ಅಥ ವಿಸ್ಫೋಟನಿದಾನಮ್ | ಕಟ್ವಮ್ಲತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣವಿದಾಹಿರೂಕ್ಷಕ್ಷಾರೈರಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಾತಪೈಶ್ಚ | ತಥರ್ತುದೋಷೇಣ ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಕುಪ್ಯನ್ತಿ ದೋಷಾಃ ಪವನಾದಯಸ್ತು ||೧|| ತ್ವಚಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ತೇ ರಕ್ತಮಾಂಸಾಸ್ಥೀನಿ ಪ್ರದೂಷ್ಯ ಚ | ಘೋರಾನ್ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಸ್ಫೋಟಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಜ್ವರಪುರಃಸರಾನ್ ||೨||
View original
अथ विस्फोटनिदानम् | कट्वम्लतीक्ष्णोष्णविदाहिरूक्षक्षारैरजीर्णाध्यशनातपैश्च | तथर्तुदोषेण विपर्ययेण कुप्यन्ति दोषाः पवनादयस्तु ||१|| त्वचमाश्रित्य ते रक्तमांसास्थीनि प्रदूष्य च | घोरान् कुर्वन्ति विस्फोटान् सर्वान् ज्वरपुरःसरान् ||२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
ಮಧುಕೋಶ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ವಿಜಯರಕ್ಷಿತ, ಶ್ರೀಕಣ್ಠದತ್ತ ಕೃತ)
ಪ್ರಾಯೇಣ ದೋಷದೂಷ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಾಸಾಮ್ಯಾದ್ವಿಸ್ಫೋಟನಿದಾನಮಾಹ– ಕಟ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಅಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಾತಪೈಶ್ಚೇತಿ ಅಜೀರ್ಣಾಶನಮಪಕ್ವದ್ರವ್ಯಸ್ಯಾಶನಮ್, ಅಧ್ಯಶನಮಜೀರ್ಣೇ ಭೋಜನಮ್; ಅಥವಾ ಅಜೀರ್ಣಂ ಸ್ವರೂಪತೋ ಹೇತುರಧ್ಯಶನಂ ಚ| ಋತುದೋಷೇಣೇತಿ ಶೀತೋಷ್ಣಾದೀನಾಮತಿಯೋಗೇನ| ವಿಪರ್ಯಯೇಣೇತಿ ಋತುವಿಪರ್ಯಯಶ್ಚ ಋತುಸ್ವಭಾವಸ್ಯಾನ್ಯಥಾಭಾವಃ| ಏಭಿರ್ಹೇತುಭಿರ್ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದೋಷತ್ರಯಪ್ರಕೋಪೋ ಬೋದ್ಧವ್ಯಃ| ಜ್ವರಪುರಃಸರಾನಿತ್ಯನೇನ ಜ್ವರಸ್ಯ ಪೂರ್ವರೂಪತಾಂ ದರ್ಶಯತಿ||೧-೨||
ಆತಙ್ಕದರ್ಪಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ (ವಾಚಸ್ಪತಿ ವೈದ್ಯ ಕೃತ)
ಪ್ರಾಯೇಣ ದೋಷದೂಷ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಿತತ್ವತುಲ್ಯತ್ವಾದತೋಽನನ್ತರಂ ವಿಸ್ಫೋಟನಿದಾನಾರಮ್ಭಃ, ತಸ್ಯ ನಿದಾನಮಾಹ– ಕಟ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಅಜೀರ್ಣಾಶನಮಪಕ್ವದ್ರವ್ಯಾಶನಮ್| ಅಧ್ಯಶನಮಜೀರ್ಣಭೋಜನಮ್| ಅಥರ್ತುದೋಷೇಣ ವಿಪರ್ಯಯೇಣೇತಿ ಶೀತೋಷ್ಣಾದೇರತಿಯೋಗೇನ ಋತುದೋಷಃ, ಋತುವಿಪರ್ಯಯಃ ಋತುಸ್ವಭಾವಸ್ಯಾನ್ಯಥಾಭಾವಾತ್; ಏಭಿರ್ಹೇತುಭಿಃ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದೋಷತ್ರಯಪ್ರಕೋಪೋ ಬೋದ್ಧವ್ಯಃ| ವಿಸ್ಫೋಟಕಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಹ– ತ್ವಚಮಿತ್ಯಾದಿ| ಜ್ವರಪುರಃಸರಾನಿತ್ಯನೇನ ಜ್ವರಸ್ಯ ಪೂರ್ವರೂಪತಾಂ ದರ್ಶಯತಿ||೧-೨||