Adhikarana sadyovraNanidAnaM, bhedAshca (1-2) · Śloka 2
നാനാധാരമുഖൈഃ ശസ്ത്രൈര്നാനാസ്ഥാനനിപാതിതൈഃ |
ഭവന്തി നാനാകൃതയോ വ്രണാസ്താംസ്താന്നിബോധ മേ ||൧||
ഛിന്നം ഭിന്നം തഥാ വിദ്ധം ക്ഷതം പിച്ചിതമേവ ച |
ഘൃഷ്ടമാഹുസ്തഥാ ഷഷ്ഠം തേഷാം വക്ഷ്യാമി ലക്ഷണമ് ||൨||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
नानाधारमुखैः शस्त्रैर्नानास्थाननिपातितैः |
भवन्ति नानाकृतयो व्रणास्तांस्तान्निबोध मे ||१||
छिन्नं भिन्नं तथा विद्धं क्षतं पिच्चितमेव च |
घृष्टमाहुस्तथा षष्ठं तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||२||
(सु. चि. अ. २) |
ശാരീരവ്രണമഭിധായാഗന്തുവ്രണമാഹ– നാനാധാരമുഖൈരിത്യാദി| നാനാ ധാരാ മുഖാനി ച യേഷാം താനി തഥാ| സ്ഥാനവിശേഷോऽപി ശസ്ത്രനിപാതതുല്യത്വേനാകൃതിവിശേഷേ ഹേതുരിത്യത ഉക്തം– നാനാസ്ഥാനനിപാതിതൈരിതി||൧-൨||
Adhikarana chinnalakShaNam (3) · Śloka 3
തിര്യക് ഛിന്ന ഋജുര്വാऽപി യോ വ്രണസ്ത്വായതോ ഭവേത് |
ഗാത്രസ്യ പാതനം തദ്ധി ഛിന്നമിത്യഭിധീയതേ ||൩||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
तिर्यक् छिन्न ऋजुर्वाऽपि यो व्रणस्त्वायतो भवेत् |
गात्रस्य पातनं तद्धि छिन्नमित्यभिधीयते ||३||
(सु. चि. अ. २) |
ഛിന്നലക്ഷണമാഹ– തിര്യഗിത്യാദി| തിര്യഗിതി തിര്യഗ്വ്യവസ്ഥിതഃ| ഛിന്നഃ ഛേദസമ്പന്നഃ| ഋജുരവക്രഃ| ഗാത്രസ്യ പാതനമിതി ഗാത്രാവയവസ്യ തദേകദേശരൂപസ്യ വാ ഗാത്രസ്യ പാതനമ്||൩||
Adhikarana bhinnalakShaNam (4) · Śloka 4
ശക്തിദന്തേഷു ഖഡ്ഗാഗ്രവിഷാണൈരാശയോ ഹതഃ |
യത്കിഞ്ചിത് പ്രസ്രവേത്തദ്ധി ഭിന്നലക്ഷണമുച്യതേ ||൪||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
शक्तिदन्तेषु खड्गाग्रविषाणैराशयो हतः |
यत्किञ्चित् प्रस्रवेत्तद्धि भिन्नलक्षणमुच्यते ||४||
(सु. चि. अ. २) |
ഭിന്നലക്ഷണമാഹ– ശക്തീത്യാദി| വിഷാണം ദന്തഃ ശൃങ്ഗം ച| ഏതദ്ഭിന്നലക്ഷണം പാരിഭാഷികം; തേന വ്യധ ഏവാശയദേശേ ഭേദ ഉച്യതേ, ആശയദേശരഹിതേ തു വ്യധഃ| യത്കിഞ്ചിദിത്യാദി| യസ്യ മൂത്രരുധിരാദേര്യ ആശയോ ഭിന്നഃ സ തത് പ്രസ്രവേത്; തേന ബസ്തിര്ഭിന്നോ മൂത്രം, രുധിരാശയോ രുധിരമിത്യാദി||൪||
Adhikarana koShThanirUpaNaM, tadbhedalakShaNaM ca (5-10) · Śloka 10
സ്ഥാനാന്യാമാഗ്നിപക്വാനാം മൂത്രസ്യ രുധിരസ്യ ച |
ഹൃദുണ്ഡുകഃ ഫുപ്ഫുസശ്ച കോഷ്ഠ ഇത്യഭിധീയതേ ||൫||
തസ്മിന് ഭിന്നേ രക്തപൂര്ണേ ജ്വരോ ദാഹശ്ച ജായതേ |
മൂത്രമാര്ഗഗുദാസ്യേഭ്യോ രക്തം ഘ്രാണാച്ച ഗച്ഛതി ||൬||
മൂര്ഛാ ശ്വാസസ്തൃഷാऽऽധ്മാനമഭക്തച്ഛന്ദ ഏവ ച |
വിണ്മൂത്രവാതസങ്ഗശ്ച സ്വേദാസ്രാവോऽക്ഷിരക്തതാ ||൭||
ലോഹഗന്ധിത്വമാസ്യസ്യ ഗാത്രദൌര്ഗന്ധ്യമേവ ച |
ഹൃച്ഛൂലം പാര്ശ്വയോശ്ചാപി വിശേഷം ചാത്ര മേ ശൃണു ||൮||
ആമാശയസ്ഥേ രുധിരേ രുധിരം ഛര്ദയത്യപി |
ആധ്മാനമതിമാത്രം ച ശൂലം ച ഭൃശദാരുണമ് ||൯||
പക്വാശയഗതേ ചാപി രുജാ ഗൌരവമേവ ച |
അധഃകായേ വിശേഷേണ ശീതതാ ച ഭവേദിഹ ||൧൦||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
स्थानान्यामाग्निपक्वानां मूत्रस्य रुधिरस्य च |
हृदुण्डुकः फुप्फुसश्च कोष्ठ इत्यभिधीयते ||५||
तस्मिन् भिन्ने रक्तपूर्णे ज्वरो दाहश्च जायते |
मूत्रमार्गगुदास्येभ्यो रक्तं घ्राणाच्च गच्छति ||६||
मूर्छा श्वासस्तृषाऽऽध्मानमभक्तच्छन्द एव च |
विण्मूत्रवातसङ्गश्च स्वेदास्रावोऽक्षिरक्तता ||७||
लोहगन्धित्वमास्यस्य गात्रदौर्गन्ध्यमेव च |
हृच्छूलं पार्श्वयोश्चापि विशेषं चात्र मे शृणु ||८||
आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि |
आध्मानमतिमात्रं च शूलं च भृशदारुणम् ||९||
पक्वाशयगते चापि रुजा गौरवमेव च |
अधःकाये विशेषेण शीतता च भवेदिह ||१०||
(सु. चि. अ. २) |
യത്ര ഭൂയസാऽऽമാശയാനാം സ്ഥാനേ ഭേദവ്യപദേശസ്തമാഹ– സ്ഥാനാനീത്യാദി| ആമസ്യ സ്ഥാനമാമാശയഃ അഗ്നേഃ പച്യമാനാശയഃ, മലസ്യ പക്വാശയഃ, മൂത്രസ്യ ബസ്തിഃ, രുധിരസ്യ യകൃത്പ്ലീഹാനൌ, ഹൃത് ഹൃദയം, ഉണ്ഡുക ഇക്ഷുരസപാകമലവദ്യഃ ശോണിതമലസ്തജ്ജ ഉണ്ഡുകഃ, സ ചാന്ത്രദേശേ വ്യവസ്ഥിതഃ പുരീഷാധാനമിതി, ഫുപ്ഫുസ ഇതി ഹൃദയസ്യ വാമപാര്ശ്വേ രക്താധാരഃ ‘ഫുപ്ഫുസ’ ഇതി ഖ്യാതഃ| മൂത്രമാര്ഗഗുദാസ്യേഭ്യോ രക്തം ഘ്രാണാച്ച ഗച്ഛതീതി ബസ്ത്യാദൌ ഭിന്നേ മേഹനഗുദാഭ്യാം രക്തം നിഃസരതി, ആമാശയാദിഭേദേ തു മുഖഘ്രാണാഭ്യാം രക്തനിര്ഗമഃ| സ്വേദാസ്രാവ ഇതി സ്വേദസ്യാത്യന്തസ്രുതിഃ| പാര്ശ്വയോശ്ചാപീതി ശൂലമിതി സമ്ബന്ധഃ| മേ ഇത്യവ്യയം മത്ത ഇത്യര്ഥഃ| ആമാശയസ്ഥ ഇത്യാദി ആധ്മാനം രക്താവതതത്വാദ്വായോഃ| രുജാ ശൂലമ്| ഗൌരവം രക്തബഹുത്വാത്| അധഃകായേ വിശേഷേണ ശീതതേതി വ്യാധിപ്രഭാവാത്||൫-൧൦||
Adhikarana viddhalakShaNam (11) · Śloka 11
സൂക്ഷ്മാസ്യശല്യാഭിഹതം യദങ്ഗം ത്വാശയം വിനാ |
ഉത്തുണ്ഡിതം നിര്ഗതം വാ തദ്വിദ്ധമിതി നിര്ദിശേത് ||൧൧||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
सूक्ष्मास्यशल्याभिहतं यदङ्गं त्वाशयं विना |
उत्तुण्डितं निर्गतं वा तद्विद्धमिति निर्दिशेत् ||११||
(सु. चि. अ. २) |
വിദ്ധലക്ഷണമാഹ– സൂക്ഷ്മാസ്യശല്യേത്യാദി| ആശയം വിനേതി ഉക്താമാദ്യാശയം വിനാ| ഉത്തുണ്ഡിതമനിര്ഗതശല്യോപലക്ഷണം, തേനാനുത്തുണ്ഡിതമുത്തുണ്ഡിതം ച വിദ്ധം ഗൃഹ്യതേ| നിര്ഗതേന ച നിര്ഗതമുഖം വിദ്ധം സര്വഥാ നിര്ഗതം ച ഗൃഹ്യതേ; തേന തന്ത്രാന്തരേ “വിദ്ധമുത്തുണ്ഡിതമനുത്തുണ്ഡിതം ഭിന്നം നിര്ഭിന്നമ്” ഇതി യച്ചതുഷ്പ്രകാരമഭിഹിതം തത് സര്വം സങ്ഗൃഹീതമ്||൧൧||
Adhikarana kShatalakShaNam (12) · Śloka 12
നാതിച്ഛിന്നം നാതിഭിന്നമുഭയോര്ലക്ഷണാന്വിതമ് |
വിഷമം വ്രണമങ്ഗേ യത്തത് ക്ഷതം ത്വഭിധീയതേ ||൧൨||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
नातिच्छिन्नं नातिभिन्नमुभयोर्लक्षणान्वितम् |
विषमं व्रणमङ्गे यत्तत् क्षतं त्वभिधीयते ||१२||
(सु. चि. अ. २) |
ക്ഷതമാഹ– നാതിച്ഛിന്നമിത്യാദി| നാതിച്ഛിന്നം നാവഗാഢച്ഛേദമ്| നാതിഭിന്നമിതി നാതിവിദീര്ണാശയമ്| ഉഭയോര്ലക്ഷണാന്വിതമിതി സ്തോകച്ഛേദസ്തോകാവദരണയോഗാദുഭയലക്ഷണയുക്തമ്| വിഷമം വ്രണമങ്ഗേ യദിതി അങ്ഗവൈഷമ്യകരം വ്രണം യത്തത് ക്ഷതമ്||൧൨||
Adhikarana piccitalakShaNam (13) · Śloka 13
പ്രഹാരപീഡനാഭ്യാം തു യദങ്ഗം പൃഥുതാം ഗതമ് |
സാസ്ഥി തത് പിച്ചിതം വിദ്യാന്മജ്ജരക്തപരിപ്ലുതമ് ||൧൩||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
प्रहारपीडनाभ्यां तु यदङ्गं पृथुतां गतम् |
सास्थि तत् पिच्चितं विद्यान्मज्जरक्तपरिप्लुतम् ||१३||
(सु. चि. अ. २) |
പിച്ചിതലക്ഷണമാഹ– പ്രഹാരേത്യാദിനാ| പ്രഹാരോ മുദ്ഗരാദിനാ, പീഡനം കപാടാദിനാ| പൃഥുതാമിതി ചിപ്പിടതാമ്| മജ്ജരക്തപരിപ്ലുതമിത്യനേന വ്രണഭാവാത് മജ്ജരക്താഗമം ദര്ശയതി| തേന യത് വ്രണം പിച്ചിതം, തദ്ഭഗ്നസ്യ തഥാ സദ്യോവ്രണസ്യ ച ചികിത്സാവിഷയമ്||൧൩||
Adhikarana ghRuShTalakShaNam (14) · Śloka 14
ഘര്ഷണാദഭിഘാതാദ്വാ യദങ്ഗം വിഗതത്വചമ് |
ഉഷാസ്രാവാന്വിതം തച്ച ഘൃഷ്ടമിത്യഭിധീയതേ ||൧൪||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
घर्षणादभिघाताद्वा यदङ्गं विगतत्वचम् |
उषास्रावान्वितं तच्च घृष्टमित्यभिधीयते ||१४||
(सु. चि. अ. २) |
ഘൃഷ്ടലക്ഷണമാഹ– ഘര്ഷണാദിത്യാദി| ഘര്ഷണാത് കര്കശവസ്ത്രാദിനാ| വിഗതത്വചമിതി പാഠം ത്യക്ത്വാ ‘വിഗതത്വചാ’ ഇതി പാഠഃ സാധുഃ, വിഗതത്വചോപലക്ഷിതമങ്ഗമ്| ഉഷാ ഊഷ്മനിര്ഗമവദ്വ്യഥാ||൧൪||
Adhikarana sashalyavraNalakShaNaM, koShThagatashalyalakShaNaM ca (15-16) · Śloka 16
ശ്യാവം സശോഥം പിഡകാചിതം ച മുഹുര്മുഹുഃ ശോണിതവാഹിനം ച |
മൃദൂദ്ഗതം ബുദ്ബുദതുല്യമാംസം വ്രണം സശല്യം സരുജം വദന്തി ||൧൫||
ത്വചോऽതീത്യ സിരാദീനി ഭിത്ത്വാ വാ പരിഹൃത്യ വാ |
കോഷ്ഠേ പ്രതിഷ്ഠിതം ശല്യം കുര്യാദുക്താനുപദ്രവാന് ||൧൬||
(സു. ചി. അ. ൨) |
View original
श्यावं सशोथं पिडकाचितं च मुहुर्मुहुः शोणितवाहिनं च |
मृदूद्गतं बुद्बुदतुल्यमांसं व्रणं सशल्यं सरुजं वदन्ति ||१५||
त्वचोऽतीत्य सिरादीनि भित्त्वा वा परिहृत्य वा |
कोष्ठे प्रतिष्ठितं शल्यं कुर्यादुक्तानुपद्रवान् ||१६||
(सु. चि. अ. २) |
കോഷ്ഠഭേദമാഹ– ത്വച ഇത്യാദി| ത്വച ഇതി സപ്ത ത്വചഃ| സിരാദീനീതി മാംസസ്നായ്വസ്ഥിസന്ധീനി| പരിഹൃത്യ വേതി പരിഹാരപക്ഷേऽപി കോഷ്ഠഭേദസ്യ സങ്ഗതത്വാത്; സിരാവ്യധലിങ്ഗം ചാത്രൈവ ‘സുരേന്ദ്രഗോപപ്രതിമം’ ഇത്യാദിനാ വ്യക്തീഭവിഷ്യതി| ഉക്താനിതി പ്രനഷ്ടശല്യവിജ്ഞാനീയേ| തത്ര ഹ്യുക്തം– “കോഷ്ഠഗതേ ത്വാടോപാനാഹൌ മൂത്രപുരീഷാഹാരദര്ശനം ച വ്രണമുഖാദ്ഭവതി|” (സു. സൂ. അ. ൨൬) ഇതി||൧൫-൧൬||
Adhikarana asAdhyakoShThabhedali~ggam (17) · Śloka 17
തത്രാന്തര്ലോഹിതം പാണ്ഡുശീതപാദകരാനനമ് |
ശീതോച്ഛ്വാസം രക്തനേത്രമാനദ്ധം ച വിവര്ജയേത് ||൧൭||
View original
तत्रान्तर्लोहितं पाण्डुशीतपादकराननम् |
शीतोच्छ्वासं रक्तनेत्रमानद्धं च विवर्जयेत् ||१७||
അസാധ്യകോഷ്ഠഭേദലിങ്ഗമാഹ– തത്രേത്യാദി| തത്ര കോഷ്ഠേ| അന്തര്ലോഹിതമിതി അഭ്യന്തരസ്ഥിതരക്തമ്, അനിഃസൃതരക്തമിതി യാവത്| ആനദ്ധമിത്യാനാഹവന്തമ്||൧൭||
Adhikarana mAMsasirAsnAyvasthisandhimarmasu pa~jcasu kShateShu sAmAnyali~ggam (18-19) · Śloka 19
ഭ്രമഃ പ്രലാപഃ പതനം പ്രമോഹോ വിചേഷ്ടനം ഗ്ലാനിരഥോഷ്ണതാ ച |
സ്രസ്താങ്ഗതാ മൂര്ഛനമൂര്ധ്വവാതസ്തീവ്രാ രുജാ വാതകൃതാശ്ച താസ്താഃ ||൧൮||
മാംസോദകാഭം രുധിരം ച ഗച്ഛേത് സര്വേന്ദ്രിയാര്ഥോപരമസ്തഥൈവ |
ദശാര്ധസങ്ഖ്യേഷ്വഥ വിക്ഷതേഷു സാമാന്യതോ മര്മസു ലിങ്ഗമുക്തമ് ||൧൯||
(സു. സൂ. അ. ൨൫) |
View original
भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं ग्लानिरथोष्णता च |
स्रस्ताङ्गता मूर्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजा वातकृताश्च तास्ताः ||१८||
मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव |
दशार्धसङ्ख्येष्वथ विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||१९||
(सु. सू. अ. २५) |
മാംസസിരാസ്നായ്വസ്ഥിസന്ധിമര്മസു പഞ്ചസു ക്ഷതേഷു സാമാന്യലിങ്ഗമാഹ– ഭ്രമ ഇത്യാദി| വിചേഷ്ടനം വിരുദ്ധചേഷ്ടനം കരചരണാദിക്ഷേപാദികമ്| ഗ്ലാനിര്ബലക്ഷയഃ| സ്രസ്താങ്ഗതാ അങ്ഗസന്ധിവിസ്രംസവദ്വ്യഥാ| മൂര്ഛനമിന്ദ്രിയമോഹഃ| ഇന്ദ്രിയാര്ഥോപരമ ഇന്ദ്രിയാണാം സ്വവിഷയേഷു രൂപാദിഷു ഉപരമോ ഗ്രഹണാശക്തിഃ| ദശാര്ധസങ്ഖ്യേഷു പഞ്ചസു||൧൮-൧൯||
Adhikarana marmarahitAnAM sirAdInAM viddhali~ggam (20-23) · Śloka 23
സുരേന്ദ്രഗോപപ്രതിമം പ്രഭൂതം രക്തം സ്രവേത്തത്ക്ഷയജശ്ച വായുഃ |
കരോതി രോഗാന് വിവിധാന് യഥോക്താന് സിരാസു വിദ്ധാസ്വഥ വാ ക്ഷതാസു ||൨൦||
കൌബ്ജ്യം ശരീരാവയവാവസാദഃ ക്രിയാസ്വശക്തിസ്തുമുലാ രുജശ്ച |
ചിരാദ്വ്രണോ രോഹതി യസ്യ ചാപി തം സ്നായുവിദ്ധം പുരുഷം വ്യവസ്യേത് ||൨൧||
ശോഫാഭിവൃദ്ധിസ്തുമുലാ രുജശ്ച ബലക്ഷയഃ സര്വത ഏവ ശോഥഃ |
ക്ഷതേഷു സന്ധിഷ്വചലാചലേഷു സ്യാത് സര്വകര്മോപരമശ്ച ലിങ്ഗമ് ||൨൨||
ഘോരാ രുജോ യസ്യ നിശാദിനേഷു സര്വാസ്വവസ്ഥാസു ച നൈതി ശാന്തിമ് |
ഭിഷഗ്വിപശ്ചിദ്വിദിതാര്ഥസൂത്രസ്തമസ്ഥിവിദ്ധം പുരുഷം വ്യവസ്യേത് ||൨൩||
(സു. സൂ. അ. ൨൫) |
View original
सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेत्तत्क्षयजश्च वायुः |
करोति रोगान् विविधान् यथोक्तान् सिरासु विद्धास्वथ वा क्षतासु ||२०||
कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च |
चिराद्व्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२१||
शोफाभिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः सर्वत एव शोथः |
क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सर्वकर्मोपरमश्च लिङ्गम् ||२२||
घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु च नैति शान्तिम् |
भिषग्विपश्चिद्विदितार्थसूत्रस्तमस्थिविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२३||
(सु. सू. अ. २५) |
സിരാദയോ മര്മരൂപാ അമര്മരൂപാശ്ച സന്തി, തത്ര പൂര്വം മര്മരഹിതാനാം സിരാദീനാം വിദ്ധലിങ്ഗമാഹ– സുരേന്ദ്രഗോപേത്യാദി| യഥോക്താനിതി ശോണിതവര്ണനീയോക്താന്| തത്ര ചോക്തം– “തദതിപ്രവൃത്തം ശിരോഭിതാപമാന്ധ്യമാക്ഷേപാദീംശ്ച കരോതി|” ഇതി| വിദ്ധാസു ബാണാദിനാ| ക്ഷതാസു ഖഡ്ഗാദിനാ| കൌബ്ജ്യം കുബ്ജതാ| തുമുലാ ഗഹനാഃ| സന്ധിഷ്വചലാചലേഷ്വിതി അചലേഷു നിശ്ചേഷ്ടേഷു, ചലേഷു ചേഷ്ടാവത്സു; സന്ധയശ്ചലാചലഭേദേന ദ്വിവിധാഃ| തഥാച സുശ്രുതഃ– “ശാഖാസു ഹന്വോഃ കട്യാം ച ചേഷ്ടാവന്തശ്ച സന്ധയഃ| ശേഷാസ്തു സന്ധയഃ സര്വേ വിജ്ഞാതവ്യാഃ സ്ഥിരാ ബുധൈഃ||” (സു. ശാ. അ. ൫) ഇതി||൨൦-൨൩||
Adhikarana sirAdimarmaviddhali~ggam (24) · Śloka 24
യഥാസ്വമേതാനി വിഭാവയേച്ച ലിങ്ഗാനി മര്മസ്വഭിതാഡിതേഷു |൨൪|
(സു. സൂ. അ. ൨൫) |
View original
यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |२४|
(सु. सू. अ. २५) |
മര്മരഹിതാനാം സിരാദീനാം വിദ്ധലക്ഷണമഭിധായ സിരാദിമര്മവിദ്ധലിങ്ഗമതിദേശയന്നാഹ– യഥാസ്വമേതാനീത്യാദി| വിഭാവയേച്ചേതി ചകാരോ ഭിന്നക്രമേ; തേന ഏതാനി ലിങ്ഗാനി തഥാ സാമാന്യലിങ്ഗാനി ച ജാനീയാദിത്യര്ഥഃ|൨൪|–
Adhikarana mAMsamarmaNo viddhasya li~ggam (24) · Śloka 24
പാണ്ഡുര്വിവര്ണഃ സ്പൃശിതം ന വേത്തി യോ മാംസമര്മണ്യഭിപീഡിതഃ സ്യാത് ||൨൪||
(സു. സൂ. അ. ൨൫) |
View original
पाण्डुर्विवर्णः स्पृशितं न वेत्ति यो मांसमर्मण्यभिपीडितः स्यात् ||२४||
(सु. सू. अ. २५) |
അനുക്തമാംസമര്മണോ വിദ്ധസ്യ ലിങ്ഗമാഹ– പാണ്ഡുര്വിവര്ണ ഇത്യാദി| നനു, സിരാദിവിദ്ധലിങ്ഗവത് മാംസവിദ്ധലിങ്ഗമപി പൂര്വം കുതോ നോപദിഷ്ടമ്? ഉച്യതേ– കേവലമാംസവിദ്ധസ്യാബഹുവ്യാപത്കരത്വാത് പൂര്വമനുപാദാനമ്||൨൪||
Adhikarana sarvavraNAnAmupadravAH (25-26) · Śloka 26
വിസര്പഃ പക്ഷഘാതശ്ച സിരാസ്തമ്ഭോऽപതാനകഃ |
മോഹോന്മാദവ്രണരുജോ ജ്വരസ്തൃഷ്ണാ ഹനുഗ്രഹഃ ||൨൫||
കാസശ്ഛര്ദിരതീസാരോ ഹിക്കാ ശ്വാസഃ സവേപഥുഃ |
ഷോഡശോപദ്രവാഃ പ്രോക്താ വ്രണാനാം വ്രണചിന്തകൈഃ ||൨൬||
(ച. ചി. അ. ൨൫) |
View original
विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः |
मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः ||२५||
कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः |
षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः ||२६||
(च. चि. अ. २५) |
സര്വവ്രണാനാമുപദ്രവാനാഹ– വിസര്പ ഇത്യാദി||൨൫-൨൬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ സദ്യോവ്രണനിദാനം സമാപ്തമ് ||൪൩||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सद्योव्रणनिदानं समाप्तम् ||४३||
ഇതി ശ്രീകണ്ഠദത്തകൃതായാം മധുകോശവ്യാഖ്യായാം സദ്യോവ്രണനിദാനം സമാപ്തമ്||൪൩||