Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

3. bastisūtrīyā siddhiḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ பஸ்திஸூத்ரீயாஂ ஸித்திஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातो बस्तिसूत्रीयां सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5

கதக்ஷணஂ ஶைலவரஸ்ய ரம்யே ஸ்திதஂ தநேஶாயதநஸ்ய பார்ஶ்வே| மஹர்ஷிஸங்கைர்வதமக்நிவேஶஃ புநர்வஸுஂ ப்ராஞ்ஜலிரந்வபச்சத்||௩|| பஸ்திர்நரேப்யஃ கிமபேக்ஷ்ய தத்தஃ ஸ்யாத் ஸித்திமாந் கிம்மயமஸ்ய நேத்ரம்| கீதக்ப்ரமாணாகதி கிங்குணஂ ச கேப்யஶ்ச கிஂயோநிகுணஶ்ச பஸ்திஃ||௪|| நிரூஹகல்பஃ ப்ரணிதாநமாத்ரா ஸ்நேஹஸ்ய கா வா ஶயநே விதிஃ கஃ| கே பஸ்தயஃ கேஷு ஹிதா இதீதஂ ஶ்ருத்வோத்தரஂ ப்ராஹ வசோ மஹர்ஷிஃ||௫||

View original

कृतक्षणं शैलवरस्य रम्ये स्थितं धनेशायतनस्य पार्श्वे| महर्षिसङ्घैर्वृतमग्निवेशः पुनर्वसुं प्राञ्जलिरन्वपृच्छत्||३|| बस्तिर्नरेभ्यः किमपेक्ष्य दत्तः स्यात् सिद्धिमान् किम्मयमस्य नेत्रम्| कीदृक्प्रमाणाकृति किङ्गुणं च केभ्यश्च किंयोनिगुणश्च बस्तिः||४|| निरूहकल्पः प्रणिधानमात्रा स्नेहस्य का वा शयने विधिः कः| के बस्तयः केषु हिता इतीदं श्रुत्वोत्तरं प्राह वचो महर्षिः||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (6) · Śloka 6

ஸமீக்ஷ்ய தோஷௌஷததேஶகாலஸாத்ம்யாக்நிஸத்த்வாதிவயோபலாநி| பஸ்திஃ ப்ரயுக்தோ நியதஂ குணாய ஸ்யாத் ஸர்வகர்மாணி ச ஸித்திமந்தி||௬||

View original

समीक्ष्य दोषौषधदेशकालसात्म्याग्निसत्त्वादिवयोबलानि| बस्तिः प्रयुक्तो नियतं गुणाय स्यात् सर्वकर्माणि च सिद्धिमन्ति||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

ஸுவர்ணரூப்யத்ரபுதாம்ரரீதிகாஂஸ்யாஸ்திஶஸ்த்ரத்ருமவேணுதந்தைஃ | நலைர்விஷாணைர்மணிபிஶ்ச தைஸ்தைர்நேத்ராணி கார்யாணி ஸு(த்ரி)கர்ணிகாநி ||௭||

View original

सुवर्णरूप्यत्रपुताम्ररीतिकांस्यास्थिशस्त्रद्रुमवेणुदन्तैः | नलैर्विषाणैर्मणिभिश्च तैस्तैर्नेत्राणि कार्याणि सु(त्रि)कर्णिकानि ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10

ஷட்த்வாதஶாஷ்டாங்குலஸம்மிதாநி ஷட்விஂஶதித்வாதஶவர்ஷஜாநாம்| ஸ்யுர்முத்ககர்கந்துஸதீநவாஹிச்சித்ராணி வர்த்யாऽபிஹிதாநி சைவ||௮|| யதாவயோऽங்குஷ்டகநிஷ்டிகாப்யாஂ மூலாக்ரயோஃ ஸ்யுஃ பரிணாஹவந்தி| ஜூநி கோபுச்சஸமாகதீநி ஶ்லக்ஷ்ணாநி ச ஸ்யுர்குடிகாமுகாநி||௯|| ஸ்யாத் கர்ணிகைகாऽக்ரசதுர்தபாகே மூலாஶ்ரிதே பஸ்திநிபந்தநே த்வே|௧௦|

View original

षड्द्वादशाष्टाङ्गुलसम्मितानि षड्विंशतिद्वादशवर्षजानाम्| स्युर्मुद्गकर्कन्धुसतीनवाहिच्छिद्राणि वर्त्याऽपिहितानि चैव||८|| यथावयोऽङ्गुष्ठकनिष्ठिकाभ्यां मूलाग्रयोः स्युः परिणाहवन्ति| ऋजूनि गोपुच्छसमाकृतीनि श्लक्ष्णानि च स्युर्गुडिकामुखानि||९|| स्यात् कर्णिकैकाऽग्रचतुर्थभागे मूलाश्रिते बस्तिनिबन्धने द्वे|१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11

ஜாரத்கவோ மாஹிஷஹாரிணௌ வா ஸ்யாச்சௌகரோ பஸ்திரஜஸ்ய வாऽபி||௧௦|| தடஸ்தநுர்நஷ்டஸிரோ விகந்தஃ கஷாயரக்தஃ ஸுமதுஃ ஸுஶுத்தஃ | நணாஂ வயோ வீக்ஷ்ய யதாநுரூபஂ நேத்ரேஷு யோஜ்யஸ்து ஸுபத்தஸூத்ரஃ||௧௧||

View original

जारद्गवो माहिषहारिणौ वा स्याच्छौकरो बस्तिरजस्य वाऽपि||१०|| दृढस्तनुर्नष्टसिरो विगन्धः कषायरक्तः सुमृदुः सुशुद्धः | नृणां वयो वीक्ष्य यथानुरूपं नेत्रेषु योज्यस्तु सुबद्धसूत्रः||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

பஸ்தேரலாபே ப்லவஜோ கலோ வா ஸ்யாதங்கபாதஃ ஸுகநஃ படோ வா|௧௨|

View original

बस्तेरलाभे प्लवजो गलो वा स्यादङ्कपादः सुघनः पटो वा|१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (12) · Śloka 13

ஆஸ்தாபநார்ஹஂ புருஷஂ விதிஜ்ஞஃ ஸமீக்ஷ்ய புண்யேऽஹநி ஶுக்லபக்ஷே||௧௨|| ப்ரஶஸ்தநக்ஷத்ரமுஹூர்தயோகே ஜீர்ணாந்நமேகாக்ரமுபக்ரமேத |௧௩|

View original

आस्थापनार्हं पुरुषं विधिज्ञः समीक्ष्य पुण्येऽहनि शुक्लपक्षे||१२|| प्रशस्तनक्षत्रमुहूर्तयोगे जीर्णान्नमेकाग्रमुपक्रमेत |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (13-19) · Śloka 20

பலாஂ குடூசீஂ த்ரிபலாஂ ஸராஸ்நாஂ த்வே பஞ்சமூலே ச பலோந்மிதாநி||௧௩|| அஷ்டௌ பலாந்யர்ததுலாஂ ச மாஂஸாச்சாகாத் பசேதப்ஸு சதுர்தஶேஷம்| பூதஂ யவாநீபலபில்வகுஷ்டவசாஶதாஹ்வாகநபிப்பலீநாம்||௧௪|| கல்கைர்குடக்ஷௌத்ரகதைஃ ஸதைலைர்யுதஂ ஸுகோஷ்ணைஸ்து பிசுப்ரமாணைஃ| குடாத் பலஂ த்விப்ரஸதாஂ து மாத்ராஂ ஸ்நேஹஸ்ய யுக்த்யா மது ஸைந்தவஂ ச||௧௫|| ப்ரக்ஷிப்ய பஸ்தௌ மதிதஂ கஜேந ஸுபத்தமுச்ச்வாஸ்ய ச நிர்வலீகம்| அங்குஷ்டமத்யேந முகஂ பிதாய நேத்ராக்ரஸஂஸ்தாமபநீய வர்திம்||௧௬|| தைலாக்தகாத்ரஂ கதமூத்ரவிட்கஂ நாதிக்ஷுதார்தஂ ஶயநே மநுஷ்யம்| ஸமேऽதவேஷந்நதஶீர்ஷகே வா நாத்யுச்ச்ரிதே ஸ்வாஸ்தரணோபபந்நே||௧௭|| ஸவ்யேந பார்ஶ்வேந ஸுகஂ ஶயாநஂ கத்வர்ஜுதேஹஂ ஸ்வபுஜோபதாநம்| ஸங்கோச்ய ஸவ்யேதரதஸ்ய ஸக்தி வாமஂ ப்ரஸார்ய ப்ரணயேத்ததஸ்தம்||௧௮|| ஸ்நிக்தே குதே நேத்ரசதுர்தபாகஂ ஸ்நிக்தஂ ஶநைரஜ்வந பஷ்டவஂஶம்| அகம்பநாவேபநலாகவாதீந் பாண்யோர்குணாஂஶ்சாபி விதர்ஶயஂஸ்தம் ||௧௯|| ப்ரபீட்ய சைகக்ரஹணேந தத்தஂ நேத்ரஂ ஶநைரேவ ததோऽபகர்ஷேத்|௨௦|

View original

बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्वे पञ्चमूले च पलोन्मितानि||१३|| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसाच्छागात् पचेदप्सु चतुर्थशेषम्| पूतं यवानीफलबिल्वकुष्ठवचाशताह्वाघनपिप्पलीनाम्||१४|| कल्कैर्गुडक्षौद्रघृतैः सतैलैर्युतं सुखोष्णैस्तु पिचुप्रमाणैः| गुडात् पलं द्विप्रसृतां तु मात्रां स्नेहस्य युक्त्या मधु सैन्धवं च||१५|| प्रक्षिप्य बस्तौ मथितं खजेन सुबद्धमुच्छ्वास्य च निर्वलीकम्| अङ्गुष्ठमध्येन मुखं पिधाय नेत्राग्रसंस्थामपनीय वर्तिम्||१६|| तैलाक्तगात्रं कृतमूत्रविट्कं नातिक्षुधार्तं शयने मनुष्यम्| समेऽथवेषन्नतशीर्षके वा नात्युच्छ्रिते स्वास्तरणोपपन्ने||१७|| सव्येन पार्श्वेन सुखं शयानं कृत्वर्जुदेहं स्वभुजोपधानम्| सङ्कोच्य सव्येतरदस्य सक्थि वामं प्रसार्य प्रणयेत्ततस्तम्||१८|| स्निग्धे गुदे नेत्रचतुर्थभागं स्निग्धं शनैरृज्वन पृष्ठवंशम्| अकम्पनावेपनलाघवादीन् पाण्योर्गुणांश्चापि विदर्शयंस्तम् ||१९|| प्रपीड्य चैकग्रहणेन दत्तं नेत्रं शनैरेव ततोऽपकर्षेत्|२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (20-22) · Śloka 23

திர்யக் ப்ரணீதே து ந யாதி தாரா குதே வ்ரணஃ ஸ்யாச்சலிதே து நேத்ரே||௨௦|| தத்தஃ ஶநைர்நாஶயமேதி பஸ்திஃ கண்டஂ ப்ரதாவத்யதிபீடிதஶ்ச| ஶீதஸ்த்வதிஸ்தம்பகரோ விதாஹஂ மூர்ச்சாஂ ச குர்யாததிமாத்ரமுஷ்ணஃ||௨௧|| ஸ்நிக்தோऽதிஜாட்யஂ பவநஂ து ரூக்ஷஸ்தந்வல்பமாத்ராலவணஸ்த்வயோகம்| கரோதி மாத்ராப்யதிகோऽதியோகஂ க்ஷாமஂ து ஸாந்த்ரஃ ஸுசிரேண சைதி||௨௨|| தாஹாதிஸாரௌ லவணோऽதி குர்யாத்தஸ்மாத் ஸுயுக்தஂ ஸமமேவ தத்யாத்|௨௩|

View original

तिर्यक् प्रणीते तु न याति धारा गुदे व्रणः स्याच्चलिते तु नेत्रे||२०|| दत्तः शनैर्नाशयमेति बस्तिः कण्ठं प्रधावत्यतिपीडितश्च| शीतस्त्वतिस्तम्भकरो विदाहं मूर्च्छां च कुर्यादतिमात्रमुष्णः||२१|| स्निग्धोऽतिजाड्यं पवनं तु रूक्षस्तन्वल्पमात्रालवणस्त्वयोगम्| करोति मात्राभ्यधिकोऽतियोगं क्षामं तु सान्द्रः सुचिरेण चैति||२२|| दाहातिसारौ लवणोऽति कुर्यात्तस्मात् सुयुक्तं सममेव दद्यात्|२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (23) · Śloka 24

பூர்வஂ ஹி தத்யாந்மது ஸைந்தவஂ து ஸ்நேஹஂ விநிர்மத்யஂ ததோऽநு கல்கம்||௨௩|| விமத்ய ஸஂயோஜ்ய புநர்த்ரவைஸ்தஂ பஸ்தௌ நிதத்யாந்மதிதஂ கஜேந|௨௪|

View original

पूर्वं हि दद्यान्मधु सैन्धवं तु स्नेहं विनिर्मथ्यं ततोऽनु कल्कम्||२३|| विमथ्य संयोज्य पुनर्द्रवैस्तं बस्तौ निदध्यान्मथितं खजेन|२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (24) · Śloka 25

வாமாஶ்ரயே ஹி க்ரஹணீகுதே ச தத் பார்ஶ்வஸஂஸ்தஸ்ய ஸுகோபலப்திஃ||௨௪|| லீயந்த ஏவஂ வலயஶ்ச தஸ்மாத் ஸவ்யஂ ஶயாநோऽர்ஹதி பஸ்திதாநம்|௨௫|

View original

वामाश्रये हि ग्रहणीगुदे च तत् पार्श्वसंस्थस्य सुखोपलब्धिः||२४|| लीयन्त एवं वलयश्च तस्मात् सव्यं शयानोऽर्हति बस्तिदानम्|२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (25) · Śloka 26

விட்வாதவேகோ யதி சார்ததத்தே நிஷ்கஷ்ய முக்தே ப்ரணயேதஶேஷம் ||௨௫|| உத்தாநதேஹஶ்ச கதோபதாநஃ ஸ்யாத்வீர்யமாப்நோதி ததாऽஸ்ய தேஹம் |௨௬|

View original

विड्वातवेगो यदि चार्धदत्ते निष्कृष्य मुक्ते प्रणयेदशेषम् ||२५|| उत्तानदेहश्च कृतोपधानः स्याद्वीर्यमाप्नोति तथाऽस्य देहम् |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (26) · Śloka 26

ஏகோऽபகர்ஷத்யநிலஂ ஸ்வமார்காத் பித்தஂ த்விதீயஸ்து கபஂ ததீயஃ||௨௬||

View original

एकोऽपकर्षत्यनिलं स्वमार्गात् पित्तं द्वितीयस्तु कफं तृतीयः||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (27-29) · Śloka 30

ப்ரத்யாகதே கோஷ்ணஜலாவஸிக்தஃ ஶால்யந்நமத்யாத்தநுநா ரஸேந| ஜீர்ணே து ஸாயஂ லகு சால்பமாத்ரஂ புக்தோऽநுவாஸ்யஃ பரிபஂஹணார்தம்||௨௭|| நிரூஹபாதாஂஶஸமேந தைலேநாம்லாநிலக்நௌஷதஸாதிதேந| தத்த்வா ஸ்பிசௌ பாணிதலேந ஹந்யாத் ஸ்நேஹஸ்ய ஶீக்ராகமரக்ஷணார்தம்||௨௮|| ஈஷச்ச பாதாங்குலியுக்மமாஞ்சேதுத்தாநதேஹஸ்ய தலௌ ப்ரமஜ்யாத்| ஸ்நேஹேந பார்ஷ்ண்யங்குலிபிண்டிகாஶ்ச யே சாஸ்ய காத்ராவயவா ருகார்தாஃ||௨௯|| தாஂஶ்சாவமத்கீத ஸுகஂ ததஶ்ச நித்ராமுபாஸீத கதோபதாநஃ|௩௦|

View original

प्रत्यागते कोष्णजलावसिक्तः शाल्यन्नमद्यात्तनुना रसेन| जीर्णे तु सायं लघु चाल्पमात्रं भुक्तोऽनुवास्यः परिबृंहणार्थम्||२७|| निरूहपादांशसमेन तैलेनाम्लानिलघ्नौषधसाधितेन| दत्त्वा स्फिचौ पाणितलेन हन्यात् स्नेहस्य शीघ्रागमरक्षणार्थम्||२८|| ईषच्च पादाङ्गुलियुग्ममाञ्छेदुत्तानदेहस्य तलौ प्रमृज्यात्| स्नेहेन पार्ष्ण्यङ्गुलिपिण्डिकाश्च ये चास्य गात्रावयवा रुगार्ताः||२९|| तांश्चावमद्गीत सुखं ततश्च निद्रामुपासीत कृतोपधानः|३०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (30) · Śloka 31

பாகாஃ கஷாயஸ்ய து பஞ்ச, பித்தே ஸ்நேஹஸ்ய ஷஷ்டஃ ப்ரகதௌ ஸ்திதே ச||௩௦|| வாதே விவத்தே து சதுர்தபாகோ, மாத்ரா நிரூஹேஷு கபேऽஷ்டபாகஃ|௩௧|

View original

भागाः कषायस्य तु पञ्च, पित्ते स्नेहस्य षष्ठः प्रकृतौ स्थिते च||३०|| वाते विवृद्धे तु चतुर्थभागो, मात्रा निरूहेषु कफेऽष्टभागः|३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (31-32) · Śloka 33

நிரூஹமாத்ரா ப்ரஸதார்தமாத்யே வர்ஷே ததோऽர்தப்ரஸதாபிவத்திஃ||௩௧|| ஆத்வாதஶாத் ஸ்யாத் ப்ரஸதாபிவத்திரஷ்டாதஶாத் த்வாதஶதஃ பரஂ ஸ்யுஃ| ஆஸப்ததேஸ்தத்விஹிதஂ ப்ரமாணமதஃ பரஂ ஷோடஶவத்விதேயம்||௩௨|| நிரூஹமாத்ரா ப்ரஸதப்ரமாணா பாலே ச வத்தே ச மதுர்விஶேஷஃ|௩௩|

View original

निरूहमात्रा प्रसृतार्धमाद्ये वर्षे ततोऽर्धप्रसृताभिवृद्धिः||३१|| आद्वादशात् स्यात् प्रसृताभिवृद्धिरष्टादशाद् द्वादशतः परं स्युः| आसप्ततेस्तद्विहितं प्रमाणमतः परं षोडशवद्विधेयम्||३२|| निरूहमात्रा प्रसृतप्रमाणा बाले च वृद्धे च मृदुर्विशेषः|३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (33) · Śloka 34

நாத்யுச்ச்ரிதஂ நாப்யதிநீசபாதஂ ஸபாதபீடஂ ஶயநஂ ப்ரஶஸ்தம்||௩௩|| ப்ரதாநமத்வாஸ்தரணோபபந்நஂ ப்ராக்ஶீர்ஷகஂ ஶுக்லபடோத்தரீயம்|௩௪|

View original

नात्युच्छ्रितं नाप्यतिनीचपादं सपादपीठं शयनं प्रशस्तम्||३३|| प्रधानमृद्वास्तरणोपपन्नं प्राक्शीर्षकं शुक्लपटोत्तरीयम्|३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (34) · Śloka 35

போஜ்யஂ புநர்வ்யாதிமவேக்ஷ்ய தத்வத் ப்ரகல்பயேத்யூஷபயோரஸாத்யைஃ||௩௪|| ஸர்வேஷு வித்யாத்விதிமேதமாத்யஂ வக்ஷ்யாமி பஸ்தீநத உத்தரீயாந்|௩௫|

View original

भोज्यं पुनर्व्याधिमवेक्ष्य तद्वत् प्रकल्पयेद्यूषपयोरसाद्यैः||३४|| सर्वेषु विद्याद्विधिमेतमाद्यं वक्ष्यामि बस्तीनत उत्तरीयान्|३५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (35-45) · Śloka 45

த்விபஞ்சமூலஸ்ய ரஸோऽம்லயுக்தஃ ஸச்சாகமாஂஸஸ்ய ஸபூர்வபேஷ்யஃ||௩௫|| த்ரிஸ்நேஹயுக்தஃ ப்ரவரோ நிரூஹஃ ஸர்வாநிலவ்யாதிஹரஃ ப்ரதிஷ்டஃ| ஸ்திராதிவர்கஸ்ய பலாபடோலத்ராயந்திகைரண்டயவைர்யுதஸ்ய||௩௬|| ப்ரஸ்தோ ரஸாச்சாகரஸார்தயுக்தஃ ஸாத்யஃ புநஃ ப்ரஸ்தஸமஸ்து யாவத்| ப்ரியங்குகஷ்ணாகநகல்கயுக்தஃ ஸதைலஸர்பிர்மதுஸைந்தவஶ்ச||௩௭|| ஸ்யாத்தீபநோ மாஂஸபலப்ரதஶ்ச சக்ஷுர்பலஂ சாபி ததாதி பஸ்திஃ | ஏரண்டமூலஂ த்ரிபலஂ பலாஶா ஹ்ரஸ்வாநி மூலாநி ச யாநி பஞ்ச||௩௮|| ராஸ்நாஶ்வகந்தாதிபலாகுடூசீ புநர்நவாரக்வததேவதாரு| பாகாஃ பலாஂஶா மதநாஷ்டயுக்தா ஜலத்விகஂஸே க்வதிதேऽஷ்டஶேஷே||௩௯|| பேஷ்யாஃ ஶதாஹ்வா ஹபுஷா ப்ரியங்குஃ ஸபிப்பலீகஂ மதுகஂ பலா ச| ரஸாஞ்ஜநஂ வத்ஸகபீஜமுஸ்தஂ பாகாக்ஷமாத்ரஂ லவணாஂஶயுக்தம்||௪௦|| ஸமாக்ஷிகஸ்தைலயுதஃ ஸமூத்ரோ பஸ்திர்நணாஂ தீபநலேகநீயஃ| ஜங்கோருபாதத்ரிகபஷ்டஶூலஂ கபாவதிஂ மாருதநிக்ரஹஂ ச||௪௧|| விண்மூத்ரவாதக்ரஹணஂ ஸஶூலமாத்மாநதாமஶ்மரிஶர்கரே ச| ஆநாஹமர்ஶோக்ரஹணீப்ரதோஷாநேரண்டபஸ்திஃ ஶமயேத் ப்ரயுக்தஃ||௪௨|| சதுஷ்பலே தைலகதஸ்ய பஷ்டாச்சாகாச்சதார்தோ ததிதாடிமாம்லஃ| ரஸஃ ஸபேஷ்யோ பலமாஂஸவர்ணரேதோக்நிதஶ்சாந்த்யஶிரோர்திஶஸ்தஃ ||௪௩|| ஜலத்விகஂஸேऽஷ்டபலஂ பலாஶாத் பக்த்வா ரஸோऽர்தாடகமாத்ரஶேஷஃ| கல்கைர்வசாமாகதிகாபலாப்யாஂ யுக்தஃ ஶதாஹ்வாத்விபலேந சாபி||௪௪|| ஸஸைந்தவஃ க்ஷௌத்ரயுதஃ ஸதைலோ தேயோ நிரூஹோ பலவர்ணகாரீ| ஆநாஹபார்ஶ்வாமயயோநிதோஷாந் குல்மாநுதாவர்தருஜஂ ச ஹந்யாத்||௪௫||

View original

द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः||३५|| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः| स्थिरादिवर्गस्य बलापटोलत्रायन्तिकैरण्डयवैर्युतस्य||३६|| प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमस्तु यावत्| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च||३७|| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चापि ददाति बस्तिः | एरण्डमूलं त्रिपलं पलाशा ह्रस्वानि मूलानि च यानि पञ्च||३८|| रास्नाश्वगन्धातिबलागुडूची पुनर्नवारग्वधदेवदारु| भागाः पलांशा मदनाष्टयुक्ता जलद्विकंसे क्वथितेऽष्टशेषे||३९|| पेष्याः शताह्वा हपुषा प्रियङ्गुः सपिप्पलीकं मधुकं बला च| रसाञ्जनं वत्सकबीजमुस्तं भागाक्षमात्रं लवणांशयुक्तम्||४०|| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्नृणां दीपनलेखनीयः| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठशूलं कफावृतिं मारुतनिग्रहं च||४१|| विण्मूत्रवातग्रहणं सशूलमाध्मानतामश्मरिशर्करे च| आनाहमर्शोग्रहणीप्रदोषानेरण्डबस्तिः शमयेत् प्रयुक्तः||४२|| चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टाच्छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| रसः सपेष्यो बलमांसवर्णरेतोग्निदश्चान्ध्यशिरोर्तिशस्तः ||४३|| जलद्विकंसेऽष्टपलं पलाशात् पक्त्वा रसोऽर्धाढकमात्रशेषः| कल्कैर्वचामागधिकापलाभ्यां युक्तः शताह्वाद्विपलेन चापि||४४|| ससैन्धवः क्षौद्रयुतः सतैलो देयो निरूहो बलवर्णकारी| आनाहपार्श्वामययोनिदोषान् गुल्मानुदावर्तरुजं च हन्यात्||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (46-55) · Śloka 55

யஷ்ட்யாஹ்வயஸ்யாஷ்டபலேந ஸித்தஂ பயஃ ஶதாஹ்வாபலபிப்பலீபிஃ| யுக்தஂ ஸஸர்பிர்மது வாதரக்தவைஸ்வர்யவீஸர்பஹிதோ நிரூஹஃ||௪௬|| யஷ்ட்யாஹ்வலோத்ராபயசந்தநைஶ்ச ஶதஂ பயோऽக்ர்யஂ கமலோத்பலைஶ்ச| ஸஶர்கரஂ க்ஷௌத்ரயுதஂ ஸுஶீதஂ பித்தாமயாந் ஹந்தி ஸஜீவநீயம்||௪௭|| த்விகார்ஷிகாஶ்சந்தநபத்மகர்தியஷ்ட்யாஹ்வராஸ்நாவஷஸாரிவாஶ்ச| ஸலோத்ரமஞ்ஜிஷ்டமதாப்யநந்தாபலாஸ்திராதிதணபஞ்சமூலம் ||௪௮|| தோயே ஸமுத்க்வாத்ய ரஸேந தேந ஶதஂ பயோऽர்தாடகமம்புஹீநம்| ஜீவந்திமேதர்திஶதாவரீபிர்வீராத்விகாகோலிகஶேருகாபிஃ||௪௯|| ஸிதோபலாஜீவகபத்மரேணு ப்ரபௌண்டரீகைஃ கமலோத்பலைஶ்ச| லோத்ராத்மகுப்தாமதுகைர்விதாரீமுஞ்ஜாதகைஃ கேஶரசந்தநைஶ்ச||௫௦|| பிஷ்டைர்கதக்ஷௌத்ரயுதைர்நிரூஹஂ ஸஸைந்தவஂ ஶீதலமேவ தத்யாத்| ப்ரத்யாகதே தந்வரஸேந ஶாலீந் க்ஷீரேண வாऽத்யாத் பரிஷிக்தகாத்ரஃ||௫௧|| தாஹாதிஸாரப்ரதராஸ்ரபித்தஹத்பாண்டுரோகாந் விஷமஜ்வரஂ ச| ஸகுல்மமூத்ரக்ரஹகாமலாதீந் ஸர்வாமயாந் பித்தகதாந்நிஹந்தி||௫௨|| த்ராக்ஷாதிகாஶ்மர்யமதூகஸேவ்யைஃ ஸஸாரிவாசந்தநஶீதபாக்யைஃ| பயஃ ஶதஂ ஶ்ராவணிமுத்கபர்ணீதுகாத்மகுப்தாமதுயஷ்டிகல்கைஃ||௫௩|| கோதூமசூர்ணைஶ்ச ததாऽக்ஷமாத்ரைஃ ஸக்ஷௌத்ரஸர்பிர்மதுயஷ்டிதைலைஃ| பத்யாவிதாரீக்ஷுரஸைர்குடேந பஸ்திஂ யுதஂ பித்தஹரஂ விதத்யாத்||௫௪|| ஹந்நாபிபார்ஶ்வோத்தமதேஹதாஹே தாஹேऽந்தரஸ்தே ச ஸகச்ச்ரமூத்ரே| க்ஷீணே க்ஷதே ரேதஸி சாபி நஷ்டே பைத்தேऽதிஸாரே ச நணாஂ ப்ரஶஸ்தஃ||௫௫||

View original

यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| युक्तं ससर्पिर्मधु वातरक्तवैस्वर्यवीसर्पहितो निरूहः||४६|| यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्करं क्षौद्रयुतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||४७|| द्विकार्षिकाश्चन्दनपद्मकर्धियष्ट्याह्वरास्नावृषसारिवाश्च| सलोध्रमञ्जिष्ठमथाप्यनन्ताबलास्थिरादितृणपञ्चमूलम् ||४८|| तोये समुत्क्वाथ्य रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| जीवन्तिमेदर्धिशतावरीभिर्वीराद्विकाकोलिकशेरुकाभिः||४९|| सितोपलाजीवकपद्मरेणु प्रपौण्डरीकैः कमलोत्पलैश्च| लोध्रात्मगुप्तामधुकैर्विदारीमुञ्जातकैः केशरचन्दनैश्च||५०|| पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात् परिषिक्तगात्रः||५१|| दाहातिसारप्रदरास्रपित्तहृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||५२|| द्राक्षादिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः ससारिवाचन्दनशीतपाक्यैः| पयः शृतं श्रावणिमुद्गपर्णीतुगात्मगुप्तामधुयष्टिकल्कैः||५३|| गोधूमचूर्णैश्च तथाऽक्षमात्रैः सक्षौद्रसर्पिर्मधुयष्टितैलैः| पथ्याविदारीक्षुरसैर्गुडेन बस्तिं युतं पित्तहरं विदध्यात्||५४|| हृन्नाभिपार्श्वोत्तमदेहदाहे दाहेऽन्तरस्थे च सकृच्छ्रमूत्रे| क्षीणे क्षते रेतसि चापि नष्टे पैत्तेऽतिसारे च नृणां प्रशस्तः||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (56-64) · Śloka 64

கோஷாதகாரக்வததேவதாருஶார்ங்கேஷ்டமூர்வாகுடஜார்கபாடாஃ | பக்த்வா குலத்தாந் பஹதீஂ ச தோயே ரஸஸ்ய தஸ்ய ப்ரஸதா தஶ ஸ்யுஃ||௫௬|| தாந் ஸர்ஷபைலாமதநைஃ ஸகுஷ்டைரக்ஷப்ரமாணைஃ ப்ரஸதைஶ்ச யுக்தாந்| பலாஹ்வதைலஸ்ய ஸமாக்ஷிகஸ்ய க்ஷாரஸ்ய தைலஸ்ய ச ஸார்ஷபஸ்ய||௫௭|| தத்யாந்நிரூஹஂ கபரோகிணே ஜ்ஞோ மந்தாக்நயே சாப்யஶநத்விஷே ச| படோலபத்யாமரதாருபிர்வா ஸபிப்பலீகைஃ க்வதிதைர்ஜலேऽக்நௌ||௫௮|| த்விபஞ்சமூலே த்ரிபலாஂ ஸபில்வாஂ பலாநி கோமூத்ரயுதஃ கஷாயஃ| கலிங்கபாடாபலமுஸ்தகல்கஃ ஸஸைந்தவஃ க்ஷாரயுதஃ ஸதைலஃ||௫௯|| நிரூஹமுக்யஃ கபஜாந் விகாராந் ஸபாண்டுரோகாலஸகாமதோஷாந்| ஹந்யாத்ததா மாருதமூத்ரஸங்கஂ பஸ்தேஸ்ததாऽऽடோபமதாபி கோரம்||௬௦|| ராஸ்நாமதைரண்டவிடங்கதார்வீஸப்தச்சதோஶீரஸுராஹ்வநிம்பைஃ| ஶம்பாகபூநிம்பபடோலபாடாதிக்தாகுபர்ணீதஶமூலமுஸ்தைஃ||௬௧|| த்ராயந்திகாஶிக்ருபலத்ரிகைஶ்ச க்வாதஃ ஸபிண்டீதகதோயமூத்ரஃ| யஷ்ட்யாஹ்வகஷ்ணாபலிநீஶதாஹ்வாரஸாஞ்ஜநஶ்வேதவசாவிடங்கைஃ||௬௨|| கலிங்கபாடாம்புதஸைந்தவைஶ்ச கல்கைஃ ஸஸர்பிர்மதுதைலமிஶ்ரஃ| அயஂ நிரூஹஃ க்ரிமிகுஷ்டமேஹப்ரத்நோதராஜீர்ணகபாதுரேப்யஃ||௬௩|| ரூக்ஷௌஷதைரப்யபதர்பிதேப்ய ஏதேஷு ரோகேஷ்வபி ஸத்ஸு தத்தஃ| நிஹத்ய வாதஂ ஜ்வலநஂ ப்ரதீப்ய விஜித்ய ரோகாஂஶ்ச பலஂ கரோதி||௬௪||

View original

कोषातकारग्वधदेवदारुशार्ङ्गेष्टमूर्वाकुटजार्कपाठाः | पक्त्वा कुलत्थान् बृहतीं च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः||५६|| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठैरक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| फलाह्वतैलस्य समाक्षिकस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य||५७|| दद्यान्निरूहं कफरोगिणे ज्ञो मन्दाग्नये चाप्यशनद्विषे च| पटोलपथ्यामरदारुभिर्वा सपिप्पलीकैः क्वथितैर्जलेऽग्नौ||५८|| द्विपञ्चमूले त्रिफलां सबिल्वां फलानि गोमूत्रयुतः कषायः| कलिङ्गपाठाफलमुस्तकल्कः ससैन्धवः क्षारयुतः सतैलः||५९|| निरूहमुख्यः कफजान् विकारान् सपाण्डुरोगालसकामदोषान्| हन्यात्तथा मारुतमूत्रसङ्गं बस्तेस्तथाऽऽटोपमथापि घोरम्||६०|| रास्नामृतैरण्डविडङ्गदार्वीसप्तच्छदोशीरसुराह्वनिम्बैः| शम्पाकभूनिम्बपटोलपाठातिक्ताखुपर्णीदशमूलमुस्तैः||६१|| त्रायन्तिकाशिग्रुफलत्रिकैश्च क्वाथः सपिण्डीतकतोयमूत्रः| यष्ट्याह्वकृष्णाफलिनीशताह्वारसाञ्जनश्वेतवचाविडङ्गैः||६२|| कलिङ्गपाठाम्बुदसैन्धवैश्च कल्कैः ससर्पिर्मधुतैलमिश्रः| अयं निरूहः क्रिमिकुष्ठमेहब्रध्नोदराजीर्णकफातुरेभ्यः||६३|| रूक्षौषधैरप्यपतर्पितेभ्य एतेषु रोगेष्वपि सत्सु दत्तः| निहत्य वातं ज्वलनं प्रदीप्य विजित्य रोगांश्च बलं करोति||६४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (65-68) · Śloka 68

