Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
अथातश्चिकित्साप्राभृतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತವಮನವಿರೇಚನಯೋರ್ವಿಸ್ತರೇಣ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಾದಿಲಕ್ಷಣಂ, ತಥಾ ತತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿವಿಷಯಬಹುದೋಷಪುರುಷಾದ್ಯಭಿಧಾತುಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತೀಯೋಽಭಿಧೀಯತೇ| ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಭೃತರೂಪಾ ಸದಾ ಯತ್ನೇನ ಆತುರೋಪಢೌಕನೀಯತ್ವೇನ ಚ ಯಸ್ಯ ವಿದ್ಯತೇ ಸ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತೀಯಃ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತೋ ಧೀಮಾನ್ ಶಾಸ್ತ್ರವಾನ್ ಕರ್ಮತತ್ಪರಃ| ನರಂ ವಿರೇಚಯತಿ ಯಂ ಸ ಯೋಗಾತ್ ಸುಖಮಶ್ನುತೇ||೩|| ಯಂ ವೈದ್ಯಮಾನೀ ತ್ವಬುಧೋ ವಿರೇಚಯತಿ ಮಾನವಮ್| ಸೋಽತಿಯೋಗಾದಯೋಗಾಚ್ಚ ಮಾನವೋ ದುಃಖಮಶ್ನುತೇ||೪||
चिकित्साप्राभृतो धीमान् शास्त्रवान् कर्मतत्परः| नरं विरेचयति यं स योगात् सुखमश्नुते||३|| यं वैद्यमानी त्वबुधो विरेचयति मानवम्| सोऽतियोगादयोगाच्च मानवो दुःखमश्नुते||४||
🔊 Audio coming soon
ಯೋಗಾತ್ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಾತ್| ಸುಖಮ್ ಆರೋಗ್ಯಮ್| ವಿರೇಚಯತೀತ್ಯತ್ರ ವಾಮಯತೀತ್ಯಪಿ ಬೋದ್ಧವ್ಯಂ, ವಿರೇಚನಶಬ್ದಸ್ಯ ವಮನೇಽಪಿ ಪ್ರವೃತ್ತೇಃ| ಸೋಽತಿಯೋಗಾದಿತ್ಯಾದಿ| ದುಃಖಂ ವಿಕಾರಂ; ಯದುಕ್ತಂ- “ವಿಕಾರೋ ದುಃಖಮೇವ ತು” (ಸೂ. ೯)| ನನು ವಮನಾದೌ ಕಸ್ಮಾನ್ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗೋ ನೋಚ್ಯತೇ, ಯಾವತಾ ಯಸ್ಯ ವಸ್ತುನ ಉಚಿತೋ ಯೋಗಃ ಸ ಯೋಗಃ, ತಸ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪೋ ವಾ ಯೋಗಃ ಸರ್ವಥಾ ವಾ ಅಯೋಗೋ ಅಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ, ತಸ್ಯೈವಾತಿಮಾತ್ರಯೋಗೋ ವಿಕಾರಕರೋಽತಿಯೋಗಃ, ಅನುಚಿತಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ತು ವಸ್ತುನೋ ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗಃ; ತೇನೇಹಾಪ್ಯುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಶ್ಲೇಷ್ಮಾದಿಧರ್ಮಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಪುರುಷೇ ವಿರೇಚನಂ ಸರ್ವಥಾಽಯೌಗಿಕಮೇವ, ತಚ್ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪ್ರತೀಪಗಮನೇನೈವ ಯಾತಿ, ವಿರೇಚನೇ ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗೋಽಯಮುಚಿತಃ, ಏವಂ ವಮನಾದಿಷ್ವಪಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ನೈವಮ್, ಏವಮ್ಭೂತಮಿಥ್ಯಾಯೋಗಸ್ಯಾಯೋಗೇನೈವ ಗ್ರಹಣಾತ್, ಉಕ್ತಂ ಹಿ- “ಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯೇನ ದೋಷಾಣಾಂ ಹರಣಾತ್ತೇ ಹ್ಯಕೃತ್ಸ್ನಶಃ| ಅಯೋಗಸಞ್ಜ್ಞೇ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಯದಾ ಗಚ್ಛತಿ ಚಾಲ್ಪಶಃ” (ಸಿ. ೬) ಇತಿ| ದುಷ್ಟವಿರೇಚನೌಷಧಸ್ಯ ರಸನಯೋಪಯುಜ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಹೀನಮಾತ್ರತ್ವಾತಿಮಾತ್ರತ್ವಾಭ್ಯಾಂ ವಿನಾ ಯದ್ವ್ಯಾಧಿಕರಣತ್ವಂ ತನ್ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗಾದೇವ ಪರಂ ಭವತಿ; ಯದುಕ್ತಂ ತಿಸ್ರೈಷಣೀಯೇ- “ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗೋ ರಾಶಿವರ್ಜೇಷ್ವಾಹಾರವಿಧಿವಿಶೇಷಾಯತನೇಷೂಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ” (ಸೂ. ೧೧) ಇತಿ| ಸತ್ಯಂ ಭೇಷಜಸ್ಯ ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗೋಽಯಂ, ವಮನಸ್ಯ ತು ದೋಷಹರಣರೂಪಸ್ಯಾಯೋಗ ಇತಿ; ಏವಂ ಚ ವಿರೇಚನಾದಾವಪಿ ಜ್ಞೇಯಮ್| ಯದ್ಯಪ್ಯತ್ರಾಪಿ ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗಃ ಕಥಞ್ಚಿತ್ ಪಾರ್ಯತೇ ಕಲ್ಪಯಿತುಂ, ತಥಾಽಪಿ ಪ್ರಯೋಜನಶೂನ್ಯತ್ವಾದಾಚಾರ್ಯೇಣ ಪೃಥಙ್ನ ಕೃತಃ, ಶಬ್ದಾದಿಷು ತು ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗಿನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಮಾತ್ರಸ್ಯಾಪಿ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥಂ ಪೃಥಕ್ಕೃತ ಇತಿ||೩-೪||
Adhikarana 3 (5-10) · Śloka 10
ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಲಾಘವಂ ಗ್ಲಾನಿರ್ವ್ಯಾಧೀನಾಮಣುತಾ ರುಚಿಃ| ಹೃದ್ವರ್ಣಶುದ್ಧಿಃ ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾ ಕಾಲೇ ವೇಗಪ್ರವರ್ತನಮ್||೫|| ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಮನಃಶುದ್ಧಿರ್ಮಾರುತಸ್ಯಾನುಲೋಮತಾ| ಸಮ್ಯಗ್ವಿರಿಕ್ತಲಿಙ್ಗಾನಿ ಕಾಯಾಗ್ನೇಶ್ಚಾನುವರ್ತನಮ್ ||೬|| ಷ್ಠೀವನಂ ಹೃದಯಾಶುದ್ಧಿರುತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಯೋಃ| ಆಧ್ಮಾನಮರುಚಿಶ್ಛರ್ದಿರದೌರ್ಬಲ್ಯಮಲಾಘವಮ್||೭|| ಜಙ್ಘೋರುಸದನಂ ತನ್ದ್ರಾ ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಂ ಪೀನಸಾಗಮಃ| ಲಕ್ಷಣಾನ್ಯವಿರಿಕ್ತಾನಾಂ ಮಾರುತಸ್ಯ ಚ ನಿಗ್ರಹಃ||೮|| ವಿಟ್ಪಿತ್ತಕಫವಾತಾನಾಮಾಗತಾನಾಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ಪರಂ ಸ್ರವತಿ ಯದ್ರಕ್ತಂ ಮೇದೋಮಾಂಸೋದಕೋಪಮಮ್||೯|| ನಿಃಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಮುದಕಂ ಶೋಣಿತಂ ಕೃಷ್ಣಮೇವ ವಾ| ತೃಷ್ಯತೋ ಮಾರುತಾರ್ತಸ್ಯ ಸೋಽತಿಯೋಗಃ ಪ್ರಮುಹ್ಯತಃ||೧೦||
दौर्बल्यं लाघवं ग्लानिर्व्याधीनामणुता रुचिः| हृद्वर्णशुद्धिः क्षुत्तृष्णा काले वेगप्रवर्तनम्||५|| बुद्धीन्द्रियमनःशुद्धिर्मारुतस्यानुलोमता| सम्यग्विरिक्तलिङ्गानि कायाग्नेश्चानुवर्तनम् ||६|| ष्ठीवनं हृदयाशुद्धिरुत्क्लेशः श्लेष्मपित्तयोः| आध्मानमरुचिश्छर्दिरदौर्बल्यमलाघवम्||७|| जङ्घोरुसदनं तन्द्रा स्तैमित्यं पीनसागमः| लक्षणान्यविरिक्तानां मारुतस्य च निग्रहः||८|| विट्पित्तकफवातानामागतानां यथाक्रमम्| परं स्रवति यद्रक्तं मेदोमांसोदकोपमम्||९|| निःश्लेष्मपित्तमुदकं शोणितं कृष्णमेव वा| तृष्यतो मारुतार्तस्य सोऽतियोगः प्रमुह्यतः||१०||
🔊 Audio coming soon
ದೌರ್ಬಲ್ಯಮಿತ್ಯಾದೀನಿ ವಿರೇಚನಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತಾತಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಾನಿ| ಅದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಸ್ಥೌಲ್ಯಾನಪಗಮಃ | ಯಥಾಕ್ರಮಮಿತಿ ಪಠನ್ ಕ್ರಮೇಣೈವೇತಿ ದರ್ಶಯತಿ; ಯದುಕ್ತಂ- “ಪ್ರಾಪ್ತಿಶ್ಚ ವಿಟ್ಪಿತ್ತಕಫಾನಿಲಾನಾಂ ಸಮ್ಯಗ್ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಭವೇತ್ ಕ್ರಮೇಣ” (ಸಿ. ೧) ಇತಿ| ಆಗತಾನಾಂ ಪರಮೂರ್ಧ್ವಮಿತಿ ಯೋಜನಾ||೫-೧೦||
Adhikarana 4 (11-12) · Śloka 12
ವಮನೇಽತಿಕೃತೇ ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯೇತಾನ್ಯೇವ ಭವನ್ತಿ ಹಿ| ಊರ್ಧ್ವಗಾ ವಾತರೋಗಾಶ್ಚ ವಾಗ್ಗ್ರಹಶ್ಚಾಧಿಕೋ ಭವೇತ್||೧೧|| ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತಂ ತಸ್ಮಾದುಪೇಯಾಚ್ಛರಣಂ ನರಃ| ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ ಯ ಏನಮತ್ಯನ್ತಮಾಯುಷಾ ಚ ಸುಖೇನ ಚ||೧೨||
वमनेऽतिकृते लिङ्गान्येतान्येव भवन्ति हि| ऊर्ध्वगा वातरोगाश्च वाग्ग्रहश्चाधिको भवेत्||११|| चिकित्साप्राभृतं तस्मादुपेयाच्छरणं नरः| युञ्ज्याद् य एनमत्यन्तमायुषा च सुखेन च||१२||
🔊 Audio coming soon
ಅತಿಯೋಗಲಕ್ಷಣಂ ವಮನೇಽತಿದಿಶತಿ- ವಮನ ಇತ್ಯಾದಿ| ವಮನಾತಿಯೋಗೇ ವಿಟ್ಪಿತ್ತಕಫವಾತಾನಾಮಿತಿ ನ ಯೋಜನೀಯಂ, ಯೇನ ವಮನಪ್ರಯೋಗೇ ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲಾಗಮರೂಪಃ ಕ್ರಮೋ ಭವೇತ್| ಯದುಕ್ತಂ- “ಕ್ರಮಾತ್ ಕಫಃ ಪಿತ್ತಮಥಾನಿಲಶ್ಚ ಯಸ್ಯೈತಿ ಸಮ್ಯಗ್ವಮಿತಿಃ ಸ ಇಷ್ಟಃ” (ಸಿ. ಅ. ೧) ಇತಿ||೧೧-೧೨||
Adhikarana 5 (13-19) · Śloka 19
ಅವಿಪಾಕೋಽರುಚಿಃ ಸ್ಥೌಲ್ಯಂ ಪಾಣ್ಡುತಾ ಗೌರವಂ ಕ್ಲಮಃ| ಪಿಡಕಾಕೋಠಕಣ್ಡೂನಾಂ ಸಮ್ಭವೋಽರತಿರೇವ ಚ||೧೩|| ಆಲಸ್ಯಶ್ರಮದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಮವಸಾದಕಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಸಮುತ್ಕ್ಲೇಶೋ ನಿದ್ರಾನಾಶೋಽತಿನಿದ್ರತಾ||೧೪|| ತನ್ದ್ರಾ ಕ್ಲೈಬ್ಯಮಬುದ್ಧಿತ್ವಮಶಸ್ತಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನಮ್| ಬಲವರ್ಣಪ್ರಣಾಶಶ್ಚ ತೃಪ್ಯತೋ ಬೃಂಹಣೈರಪಿ||೧೫|| ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ತಸ್ಮೈ ಸಂಶೋಧನಂ ಹಿತಮ್| ಊರ್ಧ್ವಂ ಚೈವಾನುಲೋಮಂ ಚ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಬಲಮ್||೧೬|| ಏವಂ ವಿಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಕಾಯಾಗ್ನಿರಭಿವರ್ಧತೇ| ವ್ಯಾಧಯಶ್ಚೋಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರಕೃತಿಶ್ಚಾನುವರ್ತತೇ||೧೭|| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಮನೋಬುದ್ಧಿರ್ವರ್ಣಶ್ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರಸೀದತಿ| ಬಲಂ ಪುಷ್ಟಿರಪತ್ಯಂ ಚ ವೃಷತಾ ಚಾಸ್ಯ ಜಾಯತೇ||೧೮|| ಜರಾಂ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಲಭತೇ ಚಿರಂ ಜೀವತ್ಯನಾಮಯಃ| ತಸ್ಮಾತ್ ಸಂಶೋಧನಂ ಕಾಲೇ ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇನ್ನರಃ||೧೯||
अविपाकोऽरुचिः स्थौल्यं पाण्डुता गौरवं क्लमः| पिडकाकोठकण्डूनां सम्भवोऽरतिरेव च||१३|| आलस्यश्रमदौर्बल्यं दौर्गन्ध्यमवसादकः| श्लेष्मपित्तसमुत्क्लेशो निद्रानाशोऽतिनिद्रता||१४|| तन्द्रा क्लैब्यमबुद्धित्वमशस्तस्वप्नदर्शनम्| बलवर्णप्रणाशश्च तृप्यतो बृंहणैरपि||१५|| बहुदोषस्य लिङ्गानि तस्मै संशोधनं हितम्| ऊर्ध्वं चैवानुलोमं च यथादोषं यथाबलम्||१६|| एवं विशुद्धकोष्ठस्य कायाग्निरभिवर्धते| व्याधयश्चोपशाम्यन्ति प्रकृतिश्चानुवर्तते||१७|| इन्द्रियाणि मनोबुद्धिर्वर्णश्चास्य प्रसीदति| बलं पुष्टिरपत्यं च वृषता चास्य जायते||१८|| जरां कृच्छ्रेण लभते चिरं जीवत्यनामयः| तस्मात् संशोधनं काले युक्तियुक्तं पिबेन्नरः||१९||
🔊 Audio coming soon
ಸಂಶೋಧನವಿಷಯಬಹುದೋಷಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಅವಿಪಾಕ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅನಾಯಾಸಕೃತಃ ಶ್ರಮಃ ಕ್ಲಮಃ; ಶ್ರಮಸ್ತ್ವಿಹ ಸ್ವಲ್ಪೇನಾಯಾಸೇನ ಜ್ಞೇಯಃ| ಅವಸಾದಕೋ ಮನೋಽವಸಾದಃ| ನಿದ್ರಾನಾಶೋ ವಾತಪ್ರಧಾನೇನ ದೋಷೇಣ; ಅತಿನಿದ್ರತಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಧಾನೇನ||೧೩-೧೯||
Adhikarana 6 (20-21) · Śloka 21
ದೋಷಾಃ ಕದಾಚಿತ್ ಕುಪ್ಯನ್ತಿ ಜಿತಾ ಲಙ್ಘನಪಾಚನೈಃ| ಜಿತಾಃ ಸಂಶೋಧನೈರ್ಯೇ ತು ನ ತೇಷಾಂ ಪುನರುದ್ಭವಃ||೨೦|| ದೋಷಾಣಾಂ ಚ ದ್ರುಮಾಣಾಂ ಚ ಮೂಲೇಽನುಪಹತೇ ಸತಿ| ರೋಗಾಣಾಂ ಪ್ರಸವಾನಾಂ ಚ ಗತಾನಾಮಾಗತಿರ್ಧ್ರುವಾ||೨೧||
दोषाः कदाचित् कुप्यन्ति जिता लङ्घनपाचनैः| जिताः संशोधनैर्ये तु न तेषां पुनरुद्भवः||२०|| दोषाणां च द्रुमाणां च मूलेऽनुपहते सति| रोगाणां प्रसवानां च गतानामागतिर्ध्रुवा||२१||
🔊 Audio coming soon
ಸಮೂಲದೋಷಾಪಹಾರಕತ್ವಂ ಸಂಶೋಧನಸ್ಯ, ಲಙ್ಘನಪಾಚನಯೋಸ್ತು ದೋಷಾಪಹರತ್ವೇ ಸತ್ಯಪಿ ನ ಸಂಶೋಧನವದ್ದೋಷಹನ್ತೃತ್ವಮಿತ್ಯಾಹ- ದೋಷಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕದಾಚಿದಿತಿ ಅನ್ಯಹೇತುಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ| ನ ತೇಷಾಂ ಪುನರುದ್ಭವ ಇತಿ ಬಲವದ್ದೋಷಕಾರಣತ್ವಂ ವಿನೇತಿ ಮನ್ತವ್ಯಮ್| ಉಕ್ತೇಽರ್ಥೇ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಮಾಹ- ದೋಷಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಲಙ್ಘನಪಾಚನಾಭ್ಯಾಂ ರೋಗಕಾರಣೀಭೂತದೋಷಪ್ರಕೋಪಹರಣಮಾತ್ರೇ ಕೃತೇ ರೋಗೋ ಯೋ ನಿವೃತ್ತಃ ಸ ಮೂಲಭೂತಾಶಯವ್ಯವಸ್ಥಿತದೋಷಾನುಚ್ಛೇದಾದ್ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದನುಗುಣಕಾಲಾದಿಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಪುನಃ ಕುಪಿತದೋಷೇಣ ಭವತೀತಿ ಭಾವಃ||೨೦-೨೧||
Adhikarana 7 (22-23) · Śloka 23
ಭೇಷಜಕ್ಷಪಿತೇ ಪಥ್ಯಮಾಹಾರೈರೇವ ಬೃಂಹಣಮ್| ಘೃತಮಾಂಸರಸಕ್ಷೀರಹೃದ್ಯಯೂಷೋಪಸಂಹಿತೈಃ||೨೨|| ಅಭ್ಯಙ್ಗೋತ್ಸಾದನೈಃ ಸ್ನಾನೈರ್ನಿರೂಹೈಃ ಸಾನುವಾಸನೈಃ| ತಥಾ ಸ ಲಭತೇ ಶರ್ಮ ಯುಜ್ಯತೇ ಚಾಯುಷಾ ಚಿರಮ್||೨೩||
भेषजक्षपिते पथ्यमाहारैरेव बृंहणम्| घृतमांसरसक्षीरहृद्ययूषोपसंहितैः||२२|| अभ्यङ्गोत्सादनैः स्नानैर्निरूहैः सानुवासनैः| तथा स लभते शर्म युज्यते चायुषा चिरम्||२३||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಶೋಧನೇನ ಯಥಾ ದೋಷಕ್ಷಯಸ್ತಥಾ ಧಾತುಕ್ಷಯೋಽಪಿ ಭವತಿ, ತೇನ ತತ್ರ ಪ್ರತೀಕಾರಮಾಹ- ಭೇಷಜೇತ್ಯಾದಿ| ಆಹಾರೈರೇವೇತಿ ಏವಾವಧಾರಣೇ; ತೇನ ಭೇಷಜೇನ ಬೃಂಹಣಂ ನಿಷೇಧತಿ, ಭೇಷಜಸ್ಯ ವೀರ್ಯಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ತದಾ ದುಃಸಹತ್ವಾತ್| ಸಾನುವಾಸನೈರಿತ್ಯತ್ರ ಚಕಾರೋ ಬೋದ್ಧವ್ಯಃ, ತೇನಾಭ್ಯಙ್ಗಾದಿಭಿಶ್ಚ ಬೃಂಹಣಂ ಪಥ್ಯಮ್||೨೨-೨೩||
Adhikarana 8 (24-26) · Śloka 26
ಅತಿಯೋಗಾನುಬದ್ಧಾನಾಂ ಸರ್ಪಿಃಪಾನಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ತೈಲಂ ಮಧುರಕೈಃ ಸಿದ್ಧಮಥವಾಽಪ್ಯನುವಾಸನಮ್||೨೪|| ಯಸ್ಯ ತ್ವಯೋಗಸ್ತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪುನಃ ಸಂಶೋಧಯೇನ್ನರಮ್| ಮಾತ್ರಾಕಾಲಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಸ್ಮರನ್ ಪೂರ್ವಮನುಕ್ರಮಮ್||೨೫|| ಸ್ನೇಹನೇ ಸ್ವೇದನೇ ಶುದ್ಧೌ ರೋಗಾಃ ಸಂಸರ್ಜನೇ ಚ ಯೇ| ಜಾಯನ್ತೇಽಮಾರ್ಗವಿಹಿತೇ ತೇಷಾಂ ಸಿದ್ಧಿಷು ಸಾಧನಮ್||೨೬||
अतियोगानुबद्धानां सर्पिःपानं प्रशस्यते| तैलं मधुरकैः सिद्धमथवाऽप्यनुवासनम्||२४|| यस्य त्वयोगस्तं स्निग्धं पुनः संशोधयेन्नरम्| मात्राकालबलापेक्षी स्मरन् पूर्वमनुक्रमम्||२५|| स्नेहने स्वेदने शुद्धौ रोगाः संसर्जने च ये| जायन्तेऽमार्गविहिते तेषां सिद्धिषु साधनम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ಅತಿಯೋಗಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಅತಿಯೋಗೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ಮರನ್ ಪೂರ್ವಮನುಕ್ರಮಮಿತ್ಯನೇನ ಯಃ ಪೂರ್ವಮಯೋಗೇ ಹೇತುಭೂತಸ್ತಂ ಪರಿಹರನ್ನಿತಿ ಶಿಕ್ಷಯತಿ| ಅಮಾರ್ಗವಿಹಿತೇ ಅವಿಧಿವಿಹಿತೇ| ಸಾಧನಮಿತ್ಯತ್ರ ‘ವಕ್ಷ್ಯತೇ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ||೨೪-೨೬||
Adhikarana 9 (27) · Śloka 27
ಜಾಯನ್ತೇ ಹೇತುವೈಷಮ್ಯಾದ್ವಿಷಮಾ ದೇಹಧಾತವಃ| ಹೇತುಸಾಮ್ಯಾತ್ ಸಮಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸ್ವಭಾವೋಪರಮಃ ಸದಾ||೨೭||
जायन्ते हेतुवैषम्याद्विषमा देहधातवः| हेतुसाम्यात् समास्तेषां स्वभावोपरमः सदा||२७||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಯದೇತತ್ ಸಿದ್ಧೌ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ರೋಗಾಣಂ ಸಾಧನಂ ತದನುಷಙ್ಗೇಣ ಚ ಸರ್ವಭೇಷಜಾನಾಮೇವ ಕ್ಷಣಭಙ್ಗಿಭಾವೇ ಪಕ್ಷೇಽಪಿ ರೋಗಶಮಕತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯಿತುಂ ಪ್ರಕರಣಮಾರಭತೇ- ಜಾಯನ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ| ತೇಷಾಮಿತಿ ವಿಷಮಾಣಾಂ ಧಾತೂನಾಂ ಸಮಾನಾಂ ಚ| ಸ್ವಭಾವಾತ್ ವಿನಾಶಕಾರಣನಿರಪೇಕ್ಷಾದುಪರಮೋ ವಿನಾಶಃ ಸ್ವಭಾವೋಪರಮಃ| ಸದೇತಿ ಅವಿಲಮ್ಬೇನ; ತೇನೋತ್ಪನ್ನಮಾತ್ರಾ ಏವ ವಿನಶ್ಯನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ||೨೭||
Adhikarana 10 (28) · Śloka 28
ಪ್ರವೃತ್ತಿಹೇತುರ್ಭಾವಾನಾಂ ನ ನಿರೋಧೇಽಸ್ತಿ ಕಾರಣಮ್| ಕೇಚಿತ್ತತ್ರಾಪಿ ಮನ್ಯನ್ತೇ ಹೇತುಂ ಹೇತೋರವರ್ತನಮ್||೨೮||
प्रवृत्तिहेतुर्भावानां न निरोधेऽस्ति कारणम्| केचित्तत्रापि मन्यन्ते हेतुं हेतोरवर्तनम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ರೈವಾರ್ಥೇ ಉಪಪತ್ತಿಮಾಹ- ಪ್ರವೃತ್ತೀತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರವೃತ್ತಿಹೇತುಃ ಉತ್ಪತ್ತಿಹೇತುರ್ಭಾವಾನಾಮಸ್ತಿ, ನಿರೋಧೇ ವಿನಾಶೇ ಹೇತುರ್ಭಾವಾನಾಂ ಕಾರಣಂ ನಾಸ್ತಿ; ಯಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವ ಏವ ಭಾವಾಃ ಪ್ರದೀಪಾರ್ಚಿರ್ವದುತ್ಪತ್ತೌ ಕಾರಣಾಪೇಕ್ಷಿಣಃ, ವಿನಾಶೇ ತು ದ್ವಿತೀಯಕ್ಷಣಾವಿದ್ಯಮಾನತ್ವಲಕ್ಷಣೇ ಸಹಜಸಿದ್ಧೇ ನ ಹೇತ್ವನ್ತರಮಪೇಕ್ಷನ್ತೇ; ಯತೋ ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕರೂಪೇ ಹೇತ್ವನ್ತರಾಪೇಕ್ಷಾ ಭವತಿ, ನಹ್ಯುತ್ಪನ್ನಃ ಖಙ್ಗಃ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೇ ಲೌಹಮಯತ್ವೇ ಕಾರಣಾನ್ತರಮಪೇಕ್ಷತೇ; ತದೇವಂ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಭಾವಾನಾಂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೇ ನಾಶೇ ವಿಷಮಧಾತೂನಾಮಪಿ ನಾಶಃ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಏವೇತಿ ಭಾವಃ| ವ್ಯಾಧಿಪ್ರಶಮೇ ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪೇಕ್ಷಕಂ ಪಕ್ಷಾನ್ತರಮಾಹ- ಕೇಚಿದಿತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರಾಪಿ ವಿನಾಶೇಽಪಿ, ಹೇತುಂ ಕಾರಣಂ, ಹೇತೋರವರ್ತನಮಿತಿ ಉತ್ಪಾದಕಹೇತೋರಭಾವಂ, ಮನ್ಯನ್ತ ಇತಿ ಯೋಜನಾ| ಏವಮಪಿ ಹೇತುಪರಮ್ಪರಾಯಾಃ ಕ್ಷಣಿಕತ್ವೇನ ತತ್ಕಾರ್ಯಾಣಾಮಪಿ ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ನಿತ್ಯಂ ಸನ್ನಿಹಿತಸ್ವಹೇತುವಿನಾಶರೂಪವಿನಾಶಹೇತೂನಾಂ ನ ವಿನಾಶಹೇತುಚಿಕಿತ್ಸಾಪೇಕ್ಷೇತಿ ಭಾವಃ||೨೮||
Adhikarana 11 (29-30) · Śloka 30
ಏವಮುಕ್ತಾರ್ಥಮಾಚಾರ್ಯಮಗ್ನಿವೇಶೋಽಭ್ಯಭಾಷತ| ಸ್ವಭಾವೋಪರಮೇ ಕರ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತಸ್ಯ ಕಿಮ್||೨೯|| ಭೇಷಜೈರ್ವಿಷಮಾನ್ ಧಾತೂನ್ ಕಾನ್ ಸಮೀಕುರುತೇ ಭಿಷಕ್| ಕಾ ವಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಭಗವನ್! ಕಿಮರ್ಥಂ ವಾ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ||೩೦||
एवमुक्तार्थमाचार्यमग्निवेशोऽभ्यभाषत| स्वभावोपरमे कर्म चिकित्साप्राभृतस्य किम्||२९|| भेषजैर्विषमान् धातून् कान् समीकुरुते भिषक्| का वा चिकित्सा भगवन्! किमर्थं वा प्रयुज्यते||३०||
🔊 Audio coming soon
ಏವಮುತ್ಥಿತಾಯಾಂ ಶಙ್ಕಾಯಾಂ ಗುರುಂ ಪೃಚ್ಛತಿ- ಏವಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕಿಮಿತಿ ಆಕ್ಷೇಪೇ| ಕರ್ಮ ಸಾಧ್ಯಂ; ಸ್ವಭಾವೋಪರಮೇ ಸತಿ ನ ಕಿಮಪಿ ಸಾಧ್ಯಂ ಪಶ್ಯಾಮೀತಿ ಭಾವಃ| ಕಾನ್ ಸಮೀಕುರುತೇ ಇತಿ ವಿಷಮಾಣಾಮಸ್ಥಿರತ್ವೇನ ಸಾಮ್ಯಂ ತತ್ರ ಕರ್ತುಂ ನ ಪಾರ್ಯತ ಇತ್ಯಾಶಯಃ| ಕಾ ವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೇತಿ ರೋಗಪ್ರಶಮಂ ಪ್ರತ್ಯಕಾರಣತ್ವೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಾಸ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಕಿಮರ್ಥಂ ವಾ ಪ್ರಯುಜ್ಯತ ಇತಿ ಯನ್ನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ತದ್ಧಾತುವೈಷಮ್ಯಂ ಸ್ವತ ಏವ ನಿವೃತ್ತಮಿತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಯೋಜನಂ ನಾಸ್ತಿ||೨೯-೩೦||
Adhikarana 12 (31-32) · Śloka 33
ತಚ್ಛಿಷ್ಯವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವ್ಯಾಜಹಾರ ಪುನರ್ವಸುಃ| ಶ್ರೂಯತಾಮತ್ರ ಯಾ ಸೋಮ್ಯ! ಯುಕ್ತಿರ್ದೃಷ್ಟಾ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ||೩೧|| ನ ನಾಶಕಾರಣಾಭಾವಾದ್ಭಾವಾನಾಂ ನಾಶಕಾರಣಮ್| ಜ್ಞಾಯತೇ ನಿತ್ಯಗಸ್ಯೇವ ಕಾಲಸ್ಯಾತ್ಯಯಕಾರಣಮ್||೩೨|| ಶೀಘ್ರಗತ್ವಾದ್ಯಥಾ ಭೂತಸ್ತಥಾ ಭಾವೋ ವಿಪದ್ಯತೇ|೩೩|
तच्छिष्यवचनं श्रुत्वा व्याजहार पुनर्वसुः| श्रूयतामत्र या सोम्य! युक्तिर्दृष्टा महर्षिभिः||३१|| न नाशकारणाभावाद्भावानां नाशकारणम्| ज्ञायते नित्यगस्येव कालस्यात्ययकारणम्||३२|| शीघ्रगत्वाद्यथा भूतस्तथा भावो विपद्यते|३३|
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವೋಕ್ತಹೇತುವಿನಾಶಂ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೇನ ಹೇತುಮನ್ತಮಾಹ- ನ ನಾಶೇತ್ಯಾದಿ| ಭಾವಾನಾಂ ನಾಶಕಾರಣಂ ನ ಜ್ಞಾಯತೇ, ತತ್ ಕಿಮಭಾವಾದೇವ, ಯಥಾ- ಶಶವಿಷಾಣಮ್, ಉತ ವಾ ಜ್ಞಾನಾಯೋಗ್ಯತ್ವಾತ್ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ನಿಖಾತಮೂಲಕೀಲಕಾದಿವತ್ ಸದಪಿ ನ ಜ್ಞಾಯತೇ, ಇತ್ಯಾಹ- ನಾಶಕಾರಣಾಭಾವಾದಿತಿ; ನ ಜ್ಞಾನಾಯೋಗ್ಯತ್ವೇನ, ಕಿನ್ತರ್ಹ್ಯಭಾವಾದೇವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತ್ರ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಮಾಹ- ನಿತ್ಯಗಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ನಿಮೇಷಾದಿರೂಪತ್ವೇನ ನಿತ್ಯಗಸ್ಯ| ಏವಂ ಮನ್ಯತೇ- ನಿತ್ಯಗಃ ಕಾಲೋ ಯಥಾ ವಿನಶ್ವರತ್ವೇನ ನ ಹೇತ್ವನ್ತರಂ ವಿನಾಶೇಽಪೇಕ್ಷತೇ, ತಥಾ ಸರ್ವ ಏವ ಭಾವಾಃ; ಯದ್ಧಿ ಯಸ್ಯ ಹೇತ್ವನ್ತರಾಪೇಕ್ಷಂ ನ ತಸ್ಯ ತದವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿ, ಯಥಾ- ಪಟಸ್ಯ ರಾಗಃ; ಹೇತ್ವನ್ತರಾಪೇಕ್ಷೀ ಚೇದ್ವಿನಾಶಃ ಸ್ಯಾತ್, ನಾವಶ್ಯಮ್ಭಾವೀ ಸ್ಯಾತ್; ಏತದ್ವಿಪರ್ಯಯಾಚ್ಚಾನಪೇಕ್ಷತ್ವಂ ವಿನಾಶಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಮ್| ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯಹೇತುಕೋ ವಿನಾಶ ಉತ್ಪತ್ತ್ಯನನ್ತರಮೇವ ಭವತಿ, ಪಶ್ಚಾದಸ್ಥಿರತ್ವೇನ ಸಂಸ್ಕಾರಾಧಾನಮಪಿ ಭಾವೇಷು ನ ಪಾರ್ಯತೇ ಕರ್ತುಮಿತ್ಯಾಹ- ಶೀಘ್ರಗತ್ವಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಯಥಾ ಭೂತ ಇತಿ ಯಾದೃಶ ಉತ್ಪನ್ನಃ, ತಥೇತಿ ತಾದೃಶ ಏವ ವಿಪದ್ಯತೇ; ಕುತಃ? ಶೀಘ್ರಗತ್ವಾತ್ ಅಸ್ಥಿರತ್ವಾತ್||೩೧-೩೨||
Adhikarana 13 (33) · Śloka 33
ನಿರೋಧೇ ಕಾರಣಂ ತಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ನೈವಾನ್ಯಥಾಕ್ರಿಯಾ||೩೩||
निरोधे कारणं तस्य नास्ति नैवान्यथाक्रिया||३३||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವಸಾಧಿತಮಹೇತುವಿನಾಶಿತ್ವಂ ತಥಾ ಶೀಘ್ರಗತ್ವಹೇತುಸಾಧಿತಂ ಚಾಸಂಸ್ಕಾರ್ಯತ್ವಮುಪಸಂಹರತಿ- ನಿರೋಧ ಇತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಯೇತಿ ಭಾವಸ್ಯ| ಅನ್ಯಥಾಕ್ರಿಯಾ ಅನ್ಯಥಾಕರಣಂ, ಸಂಸ್ಕಾರಾಧಾನಮಿತಿ ಯಾವತ್; ಏತೇನ ವಿಷಮೇ ಧಾತೌ ಸಾಮ್ಯಂ ಸಂಸ್ಕಾರ ಆಧೀಯತಾಮಿತ್ಯೇವಂರೂಪಾಽಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿರಸ್ತಾ ಮನ್ತವ್ಯಾ||೩೩||
Adhikarana 14 (34-36) · Śloka 36
ಯಾಭಿಃ ಕ್ರಿಯಾಭಿರ್ಜಾಯನ್ತೇ ಶರೀರೇ ಧಾತವಃ ಸಮಾಃ| ಸಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಕಾರಾಣಾಂ ಕರ್ಮ ತದ್ಭಿಷಜಾಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೩೪|| ಕಥಂ ಶರೀರೇ ಧಾತೂನಾಂ ವೈಷಮ್ಯಂ ನ ಭವೇದಿತಿ| ಸಮಾನಾಂ ಚಾನುಬನ್ಧಃ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಕ್ರಿಯಾ||೩೫|| ತ್ಯಾಗಾದ್ವಿಷಮಹೇತೂನಾಂ ಸಮಾನಾಂ ಚೋಪಸೇವನಾತ್| ವಿಷಮಾ ನಾನುಬಧ್ನನ್ತಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಧಾತವಃ ಸಮಾಃ||೩೬||
याभिः क्रियाभिर्जायन्ते शरीरे धातवः समाः| सा चिकित्सा विकाराणां कर्म तद्भिषजां स्मृतम्||३४|| कथं शरीरे धातूनां वैषम्यं न भवेदिति| समानां चानुबन्धः स्यादित्यर्थं क्रियते क्रिया||३५|| त्यागाद्विषमहेतूनां समानां चोपसेवनात्| विषमा नानुबध्नन्ति जायन्ते धातवः समाः||३६||
🔊 Audio coming soon
ಏವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ಪೂರ್ವಾಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಸಮಾದಧತಿ- ಯಾಭಿರಿತ್ಯಾದಿ| ‘ಸಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ’ ಇತ್ಯನೇನ ‘ಕಾ ವಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ’ ಇತ್ಯಾಕ್ಷೇಪಃ ಪರಿಹೃತಃ| ‘ಕರ್ಮ ತದ್’ ಇತ್ಯನೇನ ಪ್ರಥಮೋದ್ದಿಷ್ಟ ಆಕ್ಷೇಪಃ ಪರಿಹೃತಃ| ‘ಇತ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಕ್ರಿಯಾ’ ಇತ್ಯನೇನ ‘ಕಿಮರ್ಥಂ ವಾ’ ಇತ್ಯಾಕ್ಷೇಪಃ ಪರಿಹೃತಃ| ‘ಕಾನ್ ಸಮೀಕುರುತೇ’ ಇತ್ಯಾಕ್ಷೇಪಸ್ತು ‘ಸಮೈಸ್ತು ಹೇತುಭಿರ್ಯಸ್ಮಾದ್’ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪರಿಹೃತಃ| ವಿಷಮೇಷು ಧಾತುಷು ಯಾಭಿಃ ಕ್ರಿಯಾಭಿಃ ಸಾಮಾ ಧಾತವೋ ಜನ್ಯನ್ತೇ ಸಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಏವಂ ಮನ್ಯತೇ- ಯದ್ಯಪಿ ಧಾತುವೈಷಮ್ಯಂ ಕ್ಷಣಿಕತ್ವೇನ ವಿನಶ್ವರಂ, ತಥಾಽಪಿ ವಿನಶ್ಯದಪಿ ತದ್ಧಾತುವೈಷಮ್ಯಂ ಸ್ವಕಾರ್ಯಂ ವಿಷಮಮೇವ ಧಾತುಮಾರಭತೇ, ಏವಂ ಸೋಽಪ್ಯಪರಂ ವಿಷಮಮಿತಿ ನ ಧಾತುವೈಷಮ್ಯಸನ್ತಾನನಿವೃತ್ತಿರ್ಧಾತುಸಾಮ್ಯಜನಕಹೇತುಂ ವಿನಾ; ಯದಾ ತು ಧಾತುಸಾಮ್ಯಹೇತುರುಪಯುಕ್ತೋ ಭವತಿ, ತದಾ ತೇನ ಸಹಿತಂ ವೈಷಮ್ಯಸನ್ತತಿಪತಿತಮಪಿ ಕಾರಣಂ ಸಮಮೇವ ಧಾತುಸನ್ತಾನಮಾರಭತೇ, ಯಥಾ- ಮುದ್ಗರಪ್ರಹಾರಸಹಿತೋ ಘಟಪರಮಾಣುಸನ್ತಾನೋ ವಿಸದೃಶಂ ಕಪಾಲಸನ್ತಾನಮಾರಭತೇ; ಏವಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ‘ಕಥಂ ಶರೀರೇ’ ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರನ್ಥೋ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಃ| ವೈಷಮ್ಯಂ ನ ಭವೇತ್ ನೋತ್ಪದ್ಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಮಾನಾಂ ಚಾನುಬನ್ಧ ಇತಿ ಸನ್ತತ್ಯೋತ್ಪಾದಃ| ವಿಷಮಾ ನಾನುಬಧ್ನನ್ತೀತಿ ಹೇತ್ವಭಾವಾದ್ವಿಷಮಸನ್ತಾನಸ್ಯೋತ್ಪಾದೋ ನ ಭವತಿ| ಸಮಾನಾಂ ಚೋಪಸೇವನಾದಿತಿ ಸಮಹೇತೂನಾಂ ಸೇವನಾತ್||೩೪-೩೬||
Adhikarana 15 (37-38) · Śloka 38
ಸಮೈಸ್ತು ಹೇತುಭಿರ್ಯಸ್ಮಾದ್ಧಾತೂನ್ ಸಞ್ಜನಯೇತ್ ಸಮಾನ್| ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತಸ್ತಸ್ಮಾದ್ದಾತಾ ದೇಹಸುಖಾಯುಷಾಮ್||೩೭|| ಧರ್ಮಸ್ಯಾರ್ಥಸ್ಯ ಕಾಮಸ್ಯ ನೃಲೋಕಸ್ಯೋಭಯಸ್ಯ ಚ| ದಾತಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ವೈದ್ಯೋ ದಾನಾದ್ದೇಹಸುಖಾಯುಷಾಮ್||೩೮||
समैस्तु हेतुभिर्यस्माद्धातून् सञ्जनयेत् समान्| चिकित्साप्राभृतस्तस्माद्दाता देहसुखायुषाम्||३७|| धर्मस्यार्थस्य कामस्य नृलोकस्योभयस्य च| दाता सम्पद्यते वैद्यो दानाद्देहसुखायुषाम्||३८||
🔊 Audio coming soon
ದೇಹಸುಖಾಯುಷಾಂ ದಾನಾತ್ ಧರ್ಮಾದೀನಾಂ ದಾತಾ ಭವತಿ, ದೇಹಸಮ್ಪತ್ತಿಸಾಧ್ಯತ್ವಾದ್ಧರ್ಮಾದೀನಾಮಿತಿ ಭಾವಃ||೩೭-೩೮||
Adhikarana 16 (39-41) · Śloka 41
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತಗುಣೋ ದೋಷೋ ಯಶ್ಚೇತರಾಶ್ರಯಃ| ಯೋಗಾಯೋಗಾತಿಯೋಗಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಶುದ್ಧಿಸಂಶ್ರಯಮ್||೩೯|| ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸಂಶೋಧನಗುಣಾಶ್ಚ ಯೇ| ಚಿಕಿತ್ಸಾಸೂತ್ರಮಾತ್ರಂ ಚ ಸಿದ್ಧಿವ್ಯಾಪತ್ತಿಸಂಶ್ರಯಮ್||೪೦|| ಯಾ ಚ ಯುಕ್ತಿಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ಯಂ ಚಾರ್ಥಂ ಕುರುತೇ ಭಿಷಕ್| ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತೇಽಧ್ಯಾಯೇ ತತ್ ಸರ್ವಮವದನ್ಮುನಿಃ||೪೧||
तत्र श्लोकाः- चिकित्साप्राभृतगुणो दोषो यश्चेतराश्रयः| योगायोगातियोगानां लक्षणं शुद्धिसंश्रयम्||३९|| बहुदोषस्य लिङ्गानि संशोधनगुणाश्च ये| चिकित्सासूत्रमात्रं च सिद्धिव्यापत्तिसंश्रयम्||४०|| या च युक्तिश्चिकित्सायां यं चार्थं कुरुते भिषक्| चिकित्साप्राभृतेऽध्याये तत् सर्वमवदन्मुनिः||४१||
🔊 Audio coming soon
ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಸಿದ್ಧಿಸಂಶ್ರಯಂ ಚ ವ್ಯಾಪತ್ತಿಸಂಶ್ರಯಂ ಚ ಸಿದ್ಧಿವ್ಯಾಪತ್ತಿಸಂಶ್ರಯಂ; ತತ್ರ ಸಿದ್ಧಿಸಂಶ್ರಯಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನಸಂಶ್ರಯೇಣ , ವ್ಯಾಪತ್ತಿಸಂಶ್ರಯಂ ‘ಅತಿಯೋಗಾನುಬದ್ಧಾನಾಂ’ ಇತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಮ್||೩೯-೪೧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಶ್ಲೋಕಸ್ಥಾನೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತೀಯೋ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬|| ಸಮಾಪ್ತಃ ಕಲ್ಪನಾಚತುಷ್ಕಃ||೪||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने चिकित्साप्राभृतीयो नाम षोडशोऽध्यायः||१६|| समाप्तः कल्पनाचतुष्कः||४||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪಾಣಿದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಚರಕತಾತ್ಪರ್ಯಟೀಕಾಯಾಮಾಯುರ್ವೇದದೀಪಿಕಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ಥೇ ಕಲ್ಪನಾಚತುಷ್ಕೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಾಭೃತೀಯೋ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬||