Adhikarana karNashUlasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (1) · Śloka 1
അഥ കര്ണരോഗനിദാനമ് |
സമീരണഃ ശ്രോത്രഗതോऽന്യഥാചരന് സമന്തതഃ ശൂലമതീവ കര്ണയോഃ |
കരോതി ദോഷൈശ്ച യഥാസ്വമാവൃതഃ സ കര്ണശൂലഃ കഥിതോ ദുരാചരഃ ||൧||
(സു. ഉ. തം. അ. ൨൦) |
View original
अथ कर्णरोगनिदानम् |
समीरणः श्रोत्रगतोऽन्यथाचरन् समन्ततः शूलमतीव कर्णयोः |
करोति दोषैश्च यथास्वमावृतः स कर्णशूलः कथितो दुराचरः ||१||
(सु. उ. तं. अ. २०) |
മുഖരോഗേ ജിഹ്വാശ്രയരോഗോऽഭിഹിതഃ, ജിഹ്വാ ചേന്ദ്രിയാധിഷ്ഠാനമ്, അത ഇന്ദ്രിയാധിഷ്ഠാനദുഷ്ടിസാമ്യാത് കര്ണരോഗനിദാനമുച്യതേ; കര്ണശബ്ദേന ച കര്ണശഷ്കുല്യവച്ഛിന്നമദൃഷ്ടോപഗൃഹീതം ശ്രോത്രമുച്യതേ, തത്ര യദ്യപ്യേകദേശഗതോ രോഗസ്തഥാऽപ്യവയവേऽപി സമുദായോപചാരതഃ കര്ണവ്യപദേശഃ| തത്ര കര്ണശൂലം കഷ്ടത്വാത് പ്രാഗാഹ– സമീരണ ഇത്യാദി| അത്രാനയൈവ സമ്പ്രാപ്ത്യാऽര്ഥതോ നിദാനസഞ്ചയാദ്യാക്ഷിപ്തം; യതോ നിദാനാത് സഞ്ചയഃ, സഞ്ചയാത് പ്രകോപഃ, പ്രകോപാത് പ്രസരഃ, പ്രസരാത് സ്ഥാനസംശ്രയഃ, തതോ വ്യക്തിഃ, തതോ ഭേദ ഇതി| കര്ണശൂലസ്യ ച കഷ്ടത്വം മൂര്ഛാദ്യുപദ്രവയോഗാത്| യദാഹ വിദേഹഃ– “മൂര്ഛാ ദാഹോ ജ്വരഃ കാസോ ഹൃല്ലാസോ വമഥുസ്തഥാ| ഉപദ്രവാഃ കര്ണശൂലേ ഭവന്ത്യേതേ മരിഷ്യതഃ||” ഇതി| അന്യഥാചരന്നിതി പ്രതിലോമം ചരന്| ദോഷൈരിതി കഫപിത്തരക്തൈഃ; രക്തേऽപി രുജാകര്തൃത്വാത് സാമാന്യേന ദോഷവ്യപദേശഃ| യഥാസ്വമാവൃത ഇതി സ്വനിദാനകുപിതദോഷൈര്യഥാസ്വീയലക്ഷണൈരാവൃതോ ന തു കോപിതൈര്വായുനാ; “ഏകഃ പ്രകുപിതോ ദോഷഃ സര്വാനേവ പ്രകോപയേത്” ഇതി ന്യായാത്; യതഃ സ്വതന്ത്രകുപിതാ ദോഷാഃ സംസര്ഗഭാജോ ഭവന്തി, പരതന്ത്രകുപിതാസ്ത്വനുബന്ധരൂപാ ഭവന്തി; അഥവാ യഥാസ്വമിതി ശൂലവിശേഷണം, യഥാസ്വീയമിത്യര്ഥഃ| ദുരാചാര ഇതി ദുഃഖേനാചര്യതേ ഇതി ദുരാചരഃ||൧||
Adhikarana karNanAda-bAdhiryalakShaNam (2-3) · Śloka 3
കര്ണസ്രോതഃ സ്ഥിതേ വാതേ ശൃണോതി വിവിധാന് സ്വരാന് |
ഭേരീമൃദങ്ഗശങ്ഖാനാം കര്ണനാദഃ സ ഉച്യതേ ||൨||
യദാ ശബ്ദവഹം വായുഃ സ്രോത ആവൃത്യ തിഷ്ഠതി |
ശുദ്ധഃ ശ്ലേഷ്മാന്വിതോ വാऽപി ബാധിര്യം തേന ജായതേ ||൩||
View original
कर्णस्रोतः स्थिते वाते शृणोति विविधान् स्वरान् |
भेरीमृदङ्गशङ्खानां कर्णनादः स उच्यते ||२||
यदा शब्दवहं वायुः स्रोत आवृत्य तिष्ठति |
शुद्धः श्लेष्मान्वितो वाऽपि बाधिर्यं तेन जायते ||३||
കര്ണനാദമാഹ– കര്ണസ്രോതഃസ്ഥിത ഇത്യാദി| യദാ കര്ണസ്രോതസി വിവിധപ്രകാരേണാവസ്ഥിതോ വായുര്ഭവതി തദാ തസ്യ വിവിധാഭിഹനനാദുക്തവിവിധശബ്ദശ്രവണം, ഭേരീമൃദങ്ഗശങ്ഖാനാമിത്യുപലക്ഷണം, തേന ഭൃങ്ഗാരാദിശബ്ദശ്രവണം ച ഭവതി| യദുക്തം വിദേഹേ– “ശിരോഗതോ യദാ വായുഃ ശ്രോത്രയോഃ പ്രതിപദ്യതേ| തദാ തു വിവിധാന് ശബ്ദാന് സമീരയതി കര്ണയോഃ|| ഭൃങ്ഗാരക്രൌഞ്ചനാദം വാ മണ്ഡൂകകാകയോസ്തഥാ| തന്ത്രീമൃദങ്ഗശബ്ദം വാ സാമതൂര്യസ്വനം തഥാ|| ഗീതാധ്യയനവംശാനാം നിര്ഘോഷം ക്ഷ്വേഡനം തഥാ| അപാമിവ പതന്തീനാം ശകടസ്യേവ ഗച്ഛതഃ|| ശ്വസതാമിവ സര്പാണാം സദൃശഃ ശ്രൂയതേ സ്വനഃ|” ഇതി||൨-൩||
Adhikarana karNakShveDalakShaNam (4) · Śloka 4
വായുഃ പിത്താദിഭിര്യുക്തോ വേണുഘോഷോപമം സ്വനമ് |
കരോതി കര്ണയോഃ ക്ഷ്വേഡം കര്ണക്ഷ്വേഡഃ സ ഉച്യതേ ||൪||
View original
वायुः पित्तादिभिर्युक्तो वेणुघोषोपमं स्वनम् |
करोति कर्णयोः क्ष्वेडं कर्णक्ष्वेडः स उच्यते ||४||
കര്ണക്ഷ്വേഡമാഹ– വായുരിത്യാദി| ക്ഷ്വേഡമേവ വ്യാകരോതി– വേണുഘോഷോപമം സ്വനമിതി| നനു, കര്ണനാദാത് കഥമസ്യ ഭേദഃ? ഉച്യതേ– കര്ണനാദേ കേവലാനിലജേ നാനാശബ്ദാന് ശൃണോതി, അത്ര തു വേണുശബ്ദമേവ നിയമേന; തഥാऽയം പിത്താദിസംസൃഷ്ടവാതജന്യ ഇതി| തഥാഹ വിദേഹഃ– “മാരുതഃ കഫപിത്താഭ്യാം സംസൃഷ്ടഃ ശോണിതേന ച| കര്ണക്ഷ്വേഡം സഞ്ജനയേത് ക്ഷ്വേഡനം വേണുഘോഷവത്||” ഇതി||൪||
Adhikarana karNasrAvalakShaNam (5) · Śloka 5
ശിരോऽഭിഘാതാദഥവാ നിമജ്ജതോ ജലേ പ്രപാകാദഥവാऽപി വിദ്രധേഃ |
സ്രവേദ്ധി പൂയം ശ്രവണോऽനിലാര്ദിതഃ സ കര്ണസംസ്രാവ ഇതി പ്രകീര്തിതഃ ||൫||
(സു. ഉ. തം. അ. ൨൦) |
View original
शिरोऽभिघातादथवा निमज्जतो जले प्रपाकादथवाऽपि विद्रधेः |
स्रवेद्धि पूयं श्रवणोऽनिलार्दितः स कर्णसंस्राव इति प्रकीर्तितः ||५||
(सु. उ. तं. अ. २०) |
കര്ണസ്രാവമാഹ– ശിരോऽഭിഘാതാദിത്യാദി| സ്രവേദ്ധി പൂയമിത്യുപലക്ഷണം, തേന രക്തജലേ ച സ്രവത ഇതി മന്തവ്യം, ശിരോऽഭിഘാതജലമജ്ജനമാത്രേണ പൂയസ്യാസമ്ഭവാത്; അഥവാ പ്രപാകാദിതി സര്വത്ര സമ്ബധ്യതേ; തര്ഹി ന പാകാത് പൃഥക് സ്രാവ ഉക്തഃ, സര്വത്ര പാകസ്യാവിശിഷ്ടത്വാദിതി കാര്തികഃ| നനു, പാകാത് വിദ്രധേഃ സ്രാവസമ്ഭവോऽസ്തു, വിദ്രധൌ തു വാതേതരദോഷസ്യാപി സമ്ഭവാത് കഥമനിലാര്ദിത ഇത്യുക്തമ്? ഉച്യതേ– അതിസ്രാവേണാത്രാനിലകോപാദനിലാര്ദിതത്വം ബോദ്ധവ്യമ്||൫||
Adhikarana karNagUthaka-karNapratinAhalakShaNam (6-7) · Śloka 7
മാരുതഃ കഫസംയുക്തഃ കര്ണകണ്ഡൂം കരോതി ച |
പിത്തോഷ്മശോഷിതഃ ശ്ലേഷ്മാ കുരുതേ കര്ണഗൂഥകമ് ||൬||
സ കര്ണഗൂഥോ ദ്രവതാം ഗതോ യദാ വിലായിതോ ഘ്രാണമുഖം പ്രപദ്യതേ |
തദാ സ കര്ണപ്രതിനാഹസഞ്ജ്ഞിതോ ഭവേദ്വികാരഃ ശിരസോऽര്ധഭേദകൃത് ||൭||
(സു. ഉ. തം. അ. ൨൦) |
View original
मारुतः कफसंयुक्तः कर्णकण्डूं करोति च |
पित्तोष्मशोषितः श्लेष्मा कुरुते कर्णगूथकम् ||६||
स कर्णगूथो द्रवतां गतो यदा विलायितो घ्राणमुखं प्रपद्यते |
तदा स कर्णप्रतिनाहसञ्ज्ञितो भवेद्विकारः शिरसोऽर्धभेदकृत् ||७||
(सु. उ. तं. अ. २०) |
കര്ണപ്രതിനാഹമാഹ– സ കര്ണഗൂഥോ ദ്രവതാമിത്യാദി| വിലായിത ഇതി സ്നേഹസ്വേദാഭ്യാം വിലീനീകൃതഃ സന്| ഘ്രാണമുഖമിതി ദ്വന്ദ്വത്വാദേകവദ്ഭാവഃ, തേന ഘ്രാണം ച മുഖം ച പ്രതിപദ്യതേ ഇത്യര്ഥഃ| അന്യേ ‘ഘ്രാണമുഖാത്’ ഇതി പഠന്തി, തദാ ഘ്രാണമുഖാത് നാസാസകാശാത് പ്രതിപദ്യതേ ഗച്ഛതീത്യര്ഥഃ| അയം കഫജോ വികാരഃ; അഥവാ കര്ണഗൂഥശോഷേ മാരുതപിത്തവ്യാപാരാത്ത്രയാണാമപി സമ്ബന്ധോऽസ്തി, തേന സന്നിപാതജോऽയം; തഥാച വിദേഹഃ– “കഫാദ്വാ മാരുതാദ്വാऽപി സന്നിപാതേന വാ പുനഃ|” ഇതി| ശിരസോऽര്ധഭേദകൃദിതി അര്ധാവഭേദശിരോരോഗകൃത്||൬-൭||
Adhikarana krimikarNakalakShaNam (8) · Śloka 8
യദാ തു മൂര്ഛന്ത്യഥവാऽപി ജന്തവഃ സൃജന്ത്യപത്യാന്യഥവാऽപി മക്ഷികാഃ |
തദ്വ്യഞ്ജനത്വാച്ഛ്രവണോ നിരുച്യതേ ഭിഷഗ്ഭിരാദ്യൈഃ ക്രിമികര്ണകോ ഗദഃ ||൮||
(സു. ഉ. തം. അ. ൨൦) |
View original
यदा तु मूर्छन्त्यथवाऽपि जन्तवः सृजन्त्यपत्यान्यथवाऽपि मक्षिकाः |
तद्व्यञ्जनत्वाच्छ्रवणो निरुच्यते भिषग्भिराद्यैः क्रिमिकर्णको गदः ||८||
(सु. उ. तं. अ. २०) |
ക്രിമികര്ണകമാഹ– യദാ തു മൂര്ഛന്തീത്യാദി| മൂര്ഛന്തി ഉച്ഛ്രിതാ ഭവന്തി| ജന്തവഃ ക്രിമയഃ| ക്രിമിമൂര്ഛനം ച മാംസശോണിതകോഥേ സതി ജ്ഞേയം, തദന്തരേണ ക്രിമീണാമസമ്ഭവാത്| അപത്യാനീതി ഡിമ്ഭകാന്| തദ്വ്യഞ്ജനത്വാദിതി ക്രിമിലക്ഷണത്വാത്| ശ്രവണോ നിരുച്യതേ ഇതി ക്രിമികര്ണകോ ഗദ ഇതി ആശ്രയാശ്രിതയോരഭേദോപചാരാച്ഛ്രവണഃ ക്രിമികര്ണകോ ഗദോ ഭണ്യതേ| ശ്രവണശബ്ദഃ പുംലിങ്ഗോऽപ്യസ്തീത്യസ്മാദേവ നിര്ദേശാത് പ്രതീയതേ| അയം വികാരസ്ത്രിദോഷജോ മന്തവ്യഃ| തഥാ ച നിമിഃ– “ശ്ലേഷ്മപിത്തജലോന്മിശ്രേ കോഥേ ശോണിതമാംസജേ| മൂര്ഛന്തി ജന്തവസ്തത്ര കൃഷ്ണാസ്താമ്രാഃ സിതാരുണാഃ|| ഭക്ഷയന്തീവ തേ കര്ണം കുര്വന്തോ വിവിധാ രുജഃ| ക്രിമികര്ണം തു തം വിദ്യാത് സന്നിപാതപ്രകോപജമ്||” ഇതി||൮||
Adhikarana karNapraviShTapata~ggakITAdilakShaNam (9-10) · Śloka 10
പതങ്ഗാഃ ശതപദ്യശ്ച കര്ണസ്രോതഃ പ്രവിശ്യ ഹി |
അരതിം വ്യാകുലത്വം ച ഭൃശം കുര്വന്തി വേദനാമ് ||൯||
കര്ണോ നിസ്തുദ്യതേ തസ്യ തഥാ ഫരഫരായതേ |
കീടേ ചരതി രുക് തീവ്രാ നിഷ്പന്ദേ മന്ദവേദനാ ||൧൦||
View original
पतङ्गाः शतपद्यश्च कर्णस्रोतः प्रविश्य हि |
अरतिं व्याकुलत्वं च भृशं कुर्वन्ति वेदनाम् ||९||
कर्णो निस्तुद्यते तस्य तथा फरफरायते |
कीटे चरति रुक् तीव्रा निष्पन्दे मन्दवेदना ||१०||
കര്ണപ്രവിഷ്ടപതങ്ഗകീടാദിലിങ്ഗമാഹ– പതങ്ഗാ ഇത്യാദി| ശതപദ്യ ഇതി കാരണ്ഡികാഃ| നിഷ്പന്ദേ ഇതി സ്ഥിരേ||൯-൧൦||
Adhikarana karNavidradhilakShaNam (11) · Śloka 11
ക്ഷതാഭിഘാതപ്രഭവസ്തു വിദ്രധിര്ഭവേത്തഥാ ദോഷകൃതോऽപരഃ പുനഃ |
സരക്തപീതാരുണമസ്രമാസ്രവേത് പ്രതോദധൂമായനദാഹചോഷവാന് ||൧൧||
(സു. ഉ. തം. അ. ൨൦) |
View original
क्षताभिघातप्रभवस्तु विद्रधिर्भवेत्तथा दोषकृतोऽपरः पुनः |
सरक्तपीतारुणमस्रमास्रवेत् प्रतोदधूमायनदाहचोषवान् ||११||
(सु. उ. तं. अ. २०) |
കര്ണവിദ്രധിമാഹ– ക്ഷതാഭിഘാതപ്രഭവസ്ത്വിത്യാദി| ക്ഷതപ്രഭവോऽഭിഘാതപ്രഭവശ്ച, ക്ഷതാഭിഘാതപ്രഭവയോരാഗന്തുകത്വാദേകത്വമ്, ഏവം വാതാദിജസ്യാപി ദോഷജത്വാദേകത്വമ്| സരക്തപീതാരുണമസ്രമാസ്രവേദിതി അസ്രമാസ്രാവം, സരക്തപീതാരുണവര്ണത്വം ചാസ്രാവസ്യ വാതപിത്തകഫസമ്ഭവാത്||൧൧||
Adhikarana karNapAkalakShaNam (12) · Śloka 12
കര്ണപാകസ്തു പിത്തേന കോഥവിക്ലേദകൃദ്ഭവേത് |
കര്ണവിദ്രധിപാകാദ്വാ ജായതേ ചാമ്ബുപൂരണാത് ||൧൨||
View original
कर्णपाकस्तु पित्तेन कोथविक्लेदकृद्भवेत् |
कर्णविद्रधिपाकाद्वा जायते चाम्बुपूरणात् ||१२||
കര്ണപാകലക്ഷണമാഹ– കര്ണപാക ഇത്യാദി| കോഥവിക്ലേദകൃദിതി കോഥഃ പൂതിഭാവഃ, വിക്ലേദ ആര്ദ്രതാ| നനു, കര്ണഗൂഥലക്ഷണേ പിത്തേന ശോഷണമുക്തം, തത്കഥമാര്ദ്രതാ? നൈവമ്, ഏവംവികാരജനകകര്മസഹകാരിണാ ദ്രവാംശോദ്രിക്തേന പിത്തേനാര്ദ്രതാ, തത്ര ത്വേതദ്വിപരീതത്വേന ശോഷഃ||൧൨||
Adhikarana pUtikarNalakShaNam (13) · Śloka 13
പൂയം സ്രവതി പൂതി വാ സ ജ്ഞേയഃ പൂതികര്ണകഃ |൧൩|
View original
पूयं स्रवति पूति वा स ज्ञेयः पूतिकर्णकः |१३|
പൂതികര്ണലക്ഷണമാഹ– പൂയമിത്യാദി| പൂയം സ്രവതി വാ പൂതീതി ക്രിയാവിശേഷണം, വാശബ്ദോऽത്ര സമുച്ചയേ; തേനാവേദനത്വം, സവേദനത്വം വാ, ഘനസ്രാവിത്വം ച സമുച്ചീയതേ| ഘനസ്രാവനിയമാച്ച കര്ണസ്രാവാദസ്യ ഭേദഃ| തഥാചോക്തം സുശ്രുതേ– “സ്രോതഃസ്ഥിതേ ശ്ലേഷ്മണി പിത്തതേജസാ വിലീയമാനേ ഭൃശസമ്പ്രതാപിതേ| അവേദനോ വാऽഥ സവേദനോ വാ ഘനം സ്രവേത് പൂതി ച പൂതികര്ണഃ||” ഇതി| (സു. ഉ. തം. അ. ൨൦)| പൂതിമാന് കര്ണഃ പൂതികര്ണഃ|൧൩|–
Adhikarana karNagatashothArbudArshasAM lakShaNam (13) · Śloka 13
കര്ണശോഥാര്ബുദാര്ശാംസി ജാനീയാദുക്തലക്ഷണൈഃ ||൧൩||
View original
कर्णशोथार्बुदार्शांसि जानीयादुक्तलक्षणैः ||१३||
ഇദാനീം സങ്ഖ്യാപൂരണാര്ഥം കര്ണഗതശോഥാര്ബുദാര്ശസാമതിദേശേന ലക്ഷണമാഹ– കര്ണശോഥേത്യാദി| കര്ണശോഥാശ്ചത്വാരോ വാതപിത്തകഫരക്തജത്വേന; ഏവമര്ശശ്ചതുര്വിധം, സഹജസന്നിപാതജാര്ശസോഃ സന്നിപാതാഗന്തുജശോഥയോശ്ചാത്രാസമ്ഭൂതിരാധാരപ്രഭാവാത്| അര്ബുദം ച സപ്തവിധം വാതപിത്തകഫരക്തമാംസമേദഃസിരാനിമിത്തഭേദാത്; സിരാജസ്യ വാതജാവരുദ്ധസ്യാത്ര പൃഥഗ്ഗണനം ശാലാക്യസിദ്ധാന്തസംവാദാദിതി കാര്തികഃ| യഥാ സുശ്രുതേ ഏവ കര്ണരോഗാനന്തരമ്– “ദോഷൈസ്ത്രിഭിസ്തൈഃ പൃഥഗേകശശ്ച ബ്രൂയാത്തഥാऽര്ശാംസി തഥൈവ ശോഥാന്| ശാലാക്യസിദ്ധാന്തമവേക്ഷ്യ ചാപി സര്വാത്മകം സപ്തമമര്ബുദം തു||” (സു. ഉ. തം. അ. ൨൨) ഇതി| നാസാരോഗേऽഭിധാസ്യതി, തഥേഹാപി യുജ്യതേ; തേന രക്തജസ്യ പിത്തസമാനലിങ്ഗത്വാത് പിത്തജേऽന്തര്ഭാവഃ, തഥാऽऽഗന്തുജസ്യാപി രക്തപിത്തലിങ്ഗത്വാത് പിത്തജ ഏവാന്തര്ഭാവഃ; തേന ശോഥഃ സന്നിപാതജോऽത്ര അഗണനീയഃ, ഏവം സഹജരക്തജയോര്ദോഷജ ഏവാന്തര്ഭാവാത് സന്നിപാതജമര്ശോऽപൃഥഗ്ഗണനീയമ്, അര്ബുദം ച സന്നിപാതജം സപ്തമിതി, ഏവമേഭിഃ സഹാഷ്ടാവിംശതിഃ സുശ്രുതോക്താഃ കര്ണരോഗാ ഭവന്തി||൧൩||
Adhikarana karNarogasya vAtajAdibhedena lakShaNAni (14-15) · Śloka 15
നാദോऽതിരുക് കര്ണമലസ്യ ശോഷഃ സ്രാവസ്തനുശ്ചാശ്രവണം ച വാതാത് |
ശോഥഃ സരാഗോ ദരണം വിദാഹഃ സപീതപൂതിസ്രവണം ച പിത്താത് ||൧൪||
വൈശ്രുത്യകണ്ഡൂസ്ഥിരശോഥശുക്ലസ്നിഗ്ധസ്രുതിഃ സ്വല്പരുജഃ കഫാച്ച |
സര്വാണി രൂപാണി ച സന്നിപാതാത് സ്രാവശ്ച തത്രാധികദോഷവര്ണഃ ||൧൫||
(ച. ചി. അ. ൨൬) |
View original
नादोऽतिरुक् कर्णमलस्य शोषः स्रावस्तनुश्चाश्रवणं च वातात् |
शोथः सरागो दरणं विदाहः सपीतपूतिस्रवणं च पित्तात् ||१४||
वैश्रुत्यकण्डूस्थिरशोथशुक्लस्निग्धस्रुतिः स्वल्परुजः कफाच्च |
सर्वाणि रूपाणि च सन्निपातात् स्रावश्च तत्राधिकदोषवर्णः ||१५||
(च. चि. अ. २६) |
ഇദാനീം ചരകോക്തം കര്ണരോഗചതുഷ്ടയം വാതപിത്തകഫസന്നിപാതജഭേദാദാഹ– നാദോऽതിരുഗിത്യാദി| അശ്രവണമിതി അശബ്ദശ്രുതിഃ| വൈശ്രുത്യമിതി വിരുദ്ധശ്രവണമ്||൧൪-൧൫||
Adhikarana paripoTakalakShaNam (16) · Śloka 16
സൌകുമാര്യാച്ചിരോത്സൃഷ്ടേ സഹസാऽതിപ്രവര്ധിതേ |
കര്ണശോഥോ ഭവേത് പാല്യാം സരുജഃ പരിപോടവാന് |
കൃഷ്ണാരുണനിഭഃ സ്തബ്ധഃ സ വാതാത് പരിപോടകഃ ||൧൬||
(സു. ചി. അ. ൨൫) |
View original
सौकुमार्याच्चिरोत्सृष्टे सहसाऽतिप्रवर्धिते |
कर्णशोथो भवेत् पाल्यां सरुजः परिपोटवान् |
कृष्णारुणनिभः स्तब्धः स वातात् परिपोटकः ||१६||
(सु. चि. अ. २५) |
കര്ണാവയവത്വാത് കര്ണപാല്യാസ്തദ്വികാരാനാഹ– സൌകുമാര്യാദിത്യാദി| സൌകുമാര്യാദ്ധേതോശ്ചിരം വര്ധനേന ത്യക്തേ സഹസാ ച വര്ധയിതുമാരബ്ധേ കര്ണേ ശോഥഃ, പരിപോടവാന് മനാക്ത്വഗവദരണവാനിത്യര്ഥഃ||൧൬||
Adhikarana utpAtalakShaNam (17) · Śloka 17
ഗുര്വാഭരണസംയോഗാത്താഡനാദ്ഘര്ഷണാദപി |
ശോഥഃ പാല്യാം ഭവേച്ഛ്യാവോ ദാഹപാകരുജാന്വിതഃ ||൧൭||
രക്തോ വാ രക്തപിത്താഭ്യാമുത്പാതഃ സ ഗദോ മതഃ |
(സു. ചി. അ. ൨൫) |
View original
गुर्वाभरणसंयोगात्ताडनाद्घर्षणादपि |
शोथः पाल्यां भवेच्छ्यावो दाहपाकरुजान्वितः ||१७||
रक्तो वा रक्तपित्ताभ्यामुत्पातः स गदो मतः |
(सु. चि. अ. २५) |
ഉത്പാതലക്ഷണമാഹ– ഗുര്വിത്യാദി| ശ്യാവത്വം വ്യാധിപ്രഭാവാത്, പിത്തരക്തയോഃ ശ്യാവത്വാജനകത്വാത്; കിംവാ വാതാനുബന്ധാദത്ര ശ്യാവത്വമ്||൧൭||–
Adhikarana unmanthakalakShaNam (18-20) · Śloka 20
കര്ണം ബലാദ്വര്ധയതഃ പാല്യാം വായുഃ പ്രകുപ്യതി ||൧൮||
കഫം സങ്ഗൃഹ്യ കുരുതേ ശോഥം സ്തബ്ധമവേദനമ് |
ഉന്മന്ഥകഃ സകണ്ഡൂകോ വികാരഃ കഫവാതജഃ ||൧൯||
സംവര്ധ്യമാനേ ദുര്വിദ്ധേ കണ്ഡൂപാകരുജാന്വിതഃ |
ശോഥോ ഭവതി പാകശ്ച ത്രിദോഷോ ദുഃഖവര്ധനഃ ||൨൦||
(സു. ചി. അ. ൨൫) |
View original
कर्णं बलाद्वर्धयतः पाल्यां वायुः प्रकुप्यति ||१८||
कफं सङ्गृह्य कुरुते शोथं स्तब्धमवेदनम् |
उन्मन्थकः सकण्डूको विकारः कफवातजः ||१९||
संवर्ध्यमाने दुर्विद्धे कण्डूपाकरुजान्वितः |
शोथो भवति पाकश्च त्रिदोषो दुःखवर्धनः ||२०||
(सु. चि. अ. २५) |
ഉന്മന്ഥകമാഹ– കര്ണമിത്യാദി| സ്തബ്ധത്വം വാതകൃതം, കണ്ഡൂഃ കഫാത്, ഇതി വാതകഫലിങ്ഗമ്||൧൮-൨൦||
Adhikarana parilehIlakShaNam (21-22) · Śloka 22
കഫാസൃക്ക്രിമയഃ ക്രുദ്ധാഃ സര്ഷപാഭാ വിസര്പിണഃ |
കുര്വന്തി പാല്യാം പിഡകാഃ കണ്ഡൂദാഹരുജാന്വിതാഃ ||൨൧||
കഫാസൃക്ക്രിമിസമ്ഭൂതഃ സ വിസര്പന്നിതസ്തതഃ |
ലിഹേത് സശഷ്കുലീം പാലീം പരിലേഹീതി സ സ്മൃതഃ ||൨൨||
(സു. ചി. അ. ൨൫) |
View original
कफासृक्क्रिमयः क्रुद्धाः सर्षपाभा विसर्पिणः |
कुर्वन्ति पाल्यां पिडकाः कण्डूदाहरुजान्विताः ||२१||
कफासृक्क्रिमिसम्भूतः स विसर्पन्नितस्ततः |
लिहेत् सशष्कुलीं पालीं परिलेहीति स स्मृतः ||२२||
(सु. चि. अ. २५) |
പരിലേഹീമാഹ– കഫാസൃഗിത്യാദി| സ വിസര്പന്നിതി സ ഇതി പിഡകാത്മകോ വികാര; ‘വിസര്പാന്വിതഃ’ ഇതി പാഠാന്തരേ വിസര്പേണാന്വിതഃ| ലിഹേദിതി നിര്മാംസീം കരോതി ആച്ഛാദയേദ്വാ||൨൧-൨൨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ കര്ണരോഗനിദാനം സമാപ്തമ് ||൫൭||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने कर्णरोगनिदानं समाप्तम् ||५७||
ഇതി ശ്രീകണ്ഠദത്തകൃതായാം മധുകോശവ്യാഖ്യായാം കര്ണരോഗനിദാനം സമാപ്തമ്||൫൭||