31. mūtrāghātanidānam

Adhikarana mUtrAghAtanidAnam (1) · Śloka 1

அத மூத்ராகாதநிதாநம் | ஜாயந்தே குபிதைர்தோஷைர்மூத்ராகாதாஸ்த்ரயோதஶ | ப்ராயோ மூத்ரவிகாதாத்யைர்வாதகுண்டலிகாதயஃ ||௧||

மூத்ரவிகாரஸாதர்ம்யாத் மூத்ராகாதாநாஹ– ஜாயந்த இத்யாதி| மூத்ரகச்ச்ரமூத்ராகாதயோஶ்சாயஂ விஶேஷஃ– மூத்ரகச்ச்ரே கச்ச்ரத்வமதிஶயிதம், ஈஷத்விபந்தஃ; மூத்ராகாதே து விபந்தோ பலவாந், கச்ச்ரத்வமல்பமிதி| மூத்ரவிகாதாத்யைர்மூத்ரவேகவிதாரணாதிபிஃ; ஆத்யஶப்தேந புரீஷஶுக்ரவேகவிகாதாதீநாஂ ரூக்ஷாஶநாதீநாஂ ச க்ரஹணம்| வாதகுண்டலிகாதயஸ்த்ரயோதஶேதி ஸம்பந்தஃ||௧||

Adhikarana vAtakuNDalikAlakShaNam (2-3) · Śloka 3

ரௌக்ஷ்யாத்வேகவிகாதாத்வா வாயுர்பஸ்தௌ ஸவேதநஃ | மூத்ரமாவிஶ்ய சரதி விகுணஃ குண்டலீகதஃ ||௨|| மூத்ரமல்பால்பமதவா ஸருஜஂ ஸம்ப்ரவர்ததே | வாதகுண்டலிகாஂ தாஂ து வ்யாதிஂ வித்யாத் ஸுதாருணம் ||௩|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௮) |

வாதகுண்டலிகாமாஹ– ரௌக்ஷ்யாதித்யாதி| ஆவிஶ்யேத்யாவத்ய; ‘ஆவித்ய’ இதி பாடாந்தரே ஸ ஏவார்தஃ| சரதி கச்சதி| விகுணஃ குபிதஃ| குண்டலீகத இதி வாத்யாவத்பஸ்தாவேவ ப்ரமஂஸ்திஷ்டதீதி||௨-௩||

Adhikarana aShThIlAlakShaNam (4) · Śloka 4

ஆத்மாபயந் பஸ்திகுதஂ ருத்த்வா வாயுஶ்சலோந்நதாம் | குர்யாத்தீவ்ரார்திமஷ்டீலாஂ மூத்ரவிண்மார்கரோதிநீம் ||௪||

அஷ்டீலாமாஹ– ஆத்மாபயந்நித்யாதி| ருத்த்வேதி பஸ்திகுதமேவ| அஷ்டீலாதுல்யத்வாதஷ்டீலா, ஸா ச வாதவ்யாதாவுக்தா||௪||

Adhikarana vAtabastilakShaNam (5-6) · Śloka 6

வேகஂ விதாரயேத்யஸ்து மூத்ரஸ்யாகுஶலோ நரஃ | நிருணத்தி முகஂ தஸ்ய பஸ்தேர்பஸ்திகதோऽநிலஃ ||௫|| மூத்ரஸங்கோ பவேத்தேந பஸ்திகுக்ஷிநிபீடிதஃ | வாதபஸ்திஃ ஸ விஜ்ஞேயோ வ்யாதிஃ கச்ச்ரப்ரஸாதநஃ ||௬|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௮) |

வாதபஸ்திமாஹ– வேகமித்யாதி| பஸ்திகுக்ஷிநிபீடித இதி பஸ்தௌ குக்ஷௌ ச நிபீடிதஃ ஸம்பிண்டிதோ வாயுரிதி ஸம்பந்தஃ; ‘பஸ்திகுக்ஷீ நிபீடயந்’ இதி பாடாந்தரே பஸ்திகுக்ஷ்யோ ருஜாகர இதி||௫-௬||

Adhikarana mUtrAtItalakShaNam (7) · Śloka 7

சிரஂ தாரயதோ மூத்ரஂ த்வரயா ந ப்ரவர்ததே | மேஹமாநஸ்ய மந்தஂ வா மூத்ராதீதஃ ஸ உச்யதே ||௭||

மூத்ராதீதமாஹ– சிரமித்யாதி| த்வரயா ந ப்ரவர்ததே இதி மூத்ரமித்யர்தஃ| மேஹமாநஸ்ய மூத்ரஂ த்யஜதஃ| ‘வஹமாநஸ்ய’ இதி பாடாந்தரஂ ஸுகமம்||௭||

Adhikarana mUtrajaTharalakShaNam (8-9) · Śloka 9

மூத்ரஸ்ய வேகேऽபிஹதே ததுதாவர்தஹேதுகஃ | அபாநஃ குபிதோ வாயுருதரஂ பூரயேத்பஶம் ||௮|| நாபேரதஸ்தாதாத்மாநஂ ஜநயேத்தீவ்ரவேதநம் | தந்மூத்ரஜடரஂ வித்யாததோபஸ்திநிரோதநம் ||௯|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௮) |

மூத்ரஜடரமாஹ– மூத்ரஸ்ய வேக இத்யாதி| ததுதாவர்தஹேதுக இதி மூத்ரவேகதாரணஜநிதோதாவர்தநிமித்தஃ| அதோபஸ்திநிரோதநமிதி பஸ்தேரதோபாகே விபந்தகாரகம்||௮-௯||

Adhikarana mUtrotsa~ggalakShaNam (10-11) · Śloka 11

பஸ்தௌ வாऽப்யதவா நாலே மணௌ வா யஸ்ய தேஹிநஃ | மூத்ரஂ ப்ரவத்தஂ ஸஜ்ஜேத ஸரக்தஂ வா ப்ரவாஹதஃ ||௧௦|| ஸ்ரவேச்சநைரல்பமல்பஂ ஸருஜஂ வாऽத நீருஜம் | விகுணாநிலஜோ வ்யாதிஃ ஸ மூத்ரோத்ஸங்கஸஞ்ஜ்ஞிதஃ ||௧௧|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௮) |

மூத்ரோத்ஸங்கமாஹ– பஸ்தாவித்யாதி| நாலே மேட்ரே, மணௌ மேட்ராக்ரே| ப்ரவத்தஂ ஸஜ்ஜேதேதி ஸஂஸக்தஂ ஸந்ந ப்ரவர்ததே| ஸரக்தஂ வா ப்ரவாஹத இதி ப்ரவாஹணகுபிதவாயுநா பஸ்த்யாதிபேதஜநிதரக்தயுக்தஂ மூத்ரஂ ப்ரவர்ததே||௧௦-௧௧||

Adhikarana mUtrakShayalakShaNam (12) · Śloka 12

ரூக்ஷஸ்ய க்லாந்ததேஹஸ்ய பஸ்திஸ்தௌ பித்தமாருதௌ | மூத்ரக்ஷயஂ ஸருக்தாஹஂ ஜநயேதாஂ ததாஹ்வயம் ||௧௨|| (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௮) |

மூத்ரக்ஷயமாஹ– ரூக்ஷஸ்யேத்யாதி| ததாஹ்வயமிதி மூத்ரக்ஷயாக்யஂ, காரணே கார்யோபசாராத்||௧௨||

Adhikarana mUtragranthilakShaNam (13) · Śloka 13

அந்தர்பஸ்திமுகே வத்தஃ ஸ்திரோऽல்பஃ ஸஹஸா பவேத் | அஶ்மரீதுல்யருக்க்ரந்திர்மூத்ரக்ரந்திஃ ஸ உச்யதே ||௧௩|| (வா. நி. அ. ௯) |

மூத்ரக்ரந்திமாஹ– அந்தரித்யாதி| அந்தர்பஸ்திமுகே பஸ்திமுகஸ்யாப்யந்தரே| க்ரந்திர்குடகாகாரஃ| நநு, ஸ்தாநவேதநாகாரணாநாமபிந்நத்வாதஶ்மர்யா ஸஹ கோ பேதஃ? உச்யதே– அஶ்மர்யாஂ பித்தாதிகஂ ஸஂஹந்யதே, அத்ர து ரக்தமேவ| உக்தஂ ஹி தந்த்ராந்தரே– “ரக்தஂ வாதகபாத்துஷ்டஂ பஸ்தித்வாரே ஸுதாருணம்| க்ரந்திஂ குர்யாத் ஸ கச்ச்ரேண ஸஜேந்மூத்ரஂ ததாவதம்|| அஶ்மரீஸமஶூலஂ தஂ ரக்தக்ரந்திஂ ப்ரசக்ஷதே||” இதி| விஶேஷஜ்ஞாநஂ து குத இதி சேத்? அஶ்மரீபூர்வரூபோக்தஸ்ய மூத்ரே பஸ்தஸகந்தத்வாதேர்பாவாபாவாப்யாம்||௧௩||

Adhikarana mUtrashukralakShaNam (14) · Śloka 14

மூத்ரிதஸ்ய ஸ்த்ரியஂ யாதோ வாயுநா ஶுக்ரமுத்ததம் | ஸ்தாநாச்ச்யுதஂ மூத்ரயதஃ ப்ராக் பஶ்சாத்வா ப்ரவர்ததே ||௧௪|| பஸ்மோதகப்ரதீகாஶஂ மூத்ரஶுக்ரஂ ததுச்யதே | (வா. நி. அ. ௯) |

மூத்ரஶுக்ரமாஹ– மூத்ரிதஸ்யேத்யாதி| மூத்ரிதஸ்ய மூத்ரவேகிதஸ்ய| ஸ்தாநாச்ச்யுதஂ ஸ்வஸ்தாநாத்ப்ரஷ்டஂ ஶுக்ரம்||௧௪||–

Adhikarana uShNavAtalakShaNam (15-16) · Śloka 16

வ்யாயாமாத்வாதபைஃ பித்தஂ பஸ்திஂ ப்ராப்யாநிலாந்விதம் ||௧௫|| பஸ்திஂ மேட்ரஂ குதஂ சைவ ப்ரதஹேத் ஸ்ராவயேததஃ | மூத்ரஂ ஹாரித்ரமதவா ஸரக்தஂ ரக்தமேவ வா ||௧௬|| கச்ச்ராத் புநஃ புநர்ஜந்தோருஷ்ணவாதஂ ப்ருவந்தி தம் | (ஸு. உ. தஂ. அ. ௫௮) |

உஷ்ணவாதமாஹ– வ்யாயாமேத்யாதி| வ்யாயாமாத் விரோதிஸௌம்யதாதுக்ஷயாத்தேஜோவத்த்யா பித்தவத்திஃ| அநிலாந்விதமநிலஸஂயுதம்| ‘அநிலாவதம்’ இதி பாடாந்தரஂ ஸுகமம்| ஸரக்தமீஷல்லோஹிதம்||௧௫-௧௬||–

Adhikarana mUtrasAdalakShaNam (17-18) · Śloka 18

பித்தஂ கபோ த்வாவபி வா ஸஂஹந்யேதேऽநிலேந சேத் ||௧௭|| கச்ச்ராந்மூத்ரஂ ததா பீதஂ ஶ்வேதஂ ரக்தஂ கநஂ ஸஜேத் | ஸதாஹஂ ரோசநாஶங்கசூர்ணவர்ணஂ பவேத்து தத் ||௧௮|| ஶுஷ்கஂ ஸமஸ்தவர்ணஂ வா மூத்ரஸாதஂ வதந்தி தம் | (வா. நி. அ. ௯) |

மூத்ரஸாதமாஹ– பித்தமித்யாதி| ஸஂஹந்யேதே ஸ்த்யாநீக்ரியேதே| ஶுஷ்கமல்பஂ, தந்மூத்ரஂ பித்தேந ரோசநாபஂ, கபேந ஶங்கசூர்ணாபஂ, ஸமஸ்தவர்ணமுக்தஸகலவர்ணஂ ஸந்நிபாதாத்||௧௭-௧௮||–

Adhikarana viDvighAtalakShaNam (19-20) · Śloka 20

ரூக்ஷதுர்பலயோர்வாதேநோதாவத்தஂ ஶகத்யதா ||௧௯|| மூத்ரஸ்ரோதோऽநுபத்யேத விட்ஸஂஸஷ்டஂ ததா நரஃ | விட்கந்தஂ மூத்ரயேத் கச்ச்ராத்விட்விகாதஂ விநிர்திஶேத் ||௨௦|| (வா. நி. அ. ௯) |

விட்விகாதமாஹ– ரூக்ஷேத்யாதி| அநுபத்யேத ப்ராப்நுயாத்| விட்கந்தமித்யத்ர வாஶப்தோ த்ரஷ்டவ்யஃ||௧௯-௨௦||

Adhikarana bastikuNDalalakShaNam (21-22) · Śloka 24

த்ருதாத்வலங்கநாயாஸைரபிகாதாத் ப்ரபீடநாத் | ஸ்வஸ்தாநாத்பஸ்திருத்வத்தஃ ஸ்தூலஸ்திஷ்டதி கர்பவத் ||௨௧|| ஶூலஸ்பந்தநதாஹார்தோ பிந்துஂ பிந்துஂ ஸ்ரவத்யபி | பீடிதஸ்து ஸஜேத்தாராஂ ஸஂஸ்தம்போத்வேஷ்டநார்திமாந் ||௨௨|| பஸ்திகுண்டலமாஹுஸ்தஂ கோரஂ ஶஸ்த்ரவிஷோபமம் | பவநப்ரபலஂ ப்ராயோ துர்நிவாரமபுத்திபிஃ |௨௪|

பஸ்திகுண்டலமாஹ– த்ருதேத்யாதி| லங்கநமுத்பதநம்| உத்வத்தஃ ஸ்வஸ்தாநாதூர்த்வஂ கதஃ, கர்பவதிதி கர்பிண்யா உதராந்தர்கதாபத்யவத், ஏதேந பஸ்திபுடஸ்ய பார்ஶ்வகமநஂ தர்ஶிதம்| பீடித இதி நாபேரதஃ| உத்வேஷ்டநார்திஃ உத்வேஷ்டநரூபாऽऽர்திஃ| ஶஸ்த்ரவிஷோபமஂ ஶஸ்த்ரவிஷஸதஶமிதி விபிந்நார்தஸூசநார்தஂ ப்ரஸித்தாநுபவோபதர்ஶநார்தம்||௨௧-௨௨||

Adhikarana bastikuNDalasya doShAntarasaMsRuShTasya lakShaNam (23) · Śloka 24

தஸ்மிந் பித்தாந்விதே தாஹஃ ஶூலஂ மூத்ரவிவர்ணதா ||௨௩|| ஶ்லேஷ்மணா கௌரவஂ ஶோதஃ ஸ்நிக்தஂ மூத்ரஂ கநஂ ஸிதம் |௨௪|

வாதஸ்யைவ தோஷாந்தராநுபந்திநோ லக்ஷணமாஹ– தஸ்மிந்நித்யாதி| ஶ்லேஷ்மணா அந்விதே தஸ்மிந்நிதி போத்தவ்யம்||௨௩||–

Adhikarana bastikuNDalasya sAdhyAsAdhyavicAraH (24) · Śloka 25

ஶ்லேஷ்மருத்தபிலோ பஸ்திஃ பித்தோதீர்ணோ ந ஸித்யதி ||௨௪|| அவிப்ராந்தபிலஃ ஸாத்யோ, ந து யஃ குண்டலீகதஃ |௨௫|

தஸ்யைவ ஸாத்யத்வாஸாத்யத்வமாஹ– ஶ்லேஷ்மருத்தபில இத்யாதி| பிலஂ பஸ்திமுகஶுஷிரம்| பித்தோதீர்ணஃ உபசிதபித்தஃ, ஸ ஏவ அவிப்ராந்தபிலோऽநாவதபிலஃ| கபேந குண்டலீகதோऽஸாத்ய இதி போத்யம்| அகுண்டலீகதஸ்து ஸாத்யத்வேநோக்தஃ||௨௪||–

Adhikarana kuNDalIbhUtabasterlakShaNam (25) · Śloka 25

ஸ்யாத்பஸ்தௌ குண்டலீபூதே தண்மோஹஃ ஶ்வாஸ ஏவ ச ||௨௫||

குண்டலீபூதஸ்யைவ லிங்கமாஹ– ஸ்யாதித்யாதி| ஏதௌ விட்விகாதபஸ்திகுண்டலௌ ஸுஶ்ருதேந ந படிதௌ, தேந ஹி மூத்ரோதகஸாதமேவ த்விதா படித்வா ‘த்வாதஶ மூத்ராகாதா’ இத்யுக்தஂ, ஸர்வாநபிதாநஂ து பராதிகாரத்வேநேதி மந்தவ்யம்||௨௫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 31

இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே மூத்ராகாதநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௩௧||

இதி ஶ்ரீவிஜயரக்ஷிதகதாயாஂ மதுகோஶவ்யாக்யாயாஂ மூத்ராகாதநிதாநஂ ஸமாப்தம்||௩௧||