అథ వ్రణశోథనిదానం | ఏకదేశోత్థితః శోథో వ్రణానాం పూర్వలక్షణం | షడ్విధః స్యాత్ పృథక్సర్వరక్తాగంతునిమిత్తజః ||1|| శోథాః షడేతే విజ్ఞేయాః ప్రాగుక్తైః శోథలక్షణైః | విశేషః కథ్యతే చైషాం పక్వాపక్వాదినిశ్చయే ||2||
View original
अथ व्रणशोथनिदानम् | एकदेशोत्थितः शोथो व्रणानां पूर्वलक्षणम् | षड्विधः स्यात् पृथक्सर्वरक्तागन्तुनिमित्तजः ||१|| शोथाः षडेते विज्ञेयाः प्रागुक्तैः शोथलक्षणैः | विशेषः कथ्यते चैषां पक्वापक्वादिनिश्चये ||२||
🔊 Audio coming soon
Hide commentary
మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)
ప్రాయేణ చికిత్సాసాధర్మ్యాద్ భావివ్రణత్వసంబంధతుల్యత్వాచ్చ వ్రణశోథనిదానమాహ– ఏకదేశోత్థిత ఇత్యాది| షడ్విధ ఇతి సంఖ్యాకథనం ద్వంద్వజనిషేధార్థం| ప్రాగుక్తైరితి ఆమపక్వైషణీయోక్తైః; తత్ర హి “వాతశ్వయథురరుణః కృష్ణో వా పరుషో మృదురనవస్థితః” (సు. సూ. అ. 17) ఇత్యాదినా షట్శోథలక్షణాన్యుక్తాని| విశేషః కథ్యతే చైషామితి తత్రానుక్తో విశేషః కథ్యత ఇత్యర్థః| పక్వాపక్వాదినిశ్చయ ఇతి అత్రాదిశబ్దేన పచ్యమానస్య పరిగ్రహః||1-2||
ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)
వ్రణచికిత్సాసామాన్యాద్భావివ్రణత్వసంబంధతుల్యత్వాచ్చ వ్రణశోథనిదానారంభః| తేషాం ప్రాగ్రూపేణ సంఖ్యామాహ– ఏకేత్యాది| ఏకదేశే శోథః ఏతద్వ్రణపూర్వరూపం; స చ షడ్విధః– త్రిభిర్దోషైస్త్రయః, సన్నిపాతేనైకః, రక్తేనైకః, అన్య ఆగంతుకః అభిఘాతజః, ఏవం షట్, షడ్విధ ఇతి సంఖ్యాకథనం ద్వంద్వజనిషేధార్థం| తేషాం లక్షణనిర్దేశం దర్శయన్నాహ– శోథా ఇతి| ప్రాగుక్తైరితి| శోథనిదానోక్తైశ్చ, ‘రసస్తనుత్వక్పరుషారుణాదికైః’ ఇత్యాది| సాంప్రతం పక్వాపక్వాదినిశ్చయ ఇత్యత్రాదిశబ్దేన పచ్యమానావస్థాయాః గ్రహణం||1-2||