Adhikarana visphoTanidAnaM, samprAptishca (1-2) · Śloka 2
ಅಥ ವಿಸ್ಫೋಟನಿದಾನಮ್ |
ಕಟ್ವಮ್ಲತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣವಿದಾಹಿರೂಕ್ಷಕ್ಷಾರೈರಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಾತಪೈಶ್ಚ |
ತಥರ್ತುದೋಷೇಣ ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಕುಪ್ಯನ್ತಿ ದೋಷಾಃ ಪವನಾದಯಸ್ತು ||೧||
ತ್ವಚಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ತೇ ರಕ್ತಮಾಂಸಾಸ್ಥೀನಿ ಪ್ರದೂಷ್ಯ ಚ |
ಘೋರಾನ್ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಸ್ಫೋಟಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಜ್ವರಪುರಃಸರಾನ್ ||೨||
View original
अथ विस्फोटनिदानम् |
कट्वम्लतीक्ष्णोष्णविदाहिरूक्षक्षारैरजीर्णाध्यशनातपैश्च |
तथर्तुदोषेण विपर्ययेण कुप्यन्ति दोषाः पवनादयस्तु ||१||
त्वचमाश्रित्य ते रक्तमांसास्थीनि प्रदूष्य च |
घोरान् कुर्वन्ति विस्फोटान् सर्वान् ज्वरपुरःसरान् ||२||
Adhikarana visphoTasAmAnyali~ggaM, vAtaja-pittaja-kaphaja-dvandvajavisphoTalakShaNaM ca (3-7) · Śloka 8
ಅಗ್ನಿದಗ್ಧನಿಭಾಃ ಸ್ಫೋಟಾಃ ಸಜ್ವರಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಜಾಃ |
ಕ್ವಚಿತ್ ಸರ್ವತ್ರ ವಾ ದೇಹೇ ವಿಸ್ಫೋಟಾ ಇತಿ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೩||
(ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೩) |
ಶಿರೋರುಕ್ ಶೂಲಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಜ್ವರಸ್ತೃಟ್ ಪರ್ವಭೇದನಮ್ |
ಸಕೃಷ್ಣವರ್ಣತಾ ಚೇತಿ ವಾತವಿಸ್ಫೋಟಲಕ್ಷಣಮ್ ||೪||
ಜ್ವರದಾಹರುಜಾಸ್ರಾವಪಾಕತೃಷ್ಣಾಭಿರನ್ವಿತಮ್ |
ಪೀತಲೋಹಿತವರ್ಣಂ ಚ ಪಿತ್ತವಿಸ್ಫೋಟಲಕ್ಷಣಮ್ ||೫||
ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಜಾಡ್ಯಾನಿ ಕಣ್ಡೂಕಾಠಿನ್ಯಪಾಣ್ಡುತಾಃ |
ಅವೇದನಶ್ಚಿರಾತ್ಪಾಕೀ ಸ ವಿಸ್ಫೋಟಃ ಕಫಾತ್ಮಕಃ ||೬||
ವಾತಪಿತ್ತಕೃತೋ ಯಸ್ತು ಕುರುತೇ ತೀವ್ರವೇದನಾಮ್ |
ಕಣ್ಡೂಸ್ತೈಮಿತ್ಯಗುರುಭಿರ್ಜಾನೀಯಾತ್ ಕಫವಾತಿಕಮ್ ||೭||
ಕಣ್ಡೂರ್ದಾಹೋ ಜ್ವರಶ್ಛರ್ದಿರೇತೈಸ್ತು ಕಫಪೈತ್ತಿಕಃ |೮|
View original
अग्निदग्धनिभाः स्फोटाः सज्वरा रक्तपित्तजाः |
क्वचित् सर्वत्र वा देहे विस्फोटा इति ते स्मृताः ||३||
(सु. नि. अ. १३) |
शिरोरुक् शूलभूयिष्ठं ज्वरस्तृट् पर्वभेदनम् |
सकृष्णवर्णता चेति वातविस्फोटलक्षणम् ||४||
ज्वरदाहरुजास्रावपाकतृष्णाभिरन्वितम् |
पीतलोहितवर्णं च पित्तविस्फोटलक्षणम् ||५||
छर्द्यरोचकजाड्यानि कण्डूकाठिन्यपाण्डुताः |
अवेदनश्चिरात्पाकी स विस्फोटः कफात्मकः ||६||
वातपित्तकृतो यस्तु कुरुते तीव्रवेदनाम् |
कण्डूस्तैमित्यगुरुभिर्जानीयात् कफवातिकम् ||७||
कण्डूर्दाहो ज्वरश्छर्दिरेतैस्तु कफपैत्तिकः |८|
Adhikarana tridoShajavisphoTalakShaNam (8-9) · Śloka 9
ಮಧ್ಯೇ ನಿಮ್ನೋನ್ನತೋಽನ್ತೇ ಚ ಕಠಿನೋಽಲ್ಪಪ್ರಪಾಕವಾನ್ ||೮||
ದಾಹರಾಗತೃಷಾಮೋಹಚ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಛಾರುಜಾಜ್ವರಾಃ |
ಪ್ರಲಾಪೋ ವೇಪಥುಸ್ತನ್ದ್ರಾ ಸೋಽಸಾಧ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿದೋಷಜಃ ||೯||
View original
मध्ये निम्नोन्नतोऽन्ते च कठिनोऽल्पप्रपाकवान् ||८||
दाहरागतृषामोहच्छर्दिमूर्छारुजाज्वराः |
प्रलापो वेपथुस्तन्द्रा सोऽसाध्यः स्यात्त्रिदोषजः ||९||
Adhikarana raktajavisphoTalakShaNaM, sAdhyAsAdhyavicArashca (10-11) · Śloka 11
ರಕ್ತಾ ರಕ್ತಸಮುತ್ಥಾನಾ ಗುಞ್ಜಾವಿದ್ರುಮಸನ್ನಿಭಾಃ |
ವೇದಿತವ್ಯಾಸ್ತು ರಕ್ತೇನ ಪೈತ್ತಿಕೇನ ಚ ಹೇತುನಾ ||೧೦||
ನ ತೇ ಸಿದ್ಧಿಂ ಸಮಾಯಾನ್ತಿ ಸಿದ್ಧೈರ್ಯೋಗಶತೈರಪಿ |
ಏಕದೋಷೋತ್ಥಿತಃ ಸಾಧ್ಯಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯೋ ದ್ವಿದೋಷಜಃ |
ಸರ್ವದೋಷೋತ್ಥಿತೋ ಘೋರಸ್ತ್ವಸಾಧ್ಯೋ ಭೂರ್ಯುಪದ್ರವಃ ||೧೧||
View original
रक्ता रक्तसमुत्थाना गुञ्जाविद्रुमसन्निभाः |
वेदितव्यास्तु रक्तेन पैत्तिकेन च हेतुना ||१०||
न ते सिद्धिं समायान्ति सिद्धैर्योगशतैरपि |
एकदोषोत्थितः साध्यः कृच्छ्रसाध्यो द्विदोषजः |
सर्वदोषोत्थितो घोरस्त्वसाध्यो भूर्युपद्रवः ||११||
Adhikarana puShpikA · Śloka 53
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ವಿಸ್ಫೋಟನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೫೩||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने विस्फोटनिदानं समाप्तम् ||५३||