Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤੋ ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧||
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
ਅਥ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਬਸ੍ਤੀਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਣੁ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਸੁ|
ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਜ੍ਞਪ੍ਰਣੀਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ||੩||
View original
अथातो नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
अथ नेत्राणि बस्तींश्च शृणु वर्ज्यानि कर्मसु|
नेत्रस्याज्ञप्रणीतस्य व्यापदः सचिकित्सिताः||३||
ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਭਿਧਾਨਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਦਾਨਸਾਧਨਨਲਿਕਾਦਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਾਰ੍ਥਾ ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ| ਨੇਤ੍ਰਗਤਾ ਤਥਾ ਬਸ੍ਤਿਪੁਟਕਗਤਾ ਚ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਤਥਾ ਨੇਤ੍ਰਾਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਣਿਧਾਨਜਨ੍ਯਾ ਚ ਯਾ ਵ੍ਯਾਪਦਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਃ; ਤੇਨ ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਦੁਸ੍ਟਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਪੁਟਕਯੋਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਤਯੋਃ ਸਦੋਸਤ੍ਵੇਨ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨਮ੍||੧-੩||
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਤਨੁ ਸ੍ਥੂਲਂ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ਿਥਿਲਬਨ੍ਧਨਮ੍|
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਤਥਾ ਵਕ੍ਰਮਸ੍ਟੌ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੪||
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਤਿਗਤਿਕ੍ਸੋਭਕਰ੍ਸਣਕ੍ਸਣਨਸ੍ਰਵਾਃ|
ਗੁਦਪੀਡਾ ਗਤਿਰ੍ਜਿਹ੍ਮਾ ਤੇਸਾਂ ਦੋਸਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍||੫||
View original
ह्रस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्णं शिथिलबन्धनम्|
पार्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्||४||
अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः|
गुदपीडा गतिर्जिह्मा तेषां दोषा यथाक्रमम्||५||
ਤਦੇਵਾਹ- ਹ੍ਰਸ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨੇਤ੍ਰਦੋਸਕਥਨੇ ਅਸ੍ਟਾਵਿਤਿਪਦਮਨੁਕ੍ਤਕਰ੍ਕਸ਼ਤ੍ਵਾਦਿਦੋਸਾਣਾਮਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਕਰ੍ਕਸ਼ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਜੀਰ੍ਣੇਨ ਕਰ੍ਤਤ੍ਵਸਾਮ੍ਯਾਦਗ੍ਰਹਣਮ੍ | ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਚਨੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਿਹ ਵਰ੍ਣਨੀਯਮ੍| ਤਨੁ ਕਸ਼ਮ੍| ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵਨੇਤ੍ਰਾਦਿਸੁ ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਅਤਿਗਤਿਃ ਦੂਰਪ੍ਰਵੇਸ਼ਃ| ਕ੍ਸੋਭਃ ਗੁਦਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯੇਤਸ੍ਤਤੋ ਗਮਨਮ੍| ਗੁਦਪੀਡੇਤਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਨਿਰ੍ਗਤੇਨ ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਰਵੇਣ ਯੋਗਾਦ੍ਗੁਦਪੀਡਾ| ਜਿਹ੍ਮੇਤਿ ਕੁਟਿਲਾ||੪-੫||
Adhikarana 3 (6-7) · Śloka 7
ਵਿਸਮਮਾਂਸਲਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਥੂਲਜਾਲਿਕਵਾਤਲਾਃ|
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਸ਼੍ਚ ਤਾਨਸ੍ਟੌ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਕਰ੍ਮਸੁ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੬||
ਗਤਿਵੈਸਮ੍ਯਵਿਸ੍ਰਤ੍ਵਸ੍ਰਾਵਦੌਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਨਿਸ੍ਰਵਾਃ|
ਫੇਨਿਲਚ੍ਯੁਤ੍ਯਧਾਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਬਸ੍ਤੇਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਬਸ੍ਤਿਦੋਸਤਃ||੭||
View original
विषममांसलच्छिन्नस्थूलजालिकवातलाः|
स्निग्धः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्||६||
गतिवैषम्यविस्रत्वस्रावदौर्ग्राह्यनिस्रवाः|
फेनिलच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः||७||
ਵਿਸਮਃ ਵਿਸਮਸਂਸ੍ਥਾਨਃ, ਸ੍ਥੁਲਃ ਅਤਿਪ੍ਰਮਾਣਃ, ਜਾਲਿਕਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਨੇਕਚ੍ਛਿਦ੍ਰਃ, ਵਾਤਲਃ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟਃ, ਸ ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਹਿਤਸ੍ਨੇਹਾਦੇਃ ਫੇਨਿਲਤ੍ਵਾਦਿਨਾ ਨਿਸ਼੍ਚੀਯਤੇ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਅਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ| ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾਵਯਵਃ| ਗਤਿਵੈਸਮ੍ਯਾਦਯੋ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਵਿਸਮਾਦਿਸ੍ਵਸ੍ਟੌ ਦੋਸਾਃ| ਵਿਸ੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਆਮਗਨ੍ਧਤਾ, ਦੌਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਤਾ, ਚ੍ਯੁਤਿਃ ਹਸ੍ਤਾਦ੍ਭ੍ਰਂਸ਼ਃ, ਅਧਾਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਬਸ੍ਤੇਰਿਤਿ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਤ੍ਵਾਦ੍ਧਿ ਧਾਰਣਾਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਂ ਬਸ੍ਤਿਪੁਟਕਸ੍ਯ||੬-੭||
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
ਸਵਾਤਾਤਿਦ੍ਰੁਤੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਤਿਰ੍ਯਗੁਲ੍ਲੁਪ੍ਤਕਮ੍ਪਿਤਾਃ|
ਅਤਿਬਾਹ੍ਯਗਮਨ੍ਦਾਤਿਵੇਗਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਣੇਤਤਃ||੮||
View original
सवातातिद्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः|
अतिबाह्यगमन्दातिवेगदोषाः प्रणेतृतः||८||
ਸਵਾਤੇਤ੍ਯਾਦਯਃ ਪ੍ਰਣੇਤਦੋਸਜਨਿਤਾਃ ਪ੍ਰਣੇਤਦੋਸਾ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਸਵਾਤਤਾ ਅਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸ੍ਯ ਬਦ੍ਧੇ ਬਸ੍ਤੌ ਤਥਾ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਚ ਦਤ੍ਤੇ ਭਵਤਿ| ਅਤਿਦ੍ਰੁਤਤ੍ਵਮਪਿ ਪ੍ਰਣਯਨੇ ਨਿਰ੍ਗਮਨੇਨ| ਉਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਤ੍ਵਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਕ੍ਸਿਪ੍ਤਤ੍ਵਮ੍| ਤਿਰ੍ਯਗਿਤਿ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਣਿਧਾਨਮ੍| ਉਲ੍ਲੁਪ੍ਤਤ੍ਵਮਿਹ ਪੀਡਨਦੋਸੋ ਯਃ ਪੀਡਨਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੀਡ੍ਯਤੇ ਸ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਕਮ੍ਪਿਤਤ੍ਵਂ ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ| ਅਤੀਤਿ ਅਤਿਪ੍ਰਣਯਨਂ ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ| ਬਾਹ੍ਯਗਂ ਗੁਦੇ ਨ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮੌਸਧਮ੍| ਮਨ੍ਦਤ੍ਵਂ ਚ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਤ੍ਵਮ੍, ਏਤਦ੍ਧਿ ਮਨ੍ਦਪੀਡਨਾਦ੍ਭਵਤਿ| ਅਤਿਵੇਗਃ ਦੂਰਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ਭਵਤਿ, ਸ ਚਾਤਿਪੀਡਨਕਤਃ||੮||
Adhikarana 5 (9) · Śloka 10
ਅਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਬਦ੍ਧੇ ਵਾ ਦਤ੍ਤੇ ਨਿਃਸ਼ੇਸ ਏਵ ਵਾ|
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਕੁਪਿਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ੂਲਤੋਦਕਰੋ ਭਵੇਤ੍||੯||
ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਗੁਦੇ ਸ੍ਵੇਦੋ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨ੍ਯਸ਼ਨਾਨਿ ਚ|੧੦|
View original
अनुच्छ्वास्य च बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा|
प्रविश्य कुपितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्||९||
तत्राभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नान्यशनानि च|१०|
ਏਤਦ੍ਵ੍ਯਾਪਦਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਾਹ- ਅਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤੇ ਚਾਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਾਦਯੋ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਨਿਸਿਦ੍ਧਾਃ “ਸੁਬਦ੍ਧਮੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਨਿਰ੍ਵਲੀਕਂ” (ਸਿ.ਅ.੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੈਵ, ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍ਤਥਾਪ੍ਰਯੋਗੇ ਸਤਿ ਜਾਤਵ੍ਯਾਪਦਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਭਿਧਾਨਾਰ੍ਥਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਕਰਣੇ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਾਃ||੯||-
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
ਦ੍ਰੁਤਂ ਪ੍ਰਣੀਤੇ ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਟੇ ਸਹਸੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ ਏਵ ਵਾ||੧੦||
ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਟੀਗੁਦਜਙ੍ਘਾਰ੍ਤਿਬਸ੍ਤਿਸ੍ਤਮ੍ਭੋਰੁਵੇਦਨਾਃ |
ਭੋਜਨਂ ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਵੇਦਾਃ ਸਬਸ੍ਤਯਃ||੧੧||
View original
द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा||१०||
स्यात् कटीगुदजङ्घार्तिबस्तिस्तम्भोरुवेदनाः |
भोजनं तत्र वातघ्नं स्नेहाः स्वेदाः सबस्तयः||११||
ਦ੍ਰੁਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਮਪਿ ਸਮਾਨਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਕਰਤਯੈਕਗ੍ਰਨ੍ਥੇਨੈਵ ਪਠ੍ਯਤੇ| ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਟੇ ਸਹਸੇਤਿ ਚ੍ਛੇਦਃ, ਉਤ੍ਕ੍ਸੇਪਸ੍ਤ੍ਵਸਹਸਾਪਿ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਕਰ ਏਵ| ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਤਮ੍ਭਃ| ਸਬਸ੍ਤਯ ਇਤਿ ਵਾਤਹਰਬਸ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਃ||੧੦-੧੧||
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵਲ੍ਯਾਵਤਦ੍ਵਾਰੇ ਬਦ੍ਧੇ ਵਾਪਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ|
ਨੇਤ੍ਰੇ ਤਦਜੁ ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍||੧੨||
View original
तिर्यग्वल्यावृतद्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति|
नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च प्रवेशयेत्||१२||
ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਣਿਧਾਨਦੋਸੇਭਿਧਾਤਵ੍ਯੇ ਨਲਿਕਾਮੁਖਰੋਧਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਸਮਾਨਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਕਰਤ੍ਵਾਦੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵਲ੍ਯਾਵਤਦ੍ਵਾਰੇ ਬਦ੍ਧੇ ਵਾਪੀਤਿ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਣਿਹਿਤੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਵਲ੍ਯਾਵਤਦ੍ਵਾਰੇ ਸਤਿ ਤਥਾ ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਰਵ੍ਯਗਤਸੂਤ੍ਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਬਦ੍ਧੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨ ਯਾਤਿ; ਤਨ੍ਨੇਤ੍ਰਂ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਂ ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਯ ਜੁ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍, ਬਦ੍ਧਦ੍ਵਾਰਂ ਚ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਦਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍||੧੨||
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15
ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇਨ੍ਤਰਾ ਮੁਕ੍ਤੇ ਗੁਦੇ ਪ੍ਰਤਿਹਤੋਨਿਲਃ|
ਉਰਃਸ਼ਿਰੋਰ੍ਤਿਮੂਰ੍ਵੋਸ਼੍ਚ ਸਦਨਂ ਜਨਯੇਦ੍ਬਲੀ||੧੩||
ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਫਲਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਮੂਤ੍ਰਵਾਨ੍|
ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਹੋ ਦਵਥੁਃ ਸ਼ੋਫਃ ਕਮ੍ਪਨਾਭਿਹਤੇ ਗੁਦੇ||੧੪||
ਕਸਾਯਮਧੁਰਾਃ ਸ਼ੀਤਾਃ ਸੇਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਬਸ੍ਤਯਃ|੧੫|
View original
पीड्यमानेऽन्तरा मुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः|
उरःशिरोर्तिमूर्वोश्च सदनं जनयेद्बली||१३||
बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिफलश्यामादिमूत्रवान्|
स्याद्दाहो दवथुः शोफः कम्पनाभिहते गुदे||१४||
कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः|१५|
ਅਨ੍ਤਰਾ ਮੁਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਚ੍ਛੇਦੇ ਕਤੇ| ਗੁਦੇ ਪ੍ਰਤਿਹਤੋਨਿਲ ਇਤਿ ਪੀਡਨਵਿਚ੍ਛੇਦਜਨਿਤੋ ਵਾਯੁਰ੍ਗੁਦਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਤਃ| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿ ਦਸ਼ਮੂਲਂ; ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿ ਸ਼੍ਯਾਮਾਤ੍ਰਿਵਦਾਦਿਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍||੧੩-੧੪||-
Adhikarana 9 (15-16) · Śloka 16
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਣੀਤੇਨ ਨੇਤ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸਣਨਾਦ੍ਵਲੇਃ||੧੫||
ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਰ੍ਤਿ ਦਾਹਨਿਸ੍ਤੋਦਗੁਦਵਰ੍ਚਃਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍|
ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਚੁਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੬||
View original
अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्वलेः||१५||
स्यात् सार्ति दाहनिस्तोदगुदवर्चःप्रवर्तनम्|
तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते||१६||
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਣੀਤੇਨੇਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਣੀਤੇਨ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਦੁਸ੍ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮਤਿਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਣੀਤਮਾਹੁਃ ; ਅਤਿਪ੍ਰਣਯਨਂ ਯਦ੍ਯਪਿ ਗ੍ਰਥਿਤਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾ ਉਪਰਿ ਨ ਭਵਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਕਰ੍ਣਿਕਾਪੀਡਯਾ ਗੁਦਪੀਡਨਾਦਤਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਜ੍ਞੇਯਃ| ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਃ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਃ||੧੫-੧੬||
Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18
ਨ ਭਾਵਯਤਿ ਮਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ|
ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਣੇਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਿਚ੍ਛਤਾ||੧੭||
ਅਤਿਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ਕੋਸ੍ਠੇ ਤਿਸ੍ਠਤ੍ਯਾਯਾਤਿ ਵਾ ਗਲਮ੍|
ਤਤ੍ਰ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਿਰੇਕਸ਼੍ਚ ਗਲਪੀਡਾਦਿ ਕਰ੍ਮ ਚ||੧੮||
View original
न भावयति मन्दस्तु बाह्यस्त्वाशु निवर्तते|
स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक् प्रणेयः सिद्धिमिच्छता||१७||
अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठत्यायाति वा गलम्|
तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादि कर्म च||१८||
ਨ ਭਾਵਯਤੀਤਿ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਅਤਿਪੀਡਨੇ ਕੋਸ੍ਠੇ ਵਾ ਤਿਸ੍ਠਤੀਤਿ ਪਕ੍ਸਃ ਮਨ੍ਦਾਦਤਿਪੀਡਨਾਦ੍ਵਾਤਾਵਰਣਾਚ੍ਚ ਜ੍ਞੇਯਃ; ਗਲਗਮਨਂ ਤੁ ਤੀਵ੍ਰਾਤਿਪੀਡਨਾਦਨਾਵਰਣਾਚ੍ਚ ਭਵਤਿ| ਇਯਂ ਚ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇ ਆਹਾਰਂ ਵਿਨਾ ਦਤ੍ਤਾਨੁਵਾਸਨਵਿਸਯਤਯੋਕ੍ਤਾ, ਇਹ ਤੁ ਨਿਰੂਹਸ੍ਯਾਨੁਵਾਸਨਸ੍ਯ ਚਾਤਿਪੀਡਨਜਨ੍ਯਤਯਾ ਬੋਧ੍ਯਤ ਇਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਇਹ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਿਰੇਕੋ ਵਾ ਕੋਸ੍ਠਸ੍ਥੇਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨੇ, ਕਣ੍ਠਪੀਡਨਾਦਿ ਤੁ ਗਲਗਤੇ ਜ੍ਞੇਯਮ੍||੧੭-੧੮||
Adhikarana 11 (19) · Śloka 19
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਣੇਤਣਾਂ ਦੋਸਾਨੇਤਾਨ੍ ਸਭੇਸਜਾਨ੍|
ਵੇਤ੍ਤਿ ਯਸ੍ਤੇਨ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍||੧੯||
View original
तत्र श्लोकः- नेत्रबस्तिप्रणेतॄणां दोषानेतान् सभेषजान्|
वेत्ति यस्तेन मतिमान् बस्तिकर्माणि कारयेत्||१९||
ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੇਨੇਤਿ ਯਥੋਕ੍ਤਭੇਸਜਾਭਿਜ੍ਞਭਿਸਜਾ||੧੯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिर्नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਚਕ੍ਰਪਾਣਿਦਤ੍ਤਪ੍ਰਣੀਤਾਯਾਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਦੀਪਿਕਾਯਾਂ ਚਰਕਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||