Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤੋ ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨|| ਅਥ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਬਸ੍ਤੀਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਣੁ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਸੁ| ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਜ੍ਞਪ੍ਰਣੀਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ||੩||
अथातो नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| अथ नेत्राणि बस्तींश्च शृणु वर्ज्यानि कर्मसु| नेत्रस्याज्ञप्रणीतस्य व्यापदः सचिकित्सिताः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਤਨੁ ਸ੍ਥੂਲਂ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ਿਥਿਲਬਨ੍ਧਨਮ੍| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਤਥਾ ਵਕ੍ਰਮਸ੍ਟੌ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੪|| ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਤਿਗਤਿਕ੍ਸੋਭਕਰ੍ਸਣਕ੍ਸਣਨਸ੍ਰਵਾਃ| ਗੁਦਪੀਡਾ ਗਤਿਰ੍ਜਿਹ੍ਮਾ ਤੇਸਾਂ ਦੋਸਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍||੫||
ह्रस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्णं शिथिलबन्धनम्| पार्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्||४|| अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः| गुदपीडा गतिर्जिह्मा तेषां दोषा यथाक्रमम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6-7) · Śloka 7
ਵਿਸਮਮਾਂਸਲਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਥੂਲਜਾਲਿਕਵਾਤਲਾਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਸ਼੍ਚ ਤਾਨਸ੍ਟੌ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਕਰ੍ਮਸੁ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੬|| ਗਤਿਵੈਸਮ੍ਯਵਿਸ੍ਰਤ੍ਵਸ੍ਰਾਵਦੌਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਨਿਸ੍ਰਵਾਃ| ਫੇਨਿਲਚ੍ਯੁਤ੍ਯਧਾਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਬਸ੍ਤੇਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਬਸ੍ਤਿਦੋਸਤਃ||੭||
विषममांसलच्छिन्नस्थूलजालिकवातलाः| स्निग्धः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्||६|| गतिवैषम्यविस्रत्वस्रावदौर्ग्राह्यनिस्रवाः| फेनिलच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
ਸਵਾਤਾਤਿਦ੍ਰੁਤੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਤਿਰ੍ਯਗੁਲ੍ਲੁਪ੍ਤਕਮ੍ਪਿਤਾਃ| ਅਤਿਬਾਹ੍ਯਗਮਨ੍ਦਾਤਿਵੇਗਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਣੇਤਤਃ||੮||
सवातातिद्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः| अतिबाह्यगमन्दातिवेगदोषाः प्रणेतृतः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 10
ਅਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਬਦ੍ਧੇ ਵਾ ਦਤ੍ਤੇ ਨਿਃਸ਼ੇਸ ਏਵ ਵਾ| ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਕੁਪਿਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ੂਲਤੋਦਕਰੋ ਭਵੇਤ੍||੯|| ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਗੁਦੇ ਸ੍ਵੇਦੋ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨ੍ਯਸ਼ਨਾਨਿ ਚ|੧੦|
अनुच्छ्वास्य च बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा| प्रविश्य कुपितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्||९|| तत्राभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नान्यशनानि च|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
ਦ੍ਰੁਤਂ ਪ੍ਰਣੀਤੇ ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਟੇ ਸਹਸੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ ਏਵ ਵਾ||੧੦|| ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਟੀਗੁਦਜਙ੍ਘਾਰ੍ਤਿਬਸ੍ਤਿਸ੍ਤਮ੍ਭੋਰੁਵੇਦਨਾਃ | ਭੋਜਨਂ ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਵੇਦਾਃ ਸਬਸ੍ਤਯਃ||੧੧||
द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा||१०|| स्यात् कटीगुदजङ्घार्तिबस्तिस्तम्भोरुवेदनाः | भोजनं तत्र वातघ्नं स्नेहाः स्वेदाः सबस्तयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵਲ੍ਯਾਵਤਦ੍ਵਾਰੇ ਬਦ੍ਧੇ ਵਾਪਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਨੇਤ੍ਰੇ ਤਦਜੁ ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍||੧੨||
तिर्यग्वल्यावृतद्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति| नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च प्रवेशयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15
ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇਨ੍ਤਰਾ ਮੁਕ੍ਤੇ ਗੁਦੇ ਪ੍ਰਤਿਹਤੋਨਿਲਃ| ਉਰਃਸ਼ਿਰੋਰ੍ਤਿਮੂਰ੍ਵੋਸ਼੍ਚ ਸਦਨਂ ਜਨਯੇਦ੍ਬਲੀ||੧੩|| ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਫਲਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਮੂਤ੍ਰਵਾਨ੍| ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਹੋ ਦਵਥੁਃ ਸ਼ੋਫਃ ਕਮ੍ਪਨਾਭਿਹਤੇ ਗੁਦੇ||੧੪|| ਕਸਾਯਮਧੁਰਾਃ ਸ਼ੀਤਾਃ ਸੇਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਬਸ੍ਤਯਃ|੧੫|
पीड्यमानेऽन्तरा मुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः| उरःशिरोर्तिमूर्वोश्च सदनं जनयेद्बली||१३|| बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिफलश्यामादिमूत्रवान्| स्याद्दाहो दवथुः शोफः कम्पनाभिहते गुदे||१४|| कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-16) · Śloka 16
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਣੀਤੇਨ ਨੇਤ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸਣਨਾਦ੍ਵਲੇਃ||੧੫|| ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਰ੍ਤਿ ਦਾਹਨਿਸ੍ਤੋਦਗੁਦਵਰ੍ਚਃਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਚੁਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੬||
अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्वलेः||१५|| स्यात् सार्ति दाहनिस्तोदगुदवर्चःप्रवर्तनम्| तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18
ਨ ਭਾਵਯਤਿ ਮਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਣੇਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਿਚ੍ਛਤਾ||੧੭|| ਅਤਿਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ਕੋਸ੍ਠੇ ਤਿਸ੍ਠਤ੍ਯਾਯਾਤਿ ਵਾ ਗਲਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਿਰੇਕਸ਼੍ਚ ਗਲਪੀਡਾਦਿ ਕਰ੍ਮ ਚ||੧੮||
न भावयति मन्दस्तु बाह्यस्त्वाशु निवर्तते| स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक् प्रणेयः सिद्धिमिच्छता||१७|| अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठत्यायाति वा गलम्| तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादि कर्म च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19) · Śloka 19
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਣੇਤਣਾਂ ਦੋਸਾਨੇਤਾਨ੍ ਸਭੇਸਜਾਨ੍| ਵੇਤ੍ਤਿ ਯਸ੍ਤੇਨ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍||੧੯||
तत्र श्लोकः- नेत्रबस्तिप्रणेतॄणां दोषानेतान् सभेषजान्| वेत्ति यस्तेन मतिमान् बस्तिकर्माणि कारयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨੇ ਨੇਤ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने नेत्रबस्तिव्यापत्सिद्धिर्नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon