Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. pāṇḍurōgakāmalākumbhakāmalāhalīmakanidānam

Adhikarana pANDurogabhedAH (1) · Śloka 1

అథ పాండురోగకామలాకుంభకామలాహలీమకనిదానం | పాండురోగాః స్మృతాః పంచ వాతపిత్తకఫైస్త్రయః | చతుర్థః సన్నిపాతేన పంచమో భక్షణాన్మృదః ||1|| (చ. చి. అ. 16) |

View original

अथ पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानम् | पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः | चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः ||१|| (च. चि. अ. १६) |

🔊 Audio coming soon

పురీషజాః క్రిమయః సూక్ష్మాః పాండుతాం జనయంతి, అతః క్రిమేరనంతరం పాండురోగమాహ– పాండురోగా ఇత్యాది| పాండుత్వేనోపలక్షితో రోగః పాండురోగః| చరకే అష్టోదరీయాధ్యాయే “పంచ పాండురోగాః” (చ. సూ. అ. 19)ఇత్యభిధాయాపి “పాండురోగాః స్మృతాః పంచ” (చ. చి. అ. 16) ఇతి యదేతత్పునశ్చరకవచనం తత్ “పంచానామపి సాధ్యత్వం బోధయతి, నతు పంచోన్మాదేష్వివ సాన్నిపాతికస్యాసాధ్యత్వమితి” జేజ్జటః; “న్యూనసంఖ్యావ్యవచ్ఛేదార్థమితి” చక్రః| నను, సుశ్రుతే హి మృత్తికాజో న పఠితః; మృత్తికాऽపి దోషప్రకోపద్వారేణైవ పాండురోగం జనయతీతి; యదుక్తం– “కషాయా మారుతం, పిత్తమూషరా, మధురా కఫం|” (చ. చి. అ. 16) ఇతి; నిదానభేదాచ్చ రోగభేదే రోగానంత్యప్రసంగః, వాతజస్యాపి రూక్షశీతాద్యనేకవాతనిదానకుపితవాతజన్యత్వాత్| ఉచ్యతే– దోషజత్వావిశేషేऽపి విశిష్టరూపచికిత్సాప్రతిపాదనార్థం పృథగభిధానం, మూత్రాంత్రవృద్ధివత్; సుశ్రుతేన తు పరాధికారేషు న విస్తరోక్తిరిత్యభిప్రాయేణ న పృథక్కృతః| చికిత్సా తు దోషచికిత్సయాऽపి భవతీతి||1||

Adhikarana pANDurogasamprAptiH (2) · Śloka 2

వ్యాయామమమ్లం లవణాని మద్యం మృదం దివాస్వప్నమతీవ తీక్ష్ణం | నిషేవమాణస్య ప్రదూష్య రక్తం దోషాస్త్వచం పాండురతాం నయంతి ||2|| (సు. ఉ. తం. అ. 44) |

View original

व्यायाममम्लं लवणानि मद्यं मृदं दिवास्वप्नमतीव तीक्ष्णम् | निषेवमाणस्य प्रदूष्य रक्तं दोषास्त्वचं पाण्डुरतां नयन्ति ||२|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |

🔊 Audio coming soon

సంప్రాప్తిమాహ– వ్యాయామమిత్యాది| రక్తమిత్యుపలక్షణం, తేన ‘త్వఙ్మాంసమపి’ దూష్యత్వేన దృఢబలేన పఠితం, హారీతేన రసోऽపి, ఇతి||2||

Adhikarana pANDurogapUrvarUpam (3) · Śloka 3

త్వక్స్ఫోటనష్ఠీవనగాత్రసాదమృద్భక్షణప్రేక్షణకూటశోథాః | విణ్మూత్రపీతత్వమథావిపాకో భవిష్యతస్తస్య పురఃసరాణి ||3|| (సు. ఉ. తం. అ. 44) |

View original

त्वक्स्फोटनष्ठीवनगात्रसादमृद्भक्षणप्रेक्षणकूटशोथाः | विण्मूत्रपीतत्वमथाविपाको भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |

🔊 Audio coming soon

పూర్వరూపమాహ– త్వగిత్యాది| త్వక్స్ఫోటనం త్వచః కించిద్విదారణం| మృద్భక్షణం మృద్భక్షణేచ్ఛా| ప్రేక్షణకూటశోథో అక్షిగోలకే శోథః| అవిపాక ఆహారస్య| పురఃసరాణి పూర్వరూపాణి||3||

Adhikarana vAtikapANDurogalakShaNam (4) · Śloka 4

త్వఙ్మూత్రనయనాదీనాం రూక్షకృష్ణారుణాభతాః | వాతపాండ్వామయే తోదకంపానాహభ్రమాదయః ||4||

View original

त्वङ्मूत्रनयनादीनां रूक्षकृष्णारुणाभताः | वातपाण्ड्वामये तोदकम्पानाहभ्रमादयः ||४||

🔊 Audio coming soon

వాతికలక్షణమాహ– త్వగిత్యాది| అత్ర కృష్ణారుణాభతా న పాండుతామతిక్రామతి, అన్యథా పాండురోగత్వాభావః| ఉక్తం చ సుశ్రుతే– “సర్వేషు చైతేష్విహ పాండుభావో యతోऽధికోऽతః ఖుల పాండురోగః|” (సు. ఉ. తం. అ. 44) ఇతి| భ్రమాదయ ఇతి ఆదిశబ్దేన భేదశూలాదీనాం గ్రహణం||4||

Adhikarana paittikapANDurogalakShaNam (5) · Śloka 5

పీతమూత్రశకృన్నేత్రో దాహతృష్ణాజ్వరాన్వితః | భిన్నవిట్కోऽతిపీతాభః పిత్తపాండ్వామయీ నరః ||5||

View original

पीतमूत्रशकृन्नेत्रो दाहतृष्णाज्वरान्वितः | भिन्नविट्कोऽतिपीताभः पित्तपाण्ड्वामयी नरः ||५||

🔊 Audio coming soon

పైత్తికలక్షణమాహ– పీతేత్యాది| నను, పిత్తపాండ్వామయీతి వక్తుం న యుక్తం, పాండురోగస్య పిత్తకార్యత్వాదేవ| ఉచ్యతే– ఇతరదోషాసంశ్లిష్టప్రబలపిత్తజన్యత్వేన పైత్తికాభిధానం, యథా– పైత్తికరక్తపిత్తమితి||5||

Adhikarana shlaiShmikapANDurogalakShaNam (6) · Śloka 6

కఫప్రసేకశ్వయథుతంద్రాలస్యాతిగౌరవైః | పాండురోగీ కఫాచ్ఛుక్లైస్త్వఙ్మూత్రనయనాననైః ||6||

View original

कफप्रसेकश्वयथुतन्द्रालस्यातिगौरवैः | पाण्डुरोगी कफाच्छुक्लैस्त्वङ्मूत्रनयनाननैः ||६||

🔊 Audio coming soon

శ్లైష్మికలక్షణమాహ– కఫప్రసేకేత్యాది| కఫాద్యః పాండురోగీ స శుక్లైస్త్వఙ్మూత్రనయనాననైరుపలక్షిత ఇతి యోజ్యం||6||

Adhikarana sAnnipAtikapANDurogalakShaNam (7) · Śloka 7

జ్వరారోచకహృల్లాసచ్ఛర్దితృష్ణాక్లమాన్వితః | పాండురోగీ త్రిభిర్దోషైస్త్యాజ్యః క్షీణో హతేంద్రియః ||7||

View original

ज्वरारोचकहृल्लासच्छर्दितृष्णाक्लमान्वितः | पाण्डुरोगी त्रिभिर्दोषैस्त्याज्यः क्षीणो हतेन्द्रियः ||७||

🔊 Audio coming soon

సాన్నిపాతికస్తు ప్రకృతిసమసమవేతత్వేనౌక్తవాతజాదిలక్షణైరేవ బోద్ధవ్యః| ఉక్తం హి చరకే– “సర్వాన్నసేవినః సర్వే దుష్టా దోషాస్త్రిదోషజం| త్రిలింగం సంప్రకుర్వంతి పాండురోగం సుదుఃసహం||” (చ. చి. అ. 16) ఇతి| తస్యైవ సోపద్రవస్యాసాధ్యత్వమాహ– జ్వరారోచకేత్యాది| హతేంద్రియః స్వవిషయాగ్రాహకేంద్రియః||7||

Adhikarana mRujjapANDurogasamprAptiH (8-10) · Śloka 10

మృత్తికాదనశీలస్య కుప్యత్యన్యతమో మలః | కషాయా మారుతం, పిత్తమూషరా, మధురా కఫం ||8|| కోపయేన్మృద్రసాదీంశ్చ రౌక్ష్యాద్భుక్తం చ రూక్షయేత్ | పూరయత్యవిపక్వైవ స్రోతాంసి నిరుణద్ధ్యపి ||9|| ఇంద్రియాణాం బలం హత్వా తేజో వీర్యౌజసీ తథా | పాండురోగం కరోత్యాశు బలవర్ణాగ్నినాశనం ||10|| (చ. చి. అ. 16) |

View original

मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः | कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम् ||८|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं च रूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्ध्यपि ||९|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा | पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम् ||१०|| (च. चि. अ. १६) |

🔊 Audio coming soon

మృజ్జసంప్రాప్తిమాహ– మృత్తికేత్యాది| అన్యతమో మలో వాతాదిః| ఊషరా సక్షారా| రసాదీన్ రూక్షయేత్, భుక్తం చ రూక్షయేదితి యోజ్యం| రౌక్ష్యాత్ ప్రాకృతికోద్భూతరౌక్ష్యగుణాత్| అవిపక్వైవ కోష్ఠధాత్వగ్నిభిః పాకం న గత్వైవ, స్రోతాంసి రసవహాదీని, పూరయతి రుణద్ధి చ| ఇంద్రియాణాం బలం స్వవిషయగ్రహణశక్తిం| “తేజో దీప్తిః” ఇతి జేజ్జటః, ‘ఊష్మా’ ఇతి చక్రః| వీర్యం శక్తిః| ‘ఓజః సర్వధాతుసారః, సర్వధాతుసారభూతం హృదయస్థం’ ఇతి పరాశరః, ‘పరాభిభవేచ్ఛా’ ఇతి జేజ్జటః||8-10||

Adhikarana mRujjapANDurogalakShaNam (11) · Śloka 11

శూనాక్షికూటగండభ్రూః శూనపాన్నాభిమేహనః | క్రిమికోష్ఠోऽతిసార్యేత మలం సాసృక్కఫాన్వితం ||11|| (చ. చి. అ. 16) |

View original

शूनाक्षिकूटगण्डभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः | क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक्कफान्वितम् ||११|| (च. चि. अ. १६) |

🔊 Audio coming soon

మృజ్జస్య లక్షణమాహ-శూనాక్షీత్యాది| ‘సర్వపాండురోగేషు క్రిమికోష్ఠతా యదా స్యాత్తదైతల్లక్షణం’ ఇతి జేజ్జటః, మృత్తికాజానంతరపఠితత్వేన తస్యైవ లక్షణమిత్యన్యే| విదేహే తు పఠ్యతే– “మృద్భక్షణాద్భవేత్పాండుస్తంద్రాలస్యనిపీడితః| సశ్వాసకాసశోషార్శః సాదారుచిసమన్వితః|| శూనపాదాననకరః కృశాంగః కృశపావకః|” ఇతి||11||

Adhikarana pANDurogasyAsAdhyalakShaNam (12-15) · Śloka 15

పాండురోగశ్చిరోత్పన్నః ఖరీభూతో న సిధ్యతి | కాలప్రకర్షాచ్ఛూనానాం యో వా పీతాని పశ్యతి ||12|| బద్ధాల్పవిట్ సహరితం సకఫం యోऽతిసార్యతే | దీనః శ్వేతాతిదిగ్ధాంగశ్ఛర్దిమూర్ఛాతృడర్దితః ||13|| స నాస్త్యసృక్క్షయాద్యశ్చ పాండుః శ్వేతత్వమాప్నుయాత్ | (చ. చి. అ. 16) | పాండుదంతనఖో యస్తు పాండునేత్రశ్చ యో భవేత్ | పాండుసంఘాతదర్శీ చ పాండురోగీ వినశ్యతి ||14|| (సు. సూ. అ. 33) | అంతేషు శూనం పరిహీణమధ్యం మ్లానం తథాऽంతేషు చ మధ్యశూనం | గుదే చ శేఫస్యథ ముష్కయోశ్చ శూనం ప్రతామ్యంతమసంజ్ఞకల్పం | వివర్జయేత్పాండుకినం యశోऽర్థీ తథాऽతిసారజ్వరపీడితం చ ||15|| (సు. ఉ. తం. అ. 44) |

View original

पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति | कालप्रकर्षाच्छूनानां यो वा पीतानि पश्यति ||१२|| बद्धाल्पविट् सहरितं सकफं योऽतिसार्यते | दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्छातृडर्दितः ||१३|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात् | (च. चि. अ. १६) | पाण्डुदन्तनखो यस्तु पाण्डुनेत्रश्च यो भवेत् | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||१४|| (सु. सू. अ. ३३) | अन्तेषु शूनं परिहीणमध्यं म्लानं तथाऽन्तेषु च मध्यशूनम् | गुदे च शेफस्यथ मुष्कयोश्च शूनं प्रताम्यन्तमसञ्ज्ञकल्पम् | विवर्जयेत्पाण्डुकिनं यशोऽर्थी तथाऽतिसारज्वरपीडितं च ||१५|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |

🔊 Audio coming soon

అసాధ్యలక్షణమాహ– పాండురోగ ఇత్యాది| ‘పాండురోగశ్చిరోత్పన్నః కాలప్రకర్షాత్ ఖరీభూతో జఠరతాం గతో న సిధ్యతి, అచిరోత్పన్నోऽపి శూనానాం మధ్యే యో వా పీతాని పశ్యతి స పాండురోగీ న సిధ్యతీత్యపరమసాధ్యలక్షణం’ ఇతి జేజ్జటస్య యోజనా| చక్రస్త్వాహ– ‘చిరోత్పన్నః ఖరీభూతోऽత్యర్థరూక్షితసర్వధాతుర్న సిధ్యతి, తథా కాలప్రకర్షాదిత్యాదినాऽపరమసాధ్యలక్షణం’ ఇతి| అత్ర శూనానాం శోథవతాం మధ్యే యో వా పీతాని పశ్యతి స న సిధ్యతీతి| ‘శూనో నా’ ఇతి పాఠాంతరే నా పురుషః| ‘శూనాంగో యో వా పీతాని పశ్యతి’ ఇతి పాఠాంతరం సుగమం| అపరమసాధ్యలక్షణమాహ– బద్ధేత్యాది| అత్ర సకఫత్వేऽపి బద్ధత్వాల్పత్వహరితత్వాని వ్యాధిప్రభావాత్; బద్ధాల్పస్థానే బహులమితి పాఠాంతరం| విట్శబ్దో నపుంసకోऽప్యస్తీత్యేతన్నిర్దేశాదేవోన్నేయమిత్యాహుః| అపరమసాధ్యలక్షణమాహ– దీన ఇత్యాది| దీనః గ్లానః| శ్వేతాతిదిగ్ధాంగ ఇతి శ్వేతవర్ణలిప్తాంగ ఇవేత్యర్థః| స నాస్తి నష్ట ఇవ అసాధ్య ఇత్యర్థః| అపరమాహ– అసృగిత్యాద| అపరమసాధ్యలక్షణమాహ– పాండుదంతేత్యాది| పాండుసంఘాతదర్శీతి నయనరశ్మిసహచరితం బహిర్నిర్గతం పిత్తం సంపిండితం పశ్యతి| అపరమసాధ్యలక్షణమాహ– అంతేష్విత్యాది| అంతేషు బాహుజంఘాశిరఃసు, శూనం శోథయుక్తం| పరిహీణమధ్యం దుర్బలమధ్యదేహం| ఏతద్వైపరీత్యేనాపరమసాధ్యలక్షణమాహ– మ్లానమిత్యాది| మ్లానం దుర్బలం| అసంజ్ఞకల్పం మృతప్రాయం| ఏవంవిధం పాండుకినం పాండురోగిణం యశోऽర్థీ వైద్యో వివర్జయేదితి| అత్ర సౌశ్రుతశ్లోకే ‘పాండుకినం’ ఇత్యత్ర “ పాలకినం” ఇతి పాఠాంతరం, యుక్తం చైతత్; ఏవం హి పఠ్యమానే పాండురోగావస్థావిశేషస్య పాలకినో లక్షణమపి కృతం స్యాత్| ఉక్తం హి సుశ్రుతే– “ సకామలాపాలకిపాండురోగః కుంభాహ్వయో” లాఘవకోऽలసాఖ్యః| (సు. ఉ. తం. అ. 44) ఇతి| అనేనైవాభిప్రాయేణ కశ్చిదభియుక్తో లిఖితవాన్– “అంతే శూనః కృశో మధ్యేऽన్యథా చ గుదశేఫసి| శూనో జ్వరాతిసారార్తో భృతకల్పస్తు పాలకీ||” ఇతి||12-15||

Adhikarana kAmalAyA nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (16-18) · Śloka 18

పాండురోగీ తు యోऽత్యర్థం పిత్తలాని నిషేవతే | తస్య పిత్తమసృఙ్మాంసం దగ్ధ్వా రోగాయ కల్పతే ||16|| హారిద్రనేత్రః స భృశం హారిద్రత్వఙ్నఖాననః | రక్తపీతశకృన్మూత్రో భేకవర్ణో హతేంద్రియః ||17|| దాహావిపాకదౌర్బల్యసదనారుచికర్షితః | కామలా బహుపిత్తైషా కోష్ఠశాఖాశ్రయా మతా ||18|| (చ. చి. అ. 16) |

View original

पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते | तस्य पित्तमसृङ्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते ||१६|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः | रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः ||१७|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः | कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता ||१८|| (च. चि. अ. १६) |

🔊 Audio coming soon

పాండురోగావస్థాయాం కామలామాహ– పాండురోగీత్యాది| దగ్ధ్వా సందూష్య| రోగాయ కామలారూపాయ| భేకవర్ణః ప్రావృషేణ్యభేకవర్ణః| కోష్ఠశాఖాశ్రయేతి ఏకా కోష్ఠాశ్రయా, అపరా శాఖాశ్రయా; శాఖా రక్తాదయో ధాతవః| స్వతంత్రాऽపి కామలా భవతి, యథా రాజయక్ష్మా స్వతంత్రః ఉపేక్షితేష్వపి కాసేషు భవతీత్యాహుః||16-18||

Adhikarana kumbhakAmalAlakShaNam (19) · Śloka 19

కాలాంతరాత్ ఖరీభూతా కృచ్ఛ్రా స్యాత్ కుంభకామలా |19| (చ. చి. అ. 16) |

View original

कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला |१९| (च. चि. अ. १६) |

🔊 Audio coming soon

తస్యా అవస్థాంతరం కుంభకామలామాహ– కాలాంతరాదిత్యాది| ఖరీభూతేతి పూర్వవద్వ్యాఖ్యేయం| కృచ్ఛ్రా చ కృచ్ఛ్రసాధ్యా| కుంభః కోష్ఠః, అంతఃశుషిరసాధర్మ్యాత్; తద్గతా కామలా కుంభకామలా, కోష్ఠాశ్రయేత్యర్థః|19|–

Adhikarana kAmalAyA asAdhyalakShaNam (19-20) · Śloka 20

కృష్ణపీతశకృన్మూత్రో భృశం శూనశ్చ మానవః ||19|| సరక్తాక్షిముఖచ్ఛర్దివిణ్మూత్రో యశ్చ తామ్యతి | దాహారుచితృడానాహతంద్రామోహసమన్వితః ||20|| నష్టాగ్నిసంజ్ఞః క్షిప్రం హి కామలావాన్ విపద్యతే | (చ. చి. అ. 16) |

View original

कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः ||१९|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति | दाहारुचितृडानाहतन्द्रामोहसमन्वितः ||२०|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते | (च. चि. अ. १६) |

🔊 Audio coming soon

కామలాయా అసాధ్యలక్షణమాహ– కృష్ణేత్యాది| కృష్ణేత్యాదినా తామ్యతీత్యంతేనైకమసాధ్యలక్షణం| తామ్యతి ముహ్యతి| దాహేత్యాదినా విపద్యతే ఇత్యంతేనాపరమసాధ్యలక్షణమితి జేజ్జటః||19-20||–

Adhikarana kumbhakAmalA~asAdhyalakShaNam (21) · Śloka 22

ఛర్ద్యరోచకహృల్లాసజ్వరక్లమనిపీడితః ||21|| నశ్యతి శ్వాసకాసార్తో విడ్భేదీ కుంభకామలీ |22|

View original

छर्द्यरोचकहृल्लासज्वरक्लमनिपीडितः ||२१|| नश्यति श्वासकासार्तो विड्भेदी कुम्भकामली |२२|

🔊 Audio coming soon

కుంభకామలినోऽసాధ్యలక్షణమాహ– ఛర్దీత్యాది||21||–

Adhikarana halImakalakShaNam (22-23) · Śloka 23

యదా తు పాండోర్వర్ణః స్యాద్ధరితః శ్యావపీతకః ||22|| బలోత్సాహక్షయస్తంద్రా మందాగ్నిత్వం మృదుజ్వరః | స్త్రీష్వహర్షోऽంగమర్దశ్చ దాహస్తృష్ణాऽరుచిర్భ్రమః | హలీమకం తదా తస్య విద్యాదనిలపిత్తతః ||23|| ( సంతాపో భిన్నవర్చస్త్వం బహిరంతశ్చ పీతతా | పాండుతా నేత్రయోర్యస్య పానకీలక్షణం భవేత్) | (చ. చి. అ. 16) |

View original

यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितः श्यावपीतकः ||२२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्दाग्नित्वं मृदुज्वरः | स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च दाहस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः | हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः ||२३|| ( सन्तापो भिन्नवर्चस्त्वं बहिरन्तश्च पीतता | पाण्डुता नेत्रयोर्यस्य पानकीलक्षणं भवेत्) | (च. चि. अ. १६) |

🔊 Audio coming soon

పాండురోగావస్థాయాం హలీమకమాహ– యదేత్యాది| యదా తు పాండోః పాండురోగిణః హరితాదివర్ణయుక్తస్యైతే ఉపద్రవా భవంతి తదా తస్య వాతపిత్తకోపజం హలీమకం జానీయాత్| హరితః శాకవర్ణః| శ్యావో నీలవర్ణః| బలోత్సాహక్షయో బలోత్సాహయోః క్షీణతా| స్త్రీష్వహర్షః స్త్రీరిరంసాయా అభావః| అంగమర్దః అంగమోటనం| లాఘవకాలసకాదీనాం పాండురోగావస్థావిశేషాణాం లక్షణం సుశ్రుతదిష్వనుస్మర్తవ్యమితి||22-23||

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే పాండురోగకామలాకుంభకామలాహలీమకనిదానం సమాప్తం ||8||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानं समाप्तम् ||८||

🔊 Audio coming soon

ఇతి శ్రీవిజయరక్షితకృతాయాం మధుకోశవ్యాఖ్యాయాం పాండురోగకామలాకుంభకామలా హలీమకనిదానం సమాప్తం||8||