Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ பஸ்திஸூத்ரீயாஂ ஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातो बस्तिसूत्रीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
பூர்வாத்யாயே வமநாதிப்ரவத்திவிஷயாதிகமபிதாய கல்பநாஸித்த்யுக்தபஸ்திகல்பநாயாஃ ப்ரபஞ்சேநாபிதாநார்தஂ பஸ்திஸூத்ரீயா ஸித்திருச்யதே| பஸ்தேரிதிகர்தவ்யதாபிதாயகஸூத்ரமதிகத்ய கதா ஸித்திர்பஸ்திஸூத்ரீயஸித்திஃ||௧-௨||
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
கதக்ஷணஂ ஶைலவரஸ்ய ரம்யே ஸ்திதஂ தநேஶாயதநஸ்ய பார்ஶ்வே| மஹர்ஷிஸங்கைர்வதமக்நிவேஶஃ புநர்வஸுஂ ப்ராஞ்ஜலிரந்வபச்சத்||௩|| பஸ்திர்நரேப்யஃ கிமபேக்ஷ்ய தத்தஃ ஸ்யாத் ஸித்திமாந் கிம்மயமஸ்ய நேத்ரம்| கீதக்ப்ரமாணாகதி கிங்குணஂ ச கேப்யஶ்ச கிஂயோநிகுணஶ்ச பஸ்திஃ||௪|| நிரூஹகல்பஃ ப்ரணிதாநமாத்ரா ஸ்நேஹஸ்ய கா வா ஶயநே விதிஃ கஃ| கே பஸ்தயஃ கேஷு ஹிதா இதீதஂ ஶ்ருத்வோத்தரஂ ப்ராஹ வசோ மஹர்ஷிஃ||௫||
कृतक्षणं शैलवरस्य रम्ये स्थितं धनेशायतनस्य पार्श्वे| महर्षिसङ्घैर्वृतमग्निवेशः पुनर्वसुं प्राञ्जलिरन्वपृच्छत्||३|| बस्तिर्नरेभ्यः किमपेक्ष्य दत्तः स्यात् सिद्धिमान् किम्मयमस्य नेत्रम्| कीदृक्प्रमाणाकृति किङ्गुणं च केभ्यश्च किंयोनिगुणश्च बस्तिः||४|| निरूहकल्पः प्रणिधानमात्रा स्नेहस्य का वा शयने विधिः कः| के बस्तयः केषु हिता इतीदं श्रुत्वोत्तरं प्राह वचो महर्षिः||५||
🔊 Audio coming soon
தநேஶாயதநஸ்யேதி ஹிமாலயஸ்ய| பஸ்திர்நரேப்ய இத்யாதயோ தஶ ப்ரஶ்நாஃ| நேத்ரஂ நலிகா| கிஂயோநிகுணஶ்ச பஸ்திரித்யத்ர பஸ்திஃ பஸ்திபுடகஃ, யோநிஃ ப்ரபவஸ்தாநம்| ஸ்நேஹஸ்ய வா கேதி அநுவாஸநஸ்ய கா ப்ரணிதாநமாத்ரா| அநுவாஸநஸ்ய சாத்ர ப்ரபஞ்சோऽபிதாதவ்யஃ; தேநாநுவாஸநஸ்ய கல்பமாத்ரப்ரஶ்நோऽத்ர போத்தவ்யஃ; யதா து ‘ஸ்நேஹஸ்ய வா கஃ’ இதி பாடஃ, ததா ஸ்நேஹஸ்ய நிரூஹதிநதீயமாநஸ்ய கோ விதிரித்யர்தஃ, ஸ சோத்தரக்ரந்தேந ஸங்கதார்த ஏவ| கே பஸ்தயஃ கேஷு ஹிதா இதி கேப்யஃ புருஷேப்யஃ கிஂயோநயா ஹிதா பஸ்தய இத்யர்தஃ||௩-௫||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
ஸமீக்ஷ்ய தோஷௌஷததேஶகாலஸாத்ம்யாக்நிஸத்த்வாதிவயோபலாநி| பஸ்திஃ ப்ரயுக்தோ நியதஂ குணாய ஸ்யாத் ஸர்வகர்மாணி ச ஸித்திமந்தி||௬||
समीक्ष्य दोषौषधदेशकालसात्म्याग्निसत्त्वादिवयोबलानि| बस्तिः प्रयुक्तो नियतं गुणाय स्यात् सर्वकर्माणि च सिद्धिमन्ति||६||
🔊 Audio coming soon
ஸமீக்ஷ்யேத்யாதி| அத்ர தோஷாதயோ யே தஶ பரீக்ஷணீயாஃ ப்ரோக்தாஸ்தேஷ்வேவ உபகல்பநீயோக்ததோஷபேஷஜாத்யேகாதஶகஸ்ய ததா ரோகபிஷக்ஜிதீயோக்ததஶபரீக்ஷ்யஸ்யாவரோதோ வ்யாக்யேயஃ; அநுக்தாவரோதஶ்சாயஂ யோநிவ்யாபத்திக ஏவாஸ்மாபிருக்தோऽநுஸரணீயஃ| ஸமீக்ஷ்யேதி ஜ்ஞாநபூர்வகமவேக்ஷ்ய| ஸர்வகர்மாணி சேதி வமநாதீநி ச தோஷாதீநபேக்ஷ்ய ப்ரயுக்தாநி குணகராணி பவந்தி||௬||
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ஸுவர்ணரூப்யத்ரபுதாம்ரரீதிகாஂஸ்யாஸ்திஶஸ்த்ரத்ருமவேணுதந்தைஃ | நலைர்விஷாணைர்மணிபிஶ்ச தைஸ்தைர்நேத்ராணி கார்யாணி ஸு(த்ரி)கர்ணிகாநி ||௭||
सुवर्णरूप्यत्रपुताम्ररीतिकांस्यास्थिशस्त्रद्रुमवेणुदन्तैः | नलैर्विषाणैर्मणिभिश्च तैस्तैर्नेत्राणि कार्याणि सु(त्रि)कर्णिकानि ||७||
🔊 Audio coming soon
கிம்மயமஸ்ய நேத்ரமித்யஸ்ய ப்ரஶ்நஸ்யோத்தரஂ- ஸுவர்ணேத்யாதி| த்ரபு வங்கஂ, ரீதிஃ பித்தலம்| விஷாணைரிதி மஹிஷாதிஶங்கைஃ| ஸுகர்ணிகாநீதி ஸுஸமாஹிதகர்ணிகாநி; ‘த்ரிகர்ணிகாநி’ இதி கேசித் படந்தி, த்ரிகர்ணிகத்வஂ சாக்ரே வக்ஷ்யமாணம்||௭||
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10
ஷட்த்வாதஶாஷ்டாங்குலஸம்மிதாநி ஷட்விஂஶதித்வாதஶவர்ஷஜாநாம்| ஸ்யுர்முத்ககர்கந்துஸதீநவாஹிச்சித்ராணி வர்த்யாऽபிஹிதாநி சைவ||௮|| யதாவயோऽங்குஷ்டகநிஷ்டிகாப்யாஂ மூலாக்ரயோஃ ஸ்யுஃ பரிணாஹவந்தி| ஜூநி கோபுச்சஸமாகதீநி ஶ்லக்ஷ்ணாநி ச ஸ்யுர்குடிகாமுகாநி||௯|| ஸ்யாத் கர்ணிகைகாऽக்ரசதுர்தபாகே மூலாஶ்ரிதே பஸ்திநிபந்தநே த்வே|௧௦|
षड्द्वादशाष्टाङ्गुलसम्मितानि षड्विंशतिद्वादशवर्षजानाम्| स्युर्मुद्गकर्कन्धुसतीनवाहिच्छिद्राणि वर्त्याऽपिहितानि चैव||८|| यथावयोऽङ्गुष्ठकनिष्ठिकाभ्यां मूलाग्रयोः स्युः परिणाहवन्ति| ऋजूनि गोपुच्छसमाकृतीनि श्लक्ष्णानि च स्युर्गुडिकामुखानि||९|| स्यात् कर्णिकैकाऽग्रचतुर्थभागे मूलाश्रिते बस्तिनिबन्धने द्वे|१०|
🔊 Audio coming soon
‘கீதக்ப்ரமாணாகதி’ இத்யஸ்யோத்தரஂ- ஷடித்யாதி| தத்ர ஷடங்குலமேகவர்ஷாத் ப்ரபதி யாவத் ஷட்வர்ஷஂ, த்வாதஶவர்ஷஸ்யாஷ்டாங்குலஂ நேத்ரஂ பவதி, விஂஶதிவர்ஷஸ்ய த்வாதஶாங்குலஂ நேத்ரஂ பவதி| அத்ர வ்யுத்க்ரமாபிதாநேந ஷட்வர்ஷாதர்வாக்விஂஶதிவர்ஷாதூர்த்வஂ ச நேத்ரமாநவிகல்போ நாஸ்தி, ஷட்வர்ஷாதூர்த்வஂ நேத்ரமாநவிகல்போऽஸ்தீதி தர்ஶயதி; தேந ஷட்வர்ஷாதூர்த்வஂ ப்ரத்யப்தமங்குலததீயபாகவத்திர்பவதி, த்வாதஶாதூர்த்வஂ ப்ரத்யப்தமர்தாங்குலவத்திஃ, ஏவமுக்தமாநபூரணஂ பவதி| ஸுஶ்ருதே நேத்ரமாநபேத உக்தஃ, ஸ நாதிவிரோதகாரிதயா உபேக்ஷணீய ஏவ| உக்தஂ ஹி தத்ர- “ஸாஂவத்ஸரிகாஷ்டத்விரஷ்டவர்ஷாணாஂ ஷடஷ்டதஶாங்குலஂ நேத்ரஂ, பஞ்சவிஂஶதிவர்ஷாதூர்த்வஂ த்வாதஶாங்குலம்” (ஸு.சி.அ.௩௫) இதி| முத்காதிவாஹிச்சித்ரத்வஂ யதாஸங்க்யஂ ஷட்த்வாதஶாஷ்டாங்குலநேத்ரேஷு ஜ்ஞேயம்| கர்கந்துஶப்தேநேஹ ஶகாலபதரீ ஸ்வல்பா கஹ்யதே; உக்தஂ ஹி ஸுஶ்ருதே- “கோலாஸ்திமாத்ரச்சித்ரஂ” (ஸு.சி.அ.௩௫) இதி| பஹத்பதரீக்ரஹணே து கநிஷ்டாப்ரமாணாக்ரஂ தத்வஹநஂ நார்ஹதி; கேசிதேவஂ விரோதஂ பஶ்யந்தோ பதராஸ்திமஜ்ஜாநமிஹ கர்கந்தூஶப்தேந க்ராஹயந்தி| ஸதீநஃ வர்துலகலாயஃ| வர்த்யாऽபிஹிதாநீதி த்ரவ்யாந்தரப்ரவேஶநிராஸார்தஂ வர்த்யாऽபிஹிதமுகாநி கர்தவ்யாநி| யதாவய இதி யஸ்மிந் வயஸி நேத்ரஂ விஹிதஂ, தத்வயஃஸ்தஸ்யைவாங்குஷ்டகநிஷ்டாப்யாஂ யதாஸங்க்யஂ மூலேऽக்ரே ச துல்யபரிணாஹஂ நேத்ரஂ கர்தவ்யம்| ஜூநீத்யாதிநா நேத்ரகுணாநாஹ| ஶ்லக்ஷ்ணாநீதி அகர்கஶாநி| குடிகாமுகாநீத்யநேந வர்துலமுகதயாऽதீக்ஷ்ணமுகதாஂ தர்ஶயதி| ஏகா கர்ணிகாऽக்ரே கர்தவ்யா நேத்ரஸ்யாந்தஃப்ரவேஶநிராஸார்தஂ, பஸ்திநிபந்தநே த்வே இதி பஸ்திநிபந்தநப்ரயோஜநகே த்வே||௮-௯||-
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
ஜாரத்கவோ மாஹிஷஹாரிணௌ வா ஸ்யாச்சௌகரோ பஸ்திரஜஸ்ய வாऽபி||௧௦|| தடஸ்தநுர்நஷ்டஸிரோ விகந்தஃ கஷாயரக்தஃ ஸுமதுஃ ஸுஶுத்தஃ | நணாஂ வயோ வீக்ஷ்ய யதாநுரூபஂ நேத்ரேஷு யோஜ்யஸ்து ஸுபத்தஸூத்ரஃ||௧௧||
जारद्गवो माहिषहारिणौ वा स्याच्छौकरो बस्तिरजस्य वाऽपि||१०|| दृढस्तनुर्नष्टसिरो विगन्धः कषायरक्तः सुमृदुः सुशुद्धः | नृणां वयो वीक्ष्य यथानुरूपं नेत्रेषु योज्यस्तु सुबद्धसूत्रः||११||
🔊 Audio coming soon
கேப்யஶ்ச கிஂயோநிகுணஶ்ச பஸ்திரித்யஸ்யோத்தரஂ- ஜாரத்கவ இத்யாதி|- ஜாரத்கவஃ வத்தகோபவஃ| பஸ்திரிதி மூத்ராஶயபுடகம்| நஷ்டஸிர இதி ஸமுத்ததஸிராஸந்ததிஃ | விகதஃ பூதிகந்தோ யஸ்ய ஸ விகந்தஃ| கஷாயரக்த இதி கஷாயபாவநயா ரக்தீகதஃ | வயோ வீக்ஷ்ய யதாநுரூபமிதி வயோபேதேந யதோக்தேந யோ பஸ்திர்யஸ்யோசிதப்ரமாணோ பவதி, ஸ தஸ்ய நேத்ரே நிபந்தநீயஃ| ஏதேந ‘கேப்யஃ கோ பஸ்திஃ’ இத்யஸ்யோத்தரஂ பவதி||௧௦-௧௧||
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
பஸ்தேரலாபே ப்லவஜோ கலோ வா ஸ்யாதங்கபாதஃ ஸுகநஃ படோ வா|௧௨|
बस्तेरलाभे प्लवजो गलो वा स्यादङ्कपादः सुघनः पटो वा|१२|
🔊 Audio coming soon
பஸ்த்யப்ராப்தாவநுகல்பவிதிமாஹ- பஸ்தேரலாபே இத்யாதி| ப்லவஜ இதி ப்ரஸேவககலஃ பக்ஷீ ‘ப்லவ’ இதி க்யாதஃ| அங்கபாதஃ சர்மசடகஃ, தஸ்ய சர்ம க்ராஹ்யஂ பஸ்த்யர்தம்|௧௨|
Adhikarana 8 (12) · Śloka 13
ஆஸ்தாபநார்ஹஂ புருஷஂ விதிஜ்ஞஃ ஸமீக்ஷ்ய புண்யேऽஹநி ஶுக்லபக்ஷே||௧௨|| ப்ரஶஸ்தநக்ஷத்ரமுஹூர்தயோகே ஜீர்ணாந்நமேகாக்ரமுபக்ரமேத |௧௩|
आस्थापनार्हं पुरुषं विधिज्ञः समीक्ष्य पुण्येऽहनि शुक्लपक्षे||१२|| प्रशस्तनक्षत्रमुहूर्तयोगे जीर्णान्नमेकाग्रमुपक्रमेत |१३|
🔊 Audio coming soon
‘நிரூஹகல்பஃ’ இத்யாதிப்ரஶ்நஸ்யோத்தரம்- ஆஸ்தாபநார்ஹமித்யாதி| ஶுக்லபக்ஷே இதி ஶுக்லபக்ஷஸ்ய ஸர்வாரம்பேஷு ப்ரஶஸ்தத்வாத், ஹாரீதேந து கஷ்ணபக்ஷ ஏவாத்ர விஹிதஃ; உக்தஂ ஹி- “கஷ்ணபக்ஷே கார்யஂ, ஜந்மநி ஸர்வரோகா ஹதாஃ ஸுஹதா பவந்தீதி வதந்தி ஶாஸ்த்ரஜ்ஞாஃ; ஶுக்லே தேவா ஜாதாஃ, கஷ்ணேऽஸுராஶ்ச ஸர்வரோகாஶ்ச; தஸ்மாத்ரோகசிகித்ஸா கஷ்ணே ஸதைவ கர்தவ்யா” இதி| ஏகாக்ரமிதி பஸ்திப்ரயோகைகமநஸம்||௧௨||-
Adhikarana 9 (13-19) · Śloka 20
பலாஂ குடூசீஂ த்ரிபலாஂ ஸராஸ்நாஂ த்வே பஞ்சமூலே ச பலோந்மிதாநி||௧௩|| அஷ்டௌ பலாந்யர்ததுலாஂ ச மாஂஸாச்சாகாத் பசேதப்ஸு சதுர்தஶேஷம்| பூதஂ யவாநீபலபில்வகுஷ்டவசாஶதாஹ்வாகநபிப்பலீநாம்||௧௪|| கல்கைர்குடக்ஷௌத்ரகதைஃ ஸதைலைர்யுதஂ ஸுகோஷ்ணைஸ்து பிசுப்ரமாணைஃ| குடாத் பலஂ த்விப்ரஸதாஂ து மாத்ராஂ ஸ்நேஹஸ்ய யுக்த்யா மது ஸைந்தவஂ ச||௧௫|| ப்ரக்ஷிப்ய பஸ்தௌ மதிதஂ கஜேந ஸுபத்தமுச்ச்வாஸ்ய ச நிர்வலீகம்| அங்குஷ்டமத்யேந முகஂ பிதாய நேத்ராக்ரஸஂஸ்தாமபநீய வர்திம்||௧௬|| தைலாக்தகாத்ரஂ கதமூத்ரவிட்கஂ நாதிக்ஷுதார்தஂ ஶயநே மநுஷ்யம்| ஸமேऽதவேஷந்நதஶீர்ஷகே வா நாத்யுச்ச்ரிதே ஸ்வாஸ்தரணோபபந்நே||௧௭|| ஸவ்யேந பார்ஶ்வேந ஸுகஂ ஶயாநஂ கத்வர்ஜுதேஹஂ ஸ்வபுஜோபதாநம்| ஸங்கோச்ய ஸவ்யேதரதஸ்ய ஸக்தி வாமஂ ப்ரஸார்ய ப்ரணயேத்ததஸ்தம்||௧௮|| ஸ்நிக்தே குதே நேத்ரசதுர்தபாகஂ ஸ்நிக்தஂ ஶநைரஜ்வந பஷ்டவஂஶம்| அகம்பநாவேபநலாகவாதீந் பாண்யோர்குணாஂஶ்சாபி விதர்ஶயஂஸ்தம் ||௧௯|| ப்ரபீட்ய சைகக்ரஹணேந தத்தஂ நேத்ரஂ ஶநைரேவ ததோऽபகர்ஷேத்|௨௦|
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्वे पञ्चमूले च पलोन्मितानि||१३|| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसाच्छागात् पचेदप्सु चतुर्थशेषम्| पूतं यवानीफलबिल्वकुष्ठवचाशताह्वाघनपिप्पलीनाम्||१४|| कल्कैर्गुडक्षौद्रघृतैः सतैलैर्युतं सुखोष्णैस्तु पिचुप्रमाणैः| गुडात् पलं द्विप्रसृतां तु मात्रां स्नेहस्य युक्त्या मधु सैन्धवं च||१५|| प्रक्षिप्य बस्तौ मथितं खजेन सुबद्धमुच्छ्वास्य च निर्वलीकम्| अङ्गुष्ठमध्येन मुखं पिधाय नेत्राग्रसंस्थामपनीय वर्तिम्||१६|| तैलाक्तगात्रं कृतमूत्रविट्कं नातिक्षुधार्तं शयने मनुष्यम्| समेऽथवेषन्नतशीर्षके वा नात्युच्छ्रिते स्वास्तरणोपपन्ने||१७|| सव्येन पार्श्वेन सुखं शयानं कृत्वर्जुदेहं स्वभुजोपधानम्| सङ्कोच्य सव्येतरदस्य सक्थि वामं प्रसार्य प्रणयेत्ततस्तम्||१८|| स्निग्धे गुदे नेत्रचतुर्थभागं स्निग्धं शनैरृज्वन पृष्ठवंशम्| अकम्पनावेपनलाघवादीन् पाण्योर्गुणांश्चापि विदर्शयंस्तम् ||१९|| प्रपीड्य चैकग्रहणेन दत्तं नेत्रं शनैरेव ततोऽपकर्षेत्|२०|
🔊 Audio coming soon
பலாமித்யாதிநா பஸ்திவிதாநமாஹ| பலோந்மிதத்வமிஹ த்ரிபலாபஞ்சமூல்யோரபி ப்ரதித்ரவ்யம்| பலாநீதி மதநபலாநி, தாநி சாகத்யைவாஷ்டாவிஹ| அத்ர பலாதீநாமௌஷதாநாமௌத்ஸர்கிகக்வாதவிதிநாऽஷ்டமதநபலாதிகஷட்ஷஷ்டிபலத்வஂ “க்வாதஃ க்வாத்யஸமஃ” இதிவசநாத் பஹுக்வாதோ பவதி; பஸ்தௌ ச புடத்ரயதாநேऽபி ப்ரதிபுடகே தஶபலக்வாததாநநியமாத் த்ரிஂஶத்பலாநி பரமுபயுஜ்யந்தே, ஶேஷஸ்து யத்யபி நிஷ்ப்ரயோஜநஸ்ததாऽபி மஹர்ஷிவசநாத்யாவத்ப்ரமாணமுக்தஂ தாவதைவ க்ரியமாணஃ க்வாதோऽத்ர குணவாந் பவதீதி, தேந ந மீமாஂஸ்யமேதத்; உக்தஂ ஹி- “யதா குர்வந்தி, ஸ உபாயஃ” (ஸூ.அ.௨௬); இதி கிஂவா, உபயுக்தக்வாத்யத்ரவ்யமாநவிபாகோதாஹரணார்தமேததுக்தஂ , தேந ததநுஸாரேணோபயுக்தக்வாதஸாதநயோக்யமாநமேவ க்வாத்யஂ க்ரஹீதவ்யம்| யவாந்யாதீநாஂ ப்ரத்யேகஂ ப்ரதிநிரூஹஂ பிசுமாநத்வஂ; பிசுஃ கர்ஷஃ| ஸ்நேஹஸ்யேதி கததைலஸ்ய, உக்தத்வாத் | ஏதச்ச ஸ்நேஹமாநஂ ப்ரகதிஸ்தே புருஷே வக்ஷ்யமாணவ்யவஸ்தயா ஜ்ஞேயம்| ‘யுக்த்யா மதுஸைந்தவே ச’ இத்யநேந மதுஸைந்தவயோஃ ப்ரகத்யாத்யபேக்ஷயாऽநியதஂ மாநஂ தர்ஶயதி; சகாரோ மாஂஸரஸக்ஷீரகோமூத்ராதீநாஂ சாநியதஂ மாநஂ தர்ஶயதி; ஏஷாஂ ச மாநவ்யவஸ்தாமக்ரே கஷாயமாநப்ரஸ்தாவே தர்ஶயிஷ்யாமஃ| உச்ச்வாஸ்யேதி உச்ச்வாஸநேந த்ரவ்யாபிகாதஜநிதவாதநிர்கமமிச்சதி| நிர்வலீகமிதி க்ரியாவிஶேஷணம்| நேத்ராக்ரஸஂஸ்தாமிதி ப்ரதமஂ த்ரவநிர்கமாதிப்ரதிஷேதார்தஂ நலிகாக்ரமுகதத்தாஂ வர்திம்| தைலாக்தகாத்ரமிதி அப்யங்கஸாஹசர்யாத் ஸ்வேதோऽபி ஜ்ஞேயஃ, தேநாப்யக்தஸ்விந்நமித்யர்தஃ; உக்தஂ ஹ்யந்யத்ர “அநுவாஸிதமாஸ்தாபயேதப்யக்தஸ்விந்நஶரீரம்” (ஸு.சி.அ.௩௮) இதி| ப்ரஸ்தாவாகதஶயநவிதிமாஹ- ஶயநே மநுஷ்யமித்யாதி| ஸமேऽதவேஷந்நதஶீர்ஷகே வேதி விகல்பத்வயமாதுரேச்சயா கர்தவ்யஂ; கிஂவா, உந்நதகடீதேஶஸ்ய புருஷஸ்ய ஸமஂ, துச்சகடீகஸ்யோந்நதஶீர்ஷஂ ஶயநஂ விதேயம், ஏவஂ ஹி தயோஃ ஸம்யக்பஸ்திர்தேஹாநுஸாரீ பவதி| ஸவ்யேநேதி வாமேந; வாமபார்ஶ்வஶயநப்ரயோஜநஂ ‘வாமாஶ்ரயே ஹி’ இத்யாதிநா வக்ஷ்யமாணம்| மநுஷ்யஂ யதோக்தஸர்வகுணஂ கத்வா தஂ ப்ரணயேதிதி ஸம்பந்தஃ| ஸ்வபுஜோபதாநஂ யதா பவதி ததா ஶயாநம்; உபதாநஂ கண்டுஃ| ஸவ்யேதரத் தக்ஷிணம்| ஸக்தி ஜங்கா| வாமஂ ஸக்தி ப்ரஸார்ய, ததுபரி தக்ஷிணஂ ஸக்தி ஸங்கோச்ய, விஸதஸவ்யஸக்திஸங்குசிததக்ஷிணஸக்தீத்யர்தஃ| ஸ்நிக்தே குதே நேத்ரசதுர்தபாகமிதி கர்ணிகாவச்சிந்நஂ ஸர்வஂ சதுர்தபாகமிதி| அநு பஷ்டவஂஶமிதி பஷ்டவஂஶமநுகதஂ கத்வா| அகம்பநேத்யாதௌ கம்பநஂ சலநஂ, வேபநஂ வேபதுஃ, லாகவஂ ஶீக்ரக்ரியதா; ஆதிஶப்தேந பஸ்திக்ரஹணபீடநாதி கஹ்யதே| விதர்ஶயந்நிஹ ஸம்பாதயந்| ப்ரபீட்ய சைகக்ரஹணேந தத்தமித்யநேந விஶ்ரம்ய புநஃ பீடநஂ வாயுஜநகஂ நிஷேதயதி||௧௩-௧௯||-
Adhikarana 10 (20-22) · Śloka 23
திர்யக் ப்ரணீதே து ந யாதி தாரா குதே வ்ரணஃ ஸ்யாச்சலிதே து நேத்ரே||௨௦|| தத்தஃ ஶநைர்நாஶயமேதி பஸ்திஃ கண்டஂ ப்ரதாவத்யதிபீடிதஶ்ச| ஶீதஸ்த்வதிஸ்தம்பகரோ விதாஹஂ மூர்ச்சாஂ ச குர்யாததிமாத்ரமுஷ்ணஃ||௨௧|| ஸ்நிக்தோऽதிஜாட்யஂ பவநஂ து ரூக்ஷஸ்தந்வல்பமாத்ராலவணஸ்த்வயோகம்| கரோதி மாத்ராப்யதிகோऽதியோகஂ க்ஷாமஂ து ஸாந்த்ரஃ ஸுசிரேண சைதி||௨௨|| தாஹாதிஸாரௌ லவணோऽதி குர்யாத்தஸ்மாத் ஸுயுக்தஂ ஸமமேவ தத்யாத்|௨௩|
तिर्यक् प्रणीते तु न याति धारा गुदे व्रणः स्याच्चलिते तु नेत्रे||२०|| दत्तः शनैर्नाशयमेति बस्तिः कण्ठं प्रधावत्यतिपीडितश्च| शीतस्त्वतिस्तम्भकरो विदाहं मूर्च्छां च कुर्यादतिमात्रमुष्णः||२१|| स्निग्धोऽतिजाड्यं पवनं तु रूक्षस्तन्वल्पमात्रालवणस्त्वयोगम्| करोति मात्राभ्यधिकोऽतियोगं क्षामं तु सान्द्रः सुचिरेण चैति||२२|| दाहातिसारौ लवणोऽति कुर्यात्तस्मात् सुयुक्तं सममेव दद्यात्|२३|
🔊 Audio coming soon
திர்யக்ப்ரணிதாநாதிதோஷமாஹ- திர்யகித்யாதி| ந யாதி தாரேதி திர்யக்ப்ரணிதாநே ஸதி குதவலீரோதோ பவதி, தேந தாரா ந யாதி| அதிஸ்தம்பகர இதி பஸ்திர்தேஹஸ்ய ஸ்தம்பஂ கரோதி| ஜாட்யமிதி ஶரீரஜடதா| தந்வல்பமாத்ராலவணஸ்த்வயோகமிதி தநுர்வா, அல்பமாத்ரலவணோ வா| ஸாந்த்ரஃ தநுவிபரீதஃ, க்ஷாமஂ புருஷஂ குர்யாத்| லவணோऽதீதி அதிமாத்ரலவணஃ| தஸ்மாதிதி யதோக்தவிதாநேஷு தோஷநிதர்ஶநாத்| ஸுயுக்தமிதி திர்யக்ப்ரணிதாநாதிரஹிதஂ, ஶீதத்வாதிரஹிதஂ ச||௨௦-௨௨||-
Adhikarana 11 (23) · Śloka 24
பூர்வஂ ஹி தத்யாந்மது ஸைந்தவஂ து ஸ்நேஹஂ விநிர்மத்யஂ ததோऽநு கல்கம்||௨௩|| விமத்ய ஸஂயோஜ்ய புநர்த்ரவைஸ்தஂ பஸ்தௌ நிதத்யாந்மதிதஂ கஜேந|௨௪|
पूर्वं हि दद्यान्मधु सैन्धवं तु स्नेहं विनिर्मथ्यं ततोऽनु कल्कम्||२३|| विमथ्य संयोज्य पुनर्द्रवैस्तं बस्तौ निदध्यान्मथितं खजेन|२४|
🔊 Audio coming soon
‘பூர்வஂ ஹி தத்யாத்’ இதி க்ரந்தஂ கேசிதநார்ஷமாஹுஃ; தந்த்ராந்தரேஷு த்வஸ்யார்தஸ்ய தஷ்டத்வாத்யுக்த ஏவாயஂ பாடஃ; உச்யதே ஹி ஸுஶ்ருதே “தத்த்வாऽऽதௌ ஸைந்தவஸ்யாக்ஷஂ மதுநஶ்ச பலத்வயம் | பாத்ரே தலேந மத்நீயாத்” (ஸு.சி.அ.௩௮) இத்யாதி| புநர்த்ரவைஸ்தமித்யத்ர த்ரவஶப்தேந க்வாதஸ்ய க்ரஹணம்||௨௩||-
Adhikarana 12 (24) · Śloka 25
வாமாஶ்ரயே ஹி க்ரஹணீகுதே ச தத் பார்ஶ்வஸஂஸ்தஸ்ய ஸுகோபலப்திஃ||௨௪|| லீயந்த ஏவஂ வலயஶ்ச தஸ்மாத் ஸவ்யஂ ஶயாநோऽர்ஹதி பஸ்திதாநம்|௨௫|
वामाश्रये हि ग्रहणीगुदे च तत् पार्श्वसंस्थस्य सुखोपलब्धिः||२४|| लीयन्त एवं वलयश्च तस्मात् सव्यं शयानोऽर्हति बस्तिदानम्|२५|
🔊 Audio coming soon
வாமபார்ஶ்வஶயநஂ யதுக்தஂ தஸ்ய ப்ரயோஜநமாஹ- வாமாஶ்ரயே இத்யாதி| வாமாஶ்ரயே யஸ்மாத் க்ரஹணீகுதே, தேந வாமபார்ஶ்வஸுப்தஸ்ய க்ரஹணீகுதே ப்ரகதிஸ்தே பவதஃ, ப்ரகதிஸ்தே ச குதே குதஸ்ய பஸ்திநா ஸம்யகுபஶ்லேஷாத் வ்யாப்திர்பவதி, ததா வலயஶ்ச லீநா பவந்தி, தேந ஸுகஂ பஸ்திர்யாதி, க்ரஹணீகுதயோஃ ப்ரகதிஸ்ததயா ச பஸ்திர்வ்யாப்ய ஸுகஂ க்ரஹணீஂ பாவயதீதி போத்தவ்யம்||௨௪||-
Adhikarana 13 (25) · Śloka 26
விட்வாதவேகோ யதி சார்ததத்தே நிஷ்கஷ்ய முக்தே ப்ரணயேதஶேஷம் ||௨௫|| உத்தாநதேஹஶ்ச கதோபதாநஃ ஸ்யாத்வீர்யமாப்நோதி ததாऽஸ்ய தேஹம் |௨௬|
विड्वातवेगो यदि चार्धदत्ते निष्कृष्य मुक्ते प्रणयेदशेषम् ||२५|| उत्तानदेहश्च कृतोपधानः स्याद्वीर्यमाप्नोति तथाऽस्य देहम् |२६|
🔊 Audio coming soon
விட்வாதேத்யாதௌ நிஷ்கஷ்ய முக்தே இதி நலிகாமாகஷ்ய விட்வாதவேகே முக்தே| தத்தே து பஸ்தௌ உத்தாநதேஹஃ கதோபதாநஶ்ச ஸ்யாத்| ஏதத்கரணப்ரயோஜநமாஹ- வீர்யமாப்நோதீத்யாதி||௨௫||-
Adhikarana 14 (26) · Śloka 26
ஏகோऽபகர்ஷத்யநிலஂ ஸ்வமார்காத் பித்தஂ த்விதீயஸ்து கபஂ ததீயஃ||௨௬||
एकोऽपकर्षत्यनिलं स्वमार्गात् पित्तं द्वितीयस्तु कफं तृतीयः||२६||
🔊 Audio coming soon
ஏகோऽபகர்ஷதீத்யாதி| ஏதத்வாதாதிபேதேந ஏகாதிபஸ்திதாநவிதாநஂ; ந து த்ரிதோஷே ப்ரதமோ வாதஂ ஜயதி, த்விதீயஃ பித்தஂ ஜயதி, ததீயஃ கபமித்யாதி வ்யாக்யேயஂ; யதஃ, “ஸ்நிக்தோஷ்ண ஏகஃ பவநே ஸமாஂஸஃ” இத்யாதிநா பவநாதிபேதேநைவ ஸங்க்யாநியமஂ கரிஷ்யதி| ஏவஂ ஸ்வமார்காச்சாநிலமேகோ பஸ்திரபகர்ஷதி, பித்தஂ த்விதீயஸ்து ஸ்வமார்காதிதி பித்தஂ த்வாவேவ ஜயதஃ , கபஂ த்ரய ஏவ ஜயந்தீதி ஜ்ஞேயஂ; ஸ்வமார்காதிதி ஸ்வஸ்தாநாத்| யத்யபி ச பஸ்திஃ பக்வாஶயகதமேவ தோஷஂ ஜயதீத்யுக்தஂ, ததாऽபி பித்தாதிஸ்தாநேऽபி விஶேஷபஸ்திவிதிஸாமர்த்யாத்தோஷஹரணமுச்யதே; தேந, உத்ஸர்கதஸ்தத்கததோஷஹரணஂ விஶிஷ்டவிதாநேந ச ஸ்தாநாந்தரகததோஷஹரணஂ பவதி| அயமர்தோ ஜதூகணேऽப்யுச்யதே- “பஸ்திஃ கார்யஃ ஸகத்பஸ்திஸ்தாநஶக்த்யாऽநிலாதிஷு” இதி| அத்ர த்விதீயஃ பித்தமபகர்ஷதி, ததீயஃ கபமபகர்ஷதீத்யுச்யதே; ததாऽபி ப்ரதமத்விதீயயோரபி பித்தகபாபஹத்வமஸ்த்யேவ , பரஂ த்விதீயேந பித்தாபஹரணஂ, ததீயேந ச கபாபஹரணஂ ஸ்தாநப்ரத்யாஸத்த்யா க்ரியத இதி கத்வா த்விதீயஃ பித்தஂ ஹரதி, ததீயஃ கபஂ ஹரதீதி சோக்தம்| பித்தகபயோஶ்ச யத்யபி ஸுகஂ சிகித்ஸிதஂ பஸ்திர்ந பவதி, ததாऽபி வாதாவரகே வாதாநுபந்தே வா பித்தே கபே சைதத்பஸ்திதாநஂ ஜ்ஞேயம்; உக்தஂ ஹி ஸுஶ்ருதே- “பஸ்திர்வாதே ச பித்தே ச கபே ரக்தே ச ஶஸ்யதே” (ஸு.சி.அ.௩௫) இதி||௨௬||
Adhikarana 15 (27-29) · Śloka 30
ப்ரத்யாகதே கோஷ்ணஜலாவஸிக்தஃ ஶால்யந்நமத்யாத்தநுநா ரஸேந| ஜீர்ணே து ஸாயஂ லகு சால்பமாத்ரஂ புக்தோऽநுவாஸ்யஃ பரிபஂஹணார்தம்||௨௭|| நிரூஹபாதாஂஶஸமேந தைலேநாம்லாநிலக்நௌஷதஸாதிதேந| தத்த்வா ஸ்பிசௌ பாணிதலேந ஹந்யாத் ஸ்நேஹஸ்ய ஶீக்ராகமரக்ஷணார்தம்||௨௮|| ஈஷச்ச பாதாங்குலியுக்மமாஞ்சேதுத்தாநதேஹஸ்ய தலௌ ப்ரமஜ்யாத்| ஸ்நேஹேந பார்ஷ்ண்யங்குலிபிண்டிகாஶ்ச யே சாஸ்ய காத்ராவயவா ருகார்தாஃ||௨௯|| தாஂஶ்சாவமத்கீத ஸுகஂ ததஶ்ச நித்ராமுபாஸீத கதோபதாநஃ|௩௦|
प्रत्यागते कोष्णजलावसिक्तः शाल्यन्नमद्यात्तनुना रसेन| जीर्णे तु सायं लघु चाल्पमात्रं भुक्तोऽनुवास्यः परिबृंहणार्थम्||२७|| निरूहपादांशसमेन तैलेनाम्लानिलघ्नौषधसाधितेन| दत्त्वा स्फिचौ पाणितलेन हन्यात् स्नेहस्य शीघ्रागमरक्षणार्थम्||२८|| ईषच्च पादाङ्गुलियुग्ममाञ्छेदुत्तानदेहस्य तलौ प्रमृज्यात्| स्नेहेन पार्ष्ण्यङ्गुलिपिण्डिकाश्च ये चास्य गात्रावयवा रुगार्ताः||२९|| तांश्चावमद्गीत सुखं ततश्च निद्रामुपासीत कृतोपधानः|३०|
🔊 Audio coming soon
ஶால்யந்நமித்யாதௌ ஜீர்ணே இதி ஆஸ்தாபநோபலேபே கோஷ்டஸ்தே ஜீர்ணே| தநுமாஂஸரஸாதிபோஜநஂ சேஹ நிரூஹேண மநாகுபஹதஸ்ய வஹ்நேஃ பரிபாலநார்தம்| பேயாதிக்ரமஸ்த்வத்ர ந க்ரியதே, விரேசநவதிஹாமஸ்யாபாவாத்; அத ஏவ ஸுஶ்ருதே பேயாதிக்ரமஂ த்யக்த்வா ரஸாதிக்ரம உக்தஃ| பரிபஂஹணார்தமித்யநேந லேகநார்தஂ க்ரியமாணே நிரூஹே பரிபஂஹணார்தமநுவாஸநஂ ததஹஃ கர்தவ்யமிதி தர்ஶயதி| அத ஏவ கல்பநாஸித்தாவபி- “நரஸ்ததோ நிஶ்யநுவாஸநார்ஹஃ” (ஸி.அ.௧) இத்யநேந ததஹரநுவாஸநஸ்யாவஶ்யகத்வமுக்தஂ ; ஜதூகர்ணேऽப்யுக்தஂ- “ஜீர்ணே ஸாயஂ கதாந்நஂ ச புஷ்ட்யர்தமநுவாஸயேத்” இதி| நிரூஹபாதாஂஶஸமேந தைலேநேதி நிரூஹபாதப்ரமாணேந, சதுர்விஂஶதிபலே நிரூஹே ஷட்பலேந ஸ்நேஹேநேத்யர்தஃ; இயஂ சோத்தமா மாத்ராऽநுவாஸநஸ்ய; உக்தஂ ஹ்யந்யத்ர- “உத்தமா ஷட்பலீ ப்ரோக்தா மத்யமா த்ரிபலீ பவேத்| கநீயஸீ ஸார்தபலா த்ரிதா மாத்ராऽநுவாஸநே” இதி; ஸுஶ்ருதேऽப்யேதாவந்மாநமேவ ஸ்நேஹஸ்யாநுவாஸந மாத்ராபஸ்திவிபாகேநாநுவாஸநே உக்தம்| ஸ்நேஹஶீக்ராகமநரக்ஷார்தஂ விதாநமாஹ- ஈஷதித்யாதி| தச்ச பாதாங்குல்யோத்தாநதேஹஸ்ய மாத்ராஶதஂ ஸ்தாபநஂ கர்தவ்யம்| நிரூஹே து த்ரிஂஶந்மாத்ராகாலஂ யாவதுத்தாநஸ்ய ஸ்தாபநஂ மந்யந்தே| பாதாங்குலியுக்மமிதி பர்வஸந்திஃ| ஆஞ்சேதிதி ஆகர்ஷேத்| நித்ராமுபாஸீதேதி வசநஂ க்ரியாந்தரஸ்ய நிஷேதார்தம்||௨௭-௨௯||-
Adhikarana 16 (30) · Śloka 31
பாகாஃ கஷாயஸ்ய து பஞ்ச, பித்தே ஸ்நேஹஸ்ய ஷஷ்டஃ ப்ரகதௌ ஸ்திதே ச||௩௦|| வாதே விவத்தே து சதுர்தபாகோ, மாத்ரா நிரூஹேஷு கபேऽஷ்டபாகஃ|௩௧|
भागाः कषायस्य तु पञ्च, पित्ते स्नेहस्य षष्ठः प्रकृतौ स्थिते च||३०|| वाते विवृद्धे तु चतुर्थभागो, मात्रा निरूहेषु कफेऽष्टभागः|३१|
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி த்ரிவிதோ யோ த்வாதஶப்ரஸதோ நிரூஹஸ்தஸ்ய கஷாயஸ்நேஹமாத்ராஂ நிரூபயந்நாஹ - பாகா இத்யாதி| பாகாஃ கஷாயஸ்ய பஞ்சேத்யநேந ஸர்வத்ரைவ தோஷே ஸ்வஸ்தே ச புருஷே த்வாதஶப்ரஸதபாகரூபே நிரூஹே பஞ்சபாகாஃ கஷாயஸ்ய பவந்தி, தேந பஞ்ச ப்ரஸதாஃ கஷாயஸ்ய| ஸ்நேஹஸ்ய ச தோஷபேதேந ஸ்வஸ்தே ச மாநபேதமாஹ- பித்தே இத்யாதி| பித்தே ஸ்நேஹஸ்ய ஷஷ்டஃ, ததா ப்ரகதௌ ஸ்திதே ச புருஷே ஸ்வஸ்தே ஷஷ்ட இத்யர்தஃ; தத்ர ஷண்ணாஂ பூரணஃ ஷஷ்டஃ, தேந த்வாதஶப்ரஸதஸ்ய ஷஷ்டோ பாகோ த்விப்ரஸதஂ பவதி| ஸ்நேஹஶப்தேந கததைலாதிக்ரஹணம்| வாதே து வத்தே சதுர்தோ பாகஃ; ஸ்நேஹசதுர்தோ பாகஃ ப்ரஸதத்ரயம்| அஷ்டபாக இதி ஸார்தஃ ப்ரஸதஃ| அஸ்மிந்நர்தே ஹாரீதஃ- “க்வாதஸ்ய பஞ்சப்ரஸதா விபாகாஃ, ஸ்நேஹஸ்ய ஷஷ்டோ ஹ்யதிகே து பித்தே| ஸ்வஸ்தே ச தாவத், பவநே சதுர்தஃ, கபேऽஷ்டமோऽத்யந்தகதே(?) விகல்பஃ” இதி| ஏஷா ஸ்நேஹமாத்ரா ஹீநமாத்ரேऽபி நிரூஹே க்வாதஸ்நேஹயோருக்தமாத்ராநுஸாரேண யோஜநீயா; ஶேஷணாஂ து மதுகல்கஸைந்தவாநாமிஹ மாத்ராநியமோ நோக்தஃ, தேஷாமபி ப்ரகத்யாதிபதேநாநியதத்வாத்; தேந மத்வாதீநாஂ ப்ரகத்யாத்யநுஸாரேண ப்ரஸதமாநேந த்வாதஶப்ரஸதத்வஂ பூரணீயம்| தத்ர ஜதூகணப்ரத்யயாத் ஸர்வத்ர கல்கஸ்ய பலத்வயஂ பவதி| உக்தஂ ஹி தத்ர “சதுர்விஂஶதிகே புடகே பேஷ்யாணாஂ த்விபலஂ, கிஞ்சிச்ச மதுஸைந்தவாத், ஸ்நேஹோ வக்ஷ்யமாணஃ, ஶேஷஂ கஷாயஸ்ய; வாதே தைலஷட்பலஂ ஸ்வஸ்தே ச; சத்வாரி பித்தே கதஸ்ய, கபே த்ரீணி தைலஸ்ய” இதி; ஸைந்தவஂ து கர்ஷப்ரமாணமஸ்தி; யதஃ ஸுஶ்ருதே- “ஸைந்தவாக்ஷஂ ஸமாதாய மதுநஃ ப்ரஸதத்வயம்” (ஸு.சி.அ.௩௮) இத்யாத்யுக்தம்; ஹாரீத து- “க்ஷௌத்ரஂ து தேயஂ ப்ரஸதப்ரமாணஂ த்விதீயமாஹுர்லவணஸ்ய சாக்ஷம்” இத்யுக்தஂ; தேநாநயா திஶா ஸைந்தவமதுகல்பநா| யதோக்தகஷாயஸ்நேஹகல்கமதுஸைந்தவாபூரிதாஂஶபூரணஂ சாவாபேநைவ கர்தவ்யம்; ஆவாபஶ்சாத்ராநுக்தோऽப்யுத்தரத்ர வக்ஷ்யமாணோ வாதாதிபேதேந மாஂஸரஸக்ஷீரகோமூத்ராதிகோ ஜ்ஞேயஃ| வக்ஷ்யதி ஹி- “ஸ்நிக்தோஷ்ண ஏகஃ பவநே நிரூஹோ, த்வௌ ஸ்வாதுஶீதௌ பயஸா ச பித்தே| த்ரயஃ ஸமூத்ராஃ கடுகோஷ்ணதீக்ஷ்ணாஃ கபே நிரூஹா ந பரஂ விதேயாஃ” இதி| ஹாரீதऽப்யுக்தஂ “ஸ்நேஹஂ குடஂ மாஂஸரஸஂ பயஶ்ச ஹ்யம்லாநி மூத்ராணி ச ஸைந்தவஂ ச| ஏதாநி ஸர்வாண்யபி யோஜயீத நிரூஹயோகே மதநாத் பலஂ ச” இதி| யத்து தந்த்ராந்தரே- த்வாதஶப்ரஸதபூரணஂ ப்ரதி ப்ரதித்ரவ்யவிபாகேநோக்தஂ; யதா- “தத்த்வாऽऽதௌ ஸைந்தவஸ்யாக்ஷஂ மதுநஃ ப்ரஸதத்வயம்| விநிர்மத்ய ததோ தத்யாத் ஸ்நேஹஸ்ய ப்ரஸதத்ரயம்| ஏகீபூதே ததஃ ஸ்நேஹே கல்கஸ்ய ப்ரஸதஂ க்ஷிபேத்| ஸம்மூர்ச்சிதே கஷாயஂ து சதுஃப்ரஸதஸம்மிதம்|| விதரேச்ச ததாவாபமந்தே த்விப்ரஸதோந்மிதம்| ஏவஂ ஸுகல்பிதோ பஸ்திர்த்வாதஶப்ரஸதோ பவேத்” (ஸு.சி.அ.௩௮) இதி; தத்வாதவிஷயமேவ, ஸ்நேஹஸ்ய வாதக்நத்வாத்; கிந்த்வத்ர யச்சதுஃப்ரஸதஂ கஷாயஸ்ய மந்யதே, ததஸ்மத்தந்த்ராநுமதமேவ | யத்த்வந்யே படந்தி- “மதுஸ்நேஹநகல்காக்யகஷாயாவாபதஃ க்ரமாத்| த்ரீணி ஷட் த்வே தஶ த்ரீணி பலாந்யநிலரோகிணாம்|| பித்தே சத்வாரி சத்வாரி த்வே த்விபஞ்ச சதுஷ்டயம் | ஷட் த்ரீணி த்வே தஶ த்ரீணி கபே சாபி நிரூஹணம்” இதி; ததஸ்மத்தந்த்ராநுகதத்வாதநுமதமேவ||௩௦||-
Adhikarana 17 (31-32) · Śloka 33
நிரூஹமாத்ரா ப்ரஸதார்தமாத்யே வர்ஷே ததோऽர்தப்ரஸதாபிவத்திஃ||௩௧|| ஆத்வாதஶாத் ஸ்யாத் ப்ரஸதாபிவத்திரஷ்டாதஶாத் த்வாதஶதஃ பரஂ ஸ்யுஃ| ஆஸப்ததேஸ்தத்விஹிதஂ ப்ரமாணமதஃ பரஂ ஷோடஶவத்விதேயம்||௩௨|| நிரூஹமாத்ரா ப்ரஸதப்ரமாணா பாலே ச வத்தே ச மதுர்விஶேஷஃ|௩௩|
निरूहमात्रा प्रसृतार्धमाद्ये वर्षे ततोऽर्धप्रसृताभिवृद्धिः||३१|| आद्वादशात् स्यात् प्रसृताभिवृद्धिरष्टादशाद् द्वादशतः परं स्युः| आसप्ततेस्तद्विहितं प्रमाणमतः परं षोडशवद्विधेयम्||३२|| निरूहमात्रा प्रसृतप्रमाणा बाले च वृद्धे च मृदुर्विशेषः|३३|
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ வயோபேதேந நிரூஹப்ரமாணஂ தர்ஶயந்நாஹ- நிரூஹேத்யாதி| ஆத்யே வர்ஷே பாலஸ்ய பலமாநே நிரூஹே க்வாதாதி யதோக்தமாநாநுஸாரேண வக்தவ்யம்; அர்தப்ரஸதாபிவத்திஃ ததஃ ப்ரதிவர்ஷஂ பவதி; தேந த்வாதஶவர்ஷே ஷட்ப்ரஸதோ பஸ்திர்பவதி; த்வாதஶாதூர்த்வமஷ்டாதஶவர்ஷபர்யந்தஂ ப்ரதிவர்ஷஂ ப்ரஸதவத்த்யா த்வாதஶப்ரஸதபூரணஂ பவதி; ‘த்வாதஶதஃ பரஂ ஸ்யுஃ’ இத்யநேநாதிகப்ரமாணபஸ்திமாநஂ மஹாத்யயகரஂ கைஶ்சிதநுமதஂ நிஷேதயதி; யதா ஹாரீதே ஏகீயமதஂ பட்யதே- “அர்தாடகஂ பரமதமஂ ப்ரமாணம்” இதி ; ததா ஸுஶ்ருதேऽபி (?)- “த்வாதஶப்ரஸதஂ கேசித் த்ரிஂஶத்பலமதாऽபரே” இத்யாதி| பஸ்திமாநஂ தர்ஶயிதுமாஹ- ஆஸப்ததேரித்யாதி| ஆஸப்ததேஸ்ததிதி த்வாதஶப்ரஸதமாநஂ ஸப்ததிஂ யாவத்பவதி| ஷோடஶவதிதி தஶப்ரஸதப்ரமாணம்| பாலவத்தயோர்யதோக்தப்ரஸதமாநவிஷயஂ தர்ஶயந் தத்ராந்யஂ விஶேஷமாஹ- நிரூஹமாத்ரேத்யாதி| பாலவத்தயோர்யதோக்தைவ நிரூஹமாத்ரா ப்ரஸதப்ரமாணா கார்யா, விஶேஷேண தயோர்பஸ்திர்மதுஃ கார்யஃ| தீக்ஷ்ணத்வமார்தவகரஂ ச விதாநஂ வக்ஷ்யதி; யதா- “தீக்ஷ்ணத்வஂ மூத்ரபீல்வக்நிலவணக்ஷாரஸர்ஷபைஃ| ப்ராப்தகாலஂ விதாதவ்யஂ க்ஷீராத்யைர்மார்தவஂ ததா” (ஸி.அ.௭) இதி||௩௧-௩௨||-
Adhikarana 18 (33) · Śloka 34
நாத்யுச்ச்ரிதஂ நாப்யதிநீசபாதஂ ஸபாதபீடஂ ஶயநஂ ப்ரஶஸ்தம்||௩௩|| ப்ரதாநமத்வாஸ்தரணோபபந்நஂ ப்ராக்ஶீர்ஷகஂ ஶுக்லபடோத்தரீயம்|௩௪|
नात्युच्छ्रितं नाप्यतिनीचपादं सपादपीठं शयनं प्रशस्तम्||३३|| प्रधानमृद्वास्तरणोपपन्नं प्राक्शीर्षकं शुक्लपटोत्तरीयम्|३४|
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ‘ஶயநே விதிஃ கஃ’ இதி ப்ரஶ்நஸ்யோத்தரமாஹ- நாத்யுச்ச்ரிதமித்யாதி| பூர்வஂ யஃ ஶயநவிதிருக்தஃ ஸ தாத்காலிகஃ, அயஂ தூத்தரகாலிக இதி விஶேஷஃ| ப்ரதாநஂ மஹந்மது சாஸ்தரணஂ ப்ரதாநமத்வாஸ்தரணஂ, தேநோபபந்நஂ யுக்தம்| ப்ராக்ஶீர்ஷகமிதி “ப்ராச்யாஂ திஶி ஸ்திதா தேவாஸ்தத்பூஜார்தஂ ச ப்ராக்ஶிராஃ” (ஸு.ஸூ.அ.௧௯) இதி வசநாத்||௩௩||-
Adhikarana 19 (34) · Śloka 35
போஜ்யஂ புநர்வ்யாதிமவேக்ஷ்ய தத்வத் ப்ரகல்பயேத்யூஷபயோரஸாத்யைஃ||௩௪|| ஸர்வேஷு வித்யாத்விதிமேதமாத்யஂ வக்ஷ்யாமி பஸ்தீநத உத்தரீயாந்|௩௫|
भोज्यं पुनर्व्याधिमवेक्ष्य तद्वत् प्रकल्पयेद्यूषपयोरसाद्यैः||३४|| सर्वेषु विद्याद्विधिमेतमाद्यं वक्ष्यामि बस्तीनत उत्तरीयान्|३५|
🔊 Audio coming soon
யூஷாதி போஜ்யவிதாநஂ யதாக்ரமஂ கபே, பித்தே, வாதே; கிஂவா, அக்ந்யபேக்ஷஂ யதாயோக்யதயா வ்யாக்யேயம்| யதோக்தவிதாநஂ வக்ஷ்யமாணவிதிஷு கர்தவ்யதயா தர்ஶயந்நாஹ- ஸர்வேஷ்வித்யாதி| ஏததாத்யமிதி ப்ரதாநம், ஔத்ஸர்கிகமிதி யாவத்; தேந விஶேஷவிதாநேநாபவாதோऽப்யஸ்ய பவிஷ்யதீதி ஸூசயதி||௩௪||-
Adhikarana 20 (35-45) · Śloka 45
த்விபஞ்சமூலஸ்ய ரஸோऽம்லயுக்தஃ ஸச்சாகமாஂஸஸ்ய ஸபூர்வபேஷ்யஃ||௩௫|| த்ரிஸ்நேஹயுக்தஃ ப்ரவரோ நிரூஹஃ ஸர்வாநிலவ்யாதிஹரஃ ப்ரதிஷ்டஃ| ஸ்திராதிவர்கஸ்ய பலாபடோலத்ராயந்திகைரண்டயவைர்யுதஸ்ய||௩௬|| ப்ரஸ்தோ ரஸாச்சாகரஸார்தயுக்தஃ ஸாத்யஃ புநஃ ப்ரஸ்தஸமஸ்து யாவத்| ப்ரியங்குகஷ்ணாகநகல்கயுக்தஃ ஸதைலஸர்பிர்மதுஸைந்தவஶ்ச||௩௭|| ஸ்யாத்தீபநோ மாஂஸபலப்ரதஶ்ச சக்ஷுர்பலஂ சாபி ததாதி பஸ்திஃ | ஏரண்டமூலஂ த்ரிபலஂ பலாஶா ஹ்ரஸ்வாநி மூலாநி ச யாநி பஞ்ச||௩௮|| ராஸ்நாஶ்வகந்தாதிபலாகுடூசீ புநர்நவாரக்வததேவதாரு| பாகாஃ பலாஂஶா மதநாஷ்டயுக்தா ஜலத்விகஂஸே க்வதிதேऽஷ்டஶேஷே||௩௯|| பேஷ்யாஃ ஶதாஹ்வா ஹபுஷா ப்ரியங்குஃ ஸபிப்பலீகஂ மதுகஂ பலா ச| ரஸாஞ்ஜநஂ வத்ஸகபீஜமுஸ்தஂ பாகாக்ஷமாத்ரஂ லவணாஂஶயுக்தம்||௪௦|| ஸமாக்ஷிகஸ்தைலயுதஃ ஸமூத்ரோ பஸ்திர்நணாஂ தீபநலேகநீயஃ| ஜங்கோருபாதத்ரிகபஷ்டஶூலஂ கபாவதிஂ மாருதநிக்ரஹஂ ச||௪௧|| விண்மூத்ரவாதக்ரஹணஂ ஸஶூலமாத்மாநதாமஶ்மரிஶர்கரே ச| ஆநாஹமர்ஶோக்ரஹணீப்ரதோஷாநேரண்டபஸ்திஃ ஶமயேத் ப்ரயுக்தஃ||௪௨|| சதுஷ்பலே தைலகதஸ்ய பஷ்டாச்சாகாச்சதார்தோ ததிதாடிமாம்லஃ| ரஸஃ ஸபேஷ்யோ பலமாஂஸவர்ணரேதோக்நிதஶ்சாந்த்யஶிரோர்திஶஸ்தஃ ||௪௩|| ஜலத்விகஂஸேऽஷ்டபலஂ பலாஶாத் பக்த்வா ரஸோऽர்தாடகமாத்ரஶேஷஃ| கல்கைர்வசாமாகதிகாபலாப்யாஂ யுக்தஃ ஶதாஹ்வாத்விபலேந சாபி||௪௪|| ஸஸைந்தவஃ க்ஷௌத்ரயுதஃ ஸதைலோ தேயோ நிரூஹோ பலவர்ணகாரீ| ஆநாஹபார்ஶ்வாமயயோநிதோஷாந் குல்மாநுதாவர்தருஜஂ ச ஹந்யாத்||௪௫||
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः||३५|| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः| स्थिरादिवर्गस्य बलापटोलत्रायन्तिकैरण्डयवैर्युतस्य||३६|| प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमस्तु यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च||३७|| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चापि ददाति बस्तिः | एरण्डमूलं त्रिपलं पलाशा ह्रस्वानि मूलानि च यानि पञ्च||३८|| रास्नाश्वगन्धातिबलागुडूची पुनर्नवारग्वधदेवदारु| भागाः पलांशा मदनाष्टयुक्ता जलद्विकंसे क्वथितेऽष्टशेषे||३९|| पेष्याः शताह्वा हपुषा प्रियङ्गुः सपिप्पलीकं मधुकं बला च| रसाञ्जनं वत्सकबीजमुस्तं भागाक्षमात्रं लवणांशयुक्तम्||४०|| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्नृणां दीपनलेखनीयः| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठशूलं कफावृतिं मारुतनिग्रहं च||४१|| विण्मूत्रवातग्रहणं सशूलमाध्मानतामश्मरिशर्करे च| आनाहमर्शोग्रहणीप्रदोषानेरण्डबस्तिः शमयेत् प्रयुक्तः||४२|| चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टाच्छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| रसः सपेष्यो बलमांसवर्णरेतोग्निदश्चान्ध्यशिरोर्तिशस्तः ||४३|| जलद्विकंसेऽष्टपलं पलाशात् पक्त्वा रसोऽर्धाढकमात्रशेषः| कल्कैर्वचामागधिकापलाभ्यां युक्तः शताह्वाद्विपलेन चापि||४४|| ससैन्धवः क्षौद्रयुतः सतैलो देयो निरूहो बलवर्णकारी| आनाहपार्श्वामययोनिदोषान् गुल्मानुदावर्तरुजं च हन्यात्||४५||
🔊 Audio coming soon
‘கே பஸ்தய’ இத்யாதிப்ரஶ்நஸ்யோத்தரஂ- த்விபஞ்சமூலஸ்யேத்யாதி| அத்ர மாஂஸஂ தஶமூலஸமம்| ரஸஃ க்வாதஃ| அம்லஂ காஞ்ஜிகாதி| ஸபூர்வபேஷ்ய இதி பலாத்யுக்தகல்கயுக்தஃ| த்ரிஸ்நேஹயுக்த இத்யநேந, மஜ்ஜபரித்யாகஂ ஸர்வபஸ்திஸித்தஂ ஸ்மாரயதி; உக்தஂ ஹ்யந்யத்ர- “விஜ்ஞேயஸ்த்ரிவிதஃ ஸ்நேஹோ பஸ்த்யர்த மஜ்ஜவர்ஜிதஃ” இதி| ஸ்திராதிவர்கஸ்யேத்யாதௌ மதுஸைந்தவே யத்யபி ஸாமாந்யேநோக்தபஸ்திவிதாநலப்தே, ததாऽபி தைலாதீநாமத்ராப்ரகர்ஷார்தஂ புநஸ்தயோரபிதாநஂ, கிஂவா ஸாமாந்யவிதிஸ்மரணார்தமத்ராபிதாநம்; ஏவமந்யத்ராபி ஸாமாந்யவிதிப்ராப்தஸ்ய புநரபிதாநே வ்யாக்யேயம்| ஏரண்டமூலமித்யாதௌ பலாஶா ஶடீ| ஹ்ரஸ்வாநி மூலாநீதி ஸ்திராதிபஞ்சமூலம்| கஂஸ ஆடகஃ| பாகாக்ஷமாத்ரமிதி பாகேநாக்ஷமாத்ரம்| சாகாச்சதார்த இதி பஞ்சாஶத்பலோ பவதி| ஸபேஷ்ய இதி பலாதிகஸ்ய கல்கயுக்தஃ||௩௫-௪௫||
Adhikarana 21 (46-55) · Śloka 55
யஷ்ட்யாஹ்வயஸ்யாஷ்டபலேந ஸித்தஂ பயஃ ஶதாஹ்வாபலபிப்பலீபிஃ| யுக்தஂ ஸஸர்பிர்மது வாதரக்தவைஸ்வர்யவீஸர்பஹிதோ நிரூஹஃ||௪௬|| யஷ்ட்யாஹ்வலோத்ராபயசந்தநைஶ்ச ஶதஂ பயோऽக்ர்யஂ கமலோத்பலைஶ்ச| ஸஶர்கரஂ க்ஷௌத்ரயுதஂ ஸுஶீதஂ பித்தாமயாந் ஹந்தி ஸஜீவநீயம்||௪௭|| த்விகார்ஷிகாஶ்சந்தநபத்மகர்தியஷ்ட்யாஹ்வராஸ்நாவஷஸாரிவாஶ்ச| ஸலோத்ரமஞ்ஜிஷ்டமதாப்யநந்தாபலாஸ்திராதிதணபஞ்சமூலம் ||௪௮|| தோயே ஸமுத்க்வாத்ய ரஸேந தேந ஶதஂ பயோऽர்தாடகமம்புஹீநம்| ஜீவந்திமேதர்திஶதாவரீபிர்வீராத்விகாகோலிகஶேருகாபிஃ||௪௯|| ஸிதோபலாஜீவகபத்மரேணு ப்ரபௌண்டரீகைஃ கமலோத்பலைஶ்ச| லோத்ராத்மகுப்தாமதுகைர்விதாரீமுஞ்ஜாதகைஃ கேஶரசந்தநைஶ்ச||௫௦|| பிஷ்டைர்கதக்ஷௌத்ரயுதைர்நிரூஹஂ ஸஸைந்தவஂ ஶீதலமேவ தத்யாத்| ப்ரத்யாகதே தந்வரஸேந ஶாலீந் க்ஷீரேண வாऽத்யாத் பரிஷிக்தகாத்ரஃ||௫௧|| தாஹாதிஸாரப்ரதராஸ்ரபித்தஹத்பாண்டுரோகாந் விஷமஜ்வரஂ ச| ஸகுல்மமூத்ரக்ரஹகாமலாதீந் ஸர்வாமயாந் பித்தகதாந்நிஹந்தி||௫௨|| த்ராக்ஷாதிகாஶ்மர்யமதூகஸேவ்யைஃ ஸஸாரிவாசந்தநஶீதபாக்யைஃ| பயஃ ஶதஂ ஶ்ராவணிமுத்கபர்ணீதுகாத்மகுப்தாமதுயஷ்டிகல்கைஃ||௫௩|| கோதூமசூர்ணைஶ்ச ததாऽக்ஷமாத்ரைஃ ஸக்ஷௌத்ரஸர்பிர்மதுயஷ்டிதைலைஃ| பத்யாவிதாரீக்ஷுரஸைர்குடேந பஸ்திஂ யுதஂ பித்தஹரஂ விதத்யாத்||௫௪|| ஹந்நாபிபார்ஶ்வோத்தமதேஹதாஹே தாஹேऽந்தரஸ்தே ச ஸகச்ச்ரமூத்ரே| க்ஷீணே க்ஷதே ரேதஸி சாபி நஷ்டே பைத்தேऽதிஸாரே ச நணாஂ ப்ரஶஸ்தஃ||௫௫||
यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| युक्तं ससर्पिर्मधु वातरक्तवैस्वर्यवीसर्पहितो निरूहः||४६|| यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्करं क्षौद्रयुतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||४७|| द्विकार्षिकाश्चन्दनपद्मकर्धियष्ट्याह्वरास्नावृषसारिवाश्च| सलोध्रमञ्जिष्ठमथाप्यनन्ताबलास्थिरादितृणपञ्चमूलम् ||४८|| तोये समुत्क्वाथ्य रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| जीवन्तिमेदर्धिशतावरीभिर्वीराद्विकाकोलिकशेरुकाभिः||४९|| सितोपलाजीवकपद्मरेणु प्रपौण्डरीकैः कमलोत्पलैश्च| लोध्रात्मगुप्तामधुकैर्विदारीमुञ्जातकैः केशरचन्दनैश्च||५०|| पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात् परिषिक्तगात्रः||५१|| दाहातिसारप्रदरास्रपित्तहृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||५२|| द्राक्षादिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः ससारिवाचन्दनशीतपाक्यैः| पयः शृतं श्रावणिमुद्गपर्णीतुगात्मगुप्तामधुयष्टिकल्कैः||५३|| गोधूमचूर्णैश्च तथाऽक्षमात्रैः सक्षौद्रसर्पिर्मधुयष्टितैलैः| पथ्याविदारीक्षुरसैर्गुडेन बस्तिं युतं पित्तहरं विदध्यात्||५४|| हृन्नाभिपार्श्वोत्तमदेहदाहे दाहेऽन्तरस्थे च सकृच्छ्रमूत्रे| क्षीणे क्षते रेतसि चापि नष्टे पैत्तेऽतिसारे च नृणां प्रशस्तः||५५||
🔊 Audio coming soon
யஷ்ட்யாஹ்வயஸ்யேத்யாதிகாஶ்சத்வாரஃ பித்தே, பூர்வஂ தூக்தாஃ பஞ்ச வாதே| அத்ர பயஃஸாதநஂ க்ஷீரபாகபரிபாஷயைவ| யஷ்ட்யாஹ்வலோத்ரேத்யாதிநா ஜீவநீயமித்யந்தேநைகோ யோகஃ| ஜீவநீயாநாமத்ர கல்கஃ| ஸுஶீதத்வமிஹௌத்ஸர்கிகஂ மதுகோஷ்டேஷ்வதிகஂ பித்தஹிதத்வாத்; அநயா ச திஶாऽபரபித்தஹரபஸ்தாவபி ஶீதத்வஂ ஜ்ஞேயம்| த்விகார்ஷிகமித்யாதௌ அநந்தா உத்பலஸாரிவா| தணபஞ்சமூலஂ- “ஶரேக்ஷுதர்பகாஶாநாஂ ஶாலீநாஂ மூலமேவ ச” (ச.சி.அ.௧பா.௧) இத்யாதிநோக்தம்| அம்புஹீநமிதி க்ஷீராவஶேஷபர்யந்தஂ ஶதம்| ராஜகஶேருஃ கஶேருரேவ| ஸஸைந்தவமிதி ஈஷத்ஸைந்தவம்| ஸஸாரிவேத்யாதௌ ஶீதபாகீ ஶீதலீ| மதுயஷ்டிதைலஂ மதுயஷ்டிஸாதிதஂ தைலம்| உத்தமதேஹஃ மஸ்தகம்||௪௬-௫௫||
Adhikarana 22 (56-64) · Śloka 64
கோஷாதகாரக்வததேவதாருஶார்ங்கேஷ்டமூர்வாகுடஜார்கபாடாஃ | பக்த்வா குலத்தாந் பஹதீஂ ச தோயே ரஸஸ்ய தஸ்ய ப்ரஸதா தஶ ஸ்யுஃ||௫௬|| தாந் ஸர்ஷபைலாமதநைஃ ஸகுஷ்டைரக்ஷப்ரமாணைஃ ப்ரஸதைஶ்ச யுக்தாந்| பலாஹ்வதைலஸ்ய ஸமாக்ஷிகஸ்ய க்ஷாரஸ்ய தைலஸ்ய ச ஸார்ஷபஸ்ய||௫௭|| தத்யாந்நிரூஹஂ கபரோகிணே ஜ்ஞோ மந்தாக்நயே சாப்யஶநத்விஷே ச| படோலபத்யாமரதாருபிர்வா ஸபிப்பலீகைஃ க்வதிதைர்ஜலேऽக்நௌ||௫௮|| த்விபஞ்சமூலே த்ரிபலாஂ ஸபில்வாஂ பலாநி கோமூத்ரயுதஃ கஷாயஃ| கலிங்கபாடாபலமுஸ்தகல்கஃ ஸஸைந்தவஃ க்ஷாரயுதஃ ஸதைலஃ||௫௯|| நிரூஹமுக்யஃ கபஜாந் விகாராந் ஸபாண்டுரோகாலஸகாமதோஷாந்| ஹந்யாத்ததா மாருதமூத்ரஸங்கஂ பஸ்தேஸ்ததாऽऽடோபமதாபி கோரம்||௬௦|| ராஸ்நாமதைரண்டவிடங்கதார்வீஸப்தச்சதோஶீரஸுராஹ்வநிம்பைஃ| ஶம்பாகபூநிம்பபடோலபாடாதிக்தாகுபர்ணீதஶமூலமுஸ்தைஃ||௬௧|| த்ராயந்திகாஶிக்ருபலத்ரிகைஶ்ச க்வாதஃ ஸபிண்டீதகதோயமூத்ரஃ| யஷ்ட்யாஹ்வகஷ்ணாபலிநீஶதாஹ்வாரஸாஞ்ஜநஶ்வேதவசாவிடங்கைஃ||௬௨|| கலிங்கபாடாம்புதஸைந்தவைஶ்ச கல்கைஃ ஸஸர்பிர்மதுதைலமிஶ்ரஃ| அயஂ நிரூஹஃ க்ரிமிகுஷ்டமேஹப்ரத்நோதராஜீர்ணகபாதுரேப்யஃ||௬௩|| ரூக்ஷௌஷதைரப்யபதர்பிதேப்ய ஏதேஷு ரோகேஷ்வபி ஸத்ஸு தத்தஃ| நிஹத்ய வாதஂ ஜ்வலநஂ ப்ரதீப்ய விஜித்ய ரோகாஂஶ்ச பலஂ கரோதி||௬௪||
कोषातकारग्वधदेवदारुशार्ङ्गेष्टमूर्वाकुटजार्कपाठाः | पक्त्वा कुलत्थान् बृहतीं च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः||५६|| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठैरक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| फलाह्वतैलस्य समाक्षिकस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य||५७|| दद्यान्निरूहं कफरोगिणे ज्ञो मन्दाग्नये चाप्यशनद्विषे च| पटोलपथ्यामरदारुभिर्वा सपिप्पलीकैः क्वथितैर्जलेऽग्नौ||५८|| द्विपञ्चमूले त्रिफलां सबिल्वां फलानि गोमूत्रयुतः कषायः| कलिङ्गपाठाफलमुस्तकल्कः ससैन्धवः क्षारयुतः सतैलः||५९|| निरूहमुख्यः कफजान् विकारान् सपाण्डुरोगालसकामदोषान्| हन्यात्तथा मारुतमूत्रसङ्गं बस्तेस्तथाऽऽटोपमथापि घोरम्||६०|| रास्नामृतैरण्डविडङ्गदार्वीसप्तच्छदोशीरसुराह्वनिम्बैः| शम्पाकभूनिम्बपटोलपाठातिक्ताखुपर्णीदशमूलमुस्तैः||६१|| त्रायन्तिकाशिग्रुफलत्रिकैश्च क्वाथः सपिण्डीतकतोयमूत्रः| यष्ट्याह्वकृष्णाफलिनीशताह्वारसाञ्जनश्वेतवचाविडङ्गैः||६२|| कलिङ्गपाठाम्बुदसैन्धवैश्च कल्कैः ससर्पिर्मधुतैलमिश्रः| अयं निरूहः क्रिमिकुष्ठमेहब्रध्नोदराजीर्णकफातुरेभ्यः||६३|| रूक्षौषधैरप्यपतर्पितेभ्य एतेषु रोगेष्वपि सत्सु दत्तः| निहत्य वातं ज्वलनं प्रदीप्य विजित्य रोगांश्च बलं करोति||६४||
🔊 Audio coming soon
கோஷாதகேத்யாதிகாஶ்சத்வாரஃ கபே பஸ்தயஃ| ஶார்ங்கேஷ்டா குஞ்ஜா| அத்ர க்வாததஶப்ரஸதேந ததா கல்கேந க்ஷௌத்ராதிநா ச யத்யபி மாநமதிகஂ பவதி, ததாऽப்யேவமேவ த்ரவ்யஸஂயோகஂ கத்வா த்வாதஶப்ரஸத ஏவ பஸ்திர்தேயஃ, தததிகமாநஸ்ய நிஷித்தத்வாத்| படோலேத்யாதௌ படோலாதிபிப்பல்யந்தைஸ்தோயஂ ஸாதயித்வா பூர்வவத் த்விதீயஃ, கபரோகிணே த்விபஞ்சமூல்யாதிபிஸ்ததீயஃ கர்தவ்யஃ| க்ஷாரஃ யவக்ஷாரஃ| ராஸ்நேத்யாதௌ ஶம்பாகஃ சதுரங்குலஃ| திக்தா கடுரோஹிணீ| அத்ர பிண்டீதகக்வாதோऽப்யாவாபகல்போ யேந ப்ரவிஶதி; பிண்டீதகஃ மதநஃ| ரூக்ஷௌஷதைரத்யபதர்பிதேப்யோऽப்யேதேஷு குஷ்டாதிரோகேஷ்வயஂ தத்தோ பலஂ கரோதீதி யோஜநா||௫௬-௬௪||
Adhikarana 23 (65-68) · Śloka 68
புநர்நவைரண்டவஷாஶ்மபேதவஶ்சீரபூதீகபலாபலாஶாஃ | த்விபஞ்சமூலஂ ச பலாஂஶிகாநி க்ஷுண்ணாநி தௌதாநி பலாநி சாஷ்டௌ||௬௫|| பில்வஂ யவாந் கோலகுலத்ததாந்யபலாநி சைவ ப்ரஸதோந்மிதாநி| பயோஜலத்வ்யாடகவச்சதஂ தத் க்ஷீராவஶேஷஂ ஸிதவஸ்த்ரபூதம்||௬௬|| வசாஶதாஹ்வாமரதாருகுஷ்டயஷ்ட்யாஹ்வஸித்தார்தகபிப்பலீநாம் | கல்கைர்யவாந்யா மதநைஶ்ச யுக்தஂ நாத்யுஷ்ணஶீதஂ குடஸைந்தவாக்தம்||௬௭|| க்ஷௌத்ரஸ்ய தைலஸ்ய ச ஸர்பிஷஶ்ச ததைவ யுக்தஂ ப்ரஸதைஸ்த்ரிபிஶ்ச | தத்யாந்நிரூஹஂ விதிநா விவிஜ்ஞஃ ஸ ஸர்வஸஂஸர்ககதாமயக்நஃ||௬௮||
पुनर्नवैरण्डवृषाश्मभेदवृश्चीरभूतीकबलापलाशाः | द्विपञ्चमूलं च पलांशिकानि क्षुण्णानि धौतानि फलानि चाष्टौ||६५|| बिल्वं यवान् कोलकुलत्थधान्यफलानि चैव प्रसृतोन्मितानि| पयोजलद्व्याढकवच्छृतं तत् क्षीरावशेषं सितवस्त्रपूतम्||६६|| वचाशताह्वामरदारुकुष्ठयष्ट्याह्वसिद्धार्थकपिप्पलीनाम् | कल्कैर्यवान्या मदनैश्च युक्तं नात्युष्णशीतं गुडसैन्धवाक्तम्||६७|| क्षौद्रस्य तैलस्य च सर्पिषश्च तथैव युक्तं प्रसृतैस्त्रिभिश्च | दद्यान्निरूहं विधिना विविज्ञः स सर्वसंसर्गकृतामयघ्नः||६८||
🔊 Audio coming soon
புநர்நவேத்யாதிகஃ ஸர்வவாதாதிஸஂஸர்கவிஷயஃ| வஶ்சீரஃ ஶ்வேதபுநர்நவா| தாந்யாநி பலாநி சேதி தாந்யபலாநி| பயோஜலத்வ்யாடகவதிதி ஸமஜலக்ஷீரத்விப்ரஸ்தயுக்தம்||௬௫-௬௮||
Adhikarana 24 (69) · Śloka 69
ஸ்நிக்தோஷ்ண ஏகஃ பவநே ஸமாஂஸோ த்வௌ ஸ்வாதுஶீதௌ பயஸா ச பித்தே| த்ரயஃ ஸமூத்ராஃ கடுகோஷ்ணதீக்ஷ்ணாஃ கபே நிரூஹா ந பரஂ விதேயாஃ||௬௯||
स्निग्धोष्ण एकः पवने समांसो द्वौ स्वादुशीतौ पयसा च पित्ते| त्रयः समूत्राः कटुकोष्णतीक्ष्णाः कफे निरूहा न परं विधेयाः||६९||
🔊 Audio coming soon
உக்தாநாஂ வாதாதிஹரபஸ்தீநாஂ ஸங்க்யாகல்பநாஂ விஶிஷ்டாஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸ்நிக்தோஷ்ண இத்யாதி| ஏக இதி ஏக ஏவ புடகஃ| பயஸா சேதி பயோயுக்தௌ| கடுகோஷ்ணதீக்ஷ்ணத்வஂ கபஹரத்ரவ்யயோகாதேவ ஜ்ஞேயம்| ந பரஂ விதேயா இத்யநேந தந்த்ராந்தரவிஹிதஂ சதுர்தபஸ்திதாநமத்யர்தஶரீரஹிஂஸகஂ நிஷேதயதி; யதா ஸுஶ்ருதே- “த்விதீயஂ வா ததீயஂ வா சதுர்தஂ வா யதார்ஹதஃ| ஸம்யங்நிரூடலிங்கே து ப்ராப்தே பஸ்திஂ நிவர்தயேத்” (ஸு.சி.அ.௩௨) இத்யநேநோக்தஂ சதுர்ததாநமிதி||௬௯||
Adhikarana 25 (70-71) · Śloka 71
ரஸேந வாதே ப்ரதிபோஜநஂ ஸ்யாத் க்ஷீரேண பித்தே து கபே ச யூஷைஃ| ததாऽநுவாஸ்யேஷு ச பில்வதைலஂ ஸ்யாஜ்ஜீவநீயஂ பலஸாதிதஂ ச||௭௦|| இதீதமுக்தஂ நிகிலஂ யதாவத்பஸ்திப்ரதாநஸ்ய விதாநமக்ர்யம்| யோऽதீத்ய வித்வாநிஹ பஸ்திகர்ம கரோதி லோகே லபதே ஸ ஸித்திம்||௭௧||
रसेन वाते प्रतिभोजनं स्यात् क्षीरेण पित्ते तु कफे च यूषैः| तथाऽनुवास्येषु च बिल्वतैलं स्याज्जीवनीयं फलसाधितं च||७०|| इतीदमुक्तं निखिलं यथावद्बस्तिप्रदानस्य विधानमग्र्यम्| योऽधीत्य विद्वानिह बस्तिकर्म करोति लोके लभते स सिद्धिम्||७१||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி வாதாதிபேதேந ப்ரதிபோஜநஂ விஶிஷ்டஂ ததாऽநுவாஸநஂ சாஹ- ரஸேந வாதே இத்யாதி| ப்ரதிபோஜநஂ நிரூஹாநந்தரபோஜநம்| வாதே பில்வதைலாநுவாஸநஂ, பித்தே ஜீவநீயஸாதிதஂ, கபே ச மதநபலஸாதிதம்| அத்ர பில்வதைலாதீநி வக்ஷ்யமாணாநி வ்யாக்யாநயந்தி; தேந ஸ்நேஹவ்யாபத்ஸித்தௌ யத் வக்ஷ்யதி “தஶமூலஂ” (ஸி.அ.௪) இத்யாதிநா பில்வதைலஂ, ஜீவநீயஂ ச “ஜீவந்தீ மதநஂ” (ஸி.அ.௪) இத்யாதிநா வக்ஷ்யமாணயமகஂ, ததா “மதநைர்வாऽம்லஸஂயுக்தைஃ” (ஸி.அ.௪) இத்யாதிநா வக்ஷ்யமாணஂ மதநதைலஂ ஜ்ஞேயம்||௭௦-௭௧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே பஸ்திஸூத்ரீயஸித்திர்நாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने बस्तिसूत्रीयसिद्धिर्नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தப்ரணீதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாஂ ஸித்திஸ்தாநே பஸ்திஸூத்ரீயஸித்திர்நாம ததீயோத்யாயஃ||௩||