Adhikarana tRuShNAyA nidAnaM samprAptishca (1-2) · Śloka 2
ಅಥ ತೃಷ್ಣಾನಿದಾನಮ್ |
ಭಯಶ್ರಮಾಭ್ಯಾಂ ಬಲಸಙ್ಕ್ಷಯಾದ್ವಾ ಹ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ಚಿತಂ ಪಿತ್ತವಿವರ್ಧನೈಶ್ಚ |
ಪಿತ್ತಂ ಸವಾತಂ ಕುಪಿತಂ ನರಾಣಾಂ ತಾಲುಪ್ರಪನ್ನಂ ಜನಯೇತ್ ಪಿಪಾಸಾಮ್ |
ಸ್ರೋತಸ್ಸ್ವಪಾಂವಾಹಿಷು ದೂಷಿತೇಷು ದೋಷೈಶ್ಚ ತೃಟ್ ಸಮ್ಭವತೀಹ ಜನ್ತೋಃ ||೧||
ತಿಸ್ರಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತಾಃ ಕ್ಷತಜಾ ಚತುರ್ಥೀ ಕ್ಷಯಾತ್ತಥಾ ಹ್ಯಾಮಸಮುದ್ಭವಾ ಚ |
ಭಕ್ತೋದ್ಭವಾ ಸಪ್ತಮಿಕೇತಿ ತಾಸಾಂ ನಿಬೋಧ ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯನುಪೂರ್ವಶಸ್ತು ||೨||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
अथ तृष्णानिदानम् |
भयश्रमाभ्यां बलसङ्क्षयाद्वा ह्यूर्ध्वं चितं पित्तविवर्धनैश्च |
पित्तं सवातं कुपितं नराणां तालुप्रपन्नं जनयेत् पिपासाम् |
स्रोतस्स्वपांवाहिषु दूषितेषु दोषैश्च तृट् सम्भवतीह जन्तोः ||१||
तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजा चतुर्थी क्षयात्तथा ह्यामसमुद्भवा च |
भक्तोद्भवा सप्तमिकेति तासां निबोध लिङ्गान्यनुपूर्वशस्तु ||२||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana vAtajatRuShNAlakShaNam (3) · Śloka 3
ಕ್ಷಾಮಾಸ್ಯತಾ ಮಾರುತಸಮ್ಭವಾಯಾಂ ತೋದಸ್ತಥಾ ಶಙ್ಖಶಿರಃಸು ಚಾಪಿ |
ಸ್ರೋತೋನಿರೋಧೋ ವಿರಸಂ ಚ ವಕ್ತ್ರಂ ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿಶ್ಚ ವಿವೃದ್ಧಿಮೇತಿ ||೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
क्षामास्यता मारुतसम्भवायां तोदस्तथा शङ्खशिरःसु चापि |
स्रोतोनिरोधो विरसं च वक्त्रं शीताभिरद्भिश्च विवृद्धिमेति ||३||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana pittajatRuShNAlakShaNam (4) · Śloka 4
ಮೂರ್ಛಾನ್ನವಿದ್ವೇಷವಿಲಾಪದಾಹಾ ರಕ್ತೇಕ್ಷಣತ್ವಂ ಪ್ರತತಶ್ಚ ಶೋಷಃ |
ಶೀತಾಭಿನನ್ದಾ ಮುಖತಿಕ್ತತಾ ಚ ಪಿತ್ತಾತ್ಮಿಕಾಯಾಂ ಪರಿದೂಯನಂ ಚ ||೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
मूर्छान्नविद्वेषविलापदाहा रक्तेक्षणत्वं प्रततश्च शोषः |
शीताभिनन्दा मुखतिक्तता च पित्तात्मिकायां परिदूयनं च ||४||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana shleShmajatRuShNAlakShaNam (5) · Śloka 5
ಬಾಷ್ಪಾವರೋಧಾತ್ ಕಫಸಂವೃತೇಽಗ್ನೌ ತೃಷ್ಣಾ ಬಲಾಸೇನ ಭವೇತ್ತಥಾ ತು |
ನಿದ್ರಾ ಗುರುತ್ವಂ ಮಧುರಾಸ್ಯತಾ ಚ ತೃಷ್ಣಾರ್ದಿತಃ ಶುಷ್ಯತಿ ಚಾತಿಮಾತ್ರಮ್ ||೫||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
बाष्पावरोधात् कफसंवृतेऽग्नौ तृष्णा बलासेन भवेत्तथा तु |
निद्रा गुरुत्वं मधुरास्यता च तृष्णार्दितः शुष्यति चातिमात्रम् ||५||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana kShatajatRuShNAlakShaNam (6) · Śloka 6
ಕ್ಷತಸ್ಯ ರುಕ್ಶೋಣಿತನಿರ್ಗಮಾಭ್ಯಾಂ ತೃಷ್ಣಾ ಚತುರ್ಥೀ ಕ್ಷತಜಾ ಮತಾ ತು |೬|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
क्षतस्य रुक्शोणितनिर्गमाभ्यां तृष्णा चतुर्थी क्षतजा मता तु |६|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana kShayajatRuShNAlakShaNam (6-7) · Śloka 7
ರಸಕ್ಷಯಾದ್ಯಾ ಕ್ಷಯಸಮ್ಭವಾ ಸಾ ತಯಾಽಭಿಭೂತಶ್ಚ ನಿಶಾದಿನೇಷು ||೬||
ಪೇಪೀಯತೇಽಮ್ಭಃ ಸ ಸುಖಂ ನ ಯಾತಿ ತಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾದಿತಿ ಕೇಚಿದಾಹುಃ |
ರಸಕ್ಷಯೋಕ್ತಾನಿ ಚ ಲಕ್ಷಣಾನಿ ತಸ್ಯಾಮಶೇಷೇಣ ಭಿಷಗ್ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ ||೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
रसक्षयाद्या क्षयसम्भवा सा तयाऽभिभूतश्च निशादिनेषु ||६||
पेपीयतेऽम्भः स सुखं न याति तां सन्निपातादिति केचिदाहुः |
रसक्षयोक्तानि च लक्षणानि तस्यामशेषेण भिषग्व्यवस्येत् ||७||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana AmajatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
ತ್ರಿದೋಷಲಿಙ್ಗಾಽಽಮಸಮುದ್ಭವಾ ಚ ಹೃಚ್ಛೂಲನಿಷ್ಠೀವನಸಾದಕರ್ತ್ರೀ |೮|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
त्रिदोषलिङ्गाऽऽमसमुद्भवा च हृच्छूलनिष्ठीवनसादकर्त्री |८|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana bhuktodbhavatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ತಥಾಽಮ್ಲಂ ಲವಣಂ ಚ ಭುಕ್ತಂ ಗುರ್ವನ್ನಮೇವಾಶು ತೃಷಾಂ ಕರೋತಿ ||೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೮) |
View original
स्निग्धं तथाऽम्लं लवणं च भुक्तं गुर्वन्नमेवाशु तृषां करोति ||८||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana upasargajatRuShNAlakShaNaM, tRuShNopasargAshca (9) · Śloka 9
ದೀನಸ್ವರಃ ಪ್ರತಾಮ್ಯನ್ ದೀನಃ ಸಂಶುಷ್ಕವಕ್ತ್ರಗಲತಾಲುಃ |
ಭವತಿ ಖಲು ಯೋಪಸರ್ಗಾತ್ತೃಷ್ಣಾ ಸಾ ಶೋಷಿಣೀ ಕಷ್ಟಾ ||೯||
View original
दीनस्वरः प्रताम्यन् दीनः संशुष्कवक्त्रगलतालुः |
भवति खलु योपसर्गात्तृष्णा सा शोषिणी कष्टा ||९||
Adhikarana tRuShNopasargarogAH (10) · Śloka 10
ಜ್ವರಮೋಹಕ್ಷಯಕಾಸಶ್ವಾಸಾದ್ಯುಪಸೃಷ್ಟದೇಹಾನಾಮ್ |೧೦|
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) |
View original
ज्वरमोहक्षयकासश्वासाद्युपसृष्टदेहानाम् |१०|
(च. चि. अ. २२) |
Adhikarana asAdhyatRuShNAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10
ಸರ್ವಾಸ್ತ್ವತಿಪ್ರಸಕ್ತಾ ರೋಗಕೃಶಾನಾಂ ವಮಿಪ್ರಯುಕ್ತಾನಾಮ್ |
ಘೋರೋಪದ್ರವಯುಕ್ತಾಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಮರಣಾಯ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ||೧೦||
(ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೨) |
View original
सर्वास्त्वतिप्रसक्ता रोगकृशानां वमिप्रयुक्तानाम् |
घोरोपद्रवयुक्तास्तृष्णा मरणाय विज्ञेयाः ||१०||
(च. चि. अ. २२) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ತೃಷ್ಣಾನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೧೬||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने तृष्णानिदानं समाप्तम् ||१६||