Adhikarana udAvartanidAnam (1) · Śloka 1
ਅਥੋਦਾਵਰ੍ਤਾਨਾਹਨਿਦਾਨਮ੍ |
ਵਾਤਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਜਮ੍ਭਾਸ਼੍ਰੁਕ੍ਸਵੋਦ੍ਗਾਰਵਮੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ |
ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਿਦ੍ਰਾਣਾਂ ਧਤ੍ਯੋਦਾਵਰ੍ਤਸਮ੍ਭਵਃ ||੧||
View original
अथोदावर्तानाहनिदानम् |
वातविण्मूत्रजृम्भाश्रुक्षवोद्गारवमीन्द्रियैः |
क्षुत्तृष्णोच्छ्वासनिद्राणां धृत्योदावर्तसम्भवः ||१||
ਉਦਾਵਰ੍ਤੇਪਿ ਸ਼ੂਲਂ ਭਵਤੀਤਿ ਸ਼ੂਲਾਨਨ੍ਤਰਮੁਦਾਵਰ੍ਤਮਾਹ– ਵਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸ੍ਰਮਸ਼੍ਰੁ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ, ਕ੍ਸੁਤ੍ ਬੁਭੁਕ੍ਸਾ| ਧਤ੍ਯਾ ਵੇਗਵਿਧਾਰਣੇਨ| ਏਤੇ ਵਾਤਾਦਯਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਨਿਯਮਾਰ੍ਥਾਃ; ਤੇਨਾਨ੍ਯੇਸਾਂ ਕ੍ਰੋਧਾਦੀਨਾਂ ਵੇਗਵਿਧਾਰਣਂ ਨ ਤਦ੍ਧੇਤੁਃ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍| ਯਦਾਹ ਚਰਕਃ– “ਲੋਭਸ਼ੋਕਭਯਕ੍ਰੋਧਮਾਨਵੇਗਾਨ੍ ਵਿਧਾਰਯੇਤ੍|” (ਚ. ਸੂ. ਅ. ੭) ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵੋਦਾਵਰ੍ਤੇਸੁ ਚ ਵਾਯੁਰੇਵ ਕਾਰਣਮ੍| ਯਦਾਹ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਃ– “ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਤੇਸੁ ਵਿਧਿਵਦੁਦਾਵਰ੍ਤੇਸੁ ਕਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ| ਵਾਯੋਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਯੇ||” (ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਦ੍ਭੂਤੇਨ ਵੇਗਵਿਧਾਰਣੇਨਾਵਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਵਰ੍ਤਨਮਿਤ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਨਿਰੁਕ੍ਤਿਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਾਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਾਵਰ੍ਤੋ ਗਮਨਮਿਤ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਮਾਹੁਃ; ਤਨ੍ਨ, ਅਸ਼੍ਰੁਸ੍ਰਾਵਾਦੇਰਵ੍ਯਾਪਕਤ੍ਵਾਤ੍; ਛਤ੍ਰਿਣੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਵਾ ਸਮਾਧੇਯਮ੍||੧||
Adhikarana vAtanirodhaja-purIShanirodhaja-mUtranirodhaja-jRumbhopaghAtaja-bAShpanirodhaja-kShavathunirodhaja-udgAranirodhaja-chardinigrahaja-shukranirodhaja-kShudhAnirodhaja-tRuShNAvighAtaja-niHshvAsavinigrahaja-nidrAbhighAtajodAvartalakShaNam (2-12) · Śloka 12
ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਣਾਂ ਸਙ੍ਗੋ ਧ੍ਮਾਨਂ ਕ੍ਲਮੋ ਰੁਜਾ |
ਜਠਰੇ ਵਾਤਜਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਰੋਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਾਤਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ ||੨||
(ਚ. ਸੂ. ਅ. ੭) |
ਆਟੋਪਸ਼ੂਲੌ ਪਰਿਕਰ੍ਤਿਕਾ ਚ ਸਙ੍ਗਃ ਪੁਰੀਸਸ੍ਯ ਤਥੋਰ੍ਧ੍ਵਵਾਤਃ |
ਪੁਰੀਸਮਾਸ੍ਯਾਦਥਵਾ ਨਿਰੇਤਿ ਪੁਰੀਸਵੇਗੇਭਿਹਤੇ ਨਰਸ੍ਯ ||੩||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) |
