Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோऽஷ்டௌநிந்திதீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातोऽष्टौनिन्दितीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ரோகசதுஷ்கே ரோகா உக்தாஃ, பேஷஜஂ ச பேஷஜசதுஷ்கே, ரோகபேஷஜயோஸ்து யோஜநா யதா கர்தவ்யா தத்வக்துஂ யோஜநாசதுஷ்கோऽபிதீயதே| ஸா ச யோஜநா ரோகேண ஸமஂ பேஷஜாநாஂ ப்ராயஃ ஶரீரமேவாபேக்ஷத இதி ஶரீரபேதப்ரதிபாதகோऽஷ்டௌநிந்திதீயோऽபிதீயதே||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
இஹ கலு ஶரீரமதிகத்யாஷ்டௌ புருஷா நிந்திதா பவந்தி; தத்யதா- அதிதீர்கஶ்ச, அதிஹ்ரஸ்வஶ்ச, அதிலோமா ச, அலோமா ச , அதிகஷ்ணஶ்ச, அதிகௌரஶ்ச, அதிஸ்தூலஶ்ச, அதிகஶஶ்சேதி||௩||
इह खलु शरीरमधिकृत्याष्टौ पुरुषा निन्दिता भवन्ति; तद्यथा- अतिदीर्घश्च, अतिह्रस्वश्च, अतिलोमा च, अलोमा च , अतिकृष्णश्च, अतिगौरश्च, अतिस्थूलश्च, अतिकृशश्चेति||३||
🔊 Audio coming soon
ஶரீரமதிகத்யேதிவசநேந மநோऽதிகத்ய யே நிந்திதா அதார்மிககதர்யாதயஃ, தாநிஹாநுபயுக்தாந்நிராகரோதி; அதிதீர்காதயஶ்ச ஷடிஹ நிந்திதப்ரஸ்தாவாதுச்யந்தே; நிந்திதத்வஂ ச தேஷாஂ லோகவிகாநாதேவ | அதிதீர்கஶ்சேத்யாதிசகாரஃ குப்ஜாதிநிந்திதக்ரஹணார்தம்||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
தத்ராதிஸ்தூலகஶயோர்பூய ஏவாபரே நிந்திதவிஶேஷா பவந்தி| அதிஸ்தூலஸ்ய தாவதாயுஷோ ஹ்ராஸோ ஜவோபரோதஃ கச்ச்ரவ்யவாயதா தௌர்பல்யஂ தௌர்கந்த்யஂ ஸ்வேதாபாதஃ க்ஷுததிமாத்ரஂ பிபாஸாதியோகஶ்சேதி பவந்த்யஷ்டௌ தோஷாஃ| தததிஸ்தௌல்யமதிஸம்பூரணாத்குருமதுரஶீதஸ்நிக்தோபயோகாதவ்யாயாமாதவ்யவாயாத்திவாஸ்வப்நாத்தர்ஷநித்யத்வாத- சிந்தநாத்பீஜஸ்வபாவாச்சோபஜாயதே| தஸ்ய ஹ்யதிமாத்ரமேதஸ்விநோ மேத ஏவோபசீயதே ந ததேதரே தாதவஃ, தஸ்மாதஸ்யாயுஷோ ஹ்ராஸஃ; ஶைதில்யாத் ஸௌகுமார்யாத்குருத்வாச்ச மேதஸோ ஜவோபரோதஃ , ஶுக்ராபஹுத்வாந்மேதஸாऽऽவதமார்கத்வாச்ச கச்ச்ரவ்யவாயதா, தௌர்பல்யமஸமத்வாத்தாதூநாஂ, தௌர்கந்த்யஂ மேதோதோஷாந்மேதஸஃ ஸ்வபாவாத் ஸ்வேதநத்வாச்ச, மேதஸஃ ஶ்லேஷ்மஸஂஸர்காத்விஷ்யந்தித்வாத்பஹுத்வாத்குருத்வாத்வ்யாயாமாஸஹத்வாச்ச ஸ்வேதாபாதஃ, தீக்ஷ்ணாக்நித்வாத் ப்ரபூதகோஷ்டவாயுத்வாச்ச க்ஷுததிமாத்ரஂ பிபாஸாதியோகஶ்சேதி||௪||
तत्रातिस्थूलकृशयोर्भूय एवापरे निन्दितविशेषा भवन्ति| अतिस्थूलस्य तावदायुषो ह्रासो जवोपरोधः कृच्छ्रव्यवायता दौर्बल्यं दौर्गन्ध्यं स्वेदाबाधः क्षुदतिमात्रं पिपासातियोगश्चेति भवन्त्यष्टौ दोषाः| तदतिस्थौल्यमतिसम्पूरणाद्गुरुमधुरशीतस्निग्धोपयोगादव्यायामादव्यवायाद्दिवास्वप्नाद्धर्षनित्यत्वाद- चिन्तनाद्बीजस्वभावाच्चोपजायते| तस्य ह्यतिमात्रमेदस्विनो मेद एवोपचीयते न तथेतरे धातवः, तस्मादस्यायुषो ह्रासः; शैथिल्यात् सौकुमार्याद्गुरुत्वाच्च मेदसो जवोपरोधः , शुक्राबहुत्वान्मेदसाऽऽवृतमार्गत्वाच्च कृच्छ्रव्यवायता, दौर्बल्यमसमत्वाद्धातूनां, दौर्गन्ध्यं मेदोदोषान्मेदसः स्वभावात् स्वेदनत्वाच्च, मेदसः श्लेष्मसंसर्गाद्विष्यन्दित्वाद्बहुत्वाद्गुरुत्वाद्व्यायामासहत्वाच्च स्वेदाबाधः, तीक्ष्णाग्नित्वात् प्रभूतकोष्ठवायुत्वाच्च क्षुदतिमात्रं पिपासातियोगश्चेति||४||
🔊 Audio coming soon
தத்ராதிஸ்தூலகஶயோஶ்சிகித்ஸோபயுக்தஂ விஶேஷஂ வக்துமாஹ- தத்ரேத்யாதி| பூய ஏவேதி அதிதீர்காதிதுல்யலோகவிகாநாததிகாஃ| நிந்திதாஶ்ச தே விஶேஷாஶ்சேதி நிந்திதவிஶேஷாஃ| அதிஸ்தௌல்யஸ்ய ஹேதுமாஹ- ததித்யாதி| அதிஸம்பூரணம் அதிபோஜநம்| பீஜஸ்வபாவாதிதி ஸ்தூலமாதாபிதஜந்யத்வாத்| ஸம்ப்ரதி ஸ்தூலஸ்ய ஸாதாரணாதப்யாஹாராத்பூரிமேதோஜந்மாஹ- தஸ்ய ஹீத்யாதி| மேதஸ்விந இதி ஹேதுகர்பவிஶேஷணஂ; தேந யஸ்மாததிஸ்தூலே ஶரீரே மேதோ தேஹவ்யாபகத்வேந லப்தவத்தி, அதஸ்ததேவ ப்ராயோ வர்ததே நாந்யே ரஸாதயஃ, ததபிபூதத்வாதித்யர்தஃ| தஸ்மாதிதி விஷமதாதுத்வாத்| மேதோதோஷாதிதி துஷ்டஂ மேதோ துர்கந்தஂ பவதி| ஸ்வபாவாதிதி ஸ்வபாவாதபி மேத ஆமகந்தித்வேந துர்கந்தம்| ஸ்வேதநத்வாச்சேதி ஸதி ச ஸ்வேதே துர்கந்ததாऽநுபவஸித்தைவேத்யர்தஃ | ஶ்லேஷ்மஸஂஸர்காதிப்யோ ஹேதுப்யஃ ஸ்வேதாபாதோ ஜ்ஞேயஃ||௪||
Adhikarana 4 (5-9) · Śloka 10
பவந்தி சாத்ர- மேதஸாऽऽவதமார்கத்வாத்வாயுஃ கோஷ்டே விஶேஷதஃ| சரந் ஸந்துக்ஷயத்யக்நிமாஹாரஂ ஶோஷயத்யபி||௫|| தஸ்மாத் ஸ ஶீக்ரஂ ஜரயத்யாஹாரஂ சாதிகாங்க்ஷதி| விகாராஂஶ்சாஶ்நுதே கோராந் காஂஶ்சித்காலவ்யதிக்ரமாத்||௬|| ஏதாவுபத்ரவகரௌ விஶேஷாதக்நிமாருதௌ| ஏதௌ ஹி தஹதஃ ஸ்தூலஂ வநதாவோ வநஂ யதா||௭|| மேதஸ்யதீவ ஸஂவத்தே ஸஹஸைவாநிலாதயஃ| விகாராந் தாருணாந் கத்வா நாஶயந்த்யாஶு ஜீவிதம்||௮|| மேதோமாஂஸாதிவத்தத்வாச்சலஸ்பிகுதரஸ்தநஃ| அயதோபசயோத்ஸாஹோ நரோऽதிஸ்தூல உச்யதே||௯|| இதி மேதஸ்விநோ தோஷா ஹேதவோ ரூபமேவ ச| நிர்திஷ்டஂ, ....|௧௦|
भवन्ति चात्र- मेदसाऽऽवृतमार्गत्वाद्वायुः कोष्ठे विशेषतः| चरन् सन्धुक्षयत्यग्निमाहारं शोषयत्यपि||५|| तस्मात् स शीघ्रं जरयत्याहारं चातिकाङ्क्षति| विकारांश्चाश्नुते घोरान् कांश्चित्कालव्यतिक्रमात्||६|| एतावुपद्रवकरौ विशेषादग्निमारुतौ| एतौ हि दहतः स्थूलं वनदावो वनं यथा||७|| मेदस्यतीव संवृद्धे सहसैवानिलादयः| विकारान् दारुणान् कृत्वा नाशयन्त्याशु जीवितम्||८|| मेदोमांसातिवृद्धत्वाच्चलस्फिगुदरस्तनः| अयथोपचयोत्साहो नरोऽतिस्थूल उच्यते||९|| इति मेदस्विनो दोषा हेतवो रूपमेव च| निर्दिष्टं, ....|१०|
🔊 Audio coming soon
மேதஸேத்யாதௌ வாயோரநதிவத்தத்வேநாக்நிஸந்துக்ஷகத்வஂ ந வைஷம்யாபாதகத்வஂ, யதோऽதிவத்தோ ஹி வைஷம்யஂ வஹ்நேஃ கரோதி வாயுஃ| ஸ இதி மேதஸ்வீ| காலவ்யதிக்ரமாதிதி போஜநகாலாதிக்ரமாத்| அதிஸ்தூலலக்ஷணமாஹ- மேதோமாஂஸேத்யாதி||௫-௯||-
Adhikarana 5 (10-15) · Śloka 15
... வக்ஷ்யதே வாச்யமதிகார்ஶ்யே த்வதஃ பரம்||௧௦|| ஸேவா ரூக்ஷாந்நபாநாநாஂ லங்கநஂ ப்ரமிதாஶநம்| க்ரியாதியோகஃ ஶோகஶ்ச வேகநித்ராவிநிக்ரஹஃ||௧௧|| ரூக்ஷஸ்யோத்வர்தநஂ ஸ்நாநஸ்யாப்யாஸஃ ப்ரகதிர்ஜரா| விகாராநுஶயஃ க்ரோதஃ குர்வந்த்யதிகஶஂ நரம்||௧௨|| வ்யாயாமமதிஸௌஹித்யஂ க்ஷுத்பிபாஸாமயௌஷதம் | கஶோ ந ஸஹதே தத்வததிஶீதோஷ்ணமைதுநம்||௧௩|| ப்லீஹா காஸஃ க்ஷயஃ ஶ்வாஸோ குல்மோऽர்ஶாஂஸ்யுதராணி ச| கஶஂ ப்ராயோऽபிதாவந்தி ரோகாஶ்ச க்ரஹணீகதாஃ||௧௪|| ஶுஷ்கஸ்பிகுதரக்ரீவோ தமநீஜாலஸந்ததஃ| த்வகஸ்திஶேஷோऽதிகஶஃ ஸ்தூலபர்வா நரோ மதஃ||௧௫||
... वक्ष्यते वाच्यमतिकार्श्ये त्वतः परम्||१०|| सेवा रूक्षान्नपानानां लङ्घनं प्रमिताशनम्| क्रियातियोगः शोकश्च वेगनिद्राविनिग्रहः||११|| रूक्षस्योद्वर्तनं स्नानस्याभ्यासः प्रकृतिर्जरा| विकारानुशयः क्रोधः कुर्वन्त्यतिकृशं नरम्||१२|| व्यायाममतिसौहित्यं क्षुत्पिपासामयौषधम् | कृशो न सहते तद्वदतिशीतोष्णमैथुनम्||१३|| प्लीहा कासः क्षयः श्वासो गुल्मोऽर्शांस्युदराणि च| कृशं प्रायोऽभिधावन्ति रोगाश्च ग्रहणीगताः||१४|| शुष्कस्फिगुदरग्रीवो धमनीजालसन्ततः| त्वगस्थिशेषोऽतिकृशः स्थूलपर्वा नरो मतः||१५||