புநர்நவைரண்டவஷாஶ்மபேதவஶ்சீரபூதீகபலாபலாஶாஃ | த்விபஞ்சமூலஂ ச பலாஂஶிகாநி க்ஷுண்ணாநி தௌதாநி பலாநி சாஷ்டௌ||௬௫|| பில்வஂ யவாந் கோலகுலத்ததாந்யபலாநி சைவ ப்ரஸதோந்மிதாநி| பயோஜலத்வ்யாடகவச்சதஂ தத் க்ஷீராவஶேஷஂ ஸிதவஸ்த்ரபூதம்||௬௬|| வசாஶதாஹ்வாமரதாருகுஷ்டயஷ்ட்யாஹ்வஸித்தார்தகபிப்பலீநாம் | கல்கைர்யவாந்யா மதநைஶ்ச யுக்தஂ நாத்யுஷ்ணஶீதஂ குடஸைந்தவாக்தம்||௬௭|| க்ஷௌத்ரஸ்ய தைலஸ்ய ச ஸர்பிஷஶ்ச ததைவ யுக்தஂ ப்ரஸதைஸ்த்ரிபிஶ்ச | தத்யாந்நிரூஹஂ விதிநா விவிஜ்ஞஃ ஸ ஸர்வஸஂஸர்ககதாமயக்நஃ||௬௮||

View original

पुनर्नवैरण्डवृषाश्मभेदवृश्चीरभूतीकबलापलाशाः | द्विपञ्चमूलं च पलांशिकानि क्षुण्णानि धौतानि फलानि चाष्टौ||६५|| बिल्वं यवान् कोलकुलत्थधान्यफलानि चैव प्रसृतोन्मितानि| पयोजलद्व्याढकवच्छृतं तत् क्षीरावशेषं सितवस्त्रपूतम्||६६|| वचाशताह्वामरदारुकुष्ठयष्ट्याह्वसिद्धार्थकपिप्पलीनाम् | कल्कैर्यवान्या मदनैश्च युक्तं नात्युष्णशीतं गुडसैन्धवाक्तम्||६७|| क्षौद्रस्य तैलस्य च सर्पिषश्च तथैव युक्तं प्रसृतैस्त्रिभिश्च | दद्यान्निरूहं विधिना विविज्ञः स सर्वसंसर्गकृतामयघ्नः||६८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (69) · Śloka 69

ஸ்நிக்தோஷ்ண ஏகஃ பவநே ஸமாஂஸோ த்வௌ ஸ்வாதுஶீதௌ பயஸா ச பித்தே| த்ரயஃ ஸமூத்ராஃ கடுகோஷ்ணதீக்ஷ்ணாஃ கபே நிரூஹா ந பரஂ விதேயாஃ||௬௯||

View original

स्निग्धोष्ण एकः पवने समांसो द्वौ स्वादुशीतौ पयसा च पित्ते| त्रयः समूत्राः कटुकोष्णतीक्ष्णाः कफे निरूहा न परं विधेयाः||६९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (70-71) · Śloka 71

ரஸேந வாதே ப்ரதிபோஜநஂ ஸ்யாத் க்ஷீரேண பித்தே து கபே ச யூஷைஃ| ததாऽநுவாஸ்யேஷு ச பில்வதைலஂ ஸ்யாஜ்ஜீவநீயஂ பலஸாதிதஂ ச||௭௦|| இதீதமுக்தஂ நிகிலஂ யதாவத்பஸ்திப்ரதாநஸ்ய விதாநமக்ர்யம்| யோऽதீத்ய வித்வாநிஹ பஸ்திகர்ம கரோதி லோகே லபதே ஸ ஸித்திம்||௭௧||

View original

रसेन वाते प्रतिभोजनं स्यात् क्षीरेण पित्ते तु कफे च यूषैः| तथाऽनुवास्येषु च बिल्वतैलं स्याज्जीवनीयं फलसाधितं च||७०|| इतीदमुक्तं निखिलं यथावद्बस्तिप्रदानस्य विधानमग्र्यम्| योऽधीत्य विद्वानिह बस्तिकर्म करोति लोके लभते स सिद्धिम्||७१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 3

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே ஸித்திஸ்தாநே பஸ்திஸூத்ரீயஸித்திர்நாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने बस्तिसूत्रीयसिद्धिर्नाम तृतीयोऽध्यायः||३||

🔊 Audio coming soon