Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ விவிதாஶிதபீதீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||
अथातो विविधाशितपीतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
பூர்வாத்யாயே ‘அந்நஂ ப்ராணாஃ’ (ஸூ. ௨௭) இத்யுக்தஂ, தத்யேந ப்ரகாரேணாந்நஂ ப்ராணஹேதுர்பவதி ததபிதாநார்தஂ விவிதாஶிதபீதீயோऽபிதீயதே| இயமப்யர்தபரா ஸஞ்ஜ்ஞா||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
விவிதமஶிதஂ பீதஂ லீடஂ காதிதஂ ஜந்தோர்ஹிதமந்தரக்நிஸந்துக்ஷிதபலேந யதாஸ்வேநோஷ்மணா ஸம்யக்விபச்யமாநஂ காலவதநவஸ்திதஸர்வதாதுபாகமநுபஹதஸர்வதாதூஷ்மமாருதஸ்ரோதஃ கேவலஂ ஶரீரமுபசயபலவர்ணஸுகாயுஷா யோஜயதி ஶரீரதாதூநூர்ஜயதி ச| தாதவோ ஹி தாத்வாஹாராஃ ப்ரகதிமநுவர்தந்தே||௩||
विविधमशितं पीतं लीढं खादितं जन्तोर्हितमन्तरग्निसन्धुक्षितबलेन यथास्वेनोष्मणा सम्यग्विपच्यमानं कालवदनवस्थितसर्वधातुपाकमनुपहतसर्वधातूष्ममारुतस्रोतः केवलं शरीरमुपचयबलवर्णसुखायुषा योजयति शरीरधातूनूर्जयति च| धातवो हि धात्वाहाराः प्रकृतिमनुवर्तन्ते||३||
🔊 Audio coming soon
விவிதமித்யாதி| விவிதமிதி அநேநாஶிதாதீநாமவாந்தரபேதஂ தர்ஶயதி; அஶிதாதிஷு யோ யஃ ப்ராய உபயுஜ்யதே ஸ பூர்வமுக்தஃ| ஜந்தோர்ஹிதமிதி வசநமஹிதஸ்யாஶிதாதேர்பலவர்ணாதிகர்தத்வாபாவாத்| அந்தரக்நிநா ஜாடரேண வஹ்நிநா ஸந்துக்ஷிதஂ பலஂ யஸ்ய தேநாந்தரக்நிஸந்துக்ஷிதபலேந| யதாஸ்வேநோஷ்மணேதி பதிவ்யாதிரூபாஶிதாதேர்யஸ்ய ய ஊஷ்மா பார்திவாக்ந்யாதிரூபஸ்தேந; வசநஂ ஹி- “பௌமாப்யாக்நேயவாயவ்யாஃ பஞ்சோஷ்மாணஃ ஸநாபஸாஃ| பஞ்சாஹாரகுணாந் ஸ்வாந் ஸ்வாந் பார்திவாதீந் பசந்தி ஹி” (சி. ௧௫) இதி| ஸம்யக்விபச்யமாநமிதி அஶிதாதி| கிஂவா யதாஸ்வேநோஷ்மணேதி யஸ்ய ருதிராதேர்ய ஊஷ்மா தாத்வக்நிரூபஸ்தேந ஸம்யக்விபச்யமாநமஶிதாதி ரஸதாமாபந்நஂ யதா ரக்தாதிதாதூந் ப்ரதிபத்யதே ததா ரக்தாத்யூஷ்மணைவ பச்யதே; ஏவஂ விபச்யமாநமஶிதாதி ஶரீரமுபசயாதிநா யோஜயத்யூர்ஜயதி வர்தயதீதி யோஜநா| கிஂவிஶிஷ்டஂ ஶரீரமித்யாஹ- காலவதித்யாதி|- யதா காலோ நித்யகத்வேநாநவஸ்திதஃ, ததாऽநவஸ்திதஃ அவிஶ்ராந்தஃ ஸர்வதாதூநாஂ பாகோ யஸ்மிந் ஶரீரே தத்ததா; ஏதேந ஸர்வதா ஸ்வாக்நிபாகக்ஷீயமாணதாதோஃ ஶரீரஸ்யாஶிதாதிநோபசயாதியோஜநமுபபந்நமிதி தர்ஶயதி, யதி ஹி பாகக்ஷீயமாணஂ ஶரீரஂ ந ஸ்யாத்ததா ஸ்வதஃ ஸித்தே உபசயாதௌ கிமஶிதாதி குர்யாதிதி பாவஃ| கிஂவா காலவதித்யஶிதாதிவிஶேஷணஂ; தேந யதோக்தகாலகதமஶிதாதீத்யர்தஃ , அகாலபோஜநஸ்யோபசயாத்யகாரகத்வாத்| ததா, அநவஸ்திதஸர்வதாதுபாகமித்யேததபி அஶிதாதிவிஶேஷணஂ, தேந அநவஸ்திதஃ ஸர்வதாதுஷு பாகோ யஸ்யாஶிதாதேஸ்தத்ததா; ஏதேந க்வசிதபி தாதௌ ஸ்தகிதஸ்யாஶிதாதே ரஸரூபஸ்ய பாகவிகமநாந்நோபசயாதிர்பவதீதி தர்ஶயதி| ஏதச்ச வ்யாக்யாநஂ நாதிஸுந்தரம், அஸ்யார்தஸ்ய அநுபஹதேத்யாதிஶரீரவிஶேஷணேநைவ லப்தத்வாத் புநஃ ஶரீரவிஶேஷணமநுபபந்நம்| அநுபஹதேத்யாதி அநுபஹதாநி ஸர்வதாதூநாமூஷ்மமாருதஸ்ரோதாஂஸி யஸ்ய தத்ததா;, யதா ஹி ஏகோऽபி தாதுபாசகோऽக்நிருபஹதஃ மாருதோ வா தாதுபோஷகரஸவாஹீ வ்யாநரூபஃ க்வசிதுபஹதோ பவதி, ததா ஸ்ரோதோ வா தாதுபோஷகரஸவஹமுபஹதஂ ஸ்யாத், ததா அஶிதாதிகஂ தாதூநாமவர்தகத்வாந்நோபசயாதிகாரகமிதி பாவஃ| கேவலமிதி கத்ஸ்நஂ ஶரீரஂ; கிஂவா கேவலமிதி அதர்மரஹிதம், அதர்மயுக்தே ஹி ஶரீரே விபலமஶிதாதி பவதீதி| நநு ஶரீரதாதூநாஂ ப்ரகதிஸ்திதாநாஂ ஸ்வத ஏவோபசயாத்யஸ்தி, தத் கிமஶிதாதிநா க்ரியத இத்யாஹ- தாதவோ ஹீத்யாதி| தாதுராஹாரோ யேஷாஂ தே தாத்வாஹாராஃ; தாதவோ ரஸாதயோ நித்யஂ க்ஷீயமாணா அஶிதாதிஜநிததாத்வாஹாரா ஏவ ஸந்தஃ பரஂ ஸ்வாஸ்த்யமநுவர்தந்தே, நாந்யதேத்யர்தஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
தத்ராஹாரப்ரஸாதாக்யோ ரஸஃ கிட்டஂ ச மலாக்யமபிநிர்வர்ததே| கிட்டாத் ஸ்வேதமூத்ரபுரீஷவாதபித்தஶ்லேஷ்மாணஃ கர்ணாக்ஷிநாஸிகாஸ்யலோமகூபப்ரஜநநமலாஃ கேஶஶ்மஶ்ருலோமநகாதயஶ்சாவயவாஃ புஷ்யந்தி| புஷ்யந்தி த்வாஹாரரஸாத்ரஸருதிரமாஂஸமேதோஸ்திமஜ்ஜஶுக்ரௌஜாஂஸி பஞ்சேந்த்ரியத்ரவ்யாணி தாதுப்ரஸாதஸஞ்ஜ்ஞகாநி ஶரீரஸந்திபந்தபிச்சாதயஶ்சாவயவாஃ| தே ஸர்வ ஏவ தாதவோ மலாக்யாஃ ப்ரஸாதாக்யாஶ்ச ரஸமலாப்யாஂ புஷ்யந்தஃ ஸ்வஂ மாநமநுவர்தந்தே யதாவயஃஶரீரம்| ஏவஂ ரஸமலௌ ஸ்வப்ரமாணாவஸ்திதாவாஶ்ரயஸ்ய ஸமதாதோர்தாதுஸாம்யமநுவர்தயதஃ| நிமித்ததஸ்து க்ஷீணவத்தாநாஂ ப்ரஸாதாக்யாநாஂ தாதூநாஂ வத்திக்ஷயாப்யாமாஹாரமூலாப்யாஂ ரஸஃ ஸாம்யமுத்பாதயத்யாரோக்யாய, கிட்டஂ ச மலாநாமேவமேவ| ஸ்வமாநாதிரிக்தாஃ புநருத்ஸர்கிணஃ ஶீதோஷ்ணபர்யாயகுணைஶ்சோபசர்யமாணா மலாஃ ஶரீர தாதுஸாம்யகராஃ ஸமுபலப்யந்தே||௪||
तत्राहारप्रसादाख्यो रसः किट्टं च मलाख्यमभिनिर्वर्तते| किट्टात् स्वेदमूत्रपुरीषवातपित्तश्लेष्माणः कर्णाक्षिनासिकास्यलोमकूपप्रजननमलाः केशश्मश्रुलोमनखादयश्चावयवाः पुष्यन्ति| पुष्यन्ति त्वाहाररसाद्रसरुधिरमांसमेदोस्थिमज्जशुक्रौजांसि पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि धातुप्रसादसञ्ज्ञकानि शरीरसन्धिबन्धपिच्छादयश्चावयवाः| ते सर्व एव धातवो मलाख्याः प्रसादाख्याश्च रसमलाभ्यां पुष्यन्तः स्वं मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम्| एवं रसमलौ स्वप्रमाणावस्थितावाश्रयस्य समधातोर्धातुसाम्यमनुवर्तयतः| निमित्ततस्तु क्षीणवृद्धानां प्रसादाख्यानां धातूनां वृद्धिक्षयाभ्यामाहारमूलाभ्यां रसः साम्यमुत्पादयत्यारोग्याय, किट्टं च मलानामेवमेव| स्वमानातिरिक्ताः पुनरुत्सर्गिणः शीतोष्णपर्यायगुणैश्चोपचर्यमाणा मलाः शरीर धातुसाम्यकराः समुपलभ्यन्ते||४||
🔊 Audio coming soon
யோऽஸௌ தாதூநாமாஹாரஸ்தமாஹ- தத்ரேத்யாதி| தத்ரேதி அஶிதாதௌ| ரஸஃ கிட்டஂ சாபிநிவர்தத இத்யந்வயஃ| ஆஹாரப்ரஸாத இத்யாக்யா யஸ்ய ஸ ததா; ப்ரஸாதஃ ஸாரஃ| கிட்டம் அஸாரபாகஃ| கிட்டாதிதி கிட்டாஂஶாத் ; தேந அந்நாத்யஃ கிட்டாஂஶஸ்ததோ மூத்ரபுரீஷே பவதோ வாயுஶ்ச, ரஸாத் பச்யமாநாந்மலஃ கபஃ, ஏவமாதி க்ரஹண்யத்யாயே வக்ஷ்யமாணமநுஸர்தவ்யஂ; வக்ஷ்யதி ஹி- “கிட்டமந்நஸ்ய விண்மூத்ரஂ ரஸஸ்ய து கபோऽஸஜஃ| பித்தஂ மாஂஸஸ்ய கமலோ மலஃ ஸ்வேதஸ்து மேதஸஃ|| ஸ்யாத் கிட்டஂ கேஶலோமாஸ்த்நோ மஜ்ஜ்ஞஃ ஸ்நேஹோऽக்ஷிவிட் த்வசாம்” (சி. ௧௫) இதி| ஆதிக்ரஹணாதக்ஷிஸ்நேஹாதி க்ராஹ்யம்| யத்யபி ச வாதோऽநஶநாதப்யுபலப்யதே, ததாऽபி ரூக்ஷகிட்டாதிபோஜநமலாஂஶாதப்யுத்பத்யத ஏவேதி கிட்டாத்வாதோத்பத்திர்யுக்தைவ; ந சாயஂ நியமோ யந்மலாதேவோத்பத்யத இதி, வ்யாயாமாதவகாஹாதேரபி ச வாதாதிஸத்பாவாத்| ப்ரஜநநஂ லிங்கம்| ரஸபோஷ்யமாஹ- புஷ்யந்தி த்வித்யாதி| பஞ்சேந்த்ரியத்ரவ்யாணீதி பதிவ்யாதீநி க்ராணாதீந்த்ரியகாரணாநி| தாதுப்ரஸாதஸஞ்ஜ்ஞகாநீதி அத்யர்தஶுத்தேநைவ தாதுப்ரஸாதேநேந்த்ரியாண்யாரப்யந்த இதி தர்ஶயதி| ஶரீரஂ பத்நாதீதி ஶரீரபந்தஃ ஸ்நாயுஸிராதிஃ| ஆதிக்ரஹணாதார்தவஸ்தந்யாதிக்ரஹணம்| அத்ராஹாரரஸாத் ரக்தாதிபோஷணே கேசித்ப்ருவதே- யத்- ரஸோ ரக்தரூபதயா பரிணமதி, ரக்தஂ ச மாஂஸரூபதயா, ஏவஂ மாஂஸாதயோऽப்யுத்தரோத்தரதாதுரூபதயா பரிணமந்தி| அத்ராபி ச பக்ஷே கேசித்ப்ருவதே- க்ஷீராத்யதா ஸர்வாத்மநா ததி பவதி, ததா கத்ஸ்நோ ரஸோ ரக்தஂ பவதி; ஏவஂ ரக்தாதயோऽபி மாஂஸாதிரூபா பவந்தி| அந்யே த்வாஹுஃ- கேதாரீகுல்யாந்யாயேந ரஸஸ்ய தாதுபோஷணஂ; தத்ராந்நாதுத்பந்நோ ரஸோ தாதுரூபஂ ரஸமதிகம்ய கியதாऽப்யஂஶேந தஂ ரஸஂ வர்தயதி; அபரஶ்ச ரஸராஶிஸ்தத்ர கதஃ ஸந் ஶோணிதகந்தவர்ணயுக்தத்வாச்சோணிதமிவ பூத்வா கியதாऽபி ஶோணிதஸமாநேநாஂஶேந தாதுரூபஂ ஶோணிதஂ புஷ்ணாதி, ஶேஷஶ்ச பாகோ மாஂஸஂ யாதி, தத்ராபி ஶோணிதவத்வ்யவஸ்தா; ததா மேதஃப்ரபதிஷ்வபீதி| அத ஏவ ச முக்யார்தோऽயஂ க்ரந்தோ பவதி; யதா- “ரஸாத்ரக்தஂ ததோ மாஂஸஂ மாஂஸாந்மேதஸ்ததோऽஸ்தி ச| அஸ்த்நோ மஜ்ஜா ததஃ ஶுக்ரஂ ஶுக்ராத்கர்பஃ ப்ரஸாதஜஃ ” (சி. ௧௫) இதி; ததா ஹாரீதேऽப்யுக்தஂ- “ரஸஃ ஸப்தாஹாதர்வாக் பரிவர்தமாநஃ ஶ்வேதகபோதஹரிதஹாரித்ரபத்மகிஂஶுகாலக்தகரஸப்ரக்யஶ்சாயஂ யதாக்ரமஂ திவஸபரிவர்தாத்வர்ணபரிவர்தமாபத்யமாநஃ பித்தோஷ்மோபராகாச்சோணிதத்வமாபத்யதே” இதி; ததா ஸுஶ்ருதேऽப்யுக்தஂ- “ஸ கல்வாப்யோ ரஸ ஏகைகஸ்மிந் தாதௌ த்ரீணி த்ரீணி கலாஸஹஸ்ராணி பஞ்சதஶ ச கலா அவதிஷ்டதே, ஏவஂ மாஸேந ரஸஃ ஶுக்ரீபவதி” (ஸு. ஸூ. ௧௪) இதி| அந்யே த்வாஹுஃ- கலேகபோதந்யாயேநாயமந்நரஸஃ பதக்பதக்தாதுமார்கே கதஃ ஸந் ரஸாதீந் போஷயதி, ந த்வஸ்ய தாதுபோஷகோ ரஸபாகோ தாத்வந்தரேண ஸமஂ ஸம்பந்தமப்யநுபவதி, ரஸாதிபோஷகாணி ஸ்ரோதாஂஸ்யுத்தரோத்தரஂ ஸூக்ஷ்மமுகாநி தீர்காணி ச, தேநைவ ரஸபோஷகரஸபாகோ ரஸமார்கசாரித்வாத்ரஸஂ போஷயதி, ஏவஂ ரஸபோஷணகாலாதுத்தரகாலஂ (ரக்தபோஷகமார்கசாரித்வாத் ) ரக்தபோஷகோ ரஸபாகோ ரக்தஂ போஷயதி, ததா ஶோணிதபோஷணகாலாதுத்தரகாலஂ மாஂஸபோஷகோ ரஸபாகோ மாஂஸஂ போஷயதி, விதூரஸூக்ஷ்மமார்கசாரித்வாத்; ஏவஂ மேதஃப்ரபதிபோஷணேऽபி ஜ்ஞேயம்| தேந, “ரஸாத்ரக்தஂ ததோ மாஂஸஂ” இத்யாதேரயமர்தஃ- யத்- ரஸபுஷ்டிகாலாதுத்தரகாலஂ ரக்தஂ ஜாயதே, ததா ரக்தபுஷ்டிகாலாதுத்தரகாலஂ மாஂஸஂ ப்ரஜாயதே இத்யாதி| ஏவஂ ஸுஶ்ருதஹாரீதவசநே அபி வ்யாக்யேயே| யச்ச “ரக்தஂ விபத்தமார்கத்வாந்மாஂஸாதீந்ந ப்ரபத்யதே” (சி.அ.௮) இதி ராஜயக்ஷ்மணி வக்ஷ்யதி, தத்ததயசாரிஶோணிதாபிப்ராயேண, ந து போஷகஶோணிதாபிப்ராயேண | கிஞ்ச, பரிணாமபக்ஷே வஷ்யப்ரயோகஸ்ய ரக்தாதிரூபதாபத்திக்ரமேணாதிசிரேண ஶுக்ரஂ பவதீதி, க்ஷீராதயஶ்ச ஸத்ய ஏவ வஷ்யா தஶ்யந்தே; கலேகபோதபக்ஷே து வஷ்யோத்பந்நோ ரஸஃ ப்ரபாவாச்சீக்ரமேவ ஶுக்ரேண ஸம்பத்தஃ ஸந் தத்புஷ்டிஂ கரோதீதி யுக்தஂ; ததா ரஸதுஷ்டௌ ஸத்யாஂ பரிணாமபக்ஷே தஜ்ஜந்மநாஂ ஶோணிதாதீநாஂ ஸர்வேஷாமேவ துஷ்டிஃ ஸ்யாத், துஷ்டகாரணஜாதத்வாத்| கலேகபோதபக்ஷே து யத்தாதுபோஷகோ ரஸபாகோ துஷ்டஃ ஸ ஏவ துஷ்யதி ந ஸர்வே, ததிதரேஷாமதுஷ்டகாரணத்வாத்; ததா மேதோவத்தௌ ஸத்யாஂ பூரிகாரணத்வேநாஸ்த்நாऽபி பூயஸா பவிதவ்யஂ, தஶ்யதே ச பூரிமேதஸ இதரதாதுபரிக்ஷயஃ; வசநஂ ச- “மேதஸ்விநோ மேத ஏவோபசீயதே, ந ததேதரே தாதவஃ” (ஸூ.அ.௨௧) இதி; ஏவமாதி பரிணாமவாதே தூஷணம்| ஏஷு ச பக்ஷேஷு ஸர்வாத்மபரிணாமவாதோ விருத்த ஏவ, யேந ஸர்வாத்மபரிணாமே த்ரிசதுரோபவாஸேநைவ நீரஸத்வாச்சரீரஸ்ய மரணஂ ஸ்யாத், மாஸோபவாஸே ச கேவலஂ ஶுக்ரமயஂ ஶரீரஂ ஸ்யாத்| கேதாரீகுல்யாந்யாயஸ்து துல்யபல ஏவ கலேகபோதந்யாயேந; யதோ யதுக்தஂ வஷ்யப்ரபாவஂ ப்ரதி தத் கேதாரீகுல்யாபக்ஷேऽபி ப்ரபாவாதேவ ஶீக்ரஂ ரக்தாதிதாதூநபிகம்ய ஶுக்ரஂ ஜநயிஷ்யதி வஷ்யஂ, யதா கலேகபோதபக்ஷேऽபி ப்ரபவாதிதி| யத்து ரஸதுஷ்டௌ ஶோணிததூஷணஂ; தந்ந பவதி, தாதுபூதஶோணிதாஂஶபோஷகஸ்ய ரஸபாகஸ்யாதுஷ்டத்வாத்; இதி ஸமாநஂ பூர்வேண| அத்ராபி ஹி பக்ஷே ந ஸர்வோ ரஸோ தாதுரூபஶோணிததாமாபத்யதே, கிஂ தர்ஹி கஶ்சிதேவ ஶோணிதஸமாநோ பாகஃ; ஶேஷஸ்து ஶோணிதஸ்தாநகதத்வேந கிஞ்சிச்சோணிதஸமாநவர்ணாதித்வாச்ச ஶோணிதமுச்யதே; அநேந ந்யாயேந மேதோவத்தௌ ஸத்யாமஸ்திவத்திரபி நிரஸ்தா, யதோ ந மேதஸா அஸ்தி போஷ்யதே, அபி தர்ஹி மேதஃஸ்தாநகதேநைவ ரஸேந மேதோநுகாரிணா| ஏவமநயோஃ பக்ஷயோர்மஹாஜநாததத்வேந துல்யந்யாயத்வேந ச நைகமபி நிஶ்சிதஂ ப்ரூமஃ, புத்திவிபவாந்ந பக்ஷபலாபலம், அத்ர ந கஶ்சித் கார்யவிரோத இத்யுபரம்யதே| நந்வாஹாரரஸாத்ரஸாதயஃ புஷ்யந்தீதி வததா தாதுரஸாதாஹாரரஸோத்பாதஃ பதக் ஸ்வீக்ரியதே, ததஶ்ச தஸ்ய கிஂ ஸ்தாநஂ கிஂவா ப்ரமாணமிதி கிமிதி நோக்தம்? உச்யதே- ந தஸ்யாஹாரோத்கர்ஷாபகர்ஷாவேவஂவிதௌ, உத்கர்ஷாபகர்ஷஸ்ய நிஶ்சிதப்ரமாணத்வாபாவாத்; ஸ்தாநஂ து தமந்ய ஏவ| போஷகாஹாரரஸஸ்ய தஸ்ய ச பதக்ரஸாதிதாதுப்யஃ ப்ரதேஶாந்தரக்ரஹணஂ ந க்ரியதே, ரஸாதிகாரணரூபதயா ரஸாதிக்ரஹணேநைவ க்ரஹணாத்| அத்ர யத்யப்யோஜஃ ஸப்ததாதுஸாரரூபஂ, தேந தாதுக்ரஹணேநைவ லப்யதே, ததாऽபி ப்ராணதாரணகர்தத்வேந பதக் படிதஂ; யே து ஶுக்ரஜந்யமோஜ இச்சந்தி, தேஷாமஷ்டமோ தாதுரோஜஃ ஸ்யாதிதி பக்ஷே சாதிதேஶஂ கத்வா வக்ஷ்யதி- “ரஸாதீநாஂ ஶுக்ராந்தாநாஂ யத் பரஂ தேஜஃ, தத் கல்வோஜஃ” (ஸு.ஸூ.அ.௧௫) இதி| உபபாதிதபோஷணாநாஂ தாதுமலாநாஂ ப்ரகத்யநுவிதாநமுபஸஂஹரதி- தே ஸர்வ இத்யாதி| மலாக்யா அபி ஸ்வேதமூத்ராதயஃ ஸ்வமாநாவஸ்திதா தேஹதாரணாத்தாதவோ பவந்தீத்யுக்தஂ- தாதவோ மலாக்யா இதி| யதாவயஃஶரீரமிதி யஸ்மிந் வயஸி பால்யாதௌ யாதஶஂ மாநஂ தாதூநாஂ தாதஶஂ புஷ்யந்தஃ, ததா யஸ்மிஞ் ஶரீரே ப்ரகத்யா தீர்கே ஹ்ரஸ்வே கஶே வா ஸ்தூலே வா யாதஶஂ மாநஂ தாதூநாஂ தாதஶஂ புஷ்யந்த இதி யோஜநா| ஏவமித்யாதௌ ஸ்வப்ரமாணாவஸ்திதாவிதி அநதிரிக்தாவந்யூநௌ ச| ஆஶ்ரயஸ்யேதி ஶரீரஸ்ய; யதாவத்பக்வௌ ஸர்வாஶ்ரயஂ பஶ்சாத்தமநீபிஃ ப்ரபத்யேதே, ஸர்வஶரீரமித்யர்தஃ| ஸமதாதோரிதி ஸமரஸாதேஃ ஸமஸ்வேதமூத்ராதேஶ்ச| நிமித்தத இத்யாதி| நிமித்தத இத்யநேநாநிமித்தே அரிஷ்டரூபே க்ஷயவத்தீ நிராகரோதி| வத்திக்ஷயாப்யாமாஹாரமூலாப்யாமிதி யதாஸங்க்யஂ வத்தக்ஷீணாஹாரகதாப்யாம், ஏதேநாஹாரவிஶேஷகதவத்திக்ஷயோ ரஸஃ ஸாம்யஂ கரோதீத்யர்தஃ | தாதுஸாம்யஸ்யாரோக்யத்வே ஸித்தேऽபி யதாரோக்யாயேதி ப்ரூதே தேந ப்ராகததாதூநாஂ க்ஷயேண வாऽதிவத்த்யா வா ஸாம்யஂ நிராகரோதி, அஸ்ய ஸாம்யஸ்ய ரோககர்தத்வாதேவ| கிட்டஂ ச மலாநாமேவமேவேதி யதா ரஸஸ்ததா கிட்டமப்யாரோக்யாய மலாநாஂ ஸாம்யஂ ப்ரதிபாதிதரஸக்ரமேண கரோதி| வத்தமலாநாஂ சிகித்ஸாந்தரமாஹ- ஸ்வமாநேத்யாதி| உத்ஸர்கோ பஹிர்நிஃஸரணஂ ஸஂஶோதநரூபமேஷாஂ ஶாஸ்த்ரோக்தமஸ்தி, உத்ஸர்கஂ வா வஹந்தீத்யுத்ஸர்கிணஃ | வத்தாநாஂ மலாநாஂ சிகித்ஸாந்தரமாஹ- ஶீதோஷ்ணேத்யாதி| பர்யயஃ விபர்யயஃ; தேந ஶீதோஷ்ணவிபரீதகுணைரித்யர்தஃ; தேந, ஶீதஸமுத்தே மலே உஷ்ணஂ ததோஷ்ணஸமுத்தே ஶீதமுபசாரோ பவதி| ஆதிஶப்தஶ்சாத்ர லுப்தநிர்திஷ்டஃ; தேந ஸ்நிக்தரூக்ஷாதீநாமபி விபரீதகுணாநாஂ க்ரஹணம்| கிஂவா பர்யயகுணா த்வந்த்வகுணாஃ ஸ்நிக்தரூக்ஷமதுதீக்ஷ்ணாதயஃ, தைஶ்ச யதாயோக்யதயோபசர்யமாணா இதி ஜ்ஞேயம்| ஏதேந, வத்தமலாநாஂ த்ரிவிதோऽப்யுபக்ரமோ நிதாநவர்ஜநஶோதநஶமநரூப உக்தோ பவதி; தத்ர நிதாநவர்ஜநஂ வத்தமலே மலவத்திஹேத்வாஹாரபரித்யாகாதல்பமலாஹாரோபயோகாத்வா போத்தவ்யஂ, ஸஂஶோதநஂ ச உத்ஸர்கிண இத்யநேநோக்தஂ, ஶமநஂ ச ஶீதோஷ்ணேத்யாதிக்ரந்தேநோக்தம்||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
தேஷாஂ து மலப்ரஸாதாக்யாநாஂ தாதூநாஂ ஸ்ரோதாஂஸ்யயநமுகாநி| தாநி யதாவிபாகேந யதாஸ்வஂ தாதூநாபூரயந்தி| ஏவமிதஂ ஶரீரமஶிதபீதலீடகாதிதப்ரபவம்| அஶிதபீதலீடகாதிதப்ரபவாஶ்சாஸ்மிஞ் ஶரீரே வ்யாதயோ பவந்தி| ஹிதாஹிதோபயோகவிஶேஷாஸ்த்வத்ர ஶுபாஶுபவிஶேஷகரா பவந்தீதி||௫||
तेषां तु मलप्रसादाख्यानां धातूनां स्रोतांस्ययनमुखानि| तानि यथाविभागेन यथास्वं धातूनापूरयन्ति| एवमिदं शरीरमशितपीतलीढखादितप्रभवम्| अशितपीतलीढखादितप्रभवाश्चास्मिञ् शरीरे व्याधयो भवन्ति| हिताहितोपयोगविशेषास्त्वत्र शुभाशुभविशेषकरा भवन्तीति||५||
🔊 Audio coming soon
அயநாநி ச தாநி முகாநி சேத்யயநமுகாநி, அத்ர ஆயாந்த்யநேநேத்யயநாநி மார்காணி, முகாநி து யைஃ ப்ரவிஶந்தி; ஏதேந மலாநாஂ தாதூநாஂ ச யதேவாயநஂ ததேவ ப்ரவேஶமுகமிதி நாந்யேந ப்ரவேஶோ நாந்யேந ச கமநமித்யுக்தஂ பவதி| ரஸாதீநாஂ யதாஸ்வநாம ஸ்ரோதோமுகஂ சாயநஂ ச| கிஂவா, அயநஸ்ய கமநஸ்ய முகாநி மார்காணி; தேந, அயநமுகாநி கதிமார்காணீத்யர்தஃ| தாநி ச ஸ்ரோதாஂஸி மலப்ரஸாதபூரிதாநி தாதூந் யதாஸ்வமிதி யத்யஸ்ய போஷ்யஂ தச்ச தத் பூரயதி| யதாவிபாகேநேதி யஸ்ய தாதோர்யோ விபாகஃ ப்ரமாணஂ தேநைவ ப்ரமாணேந பூரயதி, தாதக்ப்ரமாணாந்யேவ புஷ்யந்தி, நாதிகந்யூநாநீத்யர்தஃ| ஏதச்ச ப்ரகதிஸ்தாநாஂ கர்ம, விகதாநாஂ து ந்யூநாதிரிக்ததாதுகரணமஸ்த்யேவேதி போத்தவ்யம்| உக்தஂ சாந்யத்ர- “ஸ்ரோதஸா ச யதாஸ்வேந தாதுஃ புஷ்யதி தாதுநா” (சி. ௮) இதி| உபஸஂஹரதி- ஏவமித்யாதி| கதமஶிதாதேர்விருத்தயோஃ ஶரீரததுபகாதகரோகயோருத்பாத இத்யாஹ- ஹிதாஹிதேத்யாதி| ஹிதரூபோऽஶிதாதிவிஶேஷஃ ஶுபரூபவிஶேஷகாரகஃ, அஹிதரூபஸ்த்வஶிதாதிவிஶேஷோऽஶுபரூபவிஶேஷகரோ பவதி; தேந நைகரூபாத் காரணாத்விருத்தகார்யோதய இதி பாவஃ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ஏவஂவாதிநஂ பகவந்தமாத்ரேயமக்நிவேஶ உவாச- தஶ்யந்தே ஹி பகவந்! ஹிதஸமாக்யாதமப்யாஹாரமுபயுஞ்ஜாநா வ்யாதிமந்தஶ்சாகதாஶ்ச, ததைவாஹிதஸமாக்யாதம்; ஏவஂ துஷ்டே கதஂ ஹிதாஹிதோபயோகவிஶேஷாத்மகஂ ஶுபாஶுபவிஶேஷமுபலபாமஹ இதி||௬||
एवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच- दृश्यन्ते हि भगवन्! हितसमाख्यातमप्याहारमुपयुञ्जाना व्याधिमन्तश्चागदाश्च, तथैवाहितसमाख्यातम्; एवं दुष्टे कथं हिताहितोपयोगविशेषात्मकं शुभाशुभविशेषमुपलभामह इति||६||
🔊 Audio coming soon
தஶ்யந்தே ஹி பகவந்நித்யாதௌ ததைவாஹிதஸமாக்யாதமுபயுஞ்ஜாநா வ்யாதிமந்தஶ்சாகதாஶ்சேதி ஸம்பந்தஃ| விஶேஷாத்மகமிதி விஶேஷோத்பவம்||௬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
தமுவாச பகவாநாத்ரேயஃ- ந ஹிதாஹாரோபயோகிநாமக்நிவேஶ! தந்நிமித்தா வ்யாதயோ ஜாயந்தே, ந ச கேவலஂ ஹிதாஹாரோபயோகாதேவ ஸர்வவ்யாதிபயமதிக்ராந்தஂ பவதி, ஸந்தி ஹ்யதேऽப்யஹிதாஹாரோபயோகாதந்யா ரோகப்ரகதயஃ, தத்யதா- காலவிபர்யயஃ, ப்ரஜ்ஞாபராதஃ, ஶப்தஸ்பர்ஶரூபரஸகந்தாஶ்சாஸாத்ம்யா இதி| தாஶ்ச ரோகப்ரகதயோ ரஸாந் ஸம்யகுபயுஞ்ஜாநமபி புருஷமஶுபேநோபபாதயந்தி; தஸ்மாத்திதாஹாரோபயோகிநோऽபி தஶ்யந்தே வ்யாதிமந்தஃ| அஹிதாஹாரோபயோகிநாஂ புநஃ காரணதோ ந ஸத்யோ தோஷவாந் பவத்யபசாரஃ| ந ஹி ஸர்வாண்யபத்யாநி துல்யதோஷாணி, ந ச ஸர்வே தோஷாஸ்துல்யபலாஃ, ந ச ஸர்வாணி ஶரீராணி வ்யாதிக்ஷமத்வே ஸமர்தாநி பவந்தி| ததேவ ஹ்யபத்யஂ தேஶகாலஸஂயோகவீர்யப்ரமாணாதியோகாத்பூயஸ்தரமபத்யஂ ஸம்பத்யதே| ஸ ஏவ தோஷஃ ஸஂஸஷ்டயோநிர்விருத்தோபக்ரமோ கம்பீராநுகதஶ்சிரஸ்திதஃ ப்ராணாயதநஸமுத்தோ மர்மோபகாதீ கஷ்டதமஃ க்ஷிப்ரகாரிதமஶ்ச ஸம்பத்யதே| ஶரீராணி சாதிஸ்தூலாந்யதிகஶாந்யநிவிஷ்டமாஂஸஶோணிதாஸ்தீநி துர்பலாந்யஸாத்ம்யாஹாரோபசிதாந்யல்பாஹாராண்யல்பஸத்த்வாநி ச பவந்த்யவ்யாதிஸஹாநி, விபரீதாநி புநர்வ்யாதிஸஹாநி| ஏப்யஶ்சைவாபத்யாஹாரதோஷஶரீரவிஶேஷேப்யோ வ்யாதயோ மதவோ தாருணாஃ க்ஷிப்ரஸமுத்தாஶ்சிரகாரிணஶ்ச பவந்தி| த ஏவ வாதபித்தஶ்லேஷ்மாணஃ ஸ்தாநவிஶேஷே ப்ரகுபிதா வ்யாதிவிஶேஷாநபிநிர்வர்தயந்த்யக்நிவேஶ!||௭||
तमुवाच भगवानात्रेयः- न हिताहारोपयोगिनामग्निवेश! तन्निमित्ता व्याधयो जायन्ते, न च केवलं हिताहारोपयोगादेव सर्वव्याधिभयमतिक्रान्तं भवति, सन्ति ह्यृतेऽप्यहिताहारोपयोगादन्या रोगप्रकृतयः, तद्यथा- कालविपर्ययः, प्रज्ञापराधः, शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाश्चासात्म्या इति| ताश्च रोगप्रकृतयो रसान् सम्यगुपयुञ्जानमपि पुरुषमशुभेनोपपादयन्ति; तस्माद्धिताहारोपयोगिनोऽपि दृश्यन्ते व्याधिमन्तः| अहिताहारोपयोगिनां पुनः कारणतो न सद्यो दोषवान् भवत्यपचारः| न हि सर्वाण्यपथ्यानि तुल्यदोषाणि, न च सर्वे दोषास्तुल्यबलाः, न च सर्वाणि शरीराणि व्याधिक्षमत्वे समर्थानि भवन्ति| तदेव ह्यपथ्यं देशकालसंयोगवीर्यप्रमाणातियोगाद्भूयस्तरमपथ्यं सम्पद्यते| स एव दोषः संसृष्टयोनिर्विरुद्धोपक्रमो गम्भीरानुगतश्चिरस्थितः प्राणायतनसमुत्थो मर्मोपघाती कष्टतमः क्षिप्रकारितमश्च सम्पद्यते| शरीराणि चातिस्थूलान्यतिकृशान्यनिविष्टमांसशोणितास्थीनि दुर्बलान्यसात्म्याहारोपचितान्यल्पाहाराण्यल्पसत्त्वानि च भवन्त्यव्याधिसहानि, विपरीतानि पुनर्व्याधिसहानि| एभ्यश्चैवापथ्याहारदोषशरीरविशेषेभ्यो व्याधयो मृदवो दारुणाः क्षिप्रसमुत्थाश्चिरकारिणश्च भवन्ति| त एव वातपित्तश्लेष्माणः स्थानविशेषे प्रकुपिता व्याधिविशेषानभिनिर्वर्तयन्त्यग्निवेश!||७||
🔊 Audio coming soon
தந்நிமித்தா இதி ஹிதாஹாரநிமித்தாஃ| ந கேவலமிதி ந பரம்| ரோகப்ரகதய இதி ரோககாரணாநி| அஹிதாஹாரோபயோகிநாமித்யாதி| காரணத இதி நிமித்தாந்தராத் ப்ரதிபந்தகாத்; தச்ச காரணஂ ‘ததேவ ஹ்யபத்யஂ’ இத்யாதிவக்ஷ்யமாணக்ரந்தவிபரீதஂ போத்தவ்யம்| ஸத்ய இதி தத்காலம்| அநேநாபத்யஸ்ய ரோகஜநநஂ ப்ரதி காலாந்தரவிகாரகர்தத்வஂ ப்ராயோ பவதீதி தர்ஶயதி; அந்யதா ஸத்ய இத்யநர்தகஂ ஸ்யாத், காலாந்தரேऽபி தோஷாகர்தத்வாத்| தோஷவாநிதி வ்யாதிஜநகஃ| அபசார இதி அஹிதாஹாரோபயோகஃ| உக்தே காரணமாஹ- நஹீத்யாதி| துல்யதோஷாணீதி துல்யதோஷகராணி| வ்யாதிக்ஷமத்வஂ வ்யாதிபலவிரோதித்வஂ வ்யாத்யுத்பாதப்ரதிபந்தகத்வமிதி யாவத்| ததேவாபத்யதுல்யதோஷதாதி விவணோதி- ததேவேத்யாதி| அத்ர யத்யபி ப்ரஸ்துதத்வாதபத்யப்ரதிபந்தகாநி காரணாநி வக்தவ்யாநி, ததாऽபி ஸமாநந்யாயதயாऽபத்யஶக்திவர்தகாந்யுச்யந்தே| தத்ர தேஶாதீநாஂ யோகாதிதி அநுகுணதேஶாதியோகாத்; யதா- வ்ரீஹிஃ பித்தகர்தத்வேநாபத்யஃ, ஸ சாநூபதேஶயோகாத்பூயஸ்தரமபத்யோ பவதி, தந்வதேஶே து ஹீநபலோ பவதி; ததா ஶரத்காலஸ்யாநுகுணஸ்ய யோகாத்பலவாந் பவதி, ஹேமந்தே துர்பலஃ; ஸஂயோகாத்யதா- ஸ வ்ரீஹிர்ததிபாணிதாதியுக்தோ பலவாந் , மத்வாதியுக்தஶ்ச துர்பலஃ; வீர்யாத்யதா- ஸ ஏவோஷ்ணீகதோ பலவாந், ஶீதஸ்து துர்பலஃ; ஸ ஏவ ச ப்ராமாணாதியோகாத்பலீ, ஹீநமாத்ரஸ்த்வபலஃ; இத்யாத்யநுஸர்தவ்யம்| தோஷதுல்யபலதாமாஹ- ஸ ஏவ தோஷ இத்யாதி| ஸஂஸஷ்டா மிலிதா பஹவோ யோநயஃ காரணாநி யஸ்ய ஸ ததா, கிஂவா ஸஂஸஷ்டயோநிரிதி அநுகுணதூஷ்யஃ; யதா- பித்தஸ்ய ரக்தஂ தூஷ்யமாஸாத்ய கஷ்டத்வஂ க்ஷிப்ரகாரித்வஂ ச பவதி| விருத்தோபக்ரமோ யதா- பித்தஂ மேஹாரம்பகஂ, வசநஂ ஹி- “பித்தமேஹாஃ ஸர்வ ஏவ யாப்யாஃ, விருத்தோபக்ரமத்வாத்” (நி.அ.௪) இதி; விருத்ததா சோபக்ரமஸ்யாத்ர யத் பித்தஹரஂ மதுராதி தந்மேஹப்ரதாநதூஷ்யமேதஸோ விருத்தஂ, மேதோநுகுணஂ து கட்வாதி பித்தே விருத்தமிதி| கம்பீராநுகத இதி கம்பீரமஜ்ஜாதிதாதுகதஃ; வசநஂ ஹி- “த்வங்மாஂஸாஶ்ரயமுத்தாநஂ கம்பீரஂ த்வந்தராஶ்ரயம்” (சி.அ.௩௯) இதி| சிரஸ்தித இதி தேஹே சிரகாலாவஸ்தாநேந கதமூலத்வாத் கஷ்டஸாத்யஃ| ப்ராணாயதநஸமுத்த இதி அக்ரேऽத்யாயே (ஸூ.அ.௨௯) வக்ஷ்யமாணஶங்காதிதஶப்ராணாயதநாஶ்ரயீ| மர்மோபகாதீதி ப்ராணாயதநவ்யதிரிக்தக்ஷிப்ரதலஹதயாதிமர்மோபகாதகாரீ| மர்மகாதித்வேநைவ மர்மவிஶேஷப்ராணாயதநஸமுத்தத்வே லப்தே புநஸ்தத்வசநஂ ப்ராணாயதநமர்மாஶ்ரயிணோ விஶேஷேண கஷ்டத்வப்ரதிபாதநார்தம்| கஷ்டதம இதி பஹுதுஃககர்தத்வேநாஸாத்யத்வேந ச| க்ஷிப்ரகாரிதம இதி ஆஶுவிகாரகாரிதமஃ| சகாராத் ஸஂஸஷ்டயோநித்வாதிஹேதூநாமல்பத்வேந கஷ்ட-கஷ்டதர-க்ஷிப்ரகாரி-க்ஷிப்ரகாரிதராதிவிஶேஷாஶ்ச பவந்தீதி தர்ஶயதி; யதோக்தஸர்வஹேதுமேலகே கஷ்டதமஃ க்ஷிப்ரகாரிதமஶ்ச பவதீதி ஜ்ஞேயஂ, கஷ்டதமத்வாதி ச யதாயோக்யதயா ஜ்ஞேயஂ; விருத்தோபக்ரமோ தோஷஃ கஷ்ட ஏவ பவதி ந க்ஷிப்ரகாரீ| வ்யாத்யக்ஷமஶரீராண்யாஹ- ஶரீராணி சேத்யாதி| அநிவிஷ்டாநி ஶ்லதாநி மாஂஸாதீநி யேஷாஂ ஶரீராணாஂ தாநி ததா; கிஂவா, அநிவிஷ்டாநீதி விஷமாணி| உபசிதாநீதி ஸஂவர்திதாநி; அஸாத்ம்யபுஷ்டஂ ஹி ஶரீரஂ பூரிதோஷபாவிதமேவ பவதீதி பாவஃ| விபரீதாநீதி அநதிஸ்தூலத்வாதியுக்தாநி| வ்யாதிஸஹாநீதி வ்யாத்யுத்பாதகப்ரதிபந்தகாநி| ஏதச்ச ஶரீரமதிகத்ய வைபரீத்யஂ வ்யாதிஸஹத்வே உதாஹரணார்தமுபந்யஸ்தஂ, தேந யதோக்தாபத்யபலவைபரீத்யஂ தோஷபலவைபரீத்யஂ ச ந ஸத்யோ வ்யாதிகாரகஂ பவதீத்யேததப்யுக்தஂ போத்தவ்யம்| ஏததேவாபத்யாஹாரதோஷஶரீராணாமேவாபலவத்த்வபலவத்த்வாப்யாஂ லக்ஷணவிஶேஷஂ யதாயோக்யதயா மத்வாதிவ்யாதிகாரணத்வேநோபஸஂஹரந்நாஹ- ஏப்யஶ்சைவேத்யாதி| விஶேஷா யதோக்தா உக்தவிபரீதாஶ்ச; தத்ரோக்தவிபரீதவிஶேஷாந்மதவஸ்ததா சிரகாரிணஶ்ச பவந்தி, யதோக்தாபத்யாதிவிஶேஷாத்து தாருணாஃ க்ஷிப்ரகாரிணஶ்ச பவந்தீதி மந்தவ்யம்| அநேந ப்ரஸங்கேந வாதாதீநாஂ ரஸாதிஸ்தாநவிஶேஷேஷு குபிதாநாஂ யே வ்யாதயோ பவந்தி தாந் தர்ஶயிதுமாஹ- த ஏவேத்யாதி||௭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
தத்ர ரஸாதிஷு ஸ்தாநேஷு ப்ரகுபிதாநாஂ தோஷாணாஂ யஸ்மிந் ஸ்தாநே யே யே வ்யாதயஃ ஸம்பவந்தி தாஂஸ்தாந் யதாவதநுவ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௮||
तत्र रसादिषु स्थानेषु प्रकुपितानां दोषाणां यस्मिन् स्थाने ये ये व्याधयः सम्भवन्ति तांस्तान् यथावदनुव्याख्यास्यामः||८||
🔊 Audio coming soon
தத்ர ரஸேத்யாதௌ ப்ரகுபிதாநாஂ தோஷாணாமிதி அநியமேந ரஸே குபிதோ வாயுர்வா பித்தஂ வா ஶ்லேஷ்மா வா ஸஂஸஷ்டா வா அஶ்ரத்தாதீநி குர்வந்தி| ஸத்யபி தோஷபேதேऽத்ராஶ்ரயஸ்யாபேதாதாஶ்ரயப்ரபாவேணைவாஶ்ரத்தாதயோ பவந்தி, பரஂ தோஷபேதே அஶ்ரத்தாதாவேவ வாதாதிலிங்கஂ விஶிஷ்டஂ பவதி| கிஂவா யதாயோக்யதயா ரஸாஶ்ரயிணா வாதாதிநா அஶ்ரத்தாதிகரணஂ போத்தவ்யஂ, யதோ ந கௌரவஂ வாததுஷ்டரஸே பவிதுமர்ஹதி; ஏதச்ச நாதிஸுந்தரஂ, தேந பூர்வ ஏவ பக்ஷோ ஜ்யாயாந்||௮||
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 11
அஶ்ரத்தா சாருசிஶ்சாஸ்யவைரஸ்யமரஸஜ்ஞதா| ஹல்லாஸோ கௌரவஂ தந்த்ரா ஸாங்கமர்தோ ஜ்வரஸ்தமஃ ||௯|| பாண்டுத்வஂ ஸ்ரோதஸாஂ ரோதஃ க்லைப்யஂ ஸாதஃ கஶாங்கதா| நாஶோऽக்நேரயதாகாலஂ வலயஃ பலிதாநி ச||௧௦|| ரஸப்ரதோஷஜா ரோகா,...|௧௧|
अश्रद्धा चारुचिश्चास्यवैरस्यमरसज्ञता| हृल्लासो गौरवं तन्द्रा साङ्गमर्दो ज्वरस्तमः ||९|| पाण्डुत्वं स्रोतसां रोधः क्लैब्यं सादः कृशाङ्गता| नाशोऽग्नेरयथाकालं वलयः पलितानि च||१०|| रसप्रदोषजा रोगा,...|११|
🔊 Audio coming soon
அஶ்ரத்தாயாஂ முகப்ரவிஷ்டஸ்யாஹாரஸ்யாப்யவஹரணஂ பவத்யேவ பரஂ த்வநிச்சா , அருசௌ து முகப்ரவிஷ்டஂ நாப்யவஹரதீதி பேதஃ| ஆஸ்யவைரஸ்யம் உசிதாதாஸ்யரஸாதந்யதாத்வம் | அரஸஜ்ஞதா ரஸாப்ரதிபத்திஃ| ஸாதஃ அங்காவஸாதஃ||௯-௧௦||-
Adhikarana 9 (11-12) · Śloka 14
...வக்ஷ்யந்தே ரக்ததோஷஜாஃ| குஷ்டவீஸர்பபிடகா ரக்தபித்தமஸக்தரஃ||௧௧|| குதமேட்ராஸ்யபாகஶ்ச ப்லீஹா குல்மோऽத வித்ரதிஃ| நீலிகா காமலா வ்யங்கஃ பிப்ப்லவஸ்திலகாலகாஃ||௧௨|| தத்ருஶ்சர்மதலஂ ஶ்வித்ரஂ பாமா கோடாஸ்ரமண்டலம்| ரக்தப்ரதோஷாஜ்ஜாயந்தே,...|௧௪|
...वक्ष्यन्ते रक्तदोषजाः| कुष्ठवीसर्पपिडका रक्तपित्तमसृग्दरः||११|| गुदमेढ्रास्यपाकश्च प्लीहा गुल्मोऽथ विद्रधिः| नीलिका कामला व्यङ्गः पिप्प्लवस्तिलकालकाः||१२|| दद्रुश्चर्मदलं श्वित्रं पामा कोठास्रमण्डलम्| रक्तप्रदोषाज्जायन्ते,...|१४|
🔊 Audio coming soon
ரக்தப்ரதோஷஜேஷு குஷ்டக்ரஹணாதேவ தத்ர்வாதிலாபே ஸித்தே புநஸ்தத்வசநஂ விஶேஷப்ராதுர்பாவப்ரதர்ஶநார்தம்| திலகாலகாஃ திலாகதயஃ| அஸ்ரமண்டலஂ லோஹிதமண்டலம்||௧௧-௧௨||-
Adhikarana 10 (13-14) · Śloka 15
...ஶணு மாஂஸப்ரதோஷஜாந்||௧௩|| அதிமாஂஸார்புதஂ கீலஂ கலஶாலூகஶுண்டிகே| பூதிமாஂஸாலஜீகண்டகண்டமாலோபஜிஹ்விகாஃ||௧௪|| வித்யாந்மாஂஸாஶ்ரயாந்,...|௧௫|
...शृणु मांसप्रदोषजान्||१३|| अधिमांसार्बुदं कीलं गलशालूकशुण्डिके| पूतिमांसालजीगण्डगण्डमालोपजिह्विकाः||१४|| विद्यान्मांसाश्रयान्,...|१५|
🔊 Audio coming soon
கீலஶப்தேநாத்ரார்ஶ உச்யதே||௧௩-௧௪||-
Adhikarana 11 (15) · Śloka 15
... மேதஃஸஂஶ்ரயாஂஸ்து ப்ரசக்ஷ்மஹே| நிந்திதாநி ப்ரமேஹாணாஂ பூர்வரூபாணி யாநி ச||௧௫||
... मेदःसंश्रयांस्तु प्रचक्ष्महे| निन्दितानि प्रमेहाणां पूर्वरूपाणि यानि च||१५||
🔊 Audio coming soon
நிந்திதாநி ப்ரமேஹபூர்வரூபாணீதி கேஶஜடிலத்வாதீநி, தேஷாமேவ நிந்திதத்வாத்; நத்வாஸ்யவைரஸ்யமதுரத்வாதீநி| கிஂவா, நிந்திதாநீதி அதிஸ்தூலகதாந்யாயுர்ஹ்ராஸாதீந்யஷ்டௌநிந்திதீயோக்தாநி, தேஷாஂ ச நிந்திதத்வஂ நிந்திதாதிஸ்தூலஸம்பத்தத்வேந| ஏவஂ பூர்வஸ்மிந் வ்யாக்யாநே ‘யாநி ச’ இதி சகாரோ நியமே, உத்தரவ்யாக்யாநே து ஸமுச்சயே||௧௫||
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
அத்யஸ்திதந்தௌ தந்தாஸ்திபேதஶூலஂ விவர்ணதா| கேஶலோமநகஶ்மஶ்ருதோஷாஶ்சாஸ்திப்ரதோஷஜாஃ||௧௬||
अध्यस्थिदन्तौ दन्तास्थिभेदशूलं विवर्णता| केशलोमनखश्मश्रुदोषाश्चास्थिप्रदोषजाः||१६||
🔊 Audio coming soon
அத்யஸ்திதந்தஶப்தேந அத்யஸ்த்யதிதந்தயோர்க்ரஹணம்| ஶூலமிதி அஸ்திஶூலமேவ போத்தவ்யம்||௧௬||
Adhikarana 13 (17) · Śloka 18
ருக் பர்வணாஂ ப்ரமோ மூர்ச்சா தர்ஶநஂ தமஸஸ்ததா| அருஷாஂ ஸ்தூலமூலாநாஂ பர்வஜாநாஂ ச தர்ஶநம்||௧௭|| மஜ்ஜப்ரதோஷாத், ...|௧௮|
रुक् पर्वणां भ्रमो मूर्च्छा दर्शनं तमसस्तथा| अरुषां स्थूलमूलानां पर्वजानां च दर्शनम्||१७|| मज्जप्रदोषात्, ...|१८|
🔊 Audio coming soon
ருகித்யாதி மஜ்ஜதோஷாஜ்ஜ்ஞேயம்| அருஂஷீதி வ்ரணாநி||௧௭||-
Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 19
...ஶுக்ரஸ்ய தோஷாத் க்லைப்யமஹர்ஷணம்| ரோகி வா க்லீபமல்பாயுர்விரூபஂ வா ப்ரஜாயதே||௧௮|| ந சாஸ்ய ஜாயதே கர்பஃ பததி ப்ரஸ்ரவத்யபி| ஶுக்ரஂ ஹி துஷ்டஂ ஸாபத்யஂ ஸதாரஂ பாததே நரம்||௧௯||
...शुक्रस्य दोषात् क्लैब्यमहर्षणम्| रोगि वा क्लीबमल्पायुर्विरूपं वा प्रजायते||१८|| न चास्य जायते गर्भः पतति प्रस्रवत्यपि| शुक्रं हि दुष्टं सापत्यं सदारं बाधते नरम्||१९||
🔊 Audio coming soon
க்லைப்யமிதி த்வஜாநுச்ச்ராயஃ| அஹர்ஷணஂ ச ஸத்யபி த்வஜோத்தாநே மைதுநாஶக்திஃ | ஶுக்ரஂ ஹி துஷ்டஂ ஸாபத்யஂ ஸதாரஂ பாததே நரமிதி அத்ராபத்யபாதா ரோகிக்லீபாத்யபத்யஜநகத்வேந, தாரபாதா து ஸ்ராவிகர்பாதிஜநகத்வேந||௧௮-௧௯||
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
இந்த்ரியாணி ஸமாஶ்ரித்ய ப்ரகுப்யந்தி யதா மலாஃ| உபகாதோபதாபாப்யாஂ யோஜயந்தீந்த்ரியாணி தே||௨௦||
इन्द्रियाणि समाश्रित्य प्रकुप्यन्ति यदा मलाः| उपघातोपतापाभ्यां योजयन्तीन्द्रियाणि ते||२०||
🔊 Audio coming soon
உபகாதேத்யாதௌ உபகாதோ விநாஶஃ, உபதாபஸ்து கிஞ்சித்வைகல்யம்||௨௦||
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ஸ்நாயௌ ஸிராகண்டராப்யோ துஷ்டாஃ க்லிஶ்நந்தி மாநவம்| ஸ்தம்பஸங்கோசகல்லீபிர்க்ரந்திஸ்புரணஸுப்திபிஃ||௨௧||
स्नायौ सिराकण्डराभ्यो दुष्टाः क्लिश्नन्ति मानवम्| स्तम्भसङ्कोचखल्लीभिर्ग्रन्थिस्फुरणसुप्तिभिः||२१||
🔊 Audio coming soon
கண்டாராப்ய இதி ஸப்தம்யர்தே பஞ்சமீ| கல்லீ கரபதாவமோடநம்| க்ரந்திஃ ஸ்நாய்வாதிக்ரந்திரேவ||௨௧||
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
மலாநாஶ்ரித்ய குபிதா பேதஶோஷப்ரதூஷணம்| தோஷா மலாநாஂ குர்வந்தி ஸங்கோத்ஸர்காவதீவ ச||௨௨||
मलानाश्रित्य कुपिता भेदशोषप्रदूषणम्| दोषा मलानां कुर्वन्ति सङ्गोत्सर्गावतीव च||२२||
🔊 Audio coming soon
மலாநித்யாதௌ பேதஶோஷப்ரதூஷணமிதி யதாஸம்பவஂ ஜ்ஞேயஂ; தத்ர பேதஃ புரீஷஸ்ய, ஶோஷஸ்து விஶேஷேண ஸர்வமலேஷு ஸம்பவதி, ப்ரதூஷணஂ து ப்ரதுஷ்டவர்ணாதியுக்தத்வேந ப்ராகதவர்ணாத்யுபகாதஃ| ஸங்கோத்ஸர்காவதீவ சேதி அதீவ ஸங்கஃ அப்ரவத்திஃ, அத்யுத்ஸர்கஸ்து அதிப்ரவத்திஃ||௨௨||
Adhikarana 18 (23-30) · Śloka 30
விவிதாதஶிதாத் பீதாதஹிதால்லீடகாதிதாத்| பவந்த்யேதே மநுஷ்யாணாஂ விகாரா ய உதாஹதாஃ||௨௩|| தேஷாமிச்சந்நநுத்பத்திஂ ஸேவேத மதிமாந் ஸதா| ஹிதாந்யேவாஶிதாதீநி ந ஸ்யுஸ்தஜ்ஜாஸ்ததாऽऽமயாஃ||௨௪|| ரஸஜாநாஂ விகாராணாஂ ஸர்வஂ லங்கநமௌஷதம்| விதிஶோணிதிகேऽத்யாயே ரக்தஜாநாஂ பிஷக்ஜிதம்||௨௫|| மாஂஸஜாநாஂ து ஸஂஶுத்திஃ ஶஸ்த்ரக்ஷாராக்நிகர்ம ச| அஷ்டௌநிந்திதிகேऽத்யாயே மேதோஜாநாஂ சிகித்ஸிதம்||௨௬|| அஸ்த்யாஶ்ரயாணாஂ வ்யாதீநாஂ பஞ்சகர்மாணி பேஷஜம்| பஸ்த்யஃ க்ஷீரஸர்பீஂஷி திக்தகோபஹிதாநி ச||௨௭|| மஜ்ஜஶுக்ரஸமுத்தாநாமௌஷதஂ ஸ்வாதுதிக்தகம்| அந்நஂ வ்யவாயவ்யாயாமௌ ஶுத்திஃ காலே ச மாத்ரயா||௨௮|| ஶாந்திரிந்த்ரியஜாநாஂ து த்ரிமர்மீயே ப்ரவக்ஷ்யதே| ஸ்நாய்வாதிஜாநாஂ ப்ரஶமோ வக்ஷ்யதே வாதரோகிகே||௨௯|| நவேகாந்தாரணேऽத்யாயே சிகித்ஸாஸங்க்ரஹஃ கதஃ| மலஜாநாஂ விகாராணாஂ ஸித்திஶ்சோக்தா க்வசித்க்வசித்||௩௦||
विविधादशितात् पीतादहिताल्लीढखादितात्| भवन्त्येते मनुष्याणां विकारा य उदाहृताः||२३|| तेषामिच्छन्ननुत्पत्तिं सेवेत मतिमान् सदा| हितान्येवाशितादीनि न स्युस्तज्जास्तथाऽऽमयाः||२४|| रसजानां विकाराणां सर्वं लङ्घनमौषधम्| विधिशोणितिकेऽध्याये रक्तजानां भिषग्जितम्||२५|| मांसजानां तु संशुद्धिः शस्त्रक्षाराग्निकर्म च| अष्टौनिन्दितिकेऽध्याये मेदोजानां चिकित्सितम्||२६|| अस्थ्याश्रयाणां व्याधीनां पञ्चकर्माणि भेषजम्| बस्त्यः क्षीरसर्पींषि तिक्तकोपहितानि च||२७|| मज्जशुक्रसमुत्थानामौषधं स्वादुतिक्तकम्| अन्नं व्यवायव्यायामौ शुद्धिः काले च मात्रया||२८|| शान्तिरिन्द्रियजानां तु त्रिमर्मीये प्रवक्ष्यते| स्नाय्वादिजानां प्रशमो वक्ष्यते वातरोगिके||२९|| नवेगान्धारणेऽध्याये चिकित्सासङ्ग्रहः कृतः| मलजानां विकाराणां सिद्धिश्चोक्ता क्वचित्क्वचित्||३०||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரத்யஹிதாஹாரஜநிதாந் தோஷாந் தர்ஶயந் யதாகர்தவ்யமுபதிஶதி- விவிதாதித்யாதி| பிஷக்ஜிதம் ‘உக்தம்’ இதி ஶேஷஃ| பஞ்சகர்மாணீத்யபிதாயாபி பஸ்தய இதி வசநஂ திக்தோபஹிதபஸ்தேர்விஶேஷேண ஹிதத்வோபதர்ஶநார்தம்| ஶுத்திரிதி வமநாதிநா| ஸித்திஃ ப்ரோக்தா க்வசிதிதி அதீஸாரக்ரஹண்யாதௌ||௨௩-௩௦||
Adhikarana 19 (31-32) · Śloka 32
வ்யாயாமாதூஷ்மணஸ்தைக்ஷ்ண்யாத்திதஸ்யாநவசாரணாத்| கோஷ்டாச்சாகா மலா யாந்தி த்ருதத்வாந்மாருதஸ்ய ச||௩௧|| தத்ரஸ்தாஶ்ச விலம்பந்தே கதாசிந்ந ஸமீரிதாஃ| நாதேஶகாலே குப்யந்தி பூயோ ஹேதுப்ரதீக்ஷிணஃ||௩௨||
व्यायामादूष्मणस्तैक्ष्ण्याद्धितस्यानवचारणात्| कोष्ठाच्छाखा मला यान्ति द्रुतत्वान्मारुतस्य च||३१|| तत्रस्थाश्च विलम्बन्ते कदाचिन्न समीरिताः| नादेशकाले कुप्यन्ति भूयो हेतुप्रतीक्षिणः||३२||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ரஸாதீநாஂ ஶாகாரூபத்வாத் கோஷ்டாஶ்ரயிணோ தோஷா யதா ஶாகாஂ யாந்தி ததாஹ- வ்யாயாமேத்யாதி| தத்ர வ்யாயாமக்ஷோபாத் கோஷ்டஂ பரித்யஜ்ய ஶாகாஂ மலா யாந்தி, ஊஷ்மணோ வஹ்நேஸ்தீக்ஷ்ணத்வாத்விலாயிதா தோஷாஃ ஶாகாஂ யாந்தி, ஹிதஸ்யாநவசாரணயாऽஹிதஸேவயாऽதிஸேவயாऽதிமாத்ரவத்தோ தோஷோ ஜலாபூரவத்வத்தஃ ஸ்வஸ்தாநமாப்லாவ்ய ஸ்தாநாந்தரஂ யாதீதி யுக்தம்| த்ருதத்வாந்மாருதஸ்யேதி சலத்வாத்வாயோர்வாயுநா க்ஷிப்தோ யாதீத்யர்தஃ; வாய்வந்தரேண ச வாயோராக்ஷேபணமுபபந்நமேவேதி, அந்யதா மலா இதி பஹுவசநமஸாது| அத ஶாகாகதாஃ கிஂ குர்வந்தீத்யாஹ- தத்ரஸ்தாஶ்சேத்யாதி| விலம்பந்தே கதாசிதிதி கதாசித்வ்யாதிகரணே விலம்பஂ குர்வந்தி| குதோ விலம்பந்த இத்யாஹ- ந ஸமீரிதாஃ| யே தோஷா அல்பத்வேநாபலவந்தஸ்தே ஹேத்வந்தரேண ஸமீரிதாஃ ஸந்தஃ குப்யந்தி; ததா த ஏவ நாதேஶ இத்யநநுகுணதேஶே, ததா நாகால இத்யநநுகுணகாலே குப்யந்தீதி யோஜநா| அத்ரைவ ஹேதுமாஹ- பூய இத்யாதி| யஸ்மாத்பூயோ ஹேதுப்ரதீக்ஷிணஸ்தேऽல்பபலா தோஷாஸ்தஸ்மாதீரணாத்யபேக்ஷந்தே; ஏதேந பூயோ யேऽஹேதுப்ரதீக்ஷிணோ பவந்தி பலவத்த்வாந்ந தே ஈரணாத்யபேக்ஷந்தே, அத ஏவோக்தஂ கதாசிதிதி||௩௧-௩௨||
Adhikarana 20 (33) · Śloka 33
வத்த்யா விஷ்யந்தநாத் பாகாத் ஸ்ரோதோமுகவிஶோதநாத்| ஶாகா முக்த்வா மலாஃ கோஷ்டஂ யாந்தி வாயோஶ்ச நிக்ரஹாத்||௩௩||
वृद्ध्या विष्यन्दनात् पाकात् स्रोतोमुखविशोधनात्| शाखा मुक्त्वा मलाः कोष्ठं यान्ति वायोश्च निग्रहात्||३३||
🔊 Audio coming soon
ஸம்ப்ரதி ஶாகாப்யஃ கோஷ்டாகமநஹேதுஂ தோஷாணாமாஹ- வத்த்யேத்யாதி| விஷ்யந்தநாதிதி விலயநாத், விலீநஶ்ச த்ரவத்வாதேவ கோஷ்டே நிம்நஂ யாதி| பாகாதிதி பக்வோ தோஷோऽபத்தத்வேநைவ நிம்நஂ கோஷ்டஂ யாதி | ஸ்ரோதோமுகவிஶோதநாதிதி அவரோதகாபகமாத்| வாயோர்நிக்ரஹாதிதி க்ஷேப்துர்வாயோர்நிக்ரஹாத் ப்ராகதஂ ஸ்தாநஂ கோஷ்டஂ யாதி||௩௩||
Adhikarana 21 (34-35) · Śloka 35
அஜாதாநாமநுத்பத்தௌ ஜாதாநாஂ விநிவத்தயே| ரோகாணாஂ யோ விதிர்தஷ்டஃ ஸுகார்தீ தஂ ஸமாசரேத்||௩௪|| ஸுகார்தாஃ ஸர்வபூதாநாஂ மதாஃ ஸர்வாஃ ப்ரவத்தயஃ| ஜ்ஞாநாஜ்ஞாநவிஶேஷாத்து மார்காமார்கப்ரவத்தயஃ||௩௫||
अजातानामनुत्पत्तौ जातानां विनिवृत्तये| रोगाणां यो विधिर्दृष्टः सुखार्थी तं समाचरेत्||३४|| सुखार्थाः सर्वभूतानां मताः सर्वाः प्रवृत्तयः| ज्ञानाज्ञानविशेषात्तु मार्गामार्गप्रवृत्तयः||३५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸங்க்ஷேபேணாகிலவ்யாதிப்ரதீகாரஂ ஸூத்ரயதி- அஜாதாநாமித்யாதி | யோ விதிர்தஷ்ட இதி கத்ஸ்நே தந்த்ரே| நநு, யதி ஸுகார்தா ஸர்வப்ராணிநாஂ ப்ரவத்திஸ்தத்கதஂ கோऽபி அமார்கே ப்ரவர்தத இத்யாஹ- ஜ்ஞாநேத்யாதி| அஜ்ஞாநாதேவ ஸுகஸாதநமிதமிதி கத்வா அபரீக்ஷகாஃ ப்ரவர்தந்தே, ந து துஃககர்ததாஸந்தாநாதிதி பாவஃ||௩௪-௩௫||
Adhikarana 22 (36-38) · Śloka 38
ஹிதமேவாநுருத்யந்தே ப்ரபரீக்ஷ்ய பரீக்ஷகாஃ| ரஜோமோஹாவதாத்மாநஃ ப்ரியமேவ து லௌகிகாஃ||௩௬|| ஶ்ருதஂ புத்திஃ ஸ்மதிர்தாக்ஷ்யஂ ததிர்ஹிதநிஷேவணம்| வாக்விஶுத்திஃ ஶமோ தைர்யமாஶ்ரயந்தி பரீக்ஷகம்||௩௭|| லௌகிகஂ நாஶ்ரயந்த்யேதே குணா மோஹரஜஃஶ்ரிதம் | தந்மூலா பஹவோ யந்தி ரோகாஃ ஶாரீரமாநஸாஃ||௩௮||
हितमेवानुरुध्यन्ते प्रपरीक्ष्य परीक्षकाः| रजोमोहावृतात्मानः प्रियमेव तु लौकिकाः||३६|| श्रुतं बुद्धिः स्मृतिर्दाक्ष्यं धृतिर्हितनिषेवणम्| वाग्विशुद्धिः शमो धैर्यमाश्रयन्ति परीक्षकम्||३७|| लौकिकं नाश्रयन्त्येते गुणा मोहरजःश्रितम् | तन्मूला बहवो यन्ति रोगाः शारीरमानसाः||३८||
🔊 Audio coming soon
ஹிதமேவேதி ஆயதிவிஶுத்தமேவ ததாத்வே துஃககரமபி| ப்ரியமேவேதி ததாத்வே ஸுககரமாயதிவிருத்தம்| லௌகிகா அபரீக்ஷகாஃ| பரீக்ஷகஂ ஸ்தௌதி- ஶ்ருதமித்யாதி| பரீக்ஷகமாஶ்ரயந்தீதி பரீக்ஷகே பவந்தி; கிஂவா, புத்த்யாதிதேவதாஃ பரீக்ஷகமாஶ்ரயந்தே, யதுக்தஂ- “விவிஶுர்ஜ்ஞாநதேவதாஃ” (ஸூ. ௧) இதி| தந்மூலா இதி ரஜஸ்தமோமூலாஃ||௩௬-௩௮||
Adhikarana 23 (39-40) · Śloka 40
ப்ரஜ்ஞாபராதாத்த்யஹிதாநர்தாந் பஞ்ச நிஷேவதே| ஸந்தாரயதி வேகாஂஶ்ச ஸேவதே ஸாஹஸாநி ச||௩௯|| ததாத்வஸுகஸஞ்ஜ்ஞேஷு பாவேஷ்வஜ்ஞோऽநுரஜ்யதே| ரஜ்யதே ந து விஜ்ஞாதா விஜ்ஞாநே ஹ்யமலீகதே||௪௦||
प्रज्ञापराधाद्ध्यहितानर्थान् पञ्च निषेवते| सन्धारयति वेगांश्च सेवते साहसानि च||३९|| तदात्वसुखसञ्ज्ञेषु भावेष्वज्ञोऽनुरज्यते| रज्यते न तु विज्ञाता विज्ञाने ह्यमलीकृते||४०||
🔊 Audio coming soon
யதா அபரீக்ஷகே ரஜஸ்தமோமூலா ரோகா பவந்தி ததாஹ- ப்ரஜ்ஞாபராதாதித்யாதி| அஹிதார்தஸேவாதி ச ரோகஂ கரோதீதி பாவஃ| ததாத்வஸுகேஷ்விதி வக்தவ்யே, யத் ‘ஸுகஸஞ்ஜ்ஞேஷு’ இதி கரோதி, தத்ததாத்வஸுகஸ்யாபத்யஸ்ய துஃகாநுபந்தஸுககர்ததயா பரமார்ததஸ்ததாத்வேऽப்யஸுகத்வஂ தர்ஶயதி; யதா ‘ஸுகஸஞ்ஜ்ஞகமாரோக்யஂ’ (ஸூ.அ.௯) இத்யத்ரோக்தம்| விஜ்ஞாதேதி பரீக்ஷகஃ||௩௯-௪௦||
Adhikarana 24 (41) · Śloka 41
ந ராகாந்நாப்யவிஜ்ஞாநாதாஹாராநுபயோஜயேத்| பரீக்ஷ்ய ஹிதமஶ்நீயாத்தேஹோ ஹ்யாஹாரஸம்பவஃ||௪௧||
न रागान्नाप्यविज्ञानादाहारानुपयोजयेत्| परीक्ष्य हितमश्नीयाद्देहो ह्याहारसम्भवः||४१||
🔊 Audio coming soon
ந ராகாதித்யாதி| அஹிதத்வேந ஜாநந்நபி ராகாதேவ கஶ்சித்துஷ்டஃ ப்ரவர்ததே, அஜ்ஞாநாச்சாஹிதத்வாஜ்ஞாநாதேவ கஶ்சித்திதாத்யவஸாயேந ப்ரவர்ததே; ஏதத்த்வயமபி நிஷித்யதே||௪௧||
Adhikarana 25 (42) · Śloka 42
ஆஹாரஸ்ய விதாவஷ்டௌ விஶேஷா ஹேதுஸஞ்ஜ்ஞகாஃ| ஶுபாஶுபஸமுத்பத்தௌ தாந் பரீக்ஷ்ய ப்ரயோஜயேத்||௪௨||
आहारस्य विधावष्टौ विशेषा हेतुसञ्ज्ञकाः| शुभाशुभसमुत्पत्तौ तान् परीक्ष्य प्रयोजयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
கதமாஹாரஃ பரீக்ஷ்ய இத்யாஹ- ஆஹாரஸ்யேத்யாதி| ஆஹாரஸ்ய விதௌ விதாநேऽஷ்டௌ விஶேஷாஃ ப்ரகதிகரணஸஂயோகாதயோ ரஸவிமாநே (வி.அ.௧) வக்தவ்யா ஹேதுஸஞ்ஜ்ஞகாஃ; க்வ ஹேதுஸஞ்ஜ்ஞகா இத்யாஹ- ஶுபேத்யாதி| ஶுபாஶுபஸமுத்பத்தௌ இதி தே ச ப்ரகத்யாதயஃ ஶுபாஃ ஶுபகராஃ, அஶுபா அஶுபகராஃ, இதி ஜ்ஞேயம்||௪௨||
Adhikarana 26 (43-44) · Śloka 44
பரிஹார்யாண்யபத்யாநி ஸதா பரிஹரந்நரஃ| பவத்யநணதாஂ ப்ராப்தஃ ஸாதூநாமிஹ பண்டிதஃ||௪௩|| யத்து ரோகஸமுத்தாநமஶக்யமிஹ கேநசித்| பரிஹர்துஂ ந தத் ப்ராப்ய ஶோசிதவ்யஂ மநீஷிபிஃ||௪௪||
परिहार्याण्यपथ्यानि सदा परिहरन्नरः| भवत्यनृणतां प्राप्तः साधूनामिह पण्डितः||४३|| यत्तु रोगसमुत्थानमशक्यमिह केनचित्| परिहर्तुं न तत् प्राप्य शोचितव्यं मनीषिभिः||४४||
🔊 Audio coming soon
நநு பத்யஸேவாயாஂ க்ரியமாணாயாமபி பலவத்ப்ராக்தநாதர்மவஶாதபி வ்யாதயோ பவந்தி, தத் கிமநேந பத்யஸேவநேநேத்யாஹ- பரிஹார்யாணீத்யாதி| அநணதாமிவ ப்ராப்தோऽநணதாஂ ப்ராப்தஃ; ஏதேந பரிஹார்யபரிஹாரேண புருஷகாரேऽநபராதஃ புருஷோ பவதீதி தர்ஶயதி| யஸ்து தைவாகதஸ்தஸ்ய வ்யாதிஸ்தத்ர ஸாதவோ நைவஂ பத்யஸேவிநஂ கர்ஹயந்தி, ஏததேவாஹ- யத்த்வித்யாதி| அஶக்யஂ பரிஹர்துமிதி பலவத்கர்மஜந்யத்வாதித்யர்தஃ| ந ஶோசிதவ்யமிதி புருஷகாரஸ்ய தைவஜந்யேऽவஶ்யம்பாவிநி வ்யாதாவகிஞ்சித்கரத்வாதித்யர்தஃ||௪௩-௪௪||
Adhikarana 27 (45-48) · Śloka 48
தத்ர ஶ்லோகாஃ- ஆஹாரஸம்பவஂ வஸ்து ரோகாஶ்சாஹாரஸம்பவாஃ| ஹிதாஹிதவிஶேஷாச்ச விஶேஷஃ ஸுகதுஃகயோஃ||௪௫|| ஸஹத்வே சாஸஹத்வே ச துஃகாநாஂ தேஹஸத்த்வயோஃ | விஶேஷோ ரோகஸங்காஶ்ச தாதுஜா யே பதக்பதக்||௪௬|| தேஷாஂ சைவ ப்ரஶமநஂ கோஷ்டாச்சாகா உபேத்ய ச| தோஷா யதா ப்ரகுப்யந்தி ஶாகாப்யஃ கோஷ்டமேத்ய ச||௪௭|| ப்ராஜ்ஞாஜ்ஞயோர்விஶேஷஶ்ச ஸ்வஸ்தாதுரஹிதஂ ச யத்| விவிதாஶிதபீதீயே தத் ஸர்வஂ ஸம்ப்ரகாஶிதம்||௪௮||
तत्र श्लोकाः- आहारसम्भवं वस्तु रोगाश्चाहारसम्भवाः| हिताहितविशेषाच्च विशेषः सुखदुःखयोः||४५|| सहत्वे चासहत्वे च दुःखानां देहसत्त्वयोः | विशेषो रोगसङ्घाश्च धातुजा ये पृथक्पृथक्||४६|| तेषां चैव प्रशमनं कोष्ठाच्छाखा उपेत्य च| दोषा यथा प्रकुप्यन्ति शाखाभ्यः कोष्ठमेत्य च||४७|| प्राज्ञाज्ञयोर्विशेषश्च स्वस्थातुरहितं च यत्| विविधाशितपीतीये तत् सर्वं सम्प्रकाशितम्||४८||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்ரஹே வஸ்த்விதி ஶரீரம்| ஸஹத்வே சாஸஹத்வே சேத்யாதிநா ஶரீராணி சாதிஸ்தூலாநி இத்யாதி ‘விபரீதாநி புநர்வ்யாதிஸஹாநி’ இத்யந்தஂ க்ரந்தஂ ஜ்ஞாபயதி||௪௫-௪௮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஸூத்ரஸ்தாநே விவிதாஶிதபீதீயோ நாமாஷ்டாவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௮|| இத்யந்நபாநசதுஷ்கஃ||௭||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते सूत्रस्थाने विविधाशितपीतीयो नामाष्टाविंशोऽध्यायः||२८|| इत्यन्नपानचतुष्कः||७||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தவிரசிதாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சரகதாத்பர்யவ்யாக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே அந்நபாநசதுஷ்கே விவிதாஶிதபீதீயோ நாமாஷ்டாவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௮||