🔊 Audio coming soon
வாச்யம் அபிதேயஂ; கிஂவா வாச்யமிதி நிந்திதமவத்யமிதி யாவத்| ப்ரமிதஸ்ய ஸ்தோகஸ்யாஶநஂ ப்ரமிதாஶநம்| க்ரியாதியோகஃ வமநாத்யதியோகஃ| ப்ரகதிஃ தேஹஜநகஂ பீஜம்| அநுஶயஃ அநுபந்தஃ| கஶஸ்ய லக்ஷணஂ- ஶுஷ்கேத்யாதி| த்வகஸ்திஶேஷ இதி ‘தஶ்யத’ இதி ஶேஷஃ| ஸ்தூலபர்வா ஸ்தூலக்ரந்திஃ||௧௦-௧௫||
Adhikarana 6 (16-17) · Śloka 17
ஸததஂ வ்யாதிதாவேதாவதிஸ்தூலகஶௌ நரௌ| ஸததஂ சோபசர்யௌ ஹி கர்ஶநைர்பஂஹணைரபி||௧௬|| ஸ்தௌல்யகார்ஶ்யே வரஂ கார்ஶ்யஂ ஸமோபகரணௌ ஹி தௌ| யத்யுபௌ வ்யாதிராகச்சேத் ஸ்தூலமேவாதிபீடயேத்||௧௭||
सततं व्याधितावेतावतिस्थूलकृशौ नरौ| सततं चोपचर्यौ हि कर्शनैर्बृंहणैरपि||१६|| स्थौल्यकार्श्ये वरं कार्श्यं समोपकरणौ हि तौ| यद्युभौ व्याधिरागच्छेत् स्थूलमेवातिपीडयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
கர்ஶநைர்பஂஹணைரிதி யதாஸங்க்யம்| வரமிதி மநாகிஷ்டம்| ஸ்தூலமேவாதிபீடயேதிதி ஸ்தூலஸ்ய துருபக்ரமத்வாத்| யதஃ ஸ்தூலஸ்ய ஸந்தர்பணமதிஸ்தௌல்யகரம், அபதர்பணஂ சாயஂ ப்ரவத்தாக்நித்வாந்ந ஸோடுஂ க்ஷமஃ; துர்பலே து ஸந்தர்பணஂ யோக்யமேவேதி பாவஃ||௧௬-௧௭||
Adhikarana 7 (18-19) · Śloka 19
ஸமமாஂஸப்ரமாணஸ்து ஸமஸஂஹநநோ நரஃ| தடேந்த்ரியோ விகாராணாஂ ந பலேநாபிபூயதே||௧௮|| க்ஷுத்பிபாஸாதபஸஹஃ ஶீதவ்யாயாமஸஂஸஹஃ| ஸமபக்தா ஸமஜரஃ ஸமமாஂஸசயோ மதஃ||௧௯||
सममांसप्रमाणस्तु समसंहननो नरः| दृढेन्द्रियो विकाराणां न बलेनाभिभूयते||१८|| क्षुत्पिपासातपसहः शीतव्यायामसंसहः| समपक्ता समजरः सममांसचयो मतः||१९||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ப்ரஶஸ்தபுருஷமாஹ- ஸமேத்யாதி| மாஂஸஶப்தேநேஹோபசயோ விவக்ஷிதஃ, தேந ஸமமுபசயஸ்ய ப்ரமாணஂ யஸ்ய ஸ ததா| ஸஂஹநநஂ மேலகஃ| அபராநபி ஸமமாஂஸப்ரமாணகுணாநாஹ- க்ஷுதித்யாதி||௧௮-௧௯||
Adhikarana 8 (20) · Śloka 20
குரு சாதர்பணஂ சேஷ்டஂ ஸ்தூலாநாஂ கர்ஶநஂ ப்ரதி| கஶாநாஂ பஂஹணார்தஂ ச லகு ஸந்தர்பணஂ ச யத்||௨௦||
गुरु चातर्पणं चेष्टं स्थूलानां कर्शनं प्रति| कृशानां बृंहणार्थं च लघु सन्तर्पणं च यत्||२०||
🔊 Audio coming soon
ஏவஂ ஸ்தூலகஶௌ ப்ரதிபாத்ய தயோர்யோஜநீயஂ பேஷஜமாஹ- குர்வித்யாதி| குரு சாதர்பணஂ ச யதா- மது; ஏதத்தி குருத்வாத்வத்தமக்நிஂ யாபயதி, அதர்பணாத்வாச்ச மேதோ ஹந்தி| ஏவஂ ப்ரஶாதிகாப்ரபதீநாமதர்பணாநாஂ ஸஂஸ்காராதிநா குருத்வஂ கத்வா போஜநஂ தேயம்| கஶாநாஂ து லகு தர்பணஂ ச தேயஂ; தத்தி லாகவாதக்நிவத்திகரஂ ஸந்தர்பணத்வாச்ச புஷ்டிகத்| ஏதச்ச த்விதயமப்யபீஷ்டதமத்வேநோக்தஂ; தேந, மேதஸ்விநோ யல்லகு சாதர்பணஂ ப்ரஶாதிகாப்ரியங்க்வாதி தச்ச கர்தவ்யஂ; ததா கஶஸ்யாபி நவாந்நாதி குர்வபி ஸந்தர்பணஂ கர்தவ்யஂ; பரஂ லாகவஂ கௌரவஂ ச தத்ர ஸஂஸ்காராதிநா ப்ரதிகர்தவ்யம்||௨௦||
Adhikarana 9 (21-28) · Śloka 28
வாதக்நாந்யந்நபாநாநி ஶ்லேஷ்மமேதோஹராணி ச| ரூக்ஷோஷ்ணா பஸ்தயஸ்தீக்ஷ்ணா ரூக்ஷாண்யுத்வர்தநாநி ச||௨௧|| குடூசீபத்ரமுஸ்தாநாஂ ப்ரயோகஸ்த்ரைபலஸ்ததா| தக்ராரிஷ்டப்ரயோகஶ்ச ப்ரயோகோ மாக்ஷிகஸ்ய ச||௨௨|| விடங்கஂ நாகரஂ க்ஷாரஃ காலலோஹரஜோ மது| யவாமலகசூர்ணஂ ச ப்ரயோகஃ ஶ்ரேஷ்ட உச்யதே||௨௩|| பில்வாதிபஞ்சமூலஸ்ய ப்ரயோகஃ க்ஷௌத்ரஸஂயுதஃ| ஶிலாஜதுப்ரயோகஶ்ச ஸாக்நிமந்தரஸஃ பரஃ||௨௪|| ப்ரஶாதிகா ப்ரியங்குஶ்ச ஶ்யாமாகா யவகா யவாஃ| ஜூர்ணாஹ்வாஃ கோத்ரவா முத்காஃ குலத்தாஶ்சக்ரமுத்ககாஃ ||௨௫|| ஆடகீநாஂ ச பீஜாநி படோலாமலகைஃ ஸஹ| போஜநார்தஂ ப்ரயோஜ்யாநி பாநஂ சாநு மதூதகம்||௨௬|| அரிஷ்டாஂஶ்சாநுபாநார்தே மேதோமாஂஸகபாபஹாந்| அதிஸ்தௌல்யவிநாஶாய ஸஂவிபஜ்ய ப்ரயோஜயேத்||௨௭|| ப்ரஜாகரஂ வ்யவாயஂ ச வ்யாயாமஂ சிந்தநாநி ச| ஸ்தௌல்யமிச்சந் பரித்யக்துஂ க்ரமேணாபிப்ரவர்தயேத்||௨௮||
वातघ्नान्यन्नपानानि श्लेष्ममेदोहराणि च| रूक्षोष्णा बस्तयस्तीक्ष्णा रूक्षाण्युद्वर्तनानि च||२१|| गुडूचीभद्रमुस्तानां प्रयोगस्त्रैफलस्तथा| तक्रारिष्टप्रयोगश्च प्रयोगो माक्षिकस्य च||२२|| विडङ्गं नागरं क्षारः काललोहरजो मधु| यवामलकचूर्णं च प्रयोगः श्रेष्ठ उच्यते||२३|| बिल्वादिपञ्चमूलस्य प्रयोगः क्षौद्रसंयुतः| शिलाजतुप्रयोगश्च साग्निमन्थरसः परः||२४|| प्रशातिका प्रियङ्गुश्च श्यामाका यवका यवाः| जूर्णाह्वाः कोद्रवा मुद्गाः कुलत्थाश्चक्रमुद्गकाः ||२५|| आढकीनां च बीजानि पटोलामलकैः सह| भोजनार्थं प्रयोज्यानि पानं चानु मधूदकम्||२६|| अरिष्टांश्चानुपानार्थे मेदोमांसकफापहान्| अतिस्थौल्यविनाशाय संविभज्य प्रयोजयेत्||२७|| प्रजागरं व्यवायं च व्यायामं चिन्तनानि च| स्थौल्यमिच्छन् परित्यक्तुं क्रमेणाभिप्रवर्धयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
மாக்ஷிகஸ்யேதி மதுநஃ; ந ச மதுநோ வஷ்யப்ரயோகேஷு தஷ்டத்வாத் பஹணத்வஂ வாச்யஂ, யதோ யோகவாஹி மது யதா வஷ்யேண யுஜ்யதே ததா வஷ்யத்வஂ கரோதி, லேகநயுக்தஂ து லேகநகரஂ, ததா ஸ்வரூபேணாபி ரூக்ஷாதிகுணயோகாத் கர்ஶநஂ; வசநஂ ஹி- “நாநாத்ரவ்யாத்மகத்வாச்ச யோகவாஹி பரஂ மது (ஸு. ஸூ. ௪௫) இதி”| விடங்காதிப்ரயோகோ கௌரவநிரபேக்ஷ ஏவாதிஸ்தௌல்யஹரஃ, ப்ரபாவாத்| ப்ரஶாதிகா ‘உடிகா’ இதி ப்ரஸித்தா| யவகாஃ ஸ்வல்பயவாஃ| சக்ரமுத்ககஃ ‘ஷிமுத்கக’ இதி ப்ரஸித்தஃ| ஆடகீ துவரீ||௨௧-௨௮||
Adhikarana 10 (29-34) · Śloka 34
ஸ்வப்நோ ஹர்ஷஃ ஸுகா ஶய்யா மநஸோ நிர்வதிஃ ஶமஃ| சிந்தாவ்யவாயவ்யாயாமவிராமஃ ப்ரியதர்ஶநம்||௨௯|| நவாந்நாநி நவஂ மத்யஂ க்ராம்யாநூபௌதகா ரஸாஃ| ஸஂஸ்கதாநி ச மாஂஸாநி ததி ஸர்பிஃ பயாஂஸி ச||௩௦|| இக்ஷவஃ ஶாலயோ மாஷா கோதூமா குடவைகதம்| பஸ்தயஃ ஸ்நிக்தமதுராஸ்தைலாப்யங்கஶ்ச ஸர்வதா||௩௧|| ஸ்நிக்தமுத்வர்தநஂ ஸ்நாநஂ கந்தமால்யநிஷேவணம்| ஶுக்லஂ வாஸோ யதாகாலஂ தோஷாணாமவஸேசநம்||௩௨|| ரஸாயநாநாஂ வஷ்யாணாஂ யோகாநாமுபஸேவநம்| ஹத்வாऽதிகார்ஶ்யமாதத்தே நணாமுபசயஂ பரம்||௩௩|| அசிந்தநாச்ச கார்யாணாஂ த்ருவஂ ஸந்தர்பணேந ச| ஸ்வப்நப்ரஸங்காச்ச நரோ வராஹ இவ புஷ்யதி||௩௪||
स्वप्नो हर्षः सुखा शय्या मनसो निर्वृतिः शमः| चिन्ताव्यवायव्यायामविरामः प्रियदर्शनम्||२९|| नवान्नानि नवं मद्यं ग्राम्यानूपौदका रसाः| संस्कृतानि च मांसानि दधि सर्पिः पयांसि च||३०|| इक्षवः शालयो माषा गोधूमा गुडवैकृतम्| बस्तयः स्निग्धमधुरास्तैलाभ्यङ्गश्च सर्वदा||३१|| स्निग्धमुद्वर्तनं स्नानं गन्धमाल्यनिषेवणम्| शुक्लं वासो यथाकालं दोषाणामवसेचनम्||३२|| रसायनानां वृष्याणां योगानामुपसेवनम्| हत्वाऽतिकार्श्यमाधत्ते नृणामुपचयं परम्||३३|| अचिन्तनाच्च कार्याणां ध्रुवं सन्तर्पणेन च| स्वप्नप्रसङ्गाच्च नरो वराह इव पुष्यति||३४||
🔊 Audio coming soon
கார்ஶ்யசிகித்ஸாமாஹ- ஸ்வப்ந இத்யாதி| ஶமஃ ஶாந்திஃ| நநு நவாந்நாதீநாஂ குரூணாஂ ஸஂஸ்காராதிநா கௌரவஂ ப்ரதிகர்தவ்யமக்நிமாந்த்யபயாத், தத் கிமிதி லகூந்யேவ ரக்தஶால்யாதீநி தத்ர ந தீயந்தே, தாநி ஹி ப்ரகத்யா லகூநி தர்பணாநி ச மதுரயோகாத்| ந, உபயஸ்யாப்யபிப்ரேதத்வாத்; ப்ரகதிலகு ச தர்பணஂ ரக்தஶால்யாதி, ஸஂஸ்காராதிலகு ச நவாந்நாதி ஸந்தர்பணகரமிதி| ஏவஂ பூர்வோக்தப்ரஶாதிகாதாவப்யநுஸர்தவ்யம்| அசிந்தநாச்சேத்யாதிநா ப்ரகஷ்டஂ பஂஹணகாரணமுச்யதே| ஸ்வப்நப்ரஸங்கோ நித்யஂ ஸ்வப்நமதிமாத்ரஂ ச||௨௯-௩௪||
Adhikarana 11 (35) · Śloka 35
யதா து மநஸி க்லாந்தே கர்மாத்மாநஃ க்லமாந்விதாஃ | விஷயேப்யோ நிவர்தந்தே ததா ஸ்வபிதி மாநவஃ||௩௫||
यदा तु मनसि क्लान्ते कर्मात्मानः क्लमान्विताः | विषयेभ्यो निवर्तन्ते तदा स्वपिति मानवः||३५||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ப்ரஸ்தாவாகதஂ ஸ்தௌல்யகார்ஶ்யசிகித்ஸாப்ரதாநபூதஂ ஸ்வப்நஂ நித்ராரூபஂ ஸர்வதோ நிரூபயதி- யதா த்வித்யாதி| மநஸீதி அந்தஃகரணே; கிஂவா மநோயுக்த ஆத்மா மந இத்யுச்யதே, தஸ்மிந் க்லாந்த இதி நிஷ்க்ரியே| கர்மாத்மாந இதி இந்த்ரியாணி| க்லமாந்விதாஃ க்ரியாரஹிதாஃ| விஷயேப்யஃ ரூபாதிப்யஃ| மநஸோऽப்ரவத்த்யேந்த்ரியாண்யபி ந ப்ரவர்தந்த இதி பாவஃ| ததா ஸ்வபிதீதி ஸ்வப்நகுணயுக்தோ பவதி; ஸ்வப்நஶ்ச நிரிந்த்ரியப்ரதேஶே மநோவஸ்தாநம்| கிஂவா கர்மாத்மாந இதி ஸஂஸார்யாத்மாநஃ| மநஸி க்லாந்தே ஆத்மாநஃ க்லாந்தா பவந்தி, மநோதீநப்ரவத்தித்வாதாத்மநாஂ; ததஶ்ச மநோநிவத்த்யா ஆத்மாநோऽபி ந விஷயாந் கஹ்ணந்தி, இந்த்ரியாணி சாத்மநோऽப்ரவத்த்யைவ ந ப்ரவர்தந்தே||௩௫||
Adhikarana 12 (36-38) · Śloka 38
நித்ராயத்தஂ ஸுகஂ துஃகஂ புஷ்டிஃ கார்ஶ்யஂ பலாபலம்| வஷதா க்லீபதா ஜ்ஞாநமஜ்ஞாநஂ ஜீவிதஂ ந ச||௩௬|| அகாலேऽதிப்ரஸங்காச்ச ந ச நித்ரா நிஷேவிதா| ஸுகாயுஷீ பராகுர்யாத் காலராத்ரிரிவாபரா||௩௭|| ஸைவ யுக்தா புநர்யுங்க்தே நித்ரா தேஹஂ ஸுகாயுஷா| புருஷஂ யோகிநஂ ஸித்த்யா ஸத்யா புத்திரிவாகதா||௩௮||
निद्रायत्तं सुखं दुःखं पुष्टिः कार्श्यं बलाबलम्| वृषता क्लीबता ज्ञानमज्ञानं जीवितं न च||३६|| अकालेऽतिप्रसङ्गाच्च न च निद्रा निषेविता| सुखायुषी पराकुर्यात् कालरात्रिरिवापरा||३७|| सैव युक्ता पुनर्युङ्क्ते निद्रा देहं सुखायुषा| पुरुषं योगिनं सिद्ध्या सत्या बुद्धिरिवागता||३८||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி விதிநா ஸேவிதாயா நித்ராயா குணமவிதிநா ச தோஷமாஹ- நித்ராயத்தமித்யாதிநா ந சேத்யந்தேந| அத்ர ச ஸுகாதி விதிஸேவிதநித்ராபலஂ, துஃகாதி த்வவிதிநித்ராபலம்| ஏததேவ விபஜதே- அகால இத்யாதி| அகால இதி திநாதௌ நித்ராஂ ப்ரதி நிஷித்தே காலே; அநேந ச மித்யாயோகோ நித்ராயா உக்தஃ| காலராத்ரிஃ காலோஷா| ஸத்யா புத்திஃ தத்த்வஜ்ஞாநம்||௩௬-௩௮||
Adhikarana 13 (39-43) · Śloka 43
கீதாத்யயநமத்யஸ்த்ரீகர்மபாராத்வகர்ஶிதாஃ| அஜீர்ணிநஃ க்ஷதாஃ க்ஷீணா வத்தா பாலாஸ்ததாऽபலாஃ||௩௯|| தஷ்ணாதீஸாரஶூலார்தாஃ ஶ்வாஸிநோ ஹிக்கிநஃ கஶாஃ| பதிதாபிஹதோந்மத்தாஃ க்லாந்தா யாநப்ரஜாகரைஃ||௪௦|| க்ரோதஶோகபயக்லாந்தா திவாஸ்வப்நோசிதாஶ்ச யே| ஸர்வ ஏதே திவாஸ்வப்நஂ ஸேவேரந் ஸார்வகாலிகம்||௪௧|| தாதுஸாம்யஂ ததா ஹ்யேஷாஂ பலஂ சாப்யுபஜாயதே| ஶ்லேஷ்மா புஷ்ணாதி சாங்காநி ஸ்தைர்யஂ பவதி சாயுஷஃ||௪௨|| க்ரீஷ்மே த்வாதாநரூக்ஷாணாஂ வர்தமாநே ச மாருதே| ராத்ரீணாஂ சாதிஸங்க்ஷேபாத்திவாஸ்வப்நஃ ப்ரஶஸ்யதே||௪௩||
गीताध्ययनमद्यस्त्रीकर्मभाराध्वकर्शिताः| अजीर्णिनः क्षताः क्षीणा वृद्धा बालास्तथाऽबलाः||३९|| तृष्णातीसारशूलार्ताः श्वासिनो हिक्किनः कृशाः| पतिताभिहतोन्मत्ताः क्लान्ता यानप्रजागरैः||४०|| क्रोधशोकभयक्लान्ता दिवास्वप्नोचिताश्च ये| सर्व एते दिवास्वप्नं सेवेरन् सार्वकालिकम्||४१|| धातुसाम्यं तथा ह्येषां बलं चाप्युपजायते| श्लेष्मा पुष्णाति चाङ्गानि स्थैर्यं भवति चायुषः||४२|| ग्रीष्मे त्वादानरूक्षाणां वर्धमाने च मारुते| रात्रीणां चातिसङ्क्षेपाद्दिवास्वप्नः प्रशस्यते||४३||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி திநேऽபி யைர்நித்ரா ஸேவ்யா தாநாஹ- கீதேத்யாதி| இஹ கீதகர்ஶிதாநாஂ திவாஸ்வப்நாத்தாதுபுஷ்டௌ ஸத்யாமாரோக்யம்| அதீஸாராதிஷு ச ப்ரபாவாத்திவாऽபி நித்ரா ஹிதா| அஜீர்ணிநஸ்த்வஜீர்ணபாகார்தஂ திவாநித்ரா; நித்ரா ஹி ஸ்ரோதோऽவரோதேநாக்நிபலஂ கத்வா ஶீக்ரமாஹாரஂ பசதி| திவாஸ்வப்நஸாத்ம்யாநாஂ ஸஹஸா தத்பரித்யாகே தோஷ ஏவ ஸ்யாத்| ராத்ரௌ ஜாகரிதாநாஂ ச தஜ்ஜநிதவாதக்ஷோபஶமார்தஂ திவாஸ்வப்நஃ, ஸ ச க்ஷாரபாணிவசநேந கர்தவ்யஃ; யதுக்தஂ- “யாவத்காலஂ ந ஸுப்தஃ ஸ்யாத்ராத்ரௌ ஸ்வப்நாத்யதோசிதாத்| ததோऽர்தமாத்ரஂ தத்காலஂ திவாஸ்வப்நோ விதீயதே” இதி; அயஂ ச திவாஸ்வப்நோऽபுக்தவதாமேவ; யதுக்தஂ ஹாரீதே- “புக்த்வா ஸ்வப்நஂ ந ஸேவேத ஸுஸ்தோऽப்யஸுகிதோ பவேத்” இதி; அந்யத்ராப்யுக்தஂ வ்யாயாமாதிஷு திவாஸ்வப்நவிதாநே- “நராந்நிரஶநாந் காமஂ திவா ஸ்வாபயேத்” இதி| ஸார்வகாலிகமிதி க்ரீஷ்மஂ பரித்யஜ்யாபி| ‘ராத்ரீணாஂ சாதிஸங்க்ஷேபாதிதி’ அநேநால்பநித்ரத்வஂ ச ஸூசயதி||௩௯-௪௩||
Adhikarana 14 (44-49) · Śloka 49
க்ரீஷ்மவர்ஜ்யேஷு காலேஷு திவாஸ்வப்நாத் ப்ரகுப்யதஃ| ஶ்லேஷ்மபித்தே திவாஸ்வப்நஸ்தஸ்மாத்தேஷு ந ஶஸ்யதே||௪௪|| மேதஸ்விநஃ ஸ்நேஹநித்யாஃ ஶ்லேஷ்மலாஃ ஶ்லேஷ்மரோகிணஃ| தூஷீவிஷார்தாஶ்ச திவா ந ஶயீரந் கதாசந||௪௫|| ஹலீமகஃ ஶிரஃஶூலஂ ஸ்தைமித்யஂ குருகாத்ரதா| அங்கமர்தோऽக்நிநாஶஶ்ச ப்ரலேபோ ஹதயஸ்ய ச||௪௬|| ஶோபாரோசகஹல்லாஸபீநஸார்தாவபேதகாஃ| கோடாருஃபிடகாஃ கண்டூஸ்தந்த்ரா காஸோ கலாமயாஃ||௪௭|| ஸ்மதிபுத்திப்ரமோஹஶ்ச ஸஂரோதஃ ஸ்ரோதஸாஂ ஜ்வரஃ| இந்த்ரியாணாமஸாமர்த்யஂ விஷவேகப்ரவர்த(ர்த)நம்||௪௮|| பவேந்நணாஂ திவாஸ்வப்நஸ்யாஹிதஸ்ய நிஷேவணாத்| தஸ்மாத்திதாஹிதஂ ஸ்வப்நஂ புத்த்வா ஸ்வப்யாத் ஸுகஂ புதஃ||௪௯||
ग्रीष्मवर्ज्येषु कालेषु दिवास्वप्नात् प्रकुप्यतः| श्लेष्मपित्ते दिवास्वप्नस्तस्मात्तेषु न शस्यते||४४|| मेदस्विनः स्नेहनित्याः श्लेष्मलाः श्लेष्मरोगिणः| दूषीविषार्ताश्च दिवा न शयीरन् कदाचन||४५|| हलीमकः शिरःशूलं स्तैमित्यं गुरुगात्रता| अङ्गमर्दोऽग्निनाशश्च प्रलेपो हृदयस्य च||४६|| शोफारोचकहृल्लासपीनसार्धावभेदकाः| कोठारुःपिडकाः कण्डूस्तन्द्रा कासो गलामयाः||४७|| स्मृतिबुद्धिप्रमोहश्च संरोधः स्रोतसां ज्वरः| इन्द्रियाणामसामर्थ्यं विषवेगप्रवर्त(र्ध)नम्||४८|| भवेन्नृणां दिवास्वप्नस्याहितस्य निषेवणात्| तस्माद्धिताहितं स्वप्नं बुद्ध्वा स्वप्यात् सुखं बुधः||४९||
🔊 Audio coming soon
ந ஶயீரந் கதாசநேதிவசநாத்க்ரீஷ்மேऽபி திவாஸ்வப்நஂ மேதஸ்விப்ரபதீநாஂ நிஷேததி| கீதகர்ஷணாதௌ து பலாபலஂ நிரூப்ய திவாஸ்வப்நப்ரவத்திர்வா நிவத்திர்வா விதேயா| விஷவேகப்ரவர்தநமிதி தூஷீவிஷார்தாநாஂ போத்தவ்யம்| ஸ்வப்யாத் ஸுகமிதி ஸுகஂ யதா பவதி ததா ஸ்வப்யாத்; தச்சாஹிதஸ்வப்நபரித்யாகேந ஹிதஸ்வப்நஸேவயா ச||௪௪-௪௯||
Adhikarana 15 (50) · Śloka 50
ராத்ரௌ ஜாகரணஂ ரூக்ஷஂ ஸ்நிக்தஂ ப்ரஸ்வபநஂ திவா| அரூக்ஷமநபிஷ்யந்தி த்வாஸீநப்ரசலாயிதம்||௫௦||
रात्रौ जागरणं रूक्षं स्निग्धं प्रस्वपनं दिवा| अरूक्षमनभिष्यन्दि त्वासीनप्रचलायितम्||५०||
🔊 Audio coming soon
ராத்ராவித்யாதிநா ஜாகரணஸ்ய ஸ்வப்நஸ்ய ச ரூக்ஷத்வஂ ஸ்நிக்தத்வஂ ச தத்கார்யகர்தத்வாதுபசர்யதே| கிஞ்ச ஜாகரணஂ ராத்ரௌ திநே வா ரூக்ஷமேவ; பரஂ திவா ஜாகரணஂ ந விரூக்ஷணஂ ஶரீரே கரோதி ராத்ரிஸ்வப்நப்ரஸ்நிக்தத்வாத்; ராத்ரௌ ஜாகரணஂ து ரௌக்ஷ்யஂ கரோதி, தேந தத்ரூக்ஷமுச்யதே; ஏவஂ திவாஸ்வப்நேऽபி வாச்யம்| ஸ்வப்நப்ரஸங்கேந ஸ்வப்நபேதகுணமாஹ- அரூக்ஷமித்யாதி| அநபிஷ்யந்தி அஸ்நிக்தமித்யர்தஃ| ஆஸீநப்ரசலாயிதம் உபவிஷ்டஸ்ய கிஞ்சிந்நித்ராஸேவநஂ; யதாஹுர்ஜநாஃ ப்ரதாநஂ விஹாரேஷு||௫௦||
Adhikarana 16 (51) · Śloka 51
தேஹவத்தௌ யதாऽऽஹாரஸ்ததா ஸ்வப்நஃ ஸுகோ மதஃ| ஸ்வப்நாஹாரஸமுத்தே ச ஸ்தௌல்யகார்ஶ்யே விஶேஷதஃ||௫௧||
देहवृत्तौ यथाऽऽहारस्तथा स्वप्नः सुखो मतः| स्वप्नाहारसमुत्थे च स्थौल्यकार्श्ये विशेषतः||५१||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வப்நப்ராதாந்யே ஹேதுமாஹ- தேஹவத்தாவித்யாதி| ஸுக இதி ஸுகஹேதுஃ||௫௧||
Adhikarana 17 (52-54) · Śloka 54
அப்யங்கோத்ஸாதநஂ ஸ்நாநஂ க்ராம்யாநூபௌதகா ரஸாஃ| ஶால்யந்நஂ ஸததி க்ஷீரஂ ஸ்நேஹோ மத்யஂ மநஃஸுகம்||௫௨|| மநஸோऽநுகுணா கந்தாஃ ஶப்தாஃ ஸஂவாஹநாநி ச| சக்ஷுஷோஸ்தர்பணஂ லேபஃ ஶிரஸோ வதநஸ்ய ச||௫௩|| ஸ்வாஸ்தீர்ணஂ ஶயநஂ வேஶ்ம ஸுகஂ காலஸ்ததோசிதஃ| ஆநயந்த்யசிராந்நித்ராஂ ப்ரநஷ்டா யா நிமித்ததஃ||௫௪||
अभ्यङ्गोत्सादनं स्नानं ग्राम्यानूपौदका रसाः| शाल्यन्नं सदधि क्षीरं स्नेहो मद्यं मनःसुखम्||५२|| मनसोऽनुगुणा गन्धाः शब्दाः संवाहनानि च| चक्षुषोस्तर्पणं लेपः शिरसो वदनस्य च||५३|| स्वास्तीर्णं शयनं वेश्म सुखं कालस्तथोचितः| आनयन्त्यचिरान्निद्रां प्रनष्टा या निमित्ततः||५४||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வப்நஜநகஂ ஹேதுமாஹ- அப்யங்கேத்யாதி| காலஸ்ததோசித இதி யஸ்மிந் காலே நித்ரா புருஷேணாப்யஸ்தா ஸ காலஸ்தஸ்யோசிதஃ| நிமித்ததஃ ப்ரநஷ்டேதிவசநமரிஷ்டஜநிதநித்ராப்ரதிஷேதார்தம்; அரிஷ்டஂ ஹ்யநிமித்தமுச்யதே ஶாஸ்த்ரே||௫௨-௫௪|
Adhikarana 18 (55-57) · Śloka 57
காயஸ்ய ஶிரஸஶ்சைவ விரேகஶ்சர்தநஂ பயம்| சிந்தா க்ரோதஸ்ததா தூமோ வ்யாயாமோ ரக்தமோக்ஷணம்||௫௫|| உபவாஸோऽஸுகா ஶய்யா ஸத்த்வௌதார்யஂ தமோஜயஃ| நித்ராப்ரஸங்கமஹிதஂ வாரயந்தி ஸமுத்திதம்||௫௬|| ஏத ஏவ ச விஜ்ஞேயா நித்ராநாஶஸ்ய ஹேதவஃ| கார்யஂ காலோ விகாரஶ்ச ப்ரகதிர்வாயுரேவ ச||௫௭||
कायस्य शिरसश्चैव विरेकश्छर्दनं भयम्| चिन्ता क्रोधस्तथा धूमो व्यायामो रक्तमोक्षणम्||५५|| उपवासोऽसुखा शय्या सत्त्वौदार्यं तमोजयः| निद्राप्रसङ्गमहितं वारयन्ति समुत्थितम्||५६|| एत एव च विज्ञेया निद्रानाशस्य हेतवः| कार्यं कालो विकारश्च प्रकृतिर्वायुरेव च||५७||
🔊 Audio coming soon
அத்ர நித்ராப்ரதிஷேதஹேதுமாஹ- காயஸ்யேத்யாதி| ஸத்த்வௌதார்யஂ ஸத்த்வகுணபூரித்வம்| தமோஜயஃ தமோகுணஜயஃ, ஸ ச யோகாப்யாஸாதிநா பவதி| ஏத ஏவ சேதி ஸ்வஸ்தே க்ரியமாணா இதி போத்தவ்யஂ; நித்ராதிப்ரஸங்கே து ஸதி க்ரியமாணா அதிப்ரஸங்கநிஷேதகா பவந்தி| அபராநபி நித்ராநாஶஹேதூநாஹ- கார்யமித்யாதி| கார்யமிதி கார்யாஸக்தோ ந நித்ராஂ யாதி| கால இதி வார்தக்யஂ, வத்தா ஹி ஸ்வபாவத ஏவ ஜாகரூகா பவந்தி| விகாரஃ வ்யாதிஃ ஶூலாதிஃ| ப்ரகதிஃ ஸ்வபாவஃ, ஸ்வபாவாதேவ கேசிதநித்ரா பவந்தி | விகாரக்ரஹணைநைவ வாதே லப்தே புநர்வாதக்ரஹணஂ விஶேஷேண வாயோர்நித்ராபஹாரகத்வப்ரதிபாதநார்தம்||௫௫-௫௭||
Adhikarana 19 (58) · Śloka 58
தமோபவா ஶ்லேஷ்மஸமுத்பவா ச மநஃஶரீரஶ்ரமஸம்பவா ச| ஆகந்துகீ வ்யாத்யநுவர்திநீ ச ராத்ரிஸ்வபாவப்ரபவா ச நித்ரா||௫௮||
तमोभवा श्लेष्मसमुद्भवा च मनःशरीरश्रमसम्भवा च| आगन्तुकी व्याध्यनुवर्तिनी च रात्रिस्वभावप्रभवा च निद्रा||५८||
🔊 Audio coming soon
நித்ராவிஶேஷாநாஹ- தமோபவேத்யாதி| தமோபவா இதி தமோகுணோத்ரேகபவா| மநஃஶரீரஶ்ரமஸம்பவா து நித்ரா மநஃஶரீரயோஃ ஶ்ரமேண க்ரியோபரமே ஸதி நேந்த்ரியாணி ந ச மநோ விஷயேஷு ப்ரவர்தந்தே, ததஶ்ச நித்ரா பவதி; ஶ்ரமஶ்சாயமநதிவத்தோ பூரிவாதாப்ரகோபகோऽபிப்ரேதஃ, தேந ஶ்ரமஸ்ய வாதஜநகத்வேந நித்ராநாஶஃ கிமிதி ந பவதீதி ந வாச்யஂ, தஷ்டஂ சைதத்யச்ச்ராந்தாநாஂ நித்ரா பவதீதி| ஆகந்துகீ ரிஷ்டபூதா| வ்யாத்யநுவர்திநீ ஸந்நிபாதஜ்வராதிகார்யா| ராத்ரிஸ்வபாவாத் ப்ரபவதீதி ராத்ரிஸ்வபாவப்ரபவா| திவா ப்ரபவந்தீ து நித்ரா தமஃப்ரபதிப்ய ஏவ பவதி||௫௮||
Adhikarana 20 (59) · Śloka 59
ராத்ரிஸ்வபாவப்ரபவா மதா யா தாஂ பூததாத்ரீஂ ப்ரவதந்தி தஜ்ஜ்ஞாஃ| தமோபவாமாஹுரகஸ்ய மூலஂ ஶேஷாஃ புநர்வ்யாதிஷு நிர்திஶந்தி||௫௯||
रात्रिस्वभावप्रभवा मता या तां भूतधात्रीं प्रवदन्ति तज्ज्ञाः| तमोभवामाहुरघस्य मूलं शेषाः पुनर्व्याधिषु निर्दिशन्ति||५९||
🔊 Audio coming soon
ஆஸு நித்ராஸு ப்ரஶஸ்தாஂ நிந்திதாஂ சாஹ- ராத்ரீத்யாதி| பூதாநி ப்ராணிநோ ததாதி புஷ்ணாதீதி பூததாத்ரீ, தாத்ரீவ தாத்ரீ| அகஸ்ய பாபஸ்ய மூலமிதி காரணஂ; தமோகஹீதோ ஹி ஸதா நித்ராத்மகத்வேநாநுஷ்டேயஂ ஸத்வத்தஂ ந கரோதி, ததஶ்சாதர்மோத்பாதஃ| வ்யாதிஷ்விதி ஶாரீரவ்யாதிஷு; ஶ்லேஷ்மாதயோ வ்யாதய ஏவ, தேஷு ச பூதா நித்ரா வ்யாதிரூபைவ| ஆகந்துகீ சாஸாத்யவ்யாதிபவா ச ஸ்வயமப்யஸாத்யபூதா வ்யாதிரூபா, தேந தாஂ ச வ்யாதிஷு மத்யே நிர்திஶந்தி; கிஂவா வ்யாதிஷ்வாதாரேஷு நிர்திஶந்தீத்யர்தோ ஜ்ஞேயஃ||௫௯||
Adhikarana 21 (60-62) · Śloka 62
தத்ர ஶ்லோகாஃ- நிந்திதாஃ புருஷாஸ்தேஷாஂ யௌ விஶேஷேண நிந்திதௌ| நிந்திதே காரணஂ தோஷாஸ்தயோர்நிந்திதபேஷஜம்||௬௦|| யேப்யோ யதா ஹிதா நித்ரா யேப்யஶ்சாப்யஹிதா யதா| அதிநித்ராயாநித்ராய பேஷஜஂ யத்பவா ச ஸா||௬௧|| யா யா யதாப்ரபாவா ச நித்ரா தத் ஸர்வமத்ரிஜஃ| அஷ்டௌநிந்திதஸங்க்யாதே வ்யாஜஹார புநர்வஸுஃ||௬௨||
तत्र श्लोकाः- निन्दिताः पुरुषास्तेषां यौ विशेषेण निन्दितौ| निन्दिते कारणं दोषास्तयोर्निन्दितभेषजम्||६०|| येभ्यो यदा हिता निद्रा येभ्यश्चाप्यहिता यदा| अतिनिद्रायानिद्राय भेषजं यद्भवा च सा||६१|| या या यथाप्रभावा च निद्रा तत् सर्वमत्रिजः| अष्टौनिन्दितसङ्ख्याते व्याजहार पुनर्वसुः||६२||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்ரஹே அநித்ராயேதி அவித்யமாநநித்ராய புருஷாய| யதாப்ரபாவா சேதி பூததாத்ரீத்யாதிவர்ணிதப்ரபாவா||௬௦-௬௨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 21
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஶ்லோகஸ்தாநேऽஷ்டௌநிந்திதீயோ நாமைகவிஂஶதிதமோऽத்யாயஃ||௨௧||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थानेऽष्टौनिन्दितीयो नामैकविंशतितमोऽध्यायः||२१||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யவ்யாக்யாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே யோஜநாசதுஷ்கேऽஷ்டௌநிந்திதீயோ நாமைகவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௧||