Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 4
அதாதோऽஶ்மரீசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
அஶ்மரீ தாருணோ வ்யாதிரந்தகப்ரதிமோ மதஃ |
ஔஷதைஸ்தருணஃ ஸாத்யஃ ப்ரவத்தஶ்சேதமர்ஹதி ||௩||
தஸ்ய பூர்வேஷு ரூபேஷு ஸ்நேஹாதிக்ரம இஷ்யதே |
தேநாஸ்யாபசயஂ யாந்தி வ்யாதேர்மூலாந்யஶேஷதஃ ||௪||
View original
अथातोऽश्मरीचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
अश्मरी दारुणो व्याधिरन्तकप्रतिमो मतः |
औषधैस्तरुणः साध्यः प्रवृद्धश्छेदमर्हति ||३||
तस्य पूर्वेषु रूपेषु स्नेहादिक्रम इष्यते |
तेनास्यापचयं यान्ति व्याधेर्मूलान्यशेषतः ||४||
அஶ்மரீத்யாதி| தருணஃ தத்காலோத்பந்நஃ||௧-௪||
Adhikarana 2 (5-7) · Śloka 8
பாஷாணபேதோ வஸுகோ வஶிராஶ்மந்தகௌ ததா |
ஶதாவரீ ஶ்வதஂஷ்ட்ரா ச பஹதீ கண்டகாரிகா ||௫||
கபோதவங்காऽऽர்தகலஃ கச்சகோஶீரகுப்ஜகாஃ |
வக்ஷாதநீ பல்லுகஶ்ச வருணஃ ஶாகஜஂ பலம் ||௬||
யவாஃ குலத்தாஃ கோலாநி கதகஸ்ய பலாநி ச |
ஊஷகாதிப்ரதீவாபமேஷாஂ க்வாதைர்கதஂ கதம் ||௭||
பிநத்தி வாதஸம்பூதாமஶ்மரீஂ க்ஷிப்ரமேவ து |௮|
View original
पाषाणभेदो वसुको वशिराश्मन्तकौ तथा |
शतावरी श्वदंष्ट्रा च बृहती कण्टकारिका ||५||
कपोतवङ्काऽऽर्तगलः कच्चकोशीरकुब्जकाः |
वृक्षादनी भल्लुकश्च वरुणः शाकजं फलम् ||६||
यवाः कुलत्थाः कोलानि कतकस्य फलानि च |
ऊषकादिप्रतीवापमेषां क्वाथैर्घृतं कृतम् ||७||
भिनत्ति वातसम्भूतामश्मरीं क्षिप्रमेव तु |८|
யேந ஸ்நேஹாதிக்ரமேண வ்யாதிமூலாநி தோஷதூஷ்யரூபாண்யஶேஷதஃ ப்ரஶமஂ யாந்தி தஂ நிர்திஶந்நாஹ- பாஷாணேத்யாதி| வஸுகோ பகபுஷ்பம்| வஶிரோ மர்கடஸஞ்ஜ்ஞஸ்தணஜாதிவிஶேஷஃ, ஸூர்யாவர்தபேத இத்யந்யே| அஶ்மந்தகோऽம்லலோடஃ கோவிதாரஸதஶபத்ரகஃ| கபோதவங்கா கடபீஸதஶபத்ரோ விடபீ மத்யதேஶே ப்ரஸித்தஃ| ஆர்தகலஃ ககுபகஃ ஸுகந்திமூலஃ ‘கௌஹா’ இதி நாம்ரா பூர்வதேஶே ப்ரஸித்தஃ, அந்யே து ஆர்தகலஃ ‘குகக’ இத்யாஹுஃ, பஹிஃகேஶரஃ கண்டகிதபலோ விடப இத்யந்யே| கச்சகோ மத்யலேகாநிசிதஃ ஜுகபத்ர ஈஷத்ரக்தமூலஃ ‘கவஹக’ இதி மாலவகே ப்ரஸித்தஃ, அந்யே து கச்சகஸ்தாநே ‘ககுப’ இதி படந்தி, ஸ ச ப்ரஸித்தஃ| குப்ஜஃ குஞ்ஜா| வக்ஷாதநீ பந்தாகஃ| பல்லுகஃ ஶ்யோநாகஃ| ஶாகஃ கர்கஶமஸணபஷ்டோதரபத்ரோ வக்ஷஸ்தஸ்ய பலம்| கதகபலமம்புப்ரஸாதநஂ ஶஶகஶுஷ்கபுரீஷப்ரதிமம்| ஏஷாஂ ஸாமாந்யஸ்நேஹகஷாயபரிபாஷயா கஷாயஃ; ஊஷகாதீநாஂ ஸ்நேஹபாதேந கல்கஃ||௫-௭||-
Adhikarana 3 (8) · Śloka 9
க்ஷாராந் யவாகூர்யூஷாஂஶ்ச கஷாயாணி பயாஂஸி ச ||௮||
போஜநாநி ச குர்வீத வர்கேऽஸ்மிந் வாதநாஶநே |௯|
View original
क्षारान् यवागूर्यूषांश्च कषायाणि पयांसि च ||८||
भोजनानि च कुर्वीत वर्गेऽस्मिन् वातनाशने |९|
கதௌஷதவர்கஂ ஸங்க்ஷேபார்தமந்யத்ராப்யதிதிஶந்நாஹ- க்ஷாராநித்யாதி| க்ஷாராஶ்சாத்ர பாதவ்யாஃ, தே ச சூர்ணத்வாத் கர்ஷமாத்ரயா ஸலிலேந மஸ்த்வாதிபஸ்திஶோதநத்ரவ்யேண வா பலத்வயசதுஷ்டயப்ரமாணேந; க்ஷாரோதகபக்ஷே து கர்ஷத்வயஂ த்ரயஂ வா ஷட்குணேநாஷ்டகுணேந வா ஜலேந பஹுஶஃ பரிஸ்ராவ்ய பூதஂ பேயம்| யவாக்வாதயஶ்சாத்ர பலத்ரவ்யக்வாதேந கர்தவ்யாஃ| போஜநாநி பக்தாதயஃ| சகாராச்சூர்ணாநாமபி ஸமுச்சயஃ கர்தவ்யஃ| ஏவஂ பித்தகபஹரத்ரவ்யவர்கேऽப்யூஹ்யம்| க்ஷாராதீநாஂ கல்பநா பரிபாஷாபலாத்; ஸ்வயமப்யூஹஃ கர்தவ்யஃ||௮||-
Adhikarana 4 (9-13) · Śloka 13
குஶஃ காஶஃ ஸரோ குந்த்ரா இத்கடோ மோரடோऽஶ்மபித் ||௯||
வரீ விதாரீ வாராஹீ ஶாலிமூலத்ரிகண்டகம் |
பல்லூகஃ பாடலா பாடா பத்தூரோऽத குருண்டிகா ||௧௦||
புநர்நவா ஶிரீஷஶ்ச க்வதிதாஸ்தேஷு ஸாதிதம் |
கதஂ ஶிலாஜமதுகபீஜைரிந்தீவரஸ்ய ச ||௧௧||
த்ரபுஸைர்வாருகாதீநாஂ பீஜைஶ்சாவாபிதஂ ஶுபம் |
பிநத்தி பித்தஸம்பூதாமஶ்மரீஂ க்ஷிப்ரமேவ து ||௧௨||
க்ஷாராந் யவாகூர்யூஷாஂஶ்ச கஷாயாணி பயாஂஸி ச |
போஜநாநி ச குர்வீத வர்கேऽஸ்மிந் பித்தநாஶநே ||௧௩||
View original
कुशः काशः सरो गुन्द्रा इत्कटो मोरटोऽश्मभित् ||९||
वरी विदारी वाराही शालिमूलत्रिकण्टकम् |
भल्लूकः पाटला पाठा पत्तूरोऽथ कुरुण्टिका ||१०||
पुनर्नवा शिरीषश्च क्वथितास्तेषु साधितम् |
घृतं शिलाजमधुकबीजैरिन्दीवरस्य च ||११||
त्रपुसैर्वारुकादीनां बीजैश्चावापितं शुभम् |
भिनत्ति पित्तसम्भूतामश्मरीं क्षिप्रमेव तु ||१२||
क्षारान् यवागूर्यूषांश्च कषायाणि पयांसि च |
भोजनानि च कुर्वीत वर्गेऽस्मिन् पित्तनाशने ||१३||
பித்தாஶ்மரீசிகித்ஸாமாஹ- குஶ இத்யாதி| இத்கடஃ மஹதீ ககாலீ| மோரட இக்ஷுமூலம்| பத்தூரஃ ஶரபாலிகா| குரண்டிகா ஶரபாலிகாபேதோ லோஹிதபுஷ்பஃ| ஶிலாஜஂ ஶிலாஜது| இந்தீவரஂ ஶரபாலிகாபேதோ தீர்கபத்ரோ பஹுலபுஷ்பஃ; ஜேஜ்ஜடஸ்து இந்தீவரஂ நீலோத்பலஂ, தந்நேச்சதி கயீ||௯-௧௩||
Adhikarana 5 (14-16) · Śloka 16
கணோ வருணகாதிஸ்து குக்குல்வேலாஹரேணவஃ |
குஷ்டபத்ராதிமரிசசித்ரகைஃ ஸஸுராஹ்வயைஃ ||௧௪||
ஏதைஃ ஸித்தமஜாஸர்பிரூஷகாதிகணேந ச |
பிநத்தி கபஸம்பூதாமஶ்மரீஂ க்ஷிப்ரமேவ து ||௧௫||
க்ஷாராந் யவாகூர்யூஷாஂஶ்ச கஷாயாணி பயாஂஸி ச |
போஜநாநி ச குர்வீத வர்கேऽஸ்மிந் கபநாஶநே ||௧௬||
View original
गणो वरुणकादिस्तु गुग्गुल्वेलाहरेणवः |
कुष्ठभद्रादिमरिचचित्रकैः ससुराह्वयैः ||१४||
एतैः सिद्धमजासर्पिरूषकादिगणेन च |
भिनत्ति कफसम्भूतामश्मरीं क्षिप्रमेव तु ||१५||
क्षारान् यवागूर्यूषांश्च कषायाणि पयांसि च |
भोजनानि च कुर्वीत वर्गेऽस्मिन् कफनाशने ||१६||
கபாஶ்மரீசிகித்ஸாமாஹ- கண இத்யாதி| பத்ராதிர்பத்ரதாருகுஷ்டஹரித்ரேத்யாதிஃ| அஜாஸர்பிஃ கேசிந்ந படந்தி, தே ப்ரகரணாத் பூர்வோதிதாத் ஸாமாந்யேந கவ்யமேவ கதஂ தததி| கபாஶ்மரீசிகித்ஸிதேநைவ ஶுக்ராஶ்மரீசிகித்ஸிதமுக்தஂ மந்தவ்யஂ, துல்யகுணத்வாத் கபஶுக்ரயோரிதி||௧௪-௧௬||
Adhikarana 6 (17) · Śloka 17
பிசுகாங்கோலகதகஶாகேந்தீவரஜைஃ பலைஃ |
சூர்ணிதைஃ ஸகுடஂ தோயஂ ஶர்கராஶமநஂ பிபேத் ||௧௭||
View original
पिचुकाङ्कोलकतकशाकेन्दीवरजैः फलैः |
चूर्णितैः सगुडं तोयं शर्कराशमनं पिबेत् ||१७||
இதாநீஂ ஶர்கராபதநாய ஶமநாய வா யோகோபதேஶஃ| பிசுகஃ கரீரஃ, தஸ்ய பலஂ; ‘கார்பாஸபலஂ’ இத்யேகே| இந்தீவரஂ கர்ணபூரகாக்யோ மஹாபுஷ்பஃ ஶரவாலிகாபேதஃ; அந்யே நீலோத்பலமாஹுஃ, தந்நேச்சதி கயீ| அங்கோலோங்கோடஃ, கதகஃ ப்ராகுக்தஃ ஶாகோऽபி| குடோऽத்ர சூர்ணஸமோ ஜ்ஞேயஃ, “சூர்ணே சூர்ணஸமோ தேயோ மோதகே த்விகுணோ குடஃ”- இத்யுக்தத்வாத்| உஷ்ணோதகேந ஸஹ பாதவ்யம்||௧௭||
Adhikarana 7 (18) · Śloka 19
க்ரௌஞ்சோஷ்ட்ரராஸபாஸ்தீநி ஶ்வதஂஷ்ட்ரா தாலமூலிகா |
அஜமோதா கதம்பஸ்ய மூலஂ நாகரமேவ ச ||௧௮||
பீதாநி ஶர்கராஂ பிந்த்யுஃ ஸுரயோஷ்ணோதகேந வா |௧௯|
View original
क्रौञ्चोष्ट्ररासभास्थीनि श्वदंष्ट्रा तालमूलिका |
अजमोदा कदम्बस्य मूलं नागरमेव च ||१८||
पीतानि शर्करां भिन्द्युः सुरयोष्णोदकेन वा |१९|
க்ரௌஞ்சேத்யாதி| க்ரௌஞ்சஃ க்ரௌஞ்சபக்ஷீ| தாலமூலிகா முஷலீ மூஷகபுச்சாகாரஶிபா||௧௮||-
Adhikarana 8 (19) · Śloka 20
த்ரிகண்டகஸ்ய பீஜாநாஂ சூர்ணஂ மாக்ஷிகஸஂயுதம் ||௧௯||
அவிக்ஷீரேண ஸப்தாஹமஶ்மரீபேதநஂ பிபேத் |௨௦|
View original
त्रिकण्टकस्य बीजानां चूर्णं माक्षिकसंयुतम् ||१९||
अविक्षीरेण सप्ताहमश्मरीभेदनं पिबेत् |२०|
த்ரிகண்டகஸ்யேத்யாதி|- த்ரிகண்டகோ கோக்ஷுரகஃ| அந்யே து ‘மர்கடகஸ்ய பீஜாநாஂ’ இதி படந்தி, தத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ| அநேந யோகேந பித்யதே அஶ்மரீ, ஶர்கரா து ஶாந்திமுபைதி||௧௯||-
Adhikarana 9 (20-21) · Śloka 22
த்ரவ்யாணாஂ து கதோக்தாநாஂ க்ஷாரோऽவிமூத்ரகாலிதஃ ||௨௦||
க்ராம்யஸத்த்வஶகத்க்ஷாரைஃ ஸஂயுக்தஃ ஸாதிதஃ ஶநைஃ |
தத்ரோஷகாதிராவாபஃ கார்யஸ்த்ரிகடுகாந்விதஃ ||௨௧||
ஏஷ க்ஷாரோऽஶ்மரீஂ குல்மஂ ஶர்கராஂ ச பிநத்த்யபி |௨௨|
View original
द्रव्याणां तु घृतोक्तानां क्षारोऽविमूत्रगालितः ||२०||
ग्राम्यसत्त्वशकृत्क्षारैः संयुक्तः साधितः शनैः |
तत्रोषकादिरावापः कार्यस्त्रिकटुकान्वितः ||२१||
एष क्षारोऽश्मरीं गुल्मं शर्करां च भिनत्त्यपि |२२|
த்ரவ்யாணாமித்யாதி| அவிஶேஷோக்தேர்வாதாதீநாஂ த்ரயாணாஂ தோஷாணாமபி கணாநாஂ, வர்கத்வாத்யதாலாபேந; திலநாலாதிதீபநேந க்ஷாரீகதாநாஂ பாகஃ| க்ராம்யா க்ராமபவா அஶ்வாதயஃ , தேஷாஂ ஸமபாகபுரீஷக்ஷாரஸஂயுக்தஃ ஷட்குணாவிமூத்ரகாலிதஃ| ததஸ்தஸ்ய க்ஷாரோதகஸ்ய பாகஸித்திஸமயே சதுர்தாஂஶேநோஷகாதித்ரிகடுகயோஃ ஸமபாகேந மிஶ்ரிதயோஃ ப்ரக்ஷேபஃ||௨௦-௨௧||-
Adhikarana 10 (22) · Śloka 23
திலாபாமார்ககதலீபலாஶயவகல்கஜஃ ||௨௨||
க்ஷாரஃ பேயோऽவிமூத்ரேண ஶர்கராநாஶநஃ பரஃ |௨௩|
View original
तिलापामार्गकदलीपलाशयवकल्कजः ||२२||
क्षारः पेयोऽविमूत्रेण शर्करानाशनः परः |२३|
திலேத்யாதி|- திலாதேர்கல்கஜாதஸ்ய ப்ரத்யேகஂ க்ஷாரஃ ஸமோऽவிமூத்ரபலத்வயேந பேயஃ, திலாதேஃ க்ஷாரஸ்ய கர்ஷத்வயஂ த்ரயஂ வாऽவிமூத்ரேணஷட்குணேந பஹுஶஃ ஸ்ராவிதஂ பூதஂ வா பேயம்||௨௨||-
Adhikarana 11 (23) · Śloka 23
பாடலாகரவீராணாஂ க்ஷாரமேவஂ ஸமாசரேத் ||௨௩||
View original
पाटलाकरवीराणां क्षारमेवं समाचरेत् ||२३||
பாடலேத்யாதி| ஏதே ச வாதகபஸம்பூதாயாமஶ்மர்யாஂ மதுரக்ஷீரகதாஶிநஃ க்ஷாரயோகா யோஜ்யாஃ||௨௩||
Adhikarana 12 (24) · Śloka 24
ஶ்வதஂஷ்ட்ராயஷ்டிகாப்ராஹ்மீகல்கஂ வாऽக்ஷஸமஂ பிபேத் |௨௪|
View original
श्वदंष्ट्रायष्टिकाब्राह्मीकल्कं वाऽक्षसमं पिबेत् |२४|
ஶ்வதஂஷ்ட்ரேத்யாதி| யஷ்டிகா யஷ்டிமது| ப்ராஹ்மீ லவணிகா| பாநமத்ர அவிமூத்ரேணைவ|௨௪|-
Adhikarana 13 (24) · Śloka 24
ஸஹைடகாக்யௌ பேயௌ வா ஶோபாஞ்ஜநகமார்கவௌ ||௨௪||
View original
सहैडकाख्यौ पेयौ वा शोभाञ्जनकमार्कवौ ||२४||
ஸஹைடகாக்யாவித்யாதி| ஏடாக்யயா ஸஹ ஶோபாஞ்ஜநமார்கவௌ பாதவ்யாவவிமூத்ரேணைவ| மார்கவோ பங்கராஜஃ||௨௪||
Adhikarana 14 (25) · Śloka 25
கபோதவங்காமூலஂ வா பிபேதம்லைஃ ஸுராதிபிஃ |
தத்ஸித்தஂ வா பிபேத் க்ஷீரஂ வேதநாபிருபத்ருதஃ ||௨௫||
View original
कपोतवङ्कामूलं वा पिबेदम्लैः सुरादिभिः |
तत्सिद्धं वा पिबेत् क्षीरं वेदनाभिरुपद्रुतः ||२५||
கபோதேத்யாதி| கபோதவங்கா ப்ரஸித்தைவ| அம்லைஃ காஞ்ஜிகாதிபிஃ| ஸுராதிபிஃ ஸுராஸௌவீரகமைரேயகமேதகைஃ| ததித்யாதி| தத்ஸித்தஂ கபோதவங்காஸித்தஂ, ‘த்ரவ்யாதஷ்டகுணஂ க்ஷீரஂ’ இத்யாதிந்யாயேந||௨௫||
Adhikarana 15 (26) · Śloka 26
ஹரீதக்யாதிஸித்தஂ வா வர்ஷாபூஸித்தமேவ வா |௨௬|
View original
हरीतक्यादिसिद्धं वा वर्षाभूसिद्धमेव वा |२६|
ஹரீதகீத்யாதி| ஹரீதக்யாதிஃ த்ரிபலா, தத்ஸித்தஂ க்ஷீரஂ பித்தஜாஶ்மரீவேதநாபிருபத்ருதஃ, வாதகபஜாஶ்மரீவேதநாபித்ருதஸ்து புநர்நவாமூலஸித்தஂ பயஃ பிபேத்|௨௬|-
Adhikarana 16 (26) · Śloka 26
ஸர்வதைவோபயோஜ்யஃ ஸ்யாத்கணோ வீரதராதிகஃ ||௨௬||
View original
सर्वथैवोपयोज्यः स्याद्गणो वीरतरादिकः ||२६||
அநுக்தமபி கதாதி விஶிஷ்டத்ரவ்யகணைர்நிர்திஶந்நாஹ- ஸர்வதேத்யாதி| ஸர்வதா ஸர்வைஃ ப்ரகாரைஃ கதக்ஷீரகஷாயயவாகூபோஜநஸாதநபேதேந ததாऽவகாஹஸ்வேதாதிபிஃ||௨௬||
Adhikarana 17 (27) · Śloka 27
கதைஃ க்ஷாரைஃ கஷாயைஶ்ச க்ஷீரைஃ ஸோத்தரபஸ்திபிஃ |
யதி நோபஶமஂ கச்சேச்சேதஸ்தத்ரோத்தரோ விதிஃ ||௨௭||
View original
घृतैः क्षारैः कषायैश्च क्षीरैः सोत्तरबस्तिभिः |
यदि नोपशमं गच्छेच्छेदस्तत्रोत्तरो विधिः ||२७||
உபக்ரமாஸித்தௌ ச்சேதவிதிமாஹ- கதைரித்யாதி| உத்தரபஸ்திரத்ர அஶ்மரீஹரத்ரவ்யஸித்தோ நைருஹிகஃ ஸ்நைஹிகஶ்ச| உத்தரோ விதிஶ்சேதஃ||௨௭||
Adhikarana 18 (28) · Śloka 28
குஶலஸ்யாபி வைத்யஸ்ய யதஃ ஸித்திரிஹாத்ருவா |
உபக்ரமோ ஜகந்யோऽயமதஃ ஸம்பரிகீர்திதஃ ||௨௮||
View original
कुशलस्यापि वैद्यस्य यतः सिद्धिरिहाध्रुवा |
उपक्रमो जघन्योऽयमतः सम्परिकीर्तितः ||२८||
அத்ருவா அநிஶ்சிதா| அந்யே து நிஶ்சிதஸ்யாபி வைத்யஸ்யேதி படந்தி, நிஶ்சிதஂ ஶாஸ்த்ரநிஶ்சிதஂ கர்ம கரோதீதி நிஶ்சிதோ நிஶ்சிதகர்மகத்||௨௮||
Adhikarana 19 (29) · Śloka 29
அக்ரியாயாஂ த்ருவோ மத்யுஃ க்ரியாயாஂ ஸஂஶயோ பவேத் |
தஸ்மாதாபச்ச்ய கர்தவ்யமீஶ்வரஂ ஸாதுகாரிணா ||௨௯||
View original
अक्रियायां ध्रुवो मृत्युः क्रियायां संशयो भवेत् |