ਬਸ੍ਤਿਮੇਹਨਯੋਃ ਸ਼ੂਲਂ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਸ਼ਿਰੋਰੁਜਾ |
ਵਿਨਾਮੋ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਾਨਾਹਃ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਮੂਤ੍ਰਨਿਗ੍ਰਹੇ ||੪||
(ਚ. ਸੂ. ਅ. ੭) |
ਮਨ੍ਯਾਗਲਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ਿਰੋਵਿਕਾਰਾ ਜਮ੍ਭੋਪਘਾਤਾਤ੍ ਪਵਨਾਤ੍ਮਕਾਃ ਸ੍ਯੁਃ |
ਤਥਾਕ੍ਸਿਨਾਸਾਵਦਨਾਮਯਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੀਵ੍ਰਾਃ ਸਹ ਕਰ੍ਣਰੋਗੈਃ ||੫||
ਆਨਨ੍ਦਜਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਸ਼ੋਕਜਂ ਵਾ ਨੇਤ੍ਰੋਦਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਮੁਞ੍ਚਤੋ ਹਿ |
ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਨਯਨਾਮਯਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੀਵ੍ਰਾਃ ਸਹ ਪੀਨਸੇਨ ||੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) |
ਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਮਰ੍ਦਿਤਾਰ੍ਧਾਵਭੇਦਕੌ |
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਕ੍ਸਵਥੋਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਰਣਾਤ੍ ||੭||
(ਚ. ਸੂ. ਅ. ੭) |
ਕਣ੍ਠਾਸ੍ਯਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਮਤੀਵ ਤੋਦਃ ਕੂਜਸ਼੍ਚ ਵਾਯੋਰਥਵਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ |
ਉਦ੍ਗਾਰਵੇਗੇਭਿਹਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਘੋਰਾ ਵਿਕਾਰਾਃ ਪਵਨਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ||੮||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) |
ਕਣ੍ਡੂਕੋਠਾਰੁਚਿਵ੍ਯਙ੍ਗਸ਼ੋਥਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਜ੍ਵਰਾਃ |
ਕੁਸ੍ਠਵੀਸਰ੍ਪਹਲ੍ਲਾਸਾਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਨਿਗ੍ਰਹਜਾ ਗਦਾਃ ||੯||
(ਚ. ਸੂ. ਅ. ੭) |
ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯੇ ਵੈ ਗੁਦਮੁਸ੍ਕਯੋਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਥੋ ਰੁਜਾ ਮੂਤ੍ਰਵਿਨਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚ |
ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼੍ਮਰੀ ਤਤ੍ਸ੍ਰਵਣਂ ਭਵੇਚ੍ਚ ਤੇ ਤੇ ਵਿਕਾਰਾ ਵਿਹਤੇ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ||੧੦||
ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਾਵਰੁਚਿਃ ਸ਼੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੁਧਾਭਿਘਾਤਾਤ੍ ਕਸ਼ਤਾ ਚ ਦਸ੍ਟੇਃ |
ਕਣ੍ਠਾਸ੍ਯਸ਼ੋਸਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾਵਰੋਧਸ੍ਤਸ੍ਣਾਵਿਘਾਤਾਦ੍ਧਦਯੇ ਵ੍ਯਥਾ ਚ ||੧੧||
ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਵਿਨਿਗ੍ਰਹੇਣ ਹਦ੍ਰੋਗਮੋਹਾਵਥਵਾਪਿ ਗੁਲ੍ਮਃ |
ਜਮ੍ਭਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋਕ੍ਸਿਸ਼ਿਰੋਤਿਜਾਡ੍ਯਂ ਨਿਦ੍ਰਾਭਿਘਾਤਾਦਥਵਾਪਿ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ||੧੨||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) |
View original
वातमूत्रपुरीषाणां सङ्गो ध्मानं क्लमो रुजा |
जठरे वातजाश्चान्ये रोगाः स्युर्वातनिग्रहात् ||२||
(च. सू. अ. ७) |
आटोपशूलौ परिकर्तिका च सङ्गः पुरीषस्य तथोर्ध्ववातः |
पुरीषमास्यादथवा निरेति पुरीषवेगेऽभिहते नरस्य ||३||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
बस्तिमेहनयोः शूलं मूत्रकृच्छ्रं शिरोरुजा |
विनामो वङ्क्षणानाहः स्याल्लिङ्गं मूत्रनिग्रहे ||४||
(च. सू. अ. ७) |
मन्यागलस्तम्भशिरोविकारा जृम्भोपघातात् पवनात्मकाः स्युः |
तथाऽक्षिनासावदनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह कर्णरोगैः ||५||
आनन्दजं वाऽप्यथ शोकजं वा नेत्रोदकं प्राप्तममुञ्चतो हि |
शिरोगुरुत्वं नयनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह पीनसेन ||६||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
मन्यास्तम्भः शिरःशूलमर्दितार्धावभेदकौ |
इन्द्रियाणां च दौर्बल्यं क्षवथोः स्याद्विधारणात् ||७||
(च. सू. अ. ७) |
कण्ठास्यपूर्णत्वमतीव तोदः कूजश्च वायोरथवाऽप्रवृत्तिः |
उद्गारवेगेऽभिहते भवन्ति घोरा विकाराः पवनप्रसूताः ||८||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
कण्डूकोठारुचिव्यङ्गशोथपाण्ड्वामयज्वराः |
कुष्ठवीसर्पहृल्लासाश्छर्दिनिग्रहजा गदाः ||९||
(च. सू. अ. ७) |
मूत्राशये वै गुदमुष्कयोश्च शोथो रुजा मूत्रविनिग्रहश्च |
शुक्राश्मरी तत्स्रवणं भवेच्च ते ते विकारा विहते च शुक्रे ||१०||
तन्द्राङ्गमर्दावरुचिः श्रमश्च क्षुधाभिघातात् कृशता च दृष्टेः |
कण्ठास्यशोषः श्रवणावरोधस्तृष्णाविघाताद्धृदये व्यथा च ||११||
श्रान्तस्य निःश्वासविनिग्रहेण हृद्रोगमोहावथवाऽपि गुल्मः |
जृम्भाऽङ्गमर्दोऽक्षिशिरोऽतिजाड्यं निद्राभिघातादथवाऽपि तन्द्रा ||१२||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
ਉਕ੍ਤਵਾਤਾਦ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ– ਵਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਇਤਿ ਤੋਦਸ਼ੂਲਾਦਯਃ| ਮੇਹਨਂ ਸ਼ੇਫਃ| ਵਿਨਾਮ ਆਨਾਹਪੀਡਯਾ (ਬਨ੍ਧਨਵਤ੍ਪੀਡਯਾ) ਨਤਗਾਤ੍ਰਤ੍ਵਮ੍| ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਯੋਰਾਨਾਹੋ ਬਨ੍ਧਨਵਤ੍ਪੀਡਾ| ਨੇਤ੍ਰੋਦਕਮਸ਼੍ਰੁ, ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਗਤਮਮੁਞ੍ਚਤੋ ‘ਨਰਸ੍ਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਚਕਾਰਾਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਹਦ੍ਰੋਗਾਰੁਚਿਪ੍ਰਭਤੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਅਰ੍ਧਾਵਭੇਦੋਰ੍ਧਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਮ੍| ਕੂਜੋਵ੍ਯਕ੍ਤਭਾਸਣਮਿਤਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕਃ| ਵਾਯੋਰਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਿਰੋਧਃ| ਘੋਰਾ ਵਿਕਾਰਾਃ ਪਵਨਜਾ ਹਿਕ੍ਕਾਦਯਃ| ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯੇ ਬਸ੍ਤੌ, ‘ਮੂਤ੍ਰਾਯਨ’ ਇਤਿ ਪਾਠੇ ਸ ਏਵਾਰ੍ਥਃ| ਵੈਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪਾਦਪੂਰਣੇ| ਤਤ੍ਸ੍ਰਵਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਮ੍| ਅਤਿਜਾਡ੍ਯਂ ਗੌਰਵਮ੍| ‘ਸ਼ਿਰੋਗਾਤ੍ਰਾਕ੍ਸਿਗੌਰਵਮ੍’ ਇਤਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਪਾਠਃ||੨-੧੨||
Adhikarana rUkShAdikupitavAtajodAvartasya nidAna-samprApti-lakShaNAni (13-16) · Śloka 16
ਵਾਯੁਃ ਕੋਸ੍ਠਾਨੁਗੋ ਰੂਕ੍ਸੈਃ ਕਸਾਯਕਟੁਤਿਕ੍ਤਕੈਃ |
ਭੋਜਨਃ ਕੁਪਿਤਃ ਸਦ੍ਯ ਉਦਾਵਰ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ||੧੩||
ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਸਕ੍ਕਫਮੇਦੋਵਹਾਨਿ ਵੈ |
ਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਯਤਿ ਪੁਰੀਸਂ ਚਾਤਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ||੧੪||
ਤਤੋ ਹਦ੍ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੂਲਾਰ੍ਤੋ ਹਲ੍ਲਾਸਾਰਤਿਪੀਡਿਤਃ |
ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਣਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਲਭਤੇ ਨਰਃ ||੧੫||
ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਦਾਹਮੋਹਤਸਾਜ੍ਵਰਾਨ੍ |
ਵਮਿਹਿਕ੍ਕਾਸ਼ਿਰੋਰੋਗਮਨਃਸ਼੍ਰਵਣਵਿਭ੍ਰਮਾਨ੍ |
ਬਹੂਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਲਭਤੇ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਵਾਤਕੋਪਜਾਨ੍ ||੧੬||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) |
View original
वायुः कोष्ठानुगो रूक्षैः कषायकटुतिक्तकैः |
भोजनः कुपितः सद्य उदावर्तं करोति हि ||१३||
वातमूत्रपुरीषासृक्कफमेदोवहानि वै |
स्रोतांस्युदावर्तयति पुरीषं चातिवर्तयेत् ||१४||
ततो हृद्बस्तिशूलार्तो हृल्लासारतिपीडितः |
वातमूत्रपुरीषाणि कृच्छ्रेण लभते नरः ||१५||
श्वासकासप्रतिश्यायदाहमोहतृषाज्वरान् |
वमिहिक्काशिरोरोगमनःश्रवणविभ्रमान् |
बहूनन्यांश्च लभते विकारान् वातकोपजान् ||१६||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
ਵੇਗਨਿਰੋਧਜਾਨੁਦਾਵਰ੍ਤਾਨਭਿਧਾਯ ਰੂਕ੍ਸਾਦਿਕੁਪਿਤਵਾਤਜਮਾਹ– ਵਾਯੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਦਾਵਰ੍ਤਯਤਿ ਆਵਣੋਤਿ| ਅਤਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍| ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਲਭਤੇ ਇਤਿ ਕਸ੍ਟੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਕ੍ਤਮਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਪਠਨ੍ਤਿ– “ਤਸ੍ਣਾਰ੍ਦਿਤਂ ਪਰਿਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੀਣਂ ਸ਼ੂਲੈਰੁਪਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਸ਼ਕਦ੍ਵਮਨ੍ਤਂ ਮਤਿਮਾਨੁਦਾਵਰ੍ਤਿਨਮੁਤ੍ਸਜੇਤ੍||” (ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) ਇਤਿ||੧੩-੧੬||
Adhikarana AnAhalakShaNam (17-20) · Śloka 20
ਆਮਂ ਸ਼ਕਦ੍ਵਾ ਨਿਚਿਤਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਭੂਯੋ ਵਿਬਦ੍ਧਂ ਵਿਗੁਣਾਨਿਲੇਨ |
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਨ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਨਂ ਵਿਕਾਰਮਾਨਾਹਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤਿ ||੧੭||
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਮਸਮੁਦ੍ਭਵੇ ਤੁ ਤਸ੍ਣਾਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ਼ਿਰੋਵਿਦਾਹਾਃ |
ਆਮਾਸ਼ਯੇ ਸ਼ੂਲਮਥੋ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਹਤ੍ਸ੍ਤਮ੍ਭ ਉਦ੍ਗਾਰਵਿਘਾਤਨਂ ਚ ||੧੮||
ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਕਟੀਪਸ੍ਠਪੁਰੀਸਮੂਤ੍ਰੇ ਸ਼ੂਲੋਥ ਮੂਰ੍ਛਾ ਸ਼ਕਤਸ਼੍ਚ ਛਰ੍ਦਿਃ |
ਸ਼ੋਥਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਜੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਥਾਲਸੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ||੧੯||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੬) |
ਤਸ੍ਣਾਰ੍ਦਿਤਂ ਪਰਿਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੀਣਂ ਸ਼ੂਲੈਰਭਿਦ੍ਰੁਤਮ੍ |
ਸ਼ਕਦ੍ਵਮਨ੍ਤਂ ਮਤਿਮਾਨੁਦਾਵਰ੍ਤਿਨਮੁਤ੍ਸਜੇਤ੍ ||੨੦||
(ਸੁ. ਉ. ਤਂ. ਅ. ੫੫) |
View original
आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन |
प्रवर्तमानं न यथास्वमेनं विकारमानाहमुदाहरन्ति ||१७||
तस्मिन् भवन्त्यामसमुद्भवे तु तृष्णाप्रतिश्यायशिरोविदाहाः |
आमाशये शूलमथो गुरुत्वं हृत्स्तम्भ उद्गारविघातनं च ||१८||
स्तम्भः कटीपृष्ठपुरीषमूत्रे शूलोऽथ मूर्छा शकृतश्च छर्दिः |
शोथश्च पक्वाशयजे भवन्ति तथाऽलसोक्तानि च लक्षणानि ||१९||
(सु. उ. तं. अ. ५६) |
तृष्णार्दितं परिक्लिष्टं क्षीणं शूलैरभिद्रुतम् |
शकृद्वमन्तं मतिमानुदावर्तिनमुत्सृजेत् ||२०||
(सु. उ. तं. अ. ५५) |
ਇਦਾਨੀਂ ਵਿਗੁਣਾਨਿਲਜਤ੍ਵੇਨ ਸਮਾਨਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤ੍ਵੇਨਾਨਾਹਮਾਹ– ਆਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਏਵਂ ਛਰ੍ਦਿਰਿਤ੍ਯੇਕ ਏਵ ਛਕਾਰਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋਨੁਰੋਧਾਤ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕਟ੍ਯਾਦੇਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾਵਾਚੀ, ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਯੋਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਵਾਚੀ| ਅਲਸੋਕ੍ਤਾਨੀਤਿ ਆਧ੍ਮਾਨਵਾਤਨਿਰੋਧਾਦੀਨਿ||੧੭-੨੦||
Adhikarana puShpikA · Śloka 27
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਉਦਾਵਰ੍ਤਾਨਾਹਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੨੭||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने उदावर्तानाहनिदानं समाप्तम् ||२७||
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਿਜਯਰਕ੍ਸਿਤਕਤਾਯਾਂ ਮਧੁਕੋਸ਼ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਦਾਵਰ੍ਤਾਨਾਹਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍||੨੭||