അഥ വ്രണശോഥനിദാനമ് | ഏകദേശോത്ഥിതഃ ശോഥോ വ്രണാനാം പൂര്വലക്ഷണമ് | ഷഡ്വിധഃ സ്യാത് പൃഥക്സര്വരക്താഗന്തുനിമിത്തജഃ ||൧|| ശോഥാഃ ഷഡേതേ വിജ്ഞേയാഃ പ്രാഗുക്തൈഃ ശോഥലക്ഷണൈഃ | വിശേഷഃ കഥ്യതേ ചൈഷാം പക്വാപക്വാദിനിശ്ചയേ ||൨||
View original
अथ व्रणशोथनिदानम् | एकदेशोत्थितः शोथो व्रणानां पूर्वलक्षणम् | षड्विधः स्यात् पृथक्सर्वरक्तागन्तुनिमित्तजः ||१|| शोथाः षडेते विज्ञेयाः प्रागुक्तैः शोथलक्षणैः | विशेषः कथ्यते चैषां पक्वापक्वादिनिश्चये ||२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
മധുകോശ വ്യാഖ്യാ (വിജയരക്ഷിത, ശ്രീകണ്ഠദത്ത കൃത)
പ്രായേണ ചികിത്സാസാധര്മ്യാദ് ഭാവിവ്രണത്വസമ്ബന്ധതുല്യത്വാച്ച വ്രണശോഥനിദാനമാഹ– ഏകദേശോത്ഥിത ഇത്യാദി| ഷഡ്വിധ ഇതി സങ്ഖ്യാകഥനം ദ്വന്ദ്വജനിഷേധാര്ഥമ്| പ്രാഗുക്തൈരിതി ആമപക്വൈഷണീയോക്തൈഃ; തത്ര ഹി “വാതശ്വയഥുരരുണഃ കൃഷ്ണോ വാ പരുഷോ മൃദുരനവസ്ഥിതഃ” (സു. സൂ. അ. ൧൭) ഇത്യാദിനാ ഷട്ശോഥലക്ഷണാന്യുക്താനി| വിശേഷഃ കഥ്യതേ ചൈഷാമിതി തത്രാനുക്തോ വിശേഷഃ കഥ്യത ഇത്യര്ഥഃ| പക്വാപക്വാദിനിശ്ചയ ഇതി അത്രാദിശബ്ദേന പച്യമാനസ്യ പരിഗ്രഹഃ||൧-൨||
ആതങ്കദര്പണ വ്യാഖ്യാ (വാചസ്പതി വൈദ്യ കൃത)
വ്രണചികിത്സാസാമാന്യാദ്ഭാവിവ്രണത്വസമ്ബന്ധതുല്യത്വാച്ച വ്രണശോഥനിദാനാരമ്ഭഃ| തേഷാം പ്രാഗ്രൂപേണ സങ്ഖ്യാമാഹ– ഏകേത്യാദി| ഏകദേശേ ശോഥഃ ഏതദ്വ്രണപൂര്വരൂപം; സ ച ഷഡ്വിധഃ– ത്രിഭിര്ദോഷൈസ്ത്രയഃ, സന്നിപാതേനൈകഃ, രക്തേനൈകഃ, അന്യ ആഗന്തുകഃ അഭിഘാതജഃ, ഏവം ഷട്, ഷഡ്വിധ ഇതി സങ്ഖ്യാകഥനം ദ്വന്ദ്വജനിഷേധാര്ഥമ്| തേഷാം ലക്ഷണനിര്ദേശം ദര്ശയന്നാഹ– ശോഥാ ഇതി| പ്രാഗുക്തൈരിതി| ശോഥനിദാനോക്തൈശ്ച, ‘രസസ്തനുത്വക്പരുഷാരുണാദികൈഃ’ ഇത്യാദി| സാമ്പ്രതം പക്വാപക്വാദിനിശ്ചയ ഇത്യത്രാദിശബ്ദേന പച്യമാനാവസ്ഥായാഃ ഗ്രഹണമ്||൧-൨||