तस्मादापृच्छ्य कर्तव्यमीश्वरं साधुकारिणा ||२९||
நநு மர்மோபகாதேநாதிதுஃககாரணஂ மரணஂ வா, தத் கிமர்தஂ க்ரியத இத்யாஹ- அக்ரியாயாமித்யாதி| அந்யதா தஸ்மிந்நபஷ்டே கர்மண்யாதுரஸ்ய மத்யௌ தண்டஂ குர்யாத்||௨௯||
Adhikarana 20 (30-36) · Śloka 36
அத ரோகாந்விதமுபஸ்நிக்தமபகஷ்டதோஷமீஷத்கர்ஶிதமப்யக்தஸ்விந்நஶரீரஂ புக்தவந்தஂ கதபலிமங்கலஸ்வஸ்திவாசநமக்ரோபஹரணீயோக்தேந விதாநேநோபகல்பிதஸம்பாரமாஶ்வாஸ்ய, ததோ பலவந்தமவிக்லவமாஜாநுஸமே பலகே ப்ராகுபவிஷ்டாந்யபுருஷஸ்யோத்ஸங்கே நிஷண்ணபூர்வகாயமுத்தாநமுந்நதகடீகஂ வஸ்த்ராதாரகோபவிஷ்டஂ ஸங்குசிதஜாநுகூர்பரமிதரேண ஸஹாவபத்தஂ ஸூத்ரேண ஶாடகைர்வா, ததஃ ஸ்வப்யக்தநாபிப்ரதேஶஸ்ய வாமபார்ஶ்வஂ விமத்ய முஷ்டிநாऽவபீடயேததோநாபேர்யாவதஶ்மர்யதஃ ப்ரபந்நேதி, ததஃ ஸ்நேஹாப்யக்தே க்லப்தநகே வாமஹஸ்தப்ரதேஶிநீமத்யமே அங்குல்யௌ பாயௌ ப்ரணிதாயாநுஸேவநீமாஸாத்ய ப்ரயத்நபலாப்யாஂ பாயுமேட்ராந்தரமாநீய, நிர்வ்யலீகமநாயதமவிஷமஂ ச பஸ்திஂ ஸந்நிவேஶ்ய, பஶமுத்பீடயேதங்குலிப்யாஂ யதா க்ரந்திரிவோந்நதஂ ஶல்யஂ பவதி ||௩௦||
ஸ சேத்கஹீதஶல்யே து விவதாக்ஷோ விசேதநஃ |
ஹதவல்லம்பஶீர்ஷஶ்ச நிர்விகாரோ மதோபமஃ ||௩௧||
ந தஸ்ய நிர்ஹரேச்சல்யஂ நிர்ஹரேத்து ம்ரியேத ஸஃ |
விநா த்வேதேஷு ரூபேஷு நிர்ஹர்துஂ ப்ரயதேத வை ||௩௨||
ததஃ ஸவ்யே பார்ஶ்வே ஸேவநீஂ யவமாத்ரேண முக்த்வாऽவசாரயேச்சஸ்த்ரமஶ்மரீப்ரமாணஂ, தக்ஷிணதோ வா க்ரியாஸௌகர்யஹேதோரித்யேகே, யதா ஸா ந பித்யதே சூர்ண்யதே வா ததா ப்ரயதேத, சூர்ணமல்பமப்யவஸ்திதஂ ஹி புநஃ பரிவத்திமேதி, தஸ்மாத் ஸமஸ்தாமக்ரவக்ரேணாததீத; ஸ்த்ரீணாஂ து பஸ்திபார்ஶ்வகதோ கர்பாஶயஃ ஸந்நிகஷ்டஃ, தஸ்மாத்தாஸாமுத்ஸங்கவச்சஸ்த்ரஂ பாதயேத், அதோऽந்யதா கல்வாஸாஂ மூத்ரஸ்ராவீ வ்ரணோ பவேத், புருஷஸ்ய வா மூத்ரப்ரஸேகக்ஷணநாந்மூத்ரக்ஷரணம்; அஶ்மரீவ்ரணாததே பிந்நபஸ்திரேகதாऽபி ந பவதி, த்விதா பிந்நபஸ்திராஶ்மரிகோ ந ஸித்யதி, அஶ்மரீவ்ரணநிமித்தமேகதாபிந்நபஸ்திர்ஜீவதி ,க்ரியாப்யாஸாச்சாஸ்த்ரவிஹிதச்சேதாந்நிஃ - ஸ்யந்தபரிவத்தத்வாச்ச ஶல்யஸ்யேதி |
உத்ததஶல்யஂ தூஷ்ணோதகத்ரோண்யாமவகாஹ்ய ஸ்வேதயேத், ததா ஹி பஸ்திரஸஜா ந பூர்யதே; பூர்ணே வா க்ஷீரவக்ஷகஷாயஂ புஷ்பநேத்ரேண விதத்யாத் ||௩௩||
பவதி சாத்ர- க்ஷீரவக்ஷகஷாயஸ்து புஷ்பநேத்ரேண யோஜிதஃ |
நிர்ஹரேதஶ்மரீஂ தூர்ணஂ ரக்தஂ பஸ்திகதஂ ச யத் ||௩௪||
மூத்ரமார்கவிஶோதநார்தஂ சாஸ்மை குடஸௌஹித்யஂ விதரேத்; உத்தத்ய சைநஂ மதுகதாப்யக்தவ்ரணஂ மூத்ரவிஶோதநத்ரவ்யஸித்தாமுஷ்ணாஂ ஸகதாஂ யவாகூஂ பாயயேதோபயகாலஂ த்ரிராத்ரஂ; த்ரிராத்ராதூர்த்வஂ குடப்ரகாடேந பயஸா மத்வோதநமல்பஂ போஜயேத்தஶராத்ரஂ (மூத்ராஸக்விஶுத்த்யர்தஂ வ்ரணக்லேதநார்தஂ ச), தஶராத்ராதூர்த்வஂ பலாம்லைர்ஜாங்கலரஸைருபாசரேத்; ததோ தஶராத்ரஂ சைநமப்ரமத்தஃ ஸ்வேதயேத் ஸ்நேஹேந த்ரவஸ்வேதேந வா; க்ஷீரவக்ஷகஷாயேண சாஸ்ய வ்ரணஂ ப்ரக்ஷாலயேத்; ரோத்ரமதுகமஞ்ஜிஷ்டாப்ரபௌண்டரீககல்கைர்வ்ரணஂ ப்ரதிக்ராஹயேத்; ஏதேஷ்வேவ ஹரித்ராயுதேஷு தைலஂ கதஂ வா விபக்வஂ வ்ரணாப்யஞ்ஜநமிதி; ஸ்த்யாநஶோணிதஂ சோத்தரபஸ்திபிருபாசரேத்; ஸப்தராத்ராச்ச ஸ்வமார்கமப்ரதிபத்யமாநே மூத்ரே வ்ரணஂ யதோக்தேந விதிநா தஹேதக்நிநா, ஸ்வமார்கப்ரதிபந்நே சோத்தரபஸ்த்யாஸ்தாபநாநுவாஸநைருபாசரேந்மதுரகஷாயைரிதி; யதச்சயா வா மூத்ரமார்கப்ரதிபந்நாமந்தராஸக்தாஂ ஶுக்ராஶ்மரீஂ ஶர்கராஂ வா ஸ்ரோதஸாऽபஹரேத், ஏவஂ சாஶக்யே விதார்ய நாடீஂ ஶஸ்த்ரேண படிஶேநோத்தரேத் |
ரூடவ்ரணஶ்சாங்கநாஶ்வநகநாகரதத்ருமாந் நாரோஹேத வர்ஷஂ, நாப்ஸு ப்லவேத, புஞ்ஜீத வா குரு ||௩௫||
மூத்ரவஹஶுக்ரவஹமுஷ்கஸ்ரோதோமூத்ரப்ரஸேகஸேவநீயோநிகுதபஸ்தீநஷ்டௌ பரிஹரேத் |
தத்ர மூத்ரவஹச்சேதாந்மரணஂ மூத்ரபூர்ணபஸ்தேஃ, ஶுக்ரவஹச்சேதாந்மரணஂ க்லைப்யஂ வா, முஷ்கஸ்ரோத-உபகாதாத் த்வஜபங்கஃ, மூத்ரப்ரஸேகக்ஷணநாந்மூத்ரப்ரக்ஷரணஂ, ஸேவநீயோநிச்சேதாத்ருஜஃ ப்ராதுர்பாவஃ, பஸ்திகுதவித்தலக்ஷணஂ ப்ராகுக்தமிதி ||௩௬||
View original
अथ रोगान्वितमुपस्निग्धमपकृष्टदोषमीषत्कर्शितमभ्यक्तस्विन्नशरीरं भुक्तवन्तं कृतबलिमङ्गलस्वस्तिवाचनमग्रोपहरणीयोक्तेन विधानेनोपकल्पितसम्भारमाश्वास्य, ततो बलवन्तमविक्लवमाजानुसमे फलके प्रागुपविष्टान्यपुरुषस्योत्सङ्गे निषण्णपूर्वकायमुत्तानमुन्नतकटीकं वस्त्राधारकोपविष्टं सङ्कुचितजानुकूर्परमितरेण सहावबद्धं सूत्रेण शाटकैर्वा, ततः स्वभ्यक्तनाभिप्रदेशस्य वामपार्श्वं विमृद्य मुष्टिनाऽवपीडयेदधोनाभेर्यावदश्मर्यधः प्रपन्नेति, ततः स्नेहाभ्यक्ते क्लृप्तनखे वामहस्तप्रदेशिनीमध्यमे अङ्गुल्यौ पायौ प्रणिधायानुसेवनीमासाद्य प्रयत्नबलाभ्यां पायुमेढ्रान्तरमानीय, निर्व्यलीकमनायतमविषमं च बस्तिं सन्निवेश्य, भृशमुत्पीडयेदङ्गुलिभ्यां यथा ग्रन्थिरिवोन्नतं शल्यं भवति ||३०||
स चेद्गृहीतशल्ये तु विवृताक्षो विचेतनः |
हतवल्लम्बशीर्षश्च निर्विकारो मृतोपमः ||३१||
न तस्य निर्हरेच्छल्यं निर्हरेत्तु म्रियेत सः |
विना त्वेतेषु रूपेषु निर्हर्तुं प्रयतेत वै ||३२||
ततः सव्ये पार्श्वे सेवनीं यवमात्रेण मुक्त्वाऽवचारयेच्छस्त्रमश्मरीप्रमाणं, दक्षिणतो वा क्रियासौकर्यहेतोरित्येके, यथा सा न भिद्यते चूर्ण्यते वा तथा प्रयतेत, चूर्णमल्पमप्यवस्थितं हि पुनः परिवृद्धिमेति, तस्मात् समस्तामग्रवक्रेणाददीत; स्त्रीणां तु बस्तिपार्श्वगतो गर्भाशयः सन्निकृष्टः, तस्मात्तासामुत्सङ्गवच्छस्त्रं पातयेत्, अतोऽन्यथा खल्वासां मूत्रस्रावी व्रणो भवेत्, पुरुषस्य वा मूत्रप्रसेकक्षणनान्मूत्रक्षरणम्; अश्मरीव्रणादृते भिन्नबस्तिरेकधाऽपि न भवति, द्विधा भिन्नबस्तिराश्मरिको न सिध्यति, अश्मरीव्रणनिमित्तमेकधाभिन्नबस्तिर्जीवति ,क्रियाभ्यासाच्छास्त्रविहितच्छेदान्निः - स्यन्दपरिवृद्धत्वाच्च शल्यस्येति |
उद्धृतशल्यं तूष्णोदकद्रोण्यामवगाह्य स्वेदयेत्, तथा हि बस्तिरसृजा न पूर्यते; पूर्णे वा क्षीरवृक्षकषायं पुष्पनेत्रेण विदध्यात् ||३३||
भवति चात्र- क्षीरवृक्षकषायस्तु पुष्पनेत्रेण योजितः |
निर्हरेदश्मरीं तूर्णं रक्तं बस्तिगतं च यत् ||३४||
मूत्रमार्गविशोधनार्थं चास्मै गुडसौहित्यं वितरेत्; उद्धृत्य चैनं मधुघृताभ्यक्तव्रणं मूत्रविशोधनद्रव्यसिद्धामुष्णां सघृतां यवागूं पाययेतोभयकालं त्रिरात्रं; त्रिरात्रादूर्ध्वं गुडप्रगाढेन पयसा मृद्वोदनमल्पं भोजयेद्दशरात्रं (मूत्रासृग्विशुद्ध्यर्थं व्रणक्लेदनार्थं च), दशरात्रादूर्ध्वं फलाम्लैर्जाङ्गलरसैरुपाचरेत्; ततो दशरात्रं चैनमप्रमत्तः स्वेदयेत् स्नेहेन द्रवस्वेदेन वा; क्षीरवृक्षकषायेण चास्य व्रणं प्रक्षालयेत्; रोध्रमधुकमञ्जिष्ठाप्रपौण्डरीककल्कैर्व्रणं प्रतिग्राहयेत्; एतेष्वेव हरिद्रायुतेषु तैलं घृतं वा विपक्वं व्रणाभ्यञ्जनमिति; स्त्यानशोणितं चोत्तरबस्तिभिरुपाचरेत्; सप्तरात्राच्च स्वमार्गमप्रतिपद्यमाने मूत्रे व्रणं यथोक्तेन विधिना दहेदग्निना, स्वमार्गप्रतिपन्ने चोत्तरबस्त्यास्थापनानुवासनैरुपाचरेन्मधुरकषायैरिति; यदृच्छया वा मूत्रमार्गप्रतिपन्नामन्तरासक्तां शुक्राश्मरीं शर्करां वा स्रोतसाऽपहरेत्, एवं चाशक्ये विदार्य नाडीं शस्त्रेण बडिशेनोद्धरेत् |
रूढव्रणश्चाङ्गनाश्वनगनागरथद्रुमान् नारोहेत वर्षं, नाप्सु प्लवेत, भुञ्जीत वा गुरु ||३५||
मूत्रवहशुक्रवहमुष्कस्रोतोमूत्रप्रसेकसेवनीयोनिगुदबस्तीनष्टौ परिहरेत् |
तत्र मूत्रवहच्छेदान्मरणं मूत्रपूर्णबस्तेः, शुक्रवहच्छेदान्मरणं क्लैब्यं वा, मुष्कस्रोत-उपघाताद् ध्वजभङ्गः, मूत्रप्रसेकक्षणनान्मूत्रप्रक्षरणं, सेवनीयोनिच्छेदाद्रुजः प्रादुर्भावः, बस्तिगुदविद्धलक्षणं प्रागुक्तमिति ||३६||
தமேவோத்தரஂ சேதஂ பூர்வகர்மோத்தரகர்மப்யாஂ நிர்திஶந்நாஹ- அதேத்யாதி| அதஶப்தோऽயஂ மங்கலார்தே சேதக்ரியாயாம்| அபகஷ்டதோஷம் ஊர்த்வாதோதோஷநிர்ஹரணேந| ஈஷத்கர்ஶிதமிதி அதிகர்ஶநேந கர்மாக்ஷமதா, அகர்ஶநேநோபசிதாநல்பபஸ்திகாயத்வாதஶ்மர்யா அப்ராப்திரிதி| அக்ரோபஹரணீயோக்தேநேத்யாதி யந்த்ரஶஸ்த்ரக்ஷாரஶலாகாதிவிதிநா| ‘அதாரோக்யார்திநஂ’ இத்யந்யே படந்தி| தத இத்யாதி| பலவந்தமிதி அபகஷ்டதோஷஂ விஶுத்தமந்நஸஂஸர்ஜநேந ஸஞ்ஜநிதபலம்| இதரேண புருஷேண ஸஹ| தத இத்யாதி| அதஃப்ரபந்நா அதோகதா| பாயௌ குதே| ப்ரணிதாய ப்ரக்ஷிப்ய| நிர்வ்யலீகஂ த்வக்ஸங்கோசரஹிதம்| அவிஷமஂ நிம்நோந்நதத்வரஹிதம்| அநாயதம் அதீர்கம்| ஸந்நிவேஶ்ய ஸஂஸ்தாப்ய| கஹீதேऽஶ்மரீஶல்யே யாதஶஸ்ய மரணபயாந்நாஹரணீயஂ தாதஶஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸ சேதித்யாதி| விவத்தாக்ஷஃ ஸ்தப்தாக்ஷஃ| நிர்விகாரோ நிர்வ்யாபாரஃ| க இவ? மத இவேத்யர்தஃ; அந்யே ‘நிர்வ்யாபார’ இதி படந்தி; நிர்வ்யாபாரோ நிரீஹஃ; ‘நிர்விஹார’ இத்யந்யே படந்தி; தத்ராபி ஸ ஏவார்தஃ| விநேத்யாதி| ப்ரயதேத ப்ரயத்நஂ குர்வீத| அக்ரவக்ரேண ஆஹரணயந்த்ரேணாதீக்ஷ்ணமுகேந| ஸ்த்ரீணாஂ புநர்பஸ்திப்ரத்யாஸந்நமதிகமாஶயாந்தரமஸ்தி, அதஃ ஸாமாந்யஹரணே தோஷமபிவீக்ஷ்ய சேதவிஶேஷஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸ்த்ரீணாமித்யாதி| உத்ஸங்கவதிதி ஊர்த்வஂ ஸங்கஃ ஸ யஸ்யாஸ்தீதி ததுத்ஸங்கவத் உத்தாநமித்யர்தஃ| அந்யதேதி யதாऽவகாடஃ ஶஸ்த்ரபாதஃ ஸ்யாத்ததா பஹிர்கதஂ த்வங்மாஂஸஂ பித்வா பஸ்தித்வசா ஸஹ பகவஸ்துபஸ்திபார்ஶ்வாஶ்ரயஸ்ய கர்பாஶயஸ்யாபி த்வசோ பேதஃ ஸ்யாத்; ததஸ்தாஸாஂ பகாந்தர்கதோ மூத்ரஸ்ராவீ வ்ரணஃ ஸ்யாதித்யர்தஃ| ததாச வைதரணஃ- “பகஸ்யாதஃ ஸ்த்ரியா பஸ்திரூர்த்வஂ கர்பாஶயஃ ஸ்திதஃ| கர்பாஶயஶ்ச பஸ்திஶ்ச மஹாஸ்ரோதஃ- ஸமாஶ்ரிதௌ|| பஸ்திபாகஂ ஸமுந்நம்ய அவநம்யாஶ்மரீஂ புதஃ| ஸ்பிகக்ரே பேதநஂ தாஸாஂ ஹிதமந்யத்ர தோஷகத்”- இதி| இதாநீமுபயோரபி ஸ்த்ரீபுஂஸயோரபரப்ரகாரேண ஸாமாந்யஂ மூத்ரஸ்ராவிணஂ வ்ரணஂ நிர்திஶந்நாஹ- புருஷஸ்யேத்யாதி| புருஷஸ்ய வேதி வாஶப்தஶ்சார்தே, தேந ஸ்த்ரியாஃ புருஷஸ்ய சேத்யர்தஃ| மூத்ரப்ரஸேகஸ்ரோதஸீ ஸ்த்ரீபுஂஸயோஃ, அபேதேநோக்தத்வாத்| மூத்ரப்ரஸேகோ நாம மூத்ரஂ யேந பஸ்திமுகாஶ்ரயேண ஸ்ரோதஸா க்ஷரதி, தஸ்ய சேதநாதித்யர்தஃ| இதாநீமஶ்மரீநிமித்தமேவைகதா பிந்நபஸ்திர்ஜீவதி ந புநரந்யோऽபி பிந்நபஸ்திரிதி தர்ஶயந்நாஹ- அஶ்மரீத்யாதி| த்விதாபிந்நபஸ்திராஶ்மரீகோ ந ஸித்யதி; அஶ்மரீவ்ரணஂ விநா ஏகதாऽபி பிந்நபஸ்திர்ந பவதி ந ஜீவதீத்யர்தஃ, அஶாஸ்த்ரவிஹிதச்சேதநத்வேந நிஃஸதநிஃஶேஷமூத்ரத்வாத்| அஶ்மரீநிமித்தாகாதேந புநரேகதா பிந்நபஸ்தேர்ஜீவிதே ஹேதுஂ நிர்திஶந்நாஹ- அஶ்மரீவ்ரணேத்யாதி| க்ரியாணாமுஷ்ணோதகஸ்வேதக்ஷீரவக்ஷகஷாயயோஜநாதீநாமப்யஸநஂ க்ரியாப்யாஸஸ்தஸ்மாத்| அஶ்மரீப்ரமாணமுகமாத்ரஃ ஸேபநீஸவ்யபார்ஶ்வகஃ ஶாஸ்த்ராவிஹிதச்சேதஸ்தஸ்மாத் | நிஃஸ்யந்தோ மூத்ரஂ தேந பரிவத்தஂ ஶல்யஂ தஸ்மாதித்யர்தஃ| ஏததுக்தஂ பவதி- யேந நிஃஸ்யந்தேந மூத்ரேண வத்தேந ஸதா ஶல்யஂ பரிவத்தஂ தஸ்ய ஶல்யாபஹரணேऽபி நிஃஶேஷாபரிஸ்ருதத்வாத்பிந்நபஸ்திர்ஜீவதி| கயீ து ‘ஶல்யஸ்ய’ இதி பதஂ பரித்யஜ்ய ‘நிஃஸ்யந்தபரிவத்தத்வாத்’ இத்யேவஂ படதி வ்யாக்யாநயதி ச- நிஃஸ்யந்தஸ்ய மூத்ரஸ்ய பரிவத்தத்வேந, அத ஏவ மூத்ரவத்திகரயவாகூகுடக்ஷீராதிஸௌஹித்யவிதாநஂ; ஶாஸ்த்ராவிஹிதாதிக்ரமச்சேதே து மூத்ரநிஃஶேஷக்ஷரணாந்மரணமிதி| உத்ததேத்யாதி| புஷ்பநேத்ரேண உத்தரபஸ்திநா| பவதீத்யாதி| குடஸௌஹித்யஂ குடவாஸிதஂ பக்தஂ தத்யாதித்யர்தஃ| உத்தத்யேத்யாதி| உத்தத்ய சைநமிதி ‘உஷ்ணோதகத்ரோண்யா’ இதி ஶேஷஃ| மதுகதாப்யங்கோ வ்ரணஸ்ய ரோபணார்தம்| மூத்ரவிஶோதநத்ரவ்யாணி தணபஞ்சமூலீகோக்ஷுரககூஷ்மாண்டகபாஷாணபேதப்ரபதீநி| உபயகாலஂ ஸாயஂ ப்ராதரித்யர்தஃ| அப்ரமத்தஃ ஸாவதாநஃ| க்ஷீரவக்ஷா வடோதும்பராஶ்வத்தப்லக்ஷகர்தபாண்டாஃ| ரோத்ரேத்யாதி| ப்ரதிக்ராஹயேத் லேபயேதித்யர்தஃ| ஏதேஷ்வேவ அநந்தரோத்திஷ்டேஷு ரோத்ராதிஷு ஹரித்ராயுதேஷு| ஸ்த்யாநேத்யாதி|- ஸஂஹதஶோணிதே து ப்ராகுக்தத்ரவ்யகஷாயவிதாநேநோத்தரபஸ்திரிதி ரக்தவிலாயநேநாபகர்ஷணாதித்யர்தஃ| ஸப்தராத்ராதித்யாதி| ஸ்வமார்கமப்ரதிபந்நே மூத்ரே இத்யர்தஃ| மதுராணி காகோல்யாதீநி, கஷாயாணி க்ஷீரவக்ஷாதீநி, தைஃ; அந்யே மதுராணாஂ கஷாயைரித்யாஹுஃ, அநுபந்தபரிஹாரார்தஂ வாயோரநுலோமநாய சேதி| கதமபி மூத்ரபதாகