ஷணஂ நாஸ்தி, ஸ்வரூபேண சாத்மாऽதீந்த்ரிய ஏவ; தேந ஆத்மா உபலப்தியோக்யதாபாவாந்நோபலப்யதே, தல்லிங்காந்யப்யபாவாதேவ நோபலப்யந்த இதி பாவஃ||௨௨||
Adhikarana 13 (23-24) · Śloka 24
விபாபஂ விரஜஃ ஶாந்தஂ பரமக்ஷரமவ்யயம்| அமதஂ ப்ரஹ்ம நிர்வாணஂ பர்யாயைஃ ஶாந்திருச்யதே||௨௩|| ஏதத்தத் ஸௌம்ய! விஜ்ஞாநஂ யஜ்ஜ்ஞாத்வா முக்தஸஂஶயாஃ| முநயஃ ப்ரஶமஂ ஜக்முர்வீதமோஹரஜஃஸ்பஹாஃ||௨௪||
विपापं विरजः शान्तं परमक्षरमव्ययम्| अमृतं ब्रह्म निर्वाणं पर्यायैः शान्तिरुच्यते||२३|| एतत्तत् सौम्य! विज्ञानं यज्ज्ञात्वा मुक्तसंशयाः| मुनयः प्रशमं जग्मुर्वीतमोहरजःस्पृहाः||२४||
🔊 Audio coming soon
விபாபமித்யாதிநா மோக்ஷஸ்வரூபப்ரகாஶகாந் பர்யாயாநாஹ| யஜ்ஜ்ஞாத்வேதி ஜ்ஞாநஂ ப்ராப்யேத்யர்தஃ; கிஂவா, ஸ்வப்ரகாஶகத்வாஜ்ஜ்ஞாநஸ்ய ஜ்ஞாநமபி ஜ்ஞேயஂ பவதீதி போத்தவ்யம்||௨௩-௨௪||
Adhikarana 14 (25-26) · Śloka 26
தத்ர ஶ்லோகௌ- ஸப்ரயோஜநமுத்திஷ்டஂ லோகஸ்ய புருஷஸ்ய ச| ஸாமாந்யஂ மூலமுத்பத்தௌ நிவத்தௌ மார்க ஏவ ச||௨௫|| ஶுத்தஸத்த்வஸமாதாநஂ ஸத்யா புத்திஶ்ச நைஷ்டிகீ| விசயே புருஷஸ்யோக்தா நிஷ்டா ச பரமர்ஷிணா||௨௬||
तत्र श्लोकौ- सप्रयोजनमुद्दिष्टं लोकस्य पुरुषस्य च| सामान्यं मूलमुत्पत्तौ निवृत्तौ मार्ग एव च||२५|| शुद्धसत्त्वसमाधानं सत्या बुद्धिश्च नैष्ठिकी| विचये पुरुषस्योक्ता निष्ठा च परमर्षिणा||२६||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்ரஹே ஶுத்தஸத்த்வஸமாதாநமித்யநேந ‘ஏதைரவிமலஂ’ இத்யாதிநா ‘தீபாஶயே யதா’ இத்யந்தேந க்ரந்தேநோக்தார்தஃ ஸங்கஹீதஃ| ‘ஶுத்தஸத்த்வஸ்ய’ இத்யாதிநா ஸத்யா புத்திருக்தா| நைஷ்டிகீதி ஸத்யாபுத்தேரேவ விஶேஷணஂ; நைஷ்டிகீ மோக்ஷஸாதிகா; நிஷ்டா மோக்ஷஃ||௨௫-௨௬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஶாரீரஸ்தாநே புருஷவிசயஶாரீரஂ நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ||௫||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते शारीरस्थाने पुरुषविचयशारीरं नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே புருஷவிசயஶாரீரஂ நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ||௫||