Adhikarana tRuShNAyA nidAnaM samprAptishca (1-2) · Śloka 2
ಅಥ ತೃಷ್ಣಾನಿದಾನಮ್ |
ಭಯಶ್ರಮಾಭ್ಯಾಂ ಬಲಸಙ್ಕ್ಷಯಾದ್ವಾ ಹ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ಚಿತಂ ಪಿತ್ತವಿವರ್ಧನೈಶ್ಚ |
ಪಿತ್ತಂ ಸವಾತಂ ಕುಪಿತಂ ನರಾಣಾಂ ತಾಲುಪ್ರಪನ್ನಂ ಜನಯೇತ್ ಪಿಪಾಸಾಮ್ |
ಸ್ರೋತಸ್ಸ್ವಪಾಂವಾಹಿಷು ದೂಷಿತೇಷು ದೋಷೈಶ್ಚ ತೃಟ್ ಸಮ್ಭವತೀಹ ಜನ್ತೋಃ ||೧||
ತಿಸ್ರಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತಾಃ ಕ್ಷತಜಾ ಚತುರ್ಥೀ ಕ್ಷಯಾತ್ತಥಾ ಹ್ಯಾಮಸಮುದ್ಭವಾ ಚ |
ಭಕ್ತೋದ್ಭವಾ ಸಪ್ತಮಿಕೇತಿ ತಾಸಾಂ ನಿಬೋಧ ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯನುಪೂರ್ವಶಸ್ತು ||೨||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
अथ तृष्णानिदानम् |
भयश्रमाभ्यां बलसङ्क्षयाद्वा ह्यूर्ध्वं चितं पित्तविवर्धनैश्च |
पित्तं सवातं कुपितं नराणां तालुप्रपन्नं जनयेत् पिपासाम् |
स्रोतस्स्वपांवाहिषु दूषितेषु दोषैश्च तृट् सम्भवतीह जन्तोः ||१||
तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजा चतुर्थी क्षयात्तथा ह्यामसमुद्भवा च |
भक्तोद्भवा सप्तमिकेति तासां निबोध लिङ्गान्यनुपूर्वशस्तु ||२||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ಛರ್ದೇಸ್ತೃಷ್ಣೋಪದ್ರವತ್ವಾಚ್ಛರ್ದ್ಯನನ್ತರಂ ತೃಷ್ಣಾನಿದಾನಮ್| ತಸ್ಯಾಃ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಹ– ಭಯೇತ್ಯಾದಿ| ಪಿತ್ತವಿವರ್ಧನೈರಿತಿ ಕಟ್ವಮ್ಲೋಷ್ಣಾದಿಭಿಃ ಕ್ರೋಧೋಪವಾಸಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸ್ವಸ್ಥಾನ ಏವ ಸಞ್ಚಿತಂ ಕುಪಿತಂ ಚ ಪಿತ್ತಂ, ವಾತಶ್ಚ ಭಯಶ್ರಮಬಲಕ್ಷಯೈಃ ಕುಪಿತಃ, ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸರತ್ ಪಿಪಾಸಾಂ ಜನಯತಿ| ತಾಲ್ವಿತ್ಯುಪಲಕ್ಷಣಂ; ತೇನ ಕ್ಲೋಮಾದ್ಯಪಿ ಬೋಧ್ಯಂ, ತಸ್ಯ ಪಿಪಾಸಾಸ್ಥಾನತ್ವೇನೋಕ್ತತ್ವಾತ್| ಚರಕೇಽಪ್ಯುಕ್ತಮ್– “ರಸವಾಹಿನೀಶ್ಚ ಧಮನೀರ್ಜಿಹ್ವಾಮೂಲಗಲತಾಲುಕಕ್ಲೋಮ್ನಃ| ಸಂಶೋಷ್ಯ ನೄಣಾಂ ದೇಹೇ ಕುರುತಸ್ತೃಷಾಮತಿಬಲೌ ತೌ ತು||” (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) ಇತಿ| ಅನ್ನಕಫಾಮಜಾನಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಹ– ಸ್ರೋತಃಸ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ನನು, ಅಪಾಂವಾಹಿಷ್ವಿತಿ ಬಹುವಚನಂ ವಿರುದ್ಧಂ, ‘ದ್ವೇ ಉದಕವಹೇ’ (ಸು. ಶಾ. ಅ. ೯) ಇತಿ ಸುಶ್ರುತೇನೋಕ್ತತ್ವಾತ್| ನೈವಂ, ತಯೋರೇವಾನೇಕಪ್ರತಾನಯೋಗಾದಿತಿ| ದೋಷೈರಿತಿ ಅನ್ನಕಫಾಮೈಃ, ದುಷ್ಟಿಕರ್ತೃತ್ವಾದ್ದುಷ್ಟದೋಷಸಮ್ಬನ್ಧಾದ್ವಾಽನ್ನಾಮಯೋರಪಿ ದೋಷತ್ವಮಿತಿ ಗದಾಧರಃ | ತಿಸ್ರ ಇತಿ ವಾತಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮ್| ಕ್ಷತಜೇತಿ ಕ್ಷತನಿಮಿತ್ತಾ ವ್ರಣಿನಾಂ ಯಾ ಭವತಿ| ಚತುರ್ಥೀತ್ಯನೇನೋಕ್ತಾನಾಂ ಚತಸೃಣಾಂ ಸುಖಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ಬೋಧಯತಿ, ಅನ್ಯಾಸಾಂ ತು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯತ್ವಮ್||೧-೨||
Adhikarana vAtajatRuShNAlakShaNam (3) · Śloka 3
ಕ್ಷಾಮಾಸ್ಯತಾ ಮಾರುತಸಮ್ಭವಾಯಾಂ ತೋದಸ್ತಥಾ ಶಙ್ಖಶಿರಃಸು ಚಾಪಿ |
ಸ್ರೋತೋನಿರೋಧೋ ವಿರಸಂ ಚ ವಕ್ತ್ರಂ ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿಶ್ಚ ವಿವೃದ್ಧಿಮೇತಿ ||೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
क्षामास्यता मारुतसम्भवायां तोदस्तथा शङ्खशिरःसु चापि |
स्रोतोनिरोधो विरसं च वक्त्रं शीताभिरद्भिश्च विवृद्धिमेति ||३||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ವಾತಜಾಮಾಹ– ಕ್ಷಾಮಾಸ್ಯತೇತ್ಯಾದಿ| ಕ್ಷಾಮಾಸ್ಯತಾ ಶುಷ್ಕದೀನಮುಖತ್ವಮ್| ಸ್ರೋತೋನಿರೋಧೋ ರಸಾಮ್ಬುವಾಹಿಧಮನೀನಿರೋಧಃ| ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿರಿತ್ಯನೇನ ವಾಯೋಃ ಶೀತಸ್ಯ ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ ವೃದ್ಧಿರಿತ್ಯನುಪಶಯನಿದರ್ಶನಮ್| ಚಕಾರಾಚ್ಚರಕೋಕ್ತನಿದ್ರಾನಾಶಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಮ್| ಯದಾಹ ಚರಕಃ– “ನಿದ್ರಾನಾಶಃ ಶಿರಸೋ ಭ್ರಮಸ್ತಥಾ ಶುಷ್ಕಗಲತಾಲುಃ|” (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) ಇತಿ||೩||
Adhikarana pittajatRuShNAlakShaNam (4) · Śloka 4
ಮೂರ್ಛಾನ್ನವಿದ್ವೇಷವಿಲಾಪದಾಹಾ ರಕ್ತೇಕ್ಷಣತ್ವಂ ಪ್ರತತಶ್ಚ ಶೋಷಃ |
ಶೀತಾಭಿನನ್ದಾ ಮುಖತಿಕ್ತತಾ ಚ ಪಿತ್ತಾತ್ಮಿಕಾಯಾಂ ಪರಿದೂಯನಂ ಚ ||೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
मूर्छान्नविद्वेषविलापदाहा रक्तेक्षणत्वं प्रततश्च शोषः |
शीताभिनन्दा मुखतिक्तता च पित्तात्मिकायां परिदूयनं च ||४||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ಪಿತ್ತಜಾಮಾಹ– ಮೂರ್ಛೇತ್ಯಾದಿನಾ| ವಿಲಾಪೋಽತ್ರ ಪ್ರಲಾಪಃ| ಪ್ರತತಶ್ಚ ಶೋಷಃ ಅತೀವ ಮಹತೀ ತೃಷ್ಣಾ| ಶೀತಾಭಿನನ್ದಾ ಶೀತೇಚ್ಛಾ, ‘ಗುರೋಶ್ಚ ಹಲಃ’ ಇತ್ಯಕಾರಪ್ರತ್ಯಯಃ| ಪರಿದೂಯನಮುಪತಾಪಃ, ‘ಪರಿಧೂಮನಮ್’ ಇತಿ ಪಾಠೇಽನ್ತಃಕ್ಷೋಭಣಂ, ಧೂಮನಿರ್ಗಮ ಇವ ವಾ| ಚಕಾರಾತ್ ಪೀತವಿಣ್ಮೂತ್ರನೇತ್ರತ್ವಾದಯೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ||೪||
Adhikarana shleShmajatRuShNAlakShaNam (5) · Śloka 5
ಬಾಷ್ಪಾವರೋಧಾತ್ ಕಫಸಂವೃತೇಽಗ್ನೌ ತೃಷ್ಣಾ ಬಲಾಸೇನ ಭವೇತ್ತಥಾ ತು |
ನಿದ್ರಾ ಗುರುತ್ವಂ ಮಧುರಾಸ್ಯತಾ ಚ ತೃಷ್ಣಾರ್ದಿತಃ ಶುಷ್ಯತಿ ಚಾತಿಮಾತ್ರಮ್ ||೫||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
बाष्पावरोधात् कफसंवृतेऽग्नौ तृष्णा बलासेन भवेत्तथा तु |
निद्रा गुरुत्वं मधुरास्यता च तृष्णार्दितः शुष्यति चातिमात्रम् ||५||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾಮಾಹ– ಬಾಷ್ಪೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ವಕಾರಣಕುಪಿತೇನ ಕಫೇನೋಪರಿಷ್ಟಾದಾಚ್ಛಾದಿತೇಽನ್ತರಗ್ನೌ ಕಫಾವರುದ್ಧಬಾಷ್ಪೇಣ ಪಾವಕೋಷ್ಮಣಾಽಧೋಗತೇನಾಮ್ಬುವಹಸ್ರೋತಃಶೋಷಣಾತ್ ಕಫಜಾ ತೃಷ್ಣಾ ಭವತಿ| ನನು, ಕಫಜಾ ತೃಷ್ಣಾಽನುಪಪನ್ನಾ? ಕಫಸ್ಯ ವೃದ್ಧಸ್ಯ ಕೇವಲದ್ರವಸ್ಯ ಪಿಪಾಸಾಕರ್ತೃತ್ವಾಯೋಗಾತ್, ವಾತಪಿತ್ತಯೋರೇವ ತೃಷ್ಣಾಕರ್ತೃತ್ವೇನೋಕ್ತತ್ವಾತ್| ಯದುಕ್ತಮ್– “ಪಿತ್ತಂ ಸವಾತಂ ಕುಪಿತಂ ನರಾಣಾಂ” ಇತ್ಯಾದಿ| ಚರಕೇಽಪ್ಯುಕ್ತಮ್– “ನಾಗ್ನೇರ್ವಿನಾ ತರ್ಷಃ ಪವನಾದ್ವಾ, ತೌ ಹಿ ಶೋಷಣೇ ಹೇತೂ|” (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) ಇತಿ| ಸುಶ್ರುತೇಽಪ್ಯುಕ್ತಮ್– “ಮದ್ಯಸ್ಯಾಗ್ನೇಯವಾಯವ್ಯಗುಣಾವಮ್ಬುವಹಾನಿ ತು| ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಶೋಷಯೇಯಾತಾಂ ತತಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಪ್ರಜಾಯತೇ||” (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೭) ಇತಿ| ಅತ ಆಹ– ತಥೇತಿ| ಉಕ್ತಪ್ರಕಾರೇಣ ಕಫಾದಗ್ನೇರ್ಬಾಷ್ಪಾವರೋಧಾದಿನಾ, ನತು ಸ್ವಗುಣೇನ; ಅತ ಏವ ಚರಕೇ ಕಫಜಾ ತೃಷ್ಣಾ ನ ಪಠಿತೈವ, ಸುಶ್ರುತೇನ ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾಭೇದಾರ್ಥಂ ಪಠಿತಾ, ಹಾರೀತೇನಾಪಿ ಸಪಿತ್ತೇನೈವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ತೃಷ್ಣಾ ಪಠಿತಾ ನ ತು ಕೇವಲೇನ| ಯದಾಹ– “ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಾಜೀರ್ಣೈಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸಹೋಷ್ಮಣಾ| ಪ್ರಪದ್ಯಾಮ್ಬುವಹಂ ಸ್ರೋತಸ್ತೃಷ್ಣಾಂ ಸಞ್ಜನಯೇನ್ನೃಣಾಮ್|| ಶಿರಸೋ ಗೌರವಂ ತನ್ದ್ರಾ ಮಾಧುರ್ಯಂ ವದನಸ್ಯ ಚ| ಭಕ್ತದ್ವೇಷಃ ಪ್ರಸೇಕಶ್ಚ ನಿದ್ರಾಧಿಕ್ಯಂ ತಥೈವ ಚ|| ಏತೈರ್ಲಿಙ್ಗೈರ್ವಿಜಾನೀಯಾತ್ತೃಷ್ಣಾಂ ಕಫಸಮುದ್ಭವಾಮ್|” ಇತಿ||೫||
Adhikarana kShatajatRuShNAlakShaNam (6) · Śloka 6
ಕ್ಷತಸ್ಯ ರುಕ್ಶೋಣಿತನಿರ್ಗಮಾಭ್ಯಾಂ ತೃಷ್ಣಾ ಚತುರ್ಥೀ ಕ್ಷತಜಾ ಮತಾ ತು |೬|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
क्षतस्य रुक्शोणितनिर्गमाभ्यां तृष्णा चतुर्थी क्षतजा मता तु |६|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ಕ್ಷತಜಾಮಾಹ– ಕ್ಷತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಶಸ್ತ್ರಾದಿಕ್ಷತಯುಕ್ತಸ್ಯ|೬|–
Adhikarana kShayajatRuShNAlakShaNam (6-7) · Śloka 7
ರಸಕ್ಷಯಾದ್ಯಾ ಕ್ಷಯಸಮ್ಭವಾ ಸಾ ತಯಾಽಭಿಭೂತಶ್ಚ ನಿಶಾದಿನೇಷು ||೬||
ಪೇಪೀಯತೇಽಮ್ಭಃ ಸ ಸುಖಂ ನ ಯಾತಿ ತಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾದಿತಿ ಕೇಚಿದಾಹುಃ |
ರಸಕ್ಷಯೋಕ್ತಾನಿ ಚ ಲಕ್ಷಣಾನಿ ತಸ್ಯಾಮಶೇಷೇಣ ಭಿಷಗ್ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ ||೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
रसक्षयाद्या क्षयसम्भवा सा तयाऽभिभूतश्च निशादिनेषु ||६||
पेपीयतेऽम्भः स सुखं न याति तां सन्निपातादिति केचिदाहुः |
रसक्षयोक्तानि च लक्षणानि तस्यामशेषेण भिषग्व्यवस्येत् ||७||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ಕ್ಷಯಶಬ್ದಸ್ಯಾನೇಕವಿಷಯತ್ವಾತ್ ಕ್ಷಯಜಾಂ ವಿಶೇಷಯನ್ನಾಹ– ರಸಕ್ಷಯಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಪೇಪೀಯತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪಿಬತಿ; ಏತಚ್ಚ ವಿಶೇಷಪರಂ, ಸರ್ವತೃಷ್ಣಾಸು ತಥಾಭೂತತ್ವಾತ್| ಯದಾಹ ಸುಶ್ರುತಃ– “ಸತತಂ ಯಃ ಪಿಬೇದ್ವಾರಿ ನ ತೃಪ್ತಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ| ಪುನಃ ಕಾಙ್ಕ್ಷತಿ ತೋಯಂ ಚ ತಂ ತೃಷ್ಣಾರ್ದಿತಮಾದಿಶೇತ್||” (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫೮) ಇತಿ| ರಸಕ್ಷಯೋಕ್ತಾನಿ ಚ ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಸುಶ್ರುತೋಕ್ತಾನಿ| ತದ್ಯಥಾ– “ರಸಕ್ಷಯೇ ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಕಮ್ಪಃ ಶೋಷಃ ಶೂನ್ಯತಾ ತೃಷ್ಣಾ ಚ|” (ಸು. ಸೂ. ಅ. ೧೫) ಇತಿ| ತಸ್ಯಾಂ ಕ್ಷಯಜಾಯಾಮ್| ಅಶೇಷೇಣ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ||೬-೭||
Adhikarana AmajatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
ತ್ರಿದೋಷಲಿಙ್ಗಾಽಽಮಸಮುದ್ಭವಾ ಚ ಹೃಚ್ಛೂಲನಿಷ್ಠೀವನಸಾದಕರ್ತ್ರೀ |೮|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
त्रिदोषलिङ्गाऽऽमसमुद्भवा च हृच्छूलनिष्ठीवनसादकर्त्री |८|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ಆಮಜಾಮಾಹ– ತ್ರಿದೋಷೇತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಿದೋಷಲಿಙ್ಗಾ ತ್ರಿದೋಷಲಿಙ್ಗಯುಕ್ತಾ| ಆಮಾದಜೀರ್ಣಾತ್ತ್ರಿದೋಷಕೋಪಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ|೮|–
Adhikarana bhuktodbhavatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ತಥಾಽಮ್ಲಂ ಲವಣಂ ಚ ಭುಕ್ತಂ ಗುರ್ವನ್ನಮೇವಾಶು ತೃಷಾಂ ಕರೋತಿ ||೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
स्निग्धं तथाऽम्लं लवणं च भुक्तं गुर्वन्नमेवाशु तृषां करोति ||८||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
ಭುಕ್ತೋದ್ಭವಾಮಾಹ– ಸ್ನಿಗ್ಧಮಿತ್ಯಾದಿ| ಚಕಾರಾತ್ ಕಟು ಚ, ನತು ತಿಕ್ತಕಷಾಯಮಧುರಾಣೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಗುರುಶಬ್ದೇನ ಮಾತ್ರಾಗುರು ದ್ರವ್ಯಗುರು ಚ ಗೃಹ್ಯತೇ| ದೃಢಬಲೇನ ತು ಪಞ್ಚ ತೃಷ್ಣಾಃ ಪಠಿತಾಃ, ವಾತಪಿತ್ತಕ್ಷಯಾಮೋಪಸರ್ಗಜಾಃ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) ಇತಿ; ತತ್ರ, ಕಫಜಾ ಆಮಜಾಯಾಮೇವಾವರುದ್ಧಾ; ಕ್ಷತಜಾ ವಾತಜಾಯಾಂ; ಭಕ್ತಜಾ ಚ ವಾತಜಾಯಾಂ, ಭಕ್ತಾವರಣೇನ ವಾತಪ್ರಕೋಪಾತ್; ಪಿತ್ತಜಾಯಾಂ ವಾ, ವಿದಾಹೇನ ಪಿತ್ತಪ್ರಕೋಪಾತ್| ಸುಶ್ರುತೇ ಚೋಪಸರ್ಗಜಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಜಾಸು| ನನು, ಮದ್ಯಜಾಽಪಿ ಸುಶ್ರುತೇನ ಮದಾತ್ಯಯೇ (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೭) ಪಠಿತಾ, ತತ್ ಕಥಂ ಸಪ್ತೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ? ಸತ್ಯಂ, ತಸ್ಯಾ ವಾತಪಿತ್ತಜಾಯಾಮವರೋಧಃ, ಏವಂ ದೃಢಬಲಮತೇಽಪಿ||೮||
Adhikarana upasargajatRuShNAlakShaNaM, tRuShNopasargAshca (9) · Śloka 9
ದೀನಸ್ವರಃ ಪ್ರತಾಮ್ಯನ್ ದೀನಃ ಸಂಶುಷ್ಕವಕ್ತ್ರಗಲತಾಲುಃ |
ಭವತಿ ಖಲು ಯೋಪಸರ್ಗಾತ್ತೃಷ್ಣಾ ಸಾ ಶೋಷಿಣೀ ಕಷ್ಟಾ ||೯||
View original
दीनस्वरः प्रताम्यन् दीनः संशुष्कवक्त्रगलतालुः |
भवति खलु योपसर्गात्तृष्णा सा शोषिणी कष्टा ||९||
ತತ್ರೋಪಸರ್ಗಜಾಮಾಹ– ದೀನೇತ್ಯಾದಿ| ದೀನಸ್ವರಃ ಕ್ಷಾಮವಚನಃ, ಪ್ರತಾಮ್ಯನ್ ಮುಹ್ಯನ್, ದೀನಃ ಕ್ಲಾನ್ತಃ| ಉಪಸರ್ಗಾದಿತಿ ಉಪದ್ರವಾದ್ರೋಗಾತ್; ಉಪದ್ರವಶಬ್ದಶ್ಚ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ರೋಗಮಾತ್ರೇಽಪಿ ವರ್ತತೇ, ಯಥಾ– “ನಿರೂಹೋಪದ್ರವಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|” (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೩೮) ಇತ್ಯತ್ರ| ಕಷ್ಟಾ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯಾ, ವ್ಯಾಧಿಕರ್ಷಿತದೇಹತ್ವಾತ್||೯||
Adhikarana tRuShNopasargarogAH (10) · Śloka 10
ಜ್ವರಮೋಹಕ್ಷಯಕಾಸಶ್ವಾಸಾದ್ಯುಪಸೃಷ್ಟದೇಹಾನಾಮ್ |೧೦|
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) |
View original
ज्वरमोहक्षयकासश्वासाद्युपसृष्टदेहानाम् |१०|
(च. चि. अ. २२) |
ತಾನೇವೋಪಸರ್ಗಾನಾಹ– ಜ್ವರೇತ್ಯಾದಿ| ಆದಿಶಬ್ದೇನಾತೀಸಾರಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್|೧೦|–
Adhikarana asAdhyatRuShNAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10
ಸರ್ವಾಸ್ತ್ವತಿಪ್ರಸಕ್ತಾ ರೋಗಕೃಶಾನಾಂ ವಮಿಪ್ರಯುಕ್ತಾನಾಮ್ |
ಘೋರೋಪದ್ರವಯುಕ್ತಾಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಮರಣಾಯ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ||೧೦||
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) |
View original
सर्वास्त्वतिप्रसक्ता रोगकृशानां वमिप्रयुक्तानाम् |
घोरोपद्रवयुक्तास्तृष्णा मरणाय विज्ञेयाः ||१०||
(च. चि. अ. २२) |
ಅಸಾಧ್ಯಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ– ಸರ್ವಾಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವಾ ವಾತಜಾದಯಃ, ಅತಿಪ್ರಸಕ್ತಾ ಅತಿಪ್ರವೃದ್ಧಾಃ| ಘೋರೋಪದ್ರವಯುಕ್ತಾ ಮುಖಶೋಷಾದಿಭಿರ್ಬಲವದ್ಭಿರುಪದ್ರವೈಃ ಸಮನ್ವಿತಾ ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ||೧೦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ತೃಷ್ಣಾನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೧೬||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने तृष्णानिदानं समाप्तम् ||१६||
ಇತಿ ಶ್ರೀವಿಜಯರಕ್ಷಿತಕೃತಾಯಾಂ ಮಧುಕೋಶವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ತೃಷ್ಣಾನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್||೧೬||