Adhikarana sadyovraNanidAnaM, bhedAshca (1-2) · Śloka 2
നാനാധാരമുഖൈഃ ശസ്ത്രൈര്നാനാസ്ഥാനനിപാതിതൈഃ | ഭവന്തി നാനാകൃതയോ വ്രണാസ്താംസ്താന്നിബോധ മേ ||൧|| ഛിന്നം ഭിന്നം തഥാ വിദ്ധം ക്ഷതം പിച്ചിതമേവ ച | ഘൃഷ്ടമാഹുസ്തഥാ ഷഷ്ഠം തേഷാം വക്ഷ്യാമി ലക്ഷണമ് ||൨|| (സു. ചി. അ. ൨) |
नानाधारमुखैः शस्त्रैर्नानास्थाननिपातितैः | भवन्ति नानाकृतयो व्रणास्तांस्तान्निबोध मे ||१|| छिन्नं भिन्नं तथा विद्धं क्षतं पिच्चितमेव च | घृष्टमाहुस्तथा षष्ठं तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnalakShaNam (3) · Śloka 3
തിര്യക് ഛിന്ന ഋജുര്വാऽപി യോ വ്രണസ്ത്വായതോ ഭവേത് | ഗാത്രസ്യ പാതനം തദ്ധി ഛിന്നമിത്യഭിധീയതേ ||൩|| (സു. ചി. അ. ൨) |
तिर्यक् छिन्न ऋजुर्वाऽपि यो व्रणस्त्वायतो भवेत् | गात्रस्य पातनं तद्धि छिन्नमित्यभिधीयते ||३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhinnalakShaNam (4) · Śloka 4
ശക്തിദന്തേഷു ഖഡ്ഗാഗ്രവിഷാണൈരാശയോ ഹതഃ | യത്കിഞ്ചിത് പ്രസ്രവേത്തദ്ധി ഭിന്നലക്ഷണമുച്യതേ ||൪|| (സു. ചി. അ. ൨) |
शक्तिदन्तेषु खड्गाग्रविषाणैराशयो हतः | यत्किञ्चित् प्रस्रवेत्तद्धि भिन्नलक्षणमुच्यते ||४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThanirUpaNaM, tadbhedalakShaNaM ca (5-10) · Śloka 10
സ്ഥാനാന്യാമാഗ്നിപക്വാനാം മൂത്രസ്യ രുധിരസ്യ ച | ഹൃദുണ്ഡുകഃ ഫുപ്ഫുസശ്ച കോഷ്ഠ ഇത്യഭിധീയതേ ||൫|| തസ്മിന് ഭിന്നേ രക്തപൂര്ണേ ജ്വരോ ദാഹശ്ച ജായതേ | മൂത്രമാര്ഗഗുദാസ്യേഭ്യോ രക്തം ഘ്രാണാച്ച ഗച്ഛതി ||൬|| മൂര്ഛാ ശ്വാസസ്തൃഷാऽऽധ്മാനമഭക്തച്ഛന്ദ ഏവ ച | വിണ്മൂത്രവാതസങ്ഗശ്ച സ്വേദാസ്രാവോऽക്ഷിരക്തതാ ||൭|| ലോഹഗന്ധിത്വമാസ്യസ്യ ഗാത്രദൌര്ഗന്ധ്യമേവ ച | ഹൃച്ഛൂലം പാര്ശ്വയോശ്ചാപി വിശേഷം ചാത്ര മേ ശൃണു ||൮|| ആമാശയസ്ഥേ രുധിരേ രുധിരം ഛര്ദയത്യപി | ആധ്മാനമതിമാത്രം ച ശൂലം ച ഭൃശദാരുണമ് ||൯|| പക്വാശയഗതേ ചാപി രുജാ ഗൌരവമേവ ച | അധഃകായേ വിശേഷേണ ശീതതാ ച ഭവേദിഹ ||൧൦|| (സു. ചി. അ. ൨) |
स्थानान्यामाग्निपक्वानां मूत्रस्य रुधिरस्य च | हृदुण्डुकः फुप्फुसश्च कोष्ठ इत्यभिधीयते ||५|| तस्मिन् भिन्ने रक्तपूर्णे ज्वरो दाहश्च जायते | मूत्रमार्गगुदास्येभ्यो रक्तं घ्राणाच्च गच्छति ||६|| मूर्छा श्वासस्तृषाऽऽध्मानमभक्तच्छन्द एव च | विण्मूत्रवातसङ्गश्च स्वेदास्रावोऽक्षिरक्तता ||७|| लोहगन्धित्वमास्यस्य गात्रदौर्गन्ध्यमेव च | हृच्छूलं पार्श्वयोश्चापि विशेषं चात्र मे शृणु ||८|| आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि | आध्मानमतिमात्रं च शूलं च भृशदारुणम् ||९|| पक्वाशयगते चापि रुजा गौरवमेव च | अधःकाये विशेषेण शीतता च भवेदिह ||१०|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhalakShaNam (11) · Śloka 11
സൂക്ഷ്മാസ്യശല്യാഭിഹതം യദങ്ഗം ത്വാശയം വിനാ | ഉത്തുണ്ഡിതം നിര്ഗതം വാ തദ്വിദ്ധമിതി നിര്ദിശേത് ||൧൧|| (സു. ചി. അ. ൨) |
सूक्ष्मास्यशल्याभिहतं यदङ्गं त्वाशयं विना | उत्तुण्डितं निर्गतं वा तद्विद्धमिति निर्दिशेत् ||११|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatalakShaNam (12) · Śloka 12
നാതിച്ഛിന്നം നാതിഭിന്നമുഭയോര്ലക്ഷണാന്വിതമ് | വിഷമം വ്രണമങ്ഗേ യത്തത് ക്ഷതം ത്വഭിധീയതേ ||൧൨|| (സു. ചി. അ. ൨) |
नातिच्छिन्नं नातिभिन्नमुभयोर्लक्षणान्वितम् | विषमं व्रणमङ्गे यत्तत् क्षतं त्वभिधीयते ||१२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piccitalakShaNam (13) · Śloka 13
പ്രഹാരപീഡനാഭ്യാം തു യദങ്ഗം പൃഥുതാം ഗതമ് | സാസ്ഥി തത് പിച്ചിതം വിദ്യാന്മജ്ജരക്തപരിപ്ലുതമ് ||൧൩|| (സു. ചി. അ. ൨) |
प्रहारपीडनाभ्यां तु यदङ्गं पृथुतां गतम् | सास्थि तत् पिच्चितं विद्यान्मज्जरक्तपरिप्लुतम् ||१३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRuShTalakShaNam (14) · Śloka 14
ഘര്ഷണാദഭിഘാതാദ്വാ യദങ്ഗം വിഗതത്വചമ് | ഉഷാസ്രാവാന്വിതം തച്ച ഘൃഷ്ടമിത്യഭിധീയതേ ||൧൪|| (സു. ചി. അ. ൨) |
घर्षणादभिघाताद्वा यदङ्गं विगतत्वचम् | उषास्रावान्वितं तच्च घृष्टमित्यभिधीयते ||१४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashalyavraNalakShaNaM, koShThagatashalyalakShaNaM ca (15-16) · Śloka 16
ശ്യാവം സശോഥം പിഡകാചിതം ച മുഹുര്മുഹുഃ ശോണിതവാഹിനം ച | മൃദൂദ്ഗതം ബുദ്ബുദതുല്യമാംസം വ്രണം സശല്യം സരുജം വദന്തി ||൧൫|| ത്വചോऽതീത്യ സിരാദീനി ഭിത്ത്വാ വാ പരിഹൃത്യ വാ | കോഷ്ഠേ പ്രതിഷ്ഠിതം ശല്യം കുര്യാദുക്താനുപദ്രവാന് ||൧൬|| (സു. ചി. അ. ൨) |
श्यावं सशोथं पिडकाचितं च मुहुर्मुहुः शोणितवाहिनं च | मृदूद्गतं बुद्बुदतुल्यमांसं व्रणं सशल्यं सरुजं वदन्ति ||१५|| त्वचोऽतीत्य सिरादीनि भित्त्वा वा परिहृत्य वा | कोष्ठे प्रतिष्ठितं शल्यं कुर्यादुक्तानुपद्रवान् ||१६|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyakoShThabhedali~ggam (17) · Śloka 17
തത്രാന്തര്ലോഹിതം പാണ്ഡുശീതപാദകരാനനമ് | ശീതോച്ഛ്വാസം രക്തനേത്രമാനദ്ധം ച വിവര്ജയേത് ||൧൭||
तत्रान्तर्लोहितं पाण्डुशीतपादकराननम् | शीतोच्छ्वासं रक्तनेत्रमानद्धं च विवर्जयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasirAsnAyvasthisandhimarmasu pa~jcasu kShateShu sAmAnyali~ggam (18-19) · Śloka 19
ഭ്രമഃ പ്രലാപഃ പതനം പ്രമോഹോ വിചേഷ്ടനം ഗ്ലാനിരഥോഷ്ണതാ ച | സ്രസ്താങ്ഗതാ മൂര്ഛനമൂര്ധ്വവാതസ്തീവ്രാ രുജാ വാതകൃതാശ്ച താസ്താഃ ||൧൮|| മാംസോദകാഭം രുധിരം ച ഗച്ഛേത് സര്വേന്ദ്രിയാര്ഥോപരമസ്തഥൈവ | ദശാര്ധസങ്ഖ്യേഷ്വഥ വിക്ഷതേഷു സാമാന്യതോ മര്മസു ലിങ്ഗമുക്തമ് ||൧൯|| (സു. സൂ. അ. ൨൫) |
भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं ग्लानिरथोष्णता च | स्रस्ताङ्गता मूर्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजा वातकृताश्च तास्ताः ||१८|| मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव | दशार्धसङ्ख्येष्वथ विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||१९|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmarahitAnAM sirAdInAM viddhali~ggam (20-23) · Śloka 23
സുരേന്ദ്രഗോപപ്രതിമം പ്രഭൂതം രക്തം സ്രവേത്തത്ക്ഷയജശ്ച വായുഃ | കരോതി രോഗാന് വിവിധാന് യഥോക്താന് സിരാസു വിദ്ധാസ്വഥ വാ ക്ഷതാസു ||൨൦|| കൌബ്ജ്യം ശരീരാവയവാവസാദഃ ക്രിയാസ്വശക്തിസ്തുമുലാ രുജശ്ച | ചിരാദ്വ്രണോ രോഹതി യസ്യ ചാപി തം സ്നായുവിദ്ധം പുരുഷം വ്യവസ്യേത് ||൨൧|| ശോഫാഭിവൃദ്ധിസ്തുമുലാ രുജശ്ച ബലക്ഷയഃ സര്വത ഏവ ശോഥഃ | ക്ഷതേഷു സന്ധിഷ്വചലാചലേഷു സ്യാത് സര്വകര്മോപരമശ്ച ലിങ്ഗമ് ||൨൨|| ഘോരാ രുജോ യസ്യ നിശാദിനേഷു സര്വാസ്വവസ്ഥാസു ച നൈതി ശാന്തിമ് | ഭിഷഗ്വിപശ്ചിദ്വിദിതാര്ഥസൂത്രസ്തമസ്ഥിവിദ്ധം പുരുഷം വ്യവസ്യേത് ||൨൩|| (സു. സൂ. അ. ൨൫) |
सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेत्तत्क्षयजश्च वायुः | करोति रोगान् विविधान् यथोक्तान् सिरासु विद्धास्वथ वा क्षतासु ||२०|| कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च | चिराद्व्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२१|| शोफाभिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः सर्वत एव शोथः | क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सर्वकर्मोपरमश्च लिङ्गम् ||२२|| घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु च नैति शान्तिम् | भिषग्विपश्चिद्विदितार्थसूत्रस्तमस्थिविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२३|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdimarmaviddhali~ggam (24) · Śloka 24
യഥാസ്വമേതാനി വിഭാവയേച്ച ലിങ്ഗാനി മര്മസ്വഭിതാഡിതേഷു |൨൪| (സു. സൂ. അ. ൨൫) |
यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |२४| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamarmaNo viddhasya li~ggam (24) · Śloka 24
പാണ്ഡുര്വിവര്ണഃ സ്പൃശിതം ന വേത്തി യോ മാംസമര്മണ്യഭിപീഡിതഃ സ്യാത് ||൨൪|| (സു. സൂ. അ. ൨൫) |
पाण्डुर्विवर्णः स्पृशितं न वेत्ति यो मांसमर्मण्यभिपीडितः स्यात् ||२४|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvavraNAnAmupadravAH (25-26) · Śloka 26
വിസര്പഃ പക്ഷഘാതശ്ച സിരാസ്തമ്ഭോऽപതാനകഃ | മോഹോന്മാദവ്രണരുജോ ജ്വരസ്തൃഷ്ണാ ഹനുഗ്രഹഃ ||൨൫|| കാസശ്ഛര്ദിരതീസാരോ ഹിക്കാ ശ്വാസഃ സവേപഥുഃ | ഷോഡശോപദ്രവാഃ പ്രോക്താ വ്രണാനാം വ്രണചിന്തകൈഃ ||൨൬|| (ച. ചി. അ. ൨൫) |
विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः | मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः ||२५|| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः | षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः ||२६|| (च. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ സദ്യോവ്രണനിദാനം സമാപ്തമ് ||൪൩||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सद्योव्रणनिदानं समाप्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon