Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః ఫలమాత్రాసిద్ధిం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातः फलमात्रासिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
11. phalamātrāsiddhiḥ
Adhikarana 2 (3-14) · Śloka 14
భగవంతముదారసత్త్వధీశ్రుతివిజ్ఞానసమృద్ధమత్రిజం| ఫలబస్తివరత్వనిశ్చయే సవివాదా మునయోఽభ్యుపాగమన్||3|| భృగుకౌశికకాప్యశౌనకాః సపులస్త్యాసితగౌతమాదయః| కతమత్ ప్రవరం ఫలాదిషు స్మృతమాస్థాపనయోజనాస్వితి||4|| కఫపిత్తహరం వరం ఫలేష్వథ జీమూతకమాహ శౌనకః| మృదువీర్యతయాఽభినత్తి తచ్ఛకృదిత్యాహ నృపోఽథ వామకః||5|| కటుతుంబమమన్యతోత్తమం వమనే దోషసమీరణం చ తత్| తదవృష్యమశైత్యతీక్ష్ణతాకటురౌక్ష్యాదితి గౌతమోఽబ్రవీత్ ||6|| కఫపిత్తనిబర్హణం పరం స చ ధామార్గవమిత్యమన్యత | తదమన్యత వాతలం పునర్బడిశో గ్లానికరం బలాపహం||7|| కుటజం ప్రశశంస చోత్తమం న బలఘ్నం కఫపిత్తహారి చ| అతివిజ్జలమౌర్ధ్వభాగికం పవనక్షోభి చ కాప్య ఆహ తత్||8|| కృతవేధనమాహ వాతలం కఫపిత్తం ప్రబలం హరేదితి| తదసాధ్వితి భద్రశౌనకః కటుకం చాతిబలఘ్నమిత్యపి||9|| ఇతి తద్వచనాని హేతుభిః సువిచిత్రాణి నిశమ్య బుద్ధిమాన్ | ప్రశశంస ఫలేషు నిశ్చయం పరమం చాత్రిసుతోఽబ్రవీదిదం||10|| ఫలదోషగుణాన్ సరస్వతీ ప్రతి సర్వైరపి సమ్యగీరితా| న తు కించిదదోషనిర్గుణం గుణభూయస్త్వమతో విచింత్యతే ||11|| ఇహ కుష్ఠహితా గరాగరీ హితమిక్ష్వాకు తు మేహినే మతం| కుటజస్య ఫలం హృదామయే ప్రవరం కోఠఫలం చ పాండుషు||12|| ఉదరే కృతవేధనం హితం, మదనం సర్వగదావిరోధి తు| మధురం సకషాయతిక్తకం తదరూక్షం సకటూష్ణవిజ్జలం||13|| కఫపిత్తహృదాశుకారి చాప్యనపాయం పవనానులోమి చ| ఫలనామ విశేషతస్త్వతో లభతేఽన్యేషు ఫలేషు సత్స్వపి||14||
View original
भगवन्तमुदारसत्त्वधीश्रुतिविज्ञानसमृद्धमत्रिजम्| फलबस्तिवरत्वनिश्चये सविवादा मुनयोऽभ्युपागमन्||३|| भृगुकौशिककाप्यशौनकाः सपुलस्त्यासितगौतमादयः| कतमत् प्रवरं फलादिषु स्मृतमास्थापनयोजनास्विति||४|| कफपित्तहरं वरं फलेष्वथ जीमूतकमाह शौनकः| मृदुवीर्यतयाऽभिनत्ति तच्छकृदित्याह नृपोऽथ वामकः||५|| कटुतुम्बममन्यतोत्तमं वमने दोषसमीरणं च तत्| तदवृष्यमशैत्यतीक्ष्णताकटुरौक्ष्यादिति गौतमोऽब्रवीत् ||६|| कफपित्तनिबर्हणं परं स च धामार्गवमित्यमन्यत | तदमन्यत वातलं पुनर्बडिशो ग्लानिकरं बलापहम्||७|| कुटजं प्रशशंस चोत्तमं न बलघ्नं कफपित्तहारि च| अतिविज्जलमौर्ध्वभागिकं पवनक्षोभि च काप्य आह तत्||८|| कृतवेधनमाह वातलं कफपित्तं प्रबलं हरेदिति| तदसाध्विति भद्रशौनकः कटुकं चातिबलघ्नमित्यपि||९|| इति तद्वचनानि हेतुभिः सुविचित्राणि निशम्य बुद्धिमान् | प्रशशंस फलेषु निश्चयं परमं चात्रिसुतोऽब्रवीदिदम्||१०|| फलदोषगुणान् सरस्वती प्रति सर्वैरपि सम्यगीरिता| न तु किञ्चिददोषनिर्गुणं गुणभूयस्त्वमतो विचिन्त्यते ||११|| इह कुष्ठहिता गरागरी हितमिक्ष्वाकु तु मेहिने मतम्| कुटजस्य फलं हृदामये प्रवरं कोठफलं च पाण्डुषु||१२|| उदरे कृतवेधनं हितं, मदनं सर्वगदाविरोधि तु| मधुरं सकषायतिक्तकं तदरूक्षं सकटूष्णविज्जलम्||१३|| कफपित्तहृदाशुकारि चाप्यनपायं पवनानुलोमि च| फलनाम विशेषतस्त्वतो लभतेऽन्येषु फलेषु सत्स्वपि||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (15-18) · Śloka 18
గురుణేతి వచస్యుదాహృతే మునిసంఘేన చ పూజితే తతః | ప్రణిపత్య ముదా సమన్వితః సహితః శిష్యగణోఽనుపృష్టవాన్||15|| సర్వకర్మగుణకృద్గురుణోక్తో బస్తిరూర్ధ్వమథ నైతి నాభితః| నాభ్యధో గుదమతః స శరీరాత్ సర్వతః కథమపోహతి దోషాన్ ||16|| తద్గురురబ్రవీదిదం శరీరం తంత్రయతేఽనిలః సంగవిఘాతాత్ | కేవల ఏవ దోషసహితో వా స్వాశయగః ప్రకోపముపయాతి||17|| తం పవనం సపిత్తకఫవిట్కం శుద్ధికరోఽనులోమయతి బస్తిః| సర్వశరీరగశ్చ గదసంఘస్తత్ప్రశమాత్ ప్రశాంతిముపయాతి||18||
View original
गुरुणेति वचस्युदाहृते मुनिसङ्घेन च पूजिते ततः | प्रणिपत्य मुदा समन्वितः सहितः शिष्यगणोऽनुपृष्टवान्||१५|| सर्वकर्मगुणकृद्गुरुणोक्तो बस्तिरूर्ध्वमथ नैति नाभितः| नाभ्यधो गुदमतः स शरीरात् सर्वतः कथमपोहति दोषान् ||१६|| तद्गुरुरब्रवीदिदं शरीरं तन्त्रयतेऽनिलः सङ्गविघातात् | केवल एव दोषसहितो वा स्वाशयगः प्रकोपमुपयाति||१७|| तं पवनं सपित्तकफविट्कं शुद्धिकरोऽनुलोमयति बस्तिः| सर्वशरीरगश्च गदसङ्घस्तत्प्रशमात् प्रशान्तिमुपयाति||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (19-22) · Śloka 22
అథాధిగమ్యార్థమఖండితం ధియా గజోష్ట్రగోశ్వావ్యజకర్మ రోగనుత్| అపృచ్ఛదేనం స చ బస్తిమబ్రవీద్విధిం చ తస్యాహ పునః ప్రచోదితః||19|| ఆజోరణౌ సౌమ్య గజోష్ట్రయోః కృతే గవాశ్వయోర్బస్తిముశంతి మాహిషం| అజావికానాం తు జరద్గవోద్భవం వదంతి బస్తిం తదుపాయచింతకాః||20|| అరత్నిమష్టాదశషోడశాంగులం తథైవ నేత్రం హి దశాంగులం క్రమాత్| గజోష్ట్రగోశ్వావ్యజబస్తిసంధౌ చతుర్థభాగోపనయం హితం వదేత్ ||21|| ప్రస్థస్త్వజావ్యోర్హి నిరూహమాత్రా గవాదిషు ద్విత్రిగుణం యథాబలం| నిరూహముష్ట్రస్య తథాఽఽఢకద్వయం గజస్య వృద్ధిస్త్వనువాసనేఽష్టమః||22||
View original
अथाधिगम्यार्थमखण्डितं धिया गजोष्ट्रगोश्वाव्यजकर्म रोगनुत्| अपृच्छदेनं स च बस्तिमब्रवीद्विधिं च तस्याह पुनः प्रचोदितः||१९|| आजोरणौ सौम्य गजोष्ट्रयोः कृते गवाश्वयोर्बस्तिमुशन्ति माहिषम्| अजाविकानां तु जरद्गवोद्भवं वदन्ति बस्तिं तदुपायचिन्तकाः||२०|| अरत्निमष्टादशषोडशाङ्गुलं तथैव नेत्रं हि दशाङ्गुलं क्रमात्| गजोष्ट्रगोश्वाव्यजबस्तिसन्धौ चतुर्थभागोपनयं हितं वदेत् ||२१|| प्रस्थस्त्वजाव्योर्हि निरूहमात्रा गवादिषु द्वित्रिगुणं यथाबलम्| निरूहमुष्ट्रस्य तथाऽऽढकद्वयं गजस्य वृद्धिस्त्वनुवासनेऽष्टमः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (23-26) · Śloka 26
కలింగకుష్ఠే మధుకం చ పిప్పలీ వచా శతాహ్వా మదనం రసాంజనం| హితాని సర్వేషు గుడః ససైంధవో ద్విపంచమూలం చ వికల్పనా త్వియం||23|| గజేఽధికాఽశ్వత్థవటాశ్వకర్ణకాః సఖాదిరప్రగ్రహశాలతాలజాః| తథా చ పర్ణ్యౌ ధవశిగ్రుపాటలీ మధూకసారాః సనికుంభచిత్రకాః||24|| పలాశభూతీకసురాహ్వరోహిణీకషాయ ఉక్తస్త్వధికో గవాం హితః| పలాశదంతీసురదారుకత్తృణద్రవంత్య ఉక్తాస్తురగస్య చాధికాః||25|| ఖరోష్ట్రయోః పీలుకరీరఖాదిరాః శమ్యాకబిల్వాదిగణస్య చ చ్ఛదాః| అజావికానాం త్రిఫలాపరూషకం కపిత్థకర్కంధు సబిల్వకోలజం||26||
View original
कलिङ्गकुष्ठे मधुकं च पिप्पली वचा शताह्वा मदनं रसाञ्जनम्| हितानि सर्वेषु गुडः ससैन्धवो द्विपञ्चमूलं च विकल्पना त्वियम्||२३|| गजेऽधिकाऽश्वत्थवटाश्वकर्णकाः सखादिरप्रग्रहशालतालजाः| तथा च पर्ण्यौ धवशिग्रुपाटली मधूकसाराः सनिकुम्भचित्रकाः||२४|| पलाशभूतीकसुराह्वरोहिणीकषाय उक्तस्त्वधिको गवां हितः| पलाशदन्तीसुरदारुकत्तृणद्रवन्त्य उक्तास्तुरगस्य चाधिकाः||२५|| खरोष्ट्रयोः पीलुकरीरखादिराः शम्याकबिल्वादिगणस्य च च्छदाः| अजाविकानां त्रिफलापरूषकं कपित्थकर्कन्धु सबिल्वकोलजम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (27) · Śloka 27
అథాగ్నివేశః సతతాతురాన్ నరాన్ హితం చ పప్రచ్ఛ గురుస్తదాహ చ| సదాఽఽతురాః శ్రోత్రియరాజసేవకాస్తథైవ వేశ్యా సహ పణ్యజీవిభిః||27||
View original
अथाग्निवेशः सततातुरान् नरान् हितं च पप्रच्छ गुरुस्तदाह च| सदाऽऽतुराः श्रोत्रियराजसेवकास्तथैव वेश्या सह पण्यजीविभिः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (28-30) · Śloka 30
ద్విజో హి వేదాధ్యయనవ్రతాహ్నికక్రియాదిభిర్దేహహితం న చేష్టతే | నృపోపసేవీ నృపచిత్తరక్షణాత్ పరానురోధాద్బహుచింతనాద్భయాత్ ||28|| నృచిత్తవర్తిన్యుపచారతత్పరా మృజాభి(వి)భూషానిరతా పణాంగనా| సదాసనాదత్యనుబంధవిక్రయక్రయాదిలోభాదపి పణ్యజీవినః||29|| సదైవ తే హ్యాగతవేగనిగ్రహం సమాచరంతే న చ కాలభోజనం| అకాలనిర్హారవిహారసేవినో భవంతి యేఽన్యేఽపి సదాఽఽతురాశ్చ తే||30||
View original
द्विजो हि वेदाध्ययनव्रताह्निकक्रियादिभिर्देहहितं न चेष्टते | नृपोपसेवी नृपचित्तरक्षणात् परानुरोधाद्बहुचिन्तनाद्भयात् ||२८|| नृचित्तवर्तिन्युपचारतत्परा मृजाभि(वि)भूषानिरता पणाङ्गना| सदासनादत्यनुबन्धविक्रयक्रयादिलोभादपि पण्यजीविनः||२९|| सदैव ते ह्यागतवेगनिग्रहं समाचरन्ते न च कालभोजनम्| अकालनिर्हारविहारसेविनो भवन्ति येऽन्येऽपि सदाऽऽतुराश्च ते||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (31-36) · Śloka 36
సమీరణం వేగవిధారణోద్ధతం విబంధసర్వాంగరుజాకరం భిషక్| సమీక్ష్య తేషాం ఫలవర్తిమాదితః సుకల్పితాం స్నేహవతీం ప్రయోజయేత్||31|| పునర్నవైరండనికుంభచిత్రకాన్ సదేవదారుత్రివృతానిదిగ్ధికాన్| మహాంతి మూలాని చ పంచ యాని విపాచ్య మూత్రే దధిమస్తుసంయుతే||32|| సతైలసర్పిర్లవణైశ్చ పంచభిర్విమూర్చ్ఛితం బస్తిమథ ప్రయోజయేత్| నిరూహితం ధన్వరసేన భోజితం నికుంభతైలేన తతోఽనువాసయేత్||33|| బలాం సరాస్నాం ఫలబిల్వచిత్రకాన్ ద్విపంచమూలం కృతమాలకాత్ ఫలం| యవాన్ కులత్థాంశ్చ పచేజ్జలాఢకే రసః స పేష్యైస్తు కలింగకాదిభిః||34|| సతైలసర్పిర్గుడసైంధవో హితః సదాతురాణాం బలవర్ణవర్ధనః| తథాఽనువాస్యే మధుకేన సాధితం ఫలేన బిల్వేన శతాహ్వయాఽపి వా||35|| సజీవనీయస్తు రసోఽనువాసనే నిరూహణే చాలవణః శిశోర్హితః| న చాన్యదాశ్వంగబలాభివర్ధనం నిరూహబస్తేః శిశువృద్ధయోః పరం||36||
View original
समीरणं वेगविधारणोद्धतं विबन्धसर्वाङ्गरुजाकरं भिषक्| समीक्ष्य तेषां फलवर्तिमादितः सुकल्पितां स्नेहवतीं प्रयोजयेत्||३१|| पुनर्नवैरण्डनिकुम्भचित्रकान् सदेवदारुत्रिवृतानिदिग्धिकान्| महान्ति मूलानि च पञ्च यानि विपाच्य मूत्रे दधिमस्तुसंयुते||३२|| सतैलसर्पिर्लवणैश्च पञ्चभिर्विमूर्च्छितं बस्तिमथ प्रयोजयेत्| निरूहितं धन्वरसेन भोजितं निकुम्भतैलेन ततोऽनुवासयेत्||३३|| बलां सरास्नां फलबिल्वचित्रकान् द्विपञ्चमूलं कृतमालकात् फलम्| यवान् कुलत्थांश्च पचेज्जलाढके रसः स पेष्यैस्तु कलिङ्गकादिभिः||३४|| सतैलसर्पिर्गुडसैन्धवो हितः सदातुराणां बलवर्णवर्धनः| तथाऽनुवास्ये मधुकेन साधितं फलेन बिल्वेन शताह्वयाऽपि वा||३५|| सजीवनीयस्तु रसोऽनुवासने निरूहणे चालवणः शिशोर्हितः| न चान्यदाश्वङ्गबलाभिवर्धनं निरूहबस्तेः शिशुवृद्धयोः परम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (37) · Śloka 37
తత్ర శ్లోకః- ఫలకర్మ బస్తివరతా నేత్రం యద్బస్తయో గవాదీనాం| సతతాతురాశ్చ దిష్టాః ఫలమాత్రాయాం హితం చైషాం||37||
View original
तत्र श्लोकः- फलकर्म बस्तिवरता नेत्रं यद्बस्तयो गवादीनाम्| सततातुराश्च दिष्टाः फलमात्रायां हितं चैषाम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే సిద్ధిస్థానే ఫలమాత్రాసిద్ధిర్నామైకాదశోఽధ్యాయః||11||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने फलमात्रासिद्धिर्नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon