Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ மஹாசதுஷ்பாதமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातो महाचतुष्पादमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
பூர்வாத்யாயே வைத்யாதயோ வ்யாதிப்ரஶமகாரணமித்யுக்தஂ, ததிஹாக்ஷிப்ய வ்யவஸ்தாப்யத இத்யநந்தரஂ மஹாசதுஷ்பாதோऽபிதீயதே| மஹத்த்வஂ சாஸ்ய பூர்வாத்யாயாபேக்ஷயா, பஹுக்ரந்தத்வேந பூர்வபக்ஷஸித்தாந்தரூபபஹுப்ரமேயாபிதாயகத்வேந ச||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
சதுஷ்பாதஂ ஷோடஶகலஂ பேஷஜமிதி பிஷஜோ பாஷந்தே, யதுக்தஂ பூர்வாத்யாயே ஷோடஶகுணமிதி, தத்பேஷஜஂ யுக்தியுக்தமலமாரோக்யாயேதி பகவாந் புநர்வஸுராத்ரேயஃ||௩||
चतुष्पादं षोडशकलं भेषजमिति भिषजो भाषन्ते, यदुक्तं पूर्वाध्याये षोडशगुणमिति, तद्भेषजं युक्तियुक्तमलमारोग्यायेति भगवान् पुनर्वसुरात्रेयः||३||
🔊 Audio coming soon
ஷோடஶகலஂ ஷோடஶகுணஂ, கலாஶப்தோ குணவசநஃ| பிஷஜோ பாஷந்த இதி ப்ருவதே| ப்ரகதேऽர்தே ஶாஸ்த்ராந்தரஸம்மதிஂ தர்ஶயதி- யுக்தியுக்தமிதி| யுநக்தீதி யுக்திஃ ப்ரவத்திருச்யதே; யுக்தியுக்தஂ ப்ரவத்திமதித்யர்தஃ; ப்ரவத்திஶ்ச வைத்யாதீநாஂ சிகித்ஸாரூபா பூர்வாத்யாயே வ்யாகதா| அலஂ ஸமர்தம்| இதி பகவாநாத்ரேயோ ‘ப்ரூதே’ இதி ஶேஷஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
நேதி மைத்ரேயஃ, கிஂ காரணஂ? தஶ்யந்தே ஹ்யாதுராஃ கேசிதுபகரணவந்தஶ்ச பரிசாரகஸம்பந்நாஶ்சாத்மவந்தஶ்ச குஶலைஶ்ச பிஷக்பிரநுஷ்டிதாஃ ஸமுத்திஷ்டமாநாஃ, ததாயுக்தாஶ்சாபரே ம்ரியமாணாஃ; தஸ்மாத்பேஷஜமகிஞ்சித்கரஂ பவதி, தத்யதா- ஶ்வப்ரே ஸரஸி ச ப்ரஸிக்தமல்பமுதகஂ, நத்யாஂ வா ஸ்யந்தமாநாயாஂ பாஂஸுதாநே வா பாஂஸுமுஷ்டிஃ ப்ரகீர்ண இதி; ததாऽபரே தஶ்யந்தேऽநுபகரணாஶ்சாபரிசாரகாஶ்சாநாத்மவந்தஶ்சாகுஶலைஶ்ச பிஷக்பிரநுஷ்டிதாஃ ஸமுத்திஷ்டமாநாஃ, ததாயுக்தா ம்ரியமாணாஶ்சாபரே| யதஶ்ச ப்ரதிகுர்வந் ஸித்யதி, ப்ரதிகுர்வந் ம்ரியதே; அப்ரதிகுர்வந் ஸித்யதி, அப்ரதிகுர்வந் ம்ரியதே; ததஶ்சிந்த்யதே பேஷஜமபேஷஜேநாவிஶிஷ்டமிதி ||௪||
नेति मैत्रेयः, किं कारणं? दृश्यन्ते ह्यातुराः केचिदुपकरणवन्तश्च परिचारकसम्पन्नाश्चात्मवन्तश्च कुशलैश्च भिषग्भिरनुष्ठिताः समुत्तिष्ठमानाः, तथायुक्ताश्चापरे म्रियमाणाः; तस्माद्भेषजमकिञ्चित्करं भवति, तद्यथा- श्वभ्रे सरसि च प्रसिक्तमल्पमुदकं, नद्यां वा स्यन्दमानायां पांसुधाने वा पांसुमुष्टिः प्रकीर्ण इति; तथाऽपरे दृश्यन्तेऽनुपकरणाश्चापरिचारकाश्चानात्मवन्तश्चाकुशलैश्च भिषग्भिरनुष्ठिताः समुत्तिष्ठमानाः, तथायुक्ता म्रियमाणाश्चापरे| यतश्च प्रतिकुर्वन् सिध्यति, प्रतिकुर्वन् म्रियते; अप्रतिकुर्वन् सिध्यति, अप्रतिकुर्वन् म्रियते; ततश्चिन्त्यते भेषजमभेषजेनाविशिष्टमिति ||४||
🔊 Audio coming soon
உக்தமாக்ஷிபதி- நேதீத்யாதி| உபகரணஂ பேஷஜம்| அநுஷ்டிதாஃ சிகித்ஸிதுமுபக்ராந்தாஃ| ததாயுக்தாஃ பூர்வவச்சிகித்ஸிதுமுபக்ராந்தா இத்யர்தஃ| அகிஞ்சித்கரமிதி பேஷஜே ஸத்யபி யதாऽऽரோக்யஂ ந பவதி; தேந, யத்ராபி ஸதி பேஷஜே ஆரோக்யஂ பவதி, தத்ராபி பேஷஜவ்யதிரிக்தஂ கர்மைவ தைவஸஞ்ஜ்ஞகஂ காரணஂ, பேஷஜஂ து தத்ர தைவாகதஸந்நிதாநமகாரணமேவேத்யர்தஃ| அத்ரைவார்தே தஷ்டாந்தத்வயஂ தர்ஶயதி- தத்யதேத்யாதி| ஶ்வப்ரே கர்தே யதாऽல்பஂ ஜலமகிஞ்சித்கரமேவஂ ம்ரியமாணேऽபி பேஷஜஂ, யதா ச ஸரஸி அந்யத ஏவ பூர்ணேऽல்பமுதகமகிஞ்சித்கரஂ பவத்யேவமந்யத ஏவாரோக்யஹேதோஃ கர்மணோ ரோகப்ரஶமநே ஜாயமாநே பேஷஜமகிஞ்சித்கரஂ பவதீதி ஸரோதஷ்டாந்தேந தர்ஶயதி; ஏவஂ நத்யாஂ ஸ்யந்தமாநாயாஂ வஹமாநாயாஂ பாஂஸுமுஷ்டிரிதி நிதர்ஶநஂ ஶ்வப்ரவத், பாஂஸுதாநே பாஂஶுராஶௌ பாஂஶுமுஷ்டிரிதி ஸரோதஷ்டாந்தவத்வ்யாக்யேயம்| அத்ர ச தோயதஷ்டாந்தஃ ஸஂஶோதநபேஷஜாபிப்ராயேண, பாஂஶுதஷ்டாந்தஸ்து ஸஂஶமநபேஷஜாபிப்ராயேண; யதி வா ஜலஂ ஸந்தர்பணபேஷஜாபிப்ராயேண, பாஂஶுமுஷ்டிஸ்த்வபதர்பணாபிப்ராயேண போத்தவ்யா| பேஷஜாந்வயவ்யபிசாரஂ தர்ஶயித்வா தத்வ்யதிரேகவ்யபிசாரஂ தர்ஶயதி- ததாऽபரே இத்யாதி| ப்ரதிகுர்வந்நித்யந்தர்பாவிதண்யர்தத்வாத் ப்ரதிகாரயந்நித்யர்தஃ; யதி வாऽऽதுர ஏவ வைத்யாதீநுத்பாத்யாத்மாநஂ ப்ரதிகுர்வந்நிதி மந்தவ்யம்; ஏதேந தைவாக்யகர்மவஶாதேவாயஂ ஜீவதி ம்ரியதே வா, ரோகீ பவத்யரோகோ வா, ந தஷ்டபேஷஜமத்ர கிஞ்சித்கரமிதி பூர்வபக்ஷார்தஃ||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
மைத்ரேய ! மித்யா சிந்த்யத இத்யாத்ரேயஃ; கிஂ காரணஂ, யே ஹ்யாதுராஃ ஷோடஶகுணஸமுதிதேநாநேந பேஷஜேநோபபத்யமாநா ம்ரியந்த இத்யுக்தஂ ததநுபபந்நஂ, ந ஹி பேஷஜஸாத்யாநாஂ வ்யாதீநாஂ பேஷஜமகாரணஂ பவதி; யே புநராதுராஃ கேவலாத்பேஷஜாததே ஸமுத்திஷ்டந்தே, ந தேஷாஂ ஸம்பூர்ணபேஷஜோபபாதநாய ஸமுத்தாநவிஶேஷோ நாஸ்தி; யதா ஹி பதிதஂ புருஷஂ ஸமர்தமுத்தாநாயோத்தாபயந் புருஷோ பலமஸ்யோபாதத்யாத், ஸ க்ஷிப்ரதரமபரிக்லிஷ்ட ஏவோத்திஷ்டேத், தத்வத் ஸம்பூர்ணபேஷஜோபலம்பாதாதுராஃ; யே சாதுராஃ கேவலாத்பேஷஜாதபி ம்ரியந்தே, ந ச ஸர்வ ஏவ தே பேஷஜோபபந்நாஃ ஸமுத்திஷ்டேரந், நஹி ஸர்வே வ்யாதயோ பவந்த்யுபாயஸாத்யாஃ, ந சோபாயஸாத்யாநாஂ வ்யாதீநாமநுபாயேந ஸித்திரஸ்தி, ந சாஸாத்யாநாஂ வ்யாதீநாஂ பேஷஜஸமுதாயோऽயமஸ்தி , ந ஹ்யலஂ ஜ்ஞாநவாந் பிஷங்முமூர்ஷுமாதுரமுத்தாபயிதுஂ; பரீக்ஷ்யகாரிணோ ஹி குஶலா பவந்தி, யதா ஹி யோகஜ்ஞோऽப்யாஸநித்ய இஷ்வாஸோ தநுராதாயேஷுமஸ்யந்நாதிவிப்ரகஷ்டே மஹதி காயே நாபராதவாந் பவதி, ஸம்பாதயதி சேஷ்டகார்யஂ, ததா பிஷக் ஸ்வகுணஸம்பந்ந உபகரணவாந் வீக்ஷ்ய கர்மாரபமாணஃ ஸாத்யரோகமநபராதஃ ஸம்பாதயத்யேவாதுரமாரோக்யேண; தஸ்மாந்ந பேஷஜமபேஷஜேநாவிஶிஷ்டஂ பவதி||௫||
मैत्रेय ! मिथ्या चिन्त्यत इत्यात्रेयः; किं कारणं, ये ह्यातुराः षोडशगुणसमुदितेनानेन भेषजेनोपपद्यमाना म्रियन्त इत्युक्तं तदनुपपन्नं, न हि भेषजसाध्यानां व्याधीनां भेषजमकारणं भवति; ये पुनरातुराः केवलाद्भेषजादृते समुत्तिष्ठन्ते, न तेषां सम्पूर्णभेषजोपपादनाय समुत्थानविशेषो नास्ति; यथा हि पतितं पुरुषं समर्थमुत्थानायोत्थापयन् पुरुषो बलमस्योपादध्यात्, स क्षिप्रतरमपरिक्लिष्ट एवोत्तिष्ठेत्, तद्वत् सम्पूर्णभेषजोपलम्भादातुराः; ये चातुराः केवलाद्भेषजादपि म्रियन्ते, न च सर्व एव ते भेषजोपपन्नाः समुत्तिष्ठेरन्, नहि सर्वे व्याधयो भवन्त्युपायसाध्याः, न चोपायसाध्यानां व्याधीनामनुपायेन सिद्धिरस्ति, न चासाध्यानां व्याधीनां भेषजसमुदायोऽयमस्ति , न ह्यलं ज्ञानवान् भिषङ्मुमूर्षुमातुरमुत्थापयितुं; परीक्ष्यकारिणो हि कुशला भवन्ति, यथा हि योगज्ञोऽभ्यासनित्य इष्वासो धनुरादायेषुमस्यन्नातिविप्रकृष्टे महति काये नापराधवान् भवति, सम्पादयति चेष्टकार्यं, तथा भिषक् स्वगुणसम्पन्न उपकरणवान् वीक्ष्य कर्मारभमाणः साध्यरोगमनपराधः सम्पादयत्येवातुरमारोग्येण; तस्मान्न भेषजमभेषजेनाविशिष्टं भवति||५||
🔊 Audio coming soon
ஸித்தாந்தயதி- மித்யேத்யாதி| கேவலாத் ஸம்பூர்ணாத்| ந நாஸ்தீத்யுபயநகாரகரணாதஸ்தி ஸமுத்தாநவிஶேஷ இத்யர்தஃ| தத்வதிதி க்ஷிப்ரதரமக்லிஷ்டா ஏவோத்திஷ்டந்த இத்யர்தஃ| ஏவஂ மந்யதே- யத்யப்யதஷ்டமேவோத்தாநே காரணஂ, ததாऽபி யதி தஷ்டமபி தத்ராநுபலஂ பவதி, ததா தஷ்டாதஷ்டோபயபலாச்சீக்ரமேவாரோக்யஂ பவதி| ஸர்வ ஏவேதி ஸாத்யவ்யாதயோऽஸாத்யவ்யாதயஶ்ச; ஸம்பூர்ணபேஷஜோபபத்தாவபி ஸத்யாமஸாத்யவ்யாதயோ நோத்திஷ்டந்தே, ஸாத்யவ்யாதய உத்திஷ்டந்த இதி பாவஃ| யத்யப்யஸாத்யவ்யாதிஂ ப்ரதி ஸம்பூர்ணபேஷஜோபபத்திரேவ நாஸ்தி, யதுக்தஂ- “ந சாஸாத்யாநாஂ வ்யாதீநாஂ பேஷஜஸமுதாயோऽயமஸ்தி, நஹ்யலஂ ஜ்ஞாநவாந் பிஷங்முமூர்ஷுமாதுரமுத்தாபயிதும்” இதி, ததாऽபீஹ கிஞ்சிதஸம்பூர்ணபேஷஜத்வேऽபி ஸம்பூர்ணபேஷஜோபபந்ந இத்யுக்தம்| யே து ஸாத்யவ்யாதயஸ்தே ஸத்யாமேவ பேஷஜஸம்பத்தௌ ஜீவந்தி, அஸத்யாஂ து பேஷஜஸம்பத்தௌ பலவஜ்ஜீவநகர்மாபாவே ம்ரியந்த ஏவேதி தர்ஶயந்நாஹ- ந சோபாயேத்யாதி| உபாயேநைவ தஷ்டார்தேந ஸாத்யா உபாயஸாத்யாஃ| இதமத்ராகூதஂ- யத்- த்விவிதஂ கர்ம பலவதபலவச்ச; தத்ர பலவந்நியதவிபாககாலஂ, யதேதஂ கர்மாஸ்மிந்நேவ காலே மாரயதி; அபலவச்ச மாரகஂ கர்ம மாரயத்வேவ பரஂ காலாநியமேந, தத்யதா தஷ்டஸாமக்ரீமநுகுணாமபத்யஸேவாரூபாமௌஷதாபாவரூபாஂ ச ப்ராப்நோதி ததா மாரயதி, யதா து ந ப்ராப்நோதி ததா ந மாரயதி| யதுக்தஂ ஜநபதோத்த்வஂஸநீயே- “கர்ம கிஞ்சித் க்வசித் காலே விபாகே நியதஂ மஹத்| கிஞ்சிந்ந காலநியதஂ ப்ரத்யயைஃ ப்ரதிபோத்யதே” (வி.அ.௩) இதி| அஸ்ய த்வர்தஂ ப்ரபஞ்சேந தத்ரைவ தர்ஶயிஷ்யாமஃ| ந ச வாச்யம்- அதஷ்டமேவ ஸர்வத்ர காரணஂ, தச்ச நியதகாலவிபாகமேவ, யதுச்யதே- “நாகாலே ஜாயதே கஶ்சிந்நாகாலே ம்ரியதே ததா| ஜகத் காலவஶஂ ஸர்வஂ காலஃ ஸர்வத்ர காரணம்” இதி; யதஃ, யதேவாதஷ்டஂ ததேவ தஷ்டயாகாதிப்ரஹ்மவதாதிஜந்யஂ கிஞ்சித்| யத்தஷ்டேநாநுபபந்நஂ, தத்ராதஷ்டகல்பநா ப்ராமாணிகீ, யத்து தாஹாதி தஷ்டேநைவாக்நிஸம்பந்தேநோபபத்யதே தத்ர கா கதாऽதஷ்டஸ்ய தஷ்டகார்யாந்யதாநுபபத்திபரிகல்பநீயஸ்ய; தேந ய இமே துர்பலேந கர்மணா தஷ்டபலவதபத்யஸேவாஜநிததோஷபலாதாரப்தா வ்யாதயஸ்தே பலவதா சதுஷ்பாதஸம்பந்நேந பேஷஜேந தோஷக்ஷயகேநோபாயேந பரஂ ஸாத்யாஃ, ததபாவே து துர்பலேநாபி கர்மணா தஷ்டதோஷபலாதாரப்தா வ்யாதயோ ந நிவர்தந்த இதி| யதுக்தஂ- “தைவஂ புருஷகாரேண துர்பலஂ ஹ்யுபஹந்யதே| தைவேந சேதரத் கர்ம விஶிஷ்டேநோபஹந்யதே” (வி.அ.௩) இதி| அநுபாயேந அபேஷஜேந| அயஂ பேஷஜஸமுதாயஃ ஸர்வகுணஸம்பந்ந இத்யர்தஃ; அஸாத்யே வ்யாதௌ சிகித்ஸாஂ குர்வந் வைத்ய ஏவ யதோக்தகுணோ ந பவதீத்யர்தஃ| நஹ்யலஂ ந ஸமர்தஃ; யத்யஸாத்யதாஂ ஜாநாதி ததா ந ப்ரவர்தத ஏவ, அத ந ஜாநாதி ததா ஜ்ஞாநவாநேவ ந பவதீதி பாவஃ| சதுஷ்பாதஸம்பதாऽவஶ்யஂ வ்யாதிப்ரஶமோ பவதீதி தஷ்டாந்தேநாஹ- யதா ஹீத்யாதி| இஷ்வாஸோ தாநுஷ்கஃ| அஸ்யந் க்ஷிபந்| நாதிவிப்ரகஷ்டே ஸந்நிஹிதே| அநபராத இதி லக்ஷ்யப்ரஂஶரஹிதஃ| இஷ்டஂ கார்யஂ லக்ஷ்யவேதலக்ஷணம்||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
இதஂ ச நஃ ப்ரத்யக்ஷஂ- யதநாதுரேண பேஷஜேநாதுரஂ சிகித்ஸாமஃ , க்ஷாமமக்ஷாமேண, கஶஂ ச துர்பலமாப்யாயயாமஃ, ஸ்தூலஂ மேதஸ்விநமபதர்பயாமஃ, ஶீதேநோஷ்ணாபிபூதமுபசராமஃ, ஶீதாபிபூதமுஷ்ணேந, ந்யூநாந் தாதூந் பூரயாமஃ, வ்யதிரிக்தாந் ஹ்ராஸயாமஃ, வ்யாதீந் மூலவிபர்யயேணோபசரந்தஃ ஸம்யக் ப்ரகதௌ ஸ்தாபயாமஃ; தேஷாஂ நஸ்ததா குர்வதாமயஂ பேஷஜஸமுதாயஃ காந்ததமோ பவதி||௬||
इदं च नः प्रत्यक्षं- यदनातुरेण भेषजेनातुरं चिकित्सामः , क्षाममक्षामेण, कृशं च दुर्बलमाप्याययामः, स्थूलं मेदस्विनमपतर्पयामः, शीतेनोष्णाभिभूतमुपचरामः, शीताभिभूतमुष्णेन, न्यूनान् धातून् पूरयामः, व्यतिरिक्तान् ह्रासयामः, व्याधीन् मूलविपर्ययेणोपचरन्तः सम्यक् प्रकृतौ स्थापयामः; तेषां नस्तथा कुर्वतामयं भेषजसमुदायः कान्ततमो भवति||६||
🔊 Audio coming soon
பேஷஜஸ்ய ரோகப்ரஶமகர்தத்வே உபபத்த்யந்தரமாஹ- இதஂ சேத்யாதி| அநாதுரேணேதி ஆதுரகுணவிபரீதேந| ஆதுரமநாதுரேண சிகித்ஸாம இதி யதுக்தஂ, தஸ்யைவ விவரணஂ- க்ஷாமமக்ஷாமேணேத்யாதி| க்ஷாமோ நிர்த்ரவஃ| கஶஂ ச துர்பலமாப்யாயயாம இதி ஸந்தர்பயாமஃ| வ்யதிரிக்தாநிதி அதிரிக்தாநித்யர்தஃ | மூலவிபர்யயேணேதி காரணவிபர்யயேண, தச்ச ப்ரபாவாதிதி போத்தவ்யஂ; தேந விஷவிகாரஸ்ய விஷேணோபசரணமேதத் ப்ரத்யக்ஷஂ சாந்யதுபகஹீதஂ பவதி| காந்ததமோ விகாரப்ரஶமகத்வேநாபீஷ்டதமஃ; அந்யேऽர்ததர்மோபாயாஃ காந்தாஃ காந்ததராஶ்ச, அயஂ து பேஷஜஸமுதாயஃ ஸர்வோச்சேதகரோகஹரத்வேந காந்ததமஃ||௬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
பவந்தி சாத்ர- ஸாத்யாஸாத்யவிபாகஜ்ஞோ ஜ்ஞாநபூர்வஂ சிகித்ஸகஃ| காலே சாரபதே கர்ம யத்தத் ஸாதயதி த்ருவம்||௭|| அர்தவித்யாயஶோஹாநிமுபக்ரோஶமஸங்க்ரஹம் | ப்ராப்நுயாந்நியதஂ வைத்யோ யோऽஸாத்யஂ ஸமுபாசரேத்||௮||
भवन्ति चात्र- साध्यासाध्यविभागज्ञो ज्ञानपूर्वं चिकित्सकः| काले चारभते कर्म यत्तत् साधयति ध्रुवम्||७|| अर्थविद्यायशोहानिमुपक्रोशमसङ्ग्रहम् | प्राप्नुयान्नियतं वैद्यो योऽसाध्यं समुपाचरेत्||८||
🔊 Audio coming soon
ஜ்ஞாநபூர்வமிதி பேஷஜாதிஜ்ஞாநபூர்வஂ, யத் கர்மாரபதே தத் கர்ம சிகித்ஸிதரூபஂ, ஸாதயதி ‘ஸாத்யஂ’ இதி ஶேஷஃ| அஸாத்யவ்யாதௌ ந ப்ரவர்திதவ்யமிதி ஶிக்ஷயதி- அர்தேத்யாதி| அர்தஃ அர்தலாபஃ, ஹாநிஃ க்ஷதிஃ| உபக்ரோஶோ ஜநாபவாதஃ| அஸங்க்ரஹஃ சிகித்ஸார்தமநுபாதாநஂ; யதி ‘வா அஸத்க்ரஹ’ இதி பாடஃ, ததா சாஸத்க்ரஹோ ராஜதண்டேநாஸத்புருஷைஶ்சாண்டாலாதிபிர்க்ரஹணம்||௭-௮||
Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10
ஸுகஸாத்யஂ மதஂ ஸாத்யஂ கச்ச்ரஸாத்யமதாபி ச| த்விவிதஂ சாப்யஸாத்யஂ ஸ்யாத்யாப்யஂ யச்சாநுபக்ரமம் ||௯|| ஸாத்யாநாஂ த்ரிவிதஶ்சால்பமத்யமோத்கஷ்டதாஂ ப்ரதி| விகல்போ, ந த்வஸாத்யாநாஂ நியதாநாஂ விகல்பநா||௧௦||
सुखसाध्यं मतं साध्यं कृच्छ्रसाध्यमथापि च| द्विविधं चाप्यसाध्यं स्याद्याप्यं यच्चानुपक्रमम् ||९|| साध्यानां त्रिविधश्चाल्पमध्यमोत्कृष्टतां प्रति| विकल्पो, न त्वसाध्यानां नियतानां विकल्पना||१०||
🔊 Audio coming soon
ஸாத்யே ப்ரவத்திருக்தா, அஸாத்யே நிவத்திஶ்ச, தேந ஸாத்யாஸாத்யயோர்பேதகதநபூர்வகஂ லக்ஷணஂ வக்துமாஹ- ஸுகஸாத்யமித்யாதி| அகிஞ்சித்கரத்வேநாவித்யமாந உபக்ரமோ யஸ்ய ததநுபக்ரமஂ; யாப்யஂ த்வநுபக்ரமஂ ந பவதி, யாபநாகர்தத்வேந கிஞ்சித்கரத்வாத்| தத்ரோபக்ரமஸ்யால்பமத்யமோத்கஷ்டதாஂ ப்ரதீதி அல்பமத்யமோத்கஷ்டயோகாதித்யர்தஃ; தேநால்பஸாத்யமல்போபாயஸாத்யஂ, மத்யஸாத்யஂ மத்யோபாயஸாத்யம், உத்கஷ்டஸாத்யமுத்கஷ்டோபாயஸாத்யமிதி பேதத்ரயஂ ஸாத்யாநாஂ பவதி| அஸாத்யாநாஂ து நியதாநாமிதி யாப்யவ்யதிரிக்தாநாமநுபக்ரமாணாஂ, விகல்பநா விகல்பஃ, நாஸ்தீதி ஏவம்பூதாऽல்பாஸாத்யாதிரூபா நாஸ்தி; ப்ராணஹர-வைகல்யகர-ஸத்யஃப்ராணஹர-காலாந்தரப்ராணஹரத்வாதிகல்பநா த்வஸாத்யாநாமஸ்த்யேவ; யதஸாத்யஂ ததல்பேந மத்யேந சோத்கஷ்டேந சோபாயேநாஸாத்யமேவ; யாப்யரூபாஸாத்யாநாஂ த்வல்போபாயயாப்யத்வாதிபேதோऽஸ்த்யேவ||௯-௧௦||
Adhikarana 8 (11-13) · Śloka 13
ஹேதவஃ பூர்வரூபாணி ரூபாண்யல்பாநி யஸ்ய ச| ந ச துல்யகுணோ தூஷ்யோ ந தோஷஃ ப்ரகதிர்பவேத்||௧௧|| ந ச காலகுணஸ்துல்யோ ந தேஶோ துருபக்ரமஃ| கதிரேகா நவத்வஂ ச ரோகஸ்யோபத்ரவோ ந ச||௧௨|| தோஷஶ்சைகஃ ஸமுத்பத்தௌ தேஹஃ ஸர்வௌஷதக்ஷமஃ| சதுஷ்பாதோபபத்திஶ்ச ஸுகஸாத்யஸ்ய லக்ஷணம்||௧௩||
हेतवः पूर्वरूपाणि रूपाण्यल्पानि यस्य च| न च तुल्यगुणो दूष्यो न दोषः प्रकृतिर्भवेत्||११|| न च कालगुणस्तुल्यो न देशो दुरुपक्रमः| गतिरेका नवत्वं च रोगस्योपद्रवो न च||१२|| दोषश्चैकः समुत्पत्तौ देहः सर्वौषधक्षमः| चतुष्पादोपपत्तिश्च सुखसाध्यस्य लक्षणम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ந தோஷஃ ப்ரகதிர்பவேதிதி வ்யாத்யாரம்பகோ யோ தோஷஃ ஸ தத்ப்ரகதாவுத்கடோ ந பவேதித்யர்தஃ| தேஶோ பூமிராதுரஶ்ச| தேஶோ துருபக்ரமோ யதா- வாதவ்யாதௌ துல்யகுணோ மருஃ, ததா ஶ்லேஷ்மவ்யாதாவநூபஃ| தேஹஶ்ச துருபக்ரமோ யதா- ஸர்வவ்யாதீநாமேவ மர்மலக்ஷணோ தேஶஃ, ததா வாதவ்யாதேஃ பக்வாஶய இத்யாதி| கதிரேகா ஏகோ மார்க இத்யர்தஃ, மார்காஸ்த்ரயஸ்திஸ்ரைஷணீயே வக்தவ்யாஃ- “ஶாகா மர்மாஸ்திஸந்தயஃ கோஷ்டஶ்ச” (ஸூ.அ.௧௧) இதி| ஏதச்சோத்ஸர்கந்யாயேநோக்தஂ, தேந க்வசித்வ்யாதிப்ரபாவாதந்யதாऽபி ஸுகஸாத்யத்வாதிலக்ஷணாபிதாநேந விரோதோ ந வக்தவ்யஃ| யதுக்தஂ- “ஜ்வரே துல்யர்துதோஷத்வஂ ப்ரமேஹே துல்யதூஷ்யதா| ரக்தகுல்மே புராணத்வஂ ஸுகஸாத்யஸ்ய லக்ஷணம்” இதி||௧௧-௧௩||
Adhikarana 9 (14-16) · Śloka 16
நிமித்தபூர்வரூபாணாஂ ரூபாணாஂ மத்யமே பலே| காலப்ரகதிதூஷ்யாணாஂ ஸாமாந்யேऽந்யதமஸ்ய ச||௧௪|| கர்பிணீவத்தபாலாநாஂ நாத்யுபத்ரவபீடிதம்| ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகத்யாநாமநவஂ கச்ச்ரதேஶஜம்||௧௫|| வித்யாதேகபதஂ ரோகஂ நாதிபூர்ணசதுஷ்பதம்| த்விபதஂ நாதிகாலஂ வா கச்ச்ரஸாத்யஂ த்விதோஷஜம்||௧௬||
निमित्तपूर्वरूपाणां रूपाणां मध्यमे बले| कालप्रकृतिदूष्याणां सामान्येऽन्यतमस्य च||१४|| गर्भिणीवृद्धबालानां नात्युपद्रवपीडितम्| शस्त्रक्षाराग्निकृत्यानामनवं कृच्छ्रदेशजम्||१५|| विद्यादेकपथं रोगं नातिपूर्णचतुष्पदम्| द्विपथं नातिकालं वा कृच्छ्रसाध्यं द्विदोषजम्||१६||
🔊 Audio coming soon
காலப்ரகதிதூஷ்யாணாமிதி நிர்தாரணே ஷஷ்டீ| ஸாமாந்ய இதி தோஷேண ஸமம்| கர்பிணீவத்தபாலாநாஂ ஸர்வ ஏவ வ்யாதிஃ கச்ச்ரஸாத்யோ போத்தவ்யஃ| நாத்யுபத்ரவபீடிதமிதி பூர்வேண ந யோஜநீயஂ, கிந்து ஸ்வதந்த்ரமேவ| ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகத்யாஃ ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிஸாத்யாஃ; ஏஷாஂ யோ வ்யாதிஸ்தஂ கச்ச்ரஸாத்யஂ வித்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| கச்ச்ரதேஶஜஂ மர்மஸந்த்யாதிஜம்| ஏகபதஸ்ய விஶேஷணஂ- நாதிபூர்ணசதுஷ்பதமிதி| த்விபதமித்யஸ்ய விஶேஷணஂ- நாதிகாலமிதி||௧௪-௧௬||
Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 19
ஶேஷத்வாதாயுஷோ யாப்யமஸாத்யஂ பத்யஸேவயா| லப்தால்பஸுகமல்பேந ஹேதுநாऽऽஶுப்ரவர்தகம்||௧௭|| கம்பீரஂ பஹுதாதுஸ்தஂ மர்மஸந்திஸமாஶ்ரிதம்| நித்யாநுஶாயிநஂ ரோகஂ தீர்ககாலமவஸ்திதம்||௧௮|| வித்யாத்த்விதோஷஜஂ,...|௧௯|
शेषत्वादायुषो याप्यमसाध्यं पथ्यसेवया| लब्धाल्पसुखमल्पेन हेतुनाऽऽशुप्रवर्तकम्||१७|| गम्भीरं बहुधातुस्थं मर्मसन्धिसमाश्रितम्| नित्यानुशायिनं रोगं दीर्घकालमवस्थितम्||१८|| विद्याद्द्विदोषजं,...|१९|
🔊 Audio coming soon
யாப்யத்வேநைவாஸாத்யத்வே லப்தே யதஸாத்யமிதி பதஂ தத்யாப்யயாபநார்தஂ க்ரியமாணபேஷஜதயா ஸாத்யத்வஶங்காநிராஸார்தம்| ஶேஷத்வாதாயுஷ இதி வசநமாயுஃஶேஷே வித்யமாந ஏவ யாப்யவ்யாதிப்ராதுர்பாவோ பவதீதி தர்ஶநார்தம்| பத்யஸேவயா பேஷஜஸேவயா, லப்தமல்பஂ ஸுகஂ யஸ்மிந் தல்லப்தால்பஸுகம்| ப்ரவர்தநஂ ப்ரவர்தஃ, அல்பேந ஹேதுநாऽऽஶு ஶீக்ரஂ ப்ரவர்தநஂ யஸ்ய ததாஶுப்ரவர்தகஂ; ஸ்வார்தே அண்| கம்பீரஂ மேதஃப்ரபதிதாதுகதம்| நித்யாநுஶாயீ நித்யாநுபந்தஃ| வித்யாத்த்விதோஷஜமித்யந்தேந யாப்யலக்ஷணம்||௧௭-௧௮||-
Adhikarana 11 (19-20) · Śloka 20
...தத்வத் ப்ரத்யாக்யேயஂ த்ரிதோஷஜம்| க்ரியாபதமதிக்ராந்தஂ ஸர்வமார்காநுஸாரிணம்||௧௯|| ஔத்ஸுக்யாரதிஸம்மோஹகரமிந்த்ரியநாஶநம்| துர்பலஸ்ய ஸுஸஂவத்தஂ வ்யாதிஂ ஸாரிஷ்டமேவ ச||௨௦||
...तद्वत् प्रत्याख्येयं त्रिदोषजम्| क्रियापथमतिक्रान्तं सर्वमार्गानुसारिणम्||१९|| औत्सुक्यारतिसम्मोहकरमिन्द्रियनाशनम्| दुर्बलस्य सुसंवृद्धं व्याधिं सारिष्टमेव च||२०||
🔊 Audio coming soon
தத்வதித்யாதி து ப்ரத்யாக்யேயலக்ஷணம்| தத்வதித்யநேந கம்பீராதியாப்யலக்ஷணயுக்தஂ ஸத்த்ரிதோஷஜஂ ப்ரத்யாக்யேயமித்யர்தஃ| ஔத்ஸுக்யஂ ஹர்ஷோத்ரேகஃ, அரதிரநவஸ்தாநலக்ஷணா, ஸம்மோஹோ மநஸோ மோஹஃ||௧௯-௨௦||
Adhikarana 12 (21-22) · Śloka 22
பிஷஜா ப்ராக் பரீக்ஷ்யைவஂ விகாராணாஂ ஸ்வலக்ஷணம்| பஶ்சாத்கர்மஸமாரம்பஃ கார்யஃ ஸாத்யேஷு தீமதா||௨௧|| ஸாத்யாஸாத்யவிபாகஜ்ஞோ யஃ ஸம்யக்ப்ரதிபத்திமாந்| ந ஸ மைத்ரேயதுல்யாநாஂ மித்யாபுத்திஂ ப்ரகல்பயேத்||௨௨||
भिषजा प्राक् परीक्ष्यैवं विकाराणां स्वलक्षणम्| पश्चात्कर्मसमारम्भः कार्यः साध्येषु धीमता||२१|| साध्यासाध्यविभागज्ञो यः सम्यक्प्रतिपत्तिमान्| न स मैत्रेयतुल्यानां मिथ्याबुद्धिं प्रकल्पयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
ந ஸ மைத்ரேயதுல்யாநாஂ மித்யாபுத்திஂ ப்ரகல்பயேதிதி ஏவங்குணோ வைத்யஃ ப்ரதிநியமேந யஂ வ்யாதிமுபக்ரமேத்தஂ ஸாதயத்யேவ பரஂ, ததோ பேஷஜஸ்ய வ்யாதிப்ரஶமநஂ ப்ரதி கரணத்வாவதாரணே ஸதி பேஷஜமபேஷஜேந ஸமாநமிதி மைத்ரேயஸதஶாநாஂ கர்மவாதிநாஂ மித்யாபுத்தேரநுத்பாத இதி பாவஃ||௨௧-௨௨||
Adhikarana 13 (23-24) · Śloka 24
தத்ர ஶ்லோகௌ- இஹௌஷதஂ பாதகுணாஃ ப்ரபவோ பேஷஜாஶ்ரயஃ| ஆத்ரேயமைத்ரேயமதீ மதித்வைவித்யநிஶ்சயஃ||௨௩|| சதுர்விதவிகல்பாஶ்ச வ்யாதயஃ ஸ்வஸ்வலக்ஷணாஃ| உக்தா மஹாசதுஷ்பாதே யேஷ்வாயத்தஂ பிஷக்ஜிதம்||௨௪||
तत्र श्लोकौ- इहौषधं पादगुणाः प्रभवो भेषजाश्रयः| आत्रेयमैत्रेयमती मतिद्वैविध्यनिश्चयः||२३|| चतुर्विधविकल्पाश्च व्याधयः स्वस्वलक्षणाः| उक्ता महाचतुष्पादे येष्वायत्तं भिषग्जितम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்ரஹே இஹேதி இஹாத்யாயே| ஔஷதமிதி சதுஷ்பாதம்| பாதகுணா இதி யதுக்தஂ பூர்வாத்யாயே ஷோடஶகுணமிதி| ப்ரபாவோ பேஷஜாஶ்ரய இதி தத்பேஷஜஂ யுக்தியுக்தமலமாரோக்யாயேதி||௨௩-௨௪||
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஶ்லோகஸ்தாநே மஹாசதுஷ்பாதோ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने महाचतुष्पादो नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ததீயே நிர்தேஶசதுஷ்கே மஹாசதுஷ்பாதோ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||