Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః ఫలమాత్రాసిద్ధిం వ్యాఖ్యాస్యామః||1||
ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातः फलमात्रासिद्धिं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
పూర్వసిద్ధిషు ఫలాన్యాచార్యేణ ప్రయోగేషు విహితాని, తేన తేషాం ఫలానాం గుణావధారణార్థం తథాఽనుక్తగజాదిబస్తిమానోపదర్శనార్థం చ ఫలమాత్రాసిద్ధిరుచ్యతే| గజాదిబస్తివిధానకథనం యద్యప్యప్రస్తుతం, తథాఽపి గజాదిష్వపి యౌగికతయా బస్తేరేవ ప్రతిపాద్యతే మాత్రాఽత్ర ; తేన ఫలాదీనాం తథా గజాదిబస్తిమాత్రాయాశ్చ ప్రతిపాదికా సిద్ధిః ఫలమాత్రాసిద్ధిః||1-2||
Adhikarana 2 (3-14) · Śloka 14
భగవంతముదారసత్త్వధీశ్రుతివిజ్ఞానసమృద్ధమత్రిజం|
ఫలబస్తివరత్వనిశ్చయే సవివాదా మునయోఽభ్యుపాగమన్||3||
భృగుకౌశికకాప్యశౌనకాః సపులస్త్యాసితగౌతమాదయః|
కతమత్ ప్రవరం ఫలాదిషు స్మృతమాస్థాపనయోజనాస్వితి||4||
కఫపిత్తహరం వరం ఫలేష్వథ జీమూతకమాహ శౌనకః|
మృదువీర్యతయాఽభినత్తి తచ్ఛకృదిత్యాహ నృపోఽథ వామకః||5||
కటుతుంబమమన్యతోత్తమం వమనే దోషసమీరణం చ తత్|
తదవృష్యమశైత్యతీక్ష్ణతాకటురౌక్ష్యాదితి గౌతమోఽబ్రవీత్ ||6||
కఫపిత్తనిబర్హణం పరం స చ ధామార్గవమిత్యమన్యత |
తదమన్యత వాతలం పునర్బడిశో గ్లానికరం బలాపహం||7||
కుటజం ప్రశశంస చోత్తమం న బలఘ్నం కఫపిత్తహారి చ|
అతివిజ్జలమౌర్ధ్వభాగికం పవనక్షోభి చ కాప్య ఆహ తత్||8||
కృతవేధనమాహ వాతలం కఫపిత్తం ప్రబలం హరేదితి|
తదసాధ్వితి భద్రశౌనకః కటుకం చాతిబలఘ్నమిత్యపి||9||
ఇతి తద్వచనాని హేతుభిః సువిచిత్రాణి నిశమ్య బుద్ధిమాన్ |
ప్రశశంస ఫలేషు నిశ్చయం పరమం చాత్రిసుతోఽబ్రవీదిదం||10||
ఫలదోషగుణాన్ సరస్వతీ ప్రతి సర్వైరపి సమ్యగీరితా|
న తు కించిదదోషనిర్గుణం గుణభూయస్త్వమతో విచింత్యతే ||11||
ఇహ కుష్ఠహితా గరాగరీ హితమిక్ష్వాకు తు మేహినే మతం|
కుటజస్య ఫలం హృదామయే ప్రవరం కోఠఫలం చ పాండుషు||12||
ఉదరే కృతవేధనం హితం, మదనం సర్వగదావిరోధి తు|
మధురం సకషాయతిక్తకం తదరూక్షం సకటూష్ణవిజ్జలం||13||
కఫపిత్తహృదాశుకారి చాప్యనపాయం పవనానులోమి చ|
ఫలనామ విశేషతస్త్వతో లభతేఽన్యేషు ఫలేషు సత్స్వపి||14||
View original
भगवन्तमुदारसत्त्वधीश्रुतिविज्ञानसमृद्धमत्रिजम्|
फलबस्तिवरत्वनिश्चये सविवादा मुनयोऽभ्युपागमन्||३||
भृगुकौशिककाप्यशौनकाः सपुलस्त्यासितगौतमादयः|
कतमत् प्रवरं फलादिषु स्मृतमास्थापनयोजनास्विति||४||
कफपित्तहरं वरं फलेष्वथ जीमूतकमाह शौनकः|
मृदुवीर्यतयाऽभिनत्ति तच्छकृदित्याह नृपोऽथ वामकः||५||
कटुतुम्बममन्यतोत्तमं वमने दोषसमीरणं च तत्|
तदवृष्यमशैत्यतीक्ष्णताकटुरौक्ष्यादिति गौतमोऽब्रवीत् ||६||
कफपित्तनिबर्हणं परं स च धामार्गवमित्यमन्यत |
तदमन्यत वातलं पुनर्बडिशो ग्लानिकरं बलापहम्||७||
कुटजं प्रशशंस चोत्तमं न बलघ्नं कफपित्तहारि च|
अतिविज्जलमौर्ध्वभागिकं पवनक्षोभि च काप्य आह तत्||८||
कृतवेधनमाह वातलं कफपित्तं प्रबलं हरेदिति|
तदसाध्विति भद्रशौनकः कटुकं चातिबलघ्नमित्यपि||९||
इति तद्वचनानि हेतुभिः सुविचित्राणि निशम्य बुद्धिमान् |
प्रशशंस फलेषु निश्चयं परमं चात्रिसुतोऽब्रवीदिदम्||१०||
फलदोषगुणान् सरस्वती प्रति सर्वैरपि सम्यगीरिता|
न तु किञ्चिददोषनिर्गुणं गुणभूयस्त्वमतो विचिन्त्यते ||११||
इह कुष्ठहिता गरागरी हितमिक्ष्वाकु तु मेहिने मतम्|
कुटजस्य फलं हृदामये प्रवरं कोठफलं च पाण्डुषु||१२||
उदरे कृतवेधनं हितं, मदनं सर्वगदाविरोधि तु|
मधुरं सकषायतिक्तकं तदरूक्षं सकटूष्णविज्जलम्||१३||
कफपित्तहृदाशुकारि चाप्यनपायं पवनानुलोमि च|
फलनाम विशेषतस्त्वतो लभतेऽन्येषु फलेषु सत्स्वपि||१४||
ఫలాదీనాం బస్తియోగేషు గుణాన్ ప్రతిపాదయితుం పూర్వవృత్తమితిహాసమాహ- భగవంతమిత్యాది| ఇతిహాసశ్చ సంహితాధర్మతయా గ్రంథే పూజ్యతోపదర్శనార్థం చ క్రియత ఏవ| ఫలాదీనాం బస్తౌ వరత్వం ఫలబస్తివరత్వం, తస్య నిశ్చయే అవధారణే| ఫలాదిష్వితి మదనజీమూతకాదిషు| కల్పే జీమూతకే యద్యపి పిత్తదోషహరత్వముక్తం, తథాఽపీహ వచనాత్ కఫపిత్తహరత్వమస్య ప్రాధాన్యాదున్నీయతే| మృదువీర్యతయాఽభినత్తీతి నాత్యర్థం భినత్తి| దోషసమీరణమితి బస్తినా దోషహారకం| కృతవేధనమిత్యాదౌ ఆశు కఫపిత్తం హరేదితి యోజ్యం| ఇహర్షివివాదకథనేన జీమూతకాదీనాం గుణదోషాశ్చ కథితా భవంతీతి తాత్పర్యం జ్ఞేయం| ప్రశశంసేత్యాది| ఫలేషు జీమూతకాదిషు| ఫలదోషగుణాన్ ప్రతీతి లక్ష్యీకృత్య| సరస్వతీతి వాక్| అదోషనిర్గుణమితి దోషవదేవ గుణవదేవ వా న కించిదిత్యర్థః| తేన సత్యపి స్తోకదోషసంబంధే యద్గుణభూయిష్ఠం తదిహ రోగప్రశమప్రయోగేషు సార్వయౌగికం| సర్వగదావిరోధీతి పదేన మదనస్య సార్వయౌగికత్వం బ్రూతే| ఆశుకారీతి ఆశుదోషనిర్హరణకారి| అతో లభత ఇతి ఫలేషు ప్రకర్షత్వాదేవ మదనఫలం ఫలమిత్యుచ్యతే, న జీమూతకాదిఫలం||3-14||
Adhikarana 3 (15-18) · Śloka 18
గురుణేతి వచస్యుదాహృతే మునిసంఘేన చ పూజితే తతః |
ప్రణిపత్య ముదా సమన్వితః సహితః శిష్యగణోఽనుపృష్టవాన్||15||
సర్వకర్మగుణకృద్గురుణోక్తో బస్తిరూర్ధ్వమథ నైతి నాభితః|
నాభ్యధో గుదమతః స శరీరాత్ సర్వతః కథమపోహతి దోషాన్ ||16||
తద్గురురబ్రవీదిదం శరీరం తంత్రయతేఽనిలః సంగవిఘాతాత్ |
కేవల ఏవ దోషసహితో వా స్వాశయగః ప్రకోపముపయాతి||17||
తం పవనం సపిత్తకఫవిట్కం శుద్ధికరోఽనులోమయతి బస్తిః|
సర్వశరీరగశ్చ గదసంఘస్తత్ప్రశమాత్ ప్రశాంతిముపయాతి||18||
View original
गुरुणेति वचस्युदाहृते मुनिसङ्घेन च पूजिते ततः |
प्रणिपत्य मुदा समन्वितः सहितः शिष्यगणोऽनुपृष्टवान्||१५||
सर्वकर्मगुणकृद्गुरुणोक्तो बस्तिरूर्ध्वमथ नैति नाभितः|
नाभ्यधो गुदमतः स शरीरात् सर्वतः कथमपोहति दोषान् ||१६||
तद्गुरुरब्रवीदिदं शरीरं तन्त्रयतेऽनिलः सङ्गविघातात् |
केवल एव दोषसहितो वा स्वाशयगः प्रकोपमुपयाति||१७||
तं पवनं सपित्तकफविट्कं शुद्धिकरोऽनुलोमयति बस्तिः|
सर्वशरीरगश्च गदसङ्घस्तत्प्रशमात् प्रशान्तिमुपयाति||१८||
సర్వకర్మగుణకృదితి సర్వకర్మణాం వమనాదీనాం గుణం దోషహరణాదికం కరోతీతి సర్వకర్మగుణకృత్; కింవా సర్వకర్మాణి లంఘనబృంహణాదీని, గుణాంశ్చ బలాగ్న్యాదీన్ కరోతి| నాభ్యధో గుదమితి వ్రజతి| తంత్రయతే ధారయతే| విఘాతాదితి ప్రకోపకహేతునాఽసంబంధాత్(?)| స్వాశయగః స్వాశయ ఏవ ప్రాయః ప్రకోపం వ్రజతి; యస్తు ప్రదేశాంతరే వాతప్రకోపః స తన్మూల ఏవేతి భావః| తత్ప్రశమాత్ ప్రశాంతిముపయాతి పక్వాశయస్థవాతమూలప్రశమాద్బస్తినా| కృతాత్తన్మూలానుబంధాః శేషస్థానగతవికారాః ప్రశామ్యంతి| ఏతచ్చ ‘వనస్పతిమూలచ్ఛేదవత్’ ఇత్యాదిదృష్టాంతేన ప్రాక్ ప్రతిపాదితమేవ| ఏతేన బస్తినా మూలవిజయాద్దేశాంతర్గతతన్మూలవికారజయో యః క్రియతే స ఉక్తః| యత్తు బస్తేర్వీర్యమాపాదమస్తకం ప్రసరతి తచ్చ వీర్యం సర్వవికారాన్ హంతీతి ప్రాగుక్తమేవ జ్ఞేయం| ఇహ తు, వీర్యమపిహితం కృత్వైవ శిష్యప్రశ్నానుగుణమేవోత్తరం దత్తమితి జ్ఞేయం||15-18||
Adhikarana 4 (19-22) · Śloka 22
అథాధిగమ్యార్థమఖండితం ధియా గజోష్ట్రగోశ్వావ్యజకర్మ రోగనుత్|
అపృచ్ఛదేనం స చ బస్తిమబ్రవీద్విధిం చ తస్యాహ పునః ప్రచోదితః||19||
ఆజోరణౌ సౌమ్య గజోష్ట్రయోః కృతే గవాశ్వయోర్బస్తిముశంతి మాహిషం|
అజావికానాం తు జరద్గవోద్భవం వదంతి బస్తిం తదుపాయచింతకాః||20||
అరత్నిమష్టాదశషోడశాంగులం తథైవ నేత్రం హి దశాంగులం క్రమాత్|
గజోష్ట్రగోశ్వావ్యజబస్తిసంధౌ చతుర్థభాగోపనయం హితం వదేత్ ||21||
ప్రస్థస్త్వజావ్యోర్హి నిరూహమాత్రా గవాదిషు ద్విత్రిగుణం యథాబలం|
నిరూహముష్ట్రస్య తథాఽఽఢకద్వయం గజస్య వృద్ధిస్త్వనువాసనేఽష్టమః||22||
View original
अथाधिगम्यार्थमखण्डितं धिया गजोष्ट्रगोश्वाव्यजकर्म रोगनुत्|
अपृच्छदेनं स च बस्तिमब्रवीद्विधिं च तस्याह पुनः प्रचोदितः||१९||
आजोरणौ सौम्य गजोष्ट्रयोः कृते गवाश्वयोर्बस्तिमुशन्ति माहिषम्|
अजाविकानां तु जरद्गवोद्भवं वदन्ति बस्तिं तदुपायचिन्तकाः||२०||
अरत्निमष्टादशषोडशाङ्गुलं तथैव नेत्रं हि दशाङ्गुलं क्रमात्|
गजोष्ट्रगोश्वाव्यजबस्तिसन्धौ चतुर्थभागोपनयं हितं वदेत् ||२१||
प्रस्थस्त्वजाव्योर्हि निरूहमात्रा गवादिषु द्वित्रिगुणं यथाबलम्|
निरूहमुष्ट्रस्य तथाऽऽढकद्वयं गजस्य वृद्धिस्त्वनुवासनेऽष्टमः||२२||
అథాభిగమ్యేత్యాదౌ గజాదీనాం కర్మాపృచ్ఛదితి యోజ్యం| రోగనుదితి కర్మవిశేషణం, తేన కర్మ రోగనుదితి రోగహరణే శ్రేష్ఠం చికిత్సితమిత్యర్థః| బస్తిమబ్రవీదితి గజాదీనాం రోగహరణే శ్రేష్ఠం బస్తిమేవాబ్రవీత్; తదనంతరం తస్య బస్తేర్విధిః పునః శిష్యేణ పృష్ట ఆజోరణేత్యాదినా ప్రాహేతి యోజనా| ఉరణః మేషః| బస్తిమితి పుటకం| జరద్గవః వృద్ధవృషః| తదుపాయచింతకా ఇతి గజాదిబస్తిసాధనే దత్తచిత్తకాః| అరత్నిః హస్తః| క్రమాదితి యథాక్రమం గజాదిషు అరత్న్యాది నేత్రప్రమాణం| చతుర్థభాగోపనయమితి నేత్రచతుర్థభాగప్రవేశకం| గవాదిష్వితి గోప్రకారేషు; గోమహిషాశ్వానాం గ్రహణాద్బహువచనం సాధు| గజస్య తు వృద్ధిరితి ద్వ్యాఢకద్వ్యైగుణ్యేన ద్రోణ ఇత్యర్థః| అనువాసనేఽష్టమమితి యథోక్తాజాదినిరూహమానాదజాదీనామనువాసనేఽష్టమః స్నేహభాగో దేయః||19-22||
Adhikarana 5 (23-26) · Śloka 26
కలింగకుష్ఠే మధుకం చ పిప్పలీ వచా శతాహ్వా మదనం రసాంజనం|
హితాని సర్వేషు గుడః ససైంధవో ద్విపంచమూలం చ వికల్పనా త్వియం||23||
గజేఽధికాఽశ్వత్థవటాశ్వకర్ణకాః సఖాదిరప్రగ్రహశాలతాలజాః|
తథా చ పర్ణ్యౌ ధవశిగ్రుపాటలీ మధూకసారాః సనికుంభచిత్రకాః||24||
పలాశభూతీకసురాహ్వరోహిణీకషాయ ఉక్తస్త్వధికో గవాం హితః|
పలాశదంతీసురదారుకత్తృణద్రవంత్య ఉక్తాస్తురగస్య చాధికాః||25||
ఖరోష్ట్రయోః పీలుకరీరఖాదిరాః శమ్యాకబిల్వాదిగణస్య చ చ్ఛదాః|
అజావికానాం త్రిఫలాపరూషకం కపిత్థకర్కంధు సబిల్వకోలజం||26||
View original
कलिङ्गकुष्ठे मधुकं च पिप्पली वचा शताह्वा मदनं रसाञ्जनम्|
हितानि सर्वेषु गुडः ससैन्धवो द्विपञ्चमूलं च विकल्पना त्वियम्||२३||
गजेऽधिकाऽश्वत्थवटाश्वकर्णकाः सखादिरप्रग्रहशालतालजाः|
तथा च पर्ण्यौ धवशिग्रुपाटली मधूकसाराः सनिकुम्भचित्रकाः||२४||
पलाशभूतीकसुराह्वरोहिणीकषाय उक्तस्त्वधिको गवां हितः|
पलाशदन्तीसुरदारुकत्तृणद्रवन्त्य उक्तास्तुरगस्य चाधिकाः||२५||
खरोष्ट्रयोः पीलुकरीरखादिराः शम्याकबिल्वादिगणस्य च च्छदाः|
अजाविकानां त्रिफलापरूषकं कपित्थकर्कन्धु सबिल्वकोलजम्||२६||
వికల్పనా త్వియమితి విశేషకల్పనా గజేఽధికా వక్ష్యమాణా| తాలజం తాలఫలం| తథైవేత్యాదినా గవాం హితముచ్యతే||23-26||
Adhikarana 6 (27) · Śloka 27
అథాగ్నివేశః సతతాతురాన్ నరాన్ హితం చ పప్రచ్ఛ గురుస్తదాహ చ|
సదాఽఽతురాః శ్రోత్రియరాజసేవకాస్తథైవ వేశ్యా సహ పణ్యజీవిభిః||27||
View original
अथाग्निवेशः सततातुरान् नरान् हितं च पप्रच्छ गुरुस्तदाह च|
सदाऽऽतुराः श्रोत्रियराजसेवकास्तथैव वेश्या सह पण्यजीविभिः||२७||
అథ బస్తివిషయాన్ సదాతురాన్ దర్శయన్నాహ- అథాగ్నివేశ ఇత్యాది| హితం చేతి సదాతురాణాం హితం| పణ్యజీవినః వణిజః||27||
Adhikarana 7 (28-30) · Śloka 30
ద్విజో హి వేదాధ్యయనవ్రతాహ్నికక్రియాదిభిర్దేహహితం న చేష్టతే |
నృపోపసేవీ నృపచిత్తరక్షణాత్ పరానురోధాద్బహుచింతనాద్భయాత్ ||28||
నృచిత్తవర్తిన్యుపచారతత్పరా మృజాభి(వి)భూషానిరతా పణాంగనా|
సదాసనాదత్యనుబంధవిక్రయక్రయాదిలోభాదపి పణ్యజీవినః||29||
సదైవ తే హ్యాగతవేగనిగ్రహం సమాచరంతే న చ కాలభోజనం|
అకాలనిర్హారవిహారసేవినో భవంతి యేఽన్యేఽపి సదాఽఽతురాశ్చ తే||30||
View original
द्विजो हि वेदाध्ययनव्रताह्निकक्रियादिभिर्देहहितं न चेष्टते |
नृपोपसेवी नृपचित्तरक्षणात् परानुरोधाद्बहुचिन्तनाद्भयात् ||२८||
नृचित्तवर्तिन्युपचारतत्परा मृजाभि(वि)भूषानिरता पणाङ्गना|
सदासनादत्यनुबन्धविक्रयक्रयादिलोभादपि पण्यजीविनः||२९||
सदैव ते ह्यागतवेगनिग्रहं समाचरन्ते न च कालभोजनम्|
अकालनिर्हारविहारसेविनो भवन्ति येऽन्येऽपि सदाऽऽतुराश्च ते||३०||
యథోక్తానాం సదాతురత్వే హేతుమాహ- ద్విజో హీత్యాది| దేహహితం న చేష్టతే ఇతి పణ్యజీవిన ఇత్యంతం యావదనువర్తనీయం| పరానురోధాదితి నృపానుజీవిపురుషాంతరానురోధాత్| ఉపచారతత్పరేతి పురుషోపచారతత్పరా| మృజా శరీరమార్జనం| పణాంగనా వేశ్యేత్యర్థః| అత్యనుబంధవిక్రయక్రయాదిలోభాదితి నిరంతరానుబద్ధక్రయవిక్రయాదేర్లోభాత్| అన్యానపి సదాతురానాహ- అకాలేత్యాది| నిర్హారః మలాదినిర్గమః||28-30||
Adhikarana 8 (31-36) · Śloka 36
సమీరణం వేగవిధారణోద్ధతం విబంధసర్వాంగరుజాకరం భిషక్|
సమీక్ష్య తేషాం ఫలవర్తిమాదితః సుకల్పితాం స్నేహవతీం ప్రయోజయేత్||31||
పునర్నవైరండనికుంభచిత్రకాన్ సదేవదారుత్రివృతానిదిగ్ధికాన్|
మహాంతి మూలాని చ పంచ యాని విపాచ్య మూత్రే దధిమస్తుసంయుతే||32||
సతైలసర్పిర్లవణైశ్చ పంచభిర్విమూర్చ్ఛితం బస్తిమథ ప్రయోజయేత్|
నిరూహితం ధన్వరసేన భోజితం నికుంభతైలేన తతోఽనువాసయేత్||33||
బలాం సరాస్నాం ఫలబిల్వచిత్రకాన్ ద్విపంచమూలం కృతమాలకాత్ ఫలం|
యవాన్ కులత్థాంశ్చ పచేజ్జలాఢకే రసః స పేష్యైస్తు కలింగకాదిభిః||34||
సతైలసర్పిర్గుడసైంధవో హితః సదాతురాణాం బలవర్ణవర్ధనః|
తథాఽనువాస్యే మధుకేన సాధితం ఫలేన బిల్వేన శతాహ్వయాఽపి వా||35||
సజీవనీయస్తు రసోఽనువాసనే నిరూహణే చాలవణః శిశోర్హితః|
న చాన్యదాశ్వంగబలాభివర్ధనం నిరూహబస్తేః శిశువృద్ధయోః పరం||36||
View original
समीरणं वेगविधारणोद्धतं विबन्धसर्वाङ्गरुजाकरं भिषक्|
समीक्ष्य तेषां फलवर्तिमादितः सुकल्पितां स्नेहवतीं प्रयोजयेत्||३१||
पुनर्नवैरण्डनिकुम्भचित्रकान् सदेवदारुत्रिवृतानिदिग्धिकान्|
महान्ति मूलानि च पञ्च यानि विपाच्य मूत्रे दधिमस्तुसंयुते||३२||
सतैलसर्पिर्लवणैश्च पञ्चभिर्विमूर्च्छितं बस्तिमथ प्रयोजयेत्|
निरूहितं धन्वरसेन भोजितं निकुम्भतैलेन ततोऽनुवासयेत्||३३||
बलां सरास्नां फलबिल्वचित्रकान् द्विपञ्चमूलं कृतमालकात् फलम्|
यवान् कुलत्थांश्च पचेज्जलाढके रसः स पेष्यैस्तु कलिङ्गकादिभिः||३४||
सतैलसर्पिर्गुडसैन्धवो हितः सदातुराणां बलवर्णवर्धनः|
तथाऽनुवास्ये मधुकेन साधितं फलेन बिल्वेन शताह्वयाऽपि वा||३५||
सजीवनीयस्तु रसोऽनुवासने निरूहणे चालवणः शिशोर्हितः|
न चान्यदाश्वङ्गबलाभिवर्धनं निरूहबस्तेः शिशुवृद्धयोः परम्||३६||
పునర్నవేత్యాదిర్నిరూహః నికుంభా దంతీ| మహాంతి మూలాని పంచేతి బిల్వాదిపంచమూలాని| నికుంభతైలేనేతి నికుంభక్వాథకల్కసిద్ధేన తైలేన| బలామిత్యాదౌ కలింగకాదిభిరితి “కలింగకుష్ఠమధుకబిల్వ.” ఇత్యాదినేహోక్తైః| ఫలేన బిల్వేన శతాహ్వయాఽపి వేతి తైలత్రయమానువాసనికం| సజీవనీయస్తు రసోఽనువాసన ఇతి జీవనీయకషాయసాధితః స్నేహోఽనువాసనే కర్తవ్యః| తథా నిరూహణే జీవనీయరసోఽలవణః శిశోః కర్తవ్యః| అనువాసనమపి జీవనీయసాధితం శిశోరేవ| న చాన్యదిత్యాదినా బాలవృద్ధయౌగికత్వం బస్తేరాహ| పరమితి శ్రేష్ఠం||31-36||
Adhikarana 9 (37) · Śloka 37
తత్ర శ్లోకః- ఫలకర్మ బస్తివరతా నేత్రం యద్బస్తయో గవాదీనాం|
సతతాతురాశ్చ దిష్టాః ఫలమాత్రాయాం హితం చైషాం||37||
View original
तत्र श्लोकः- फलकर्म बस्तिवरता नेत्रं यद्बस्तयो गवादीनाम्|
सततातुराश्च दिष्टाः फलमात्रायां हितं चैषाम्||३७||
ఫలకర్మేత్యాదిసంగ్రహో వ్యక్తః||37||
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే సిద్ధిస్థానే ఫలమాత్రాసిద్ధిర్నామైకాదశోఽధ్యాయః||11||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने फलमात्रासिद्धिर्नामैकादशोऽध्यायः||११||
ఇతి శ్రీచక్రపాణిదత్తవిరచితాయామాయుర్వేదదీపికాయాం చరకతాత్పర్యటీకాయాం సిద్ధిస్థానే ఫలమాత్రాసిద్ధిర్నామైకాదశోఽధ్యాయః||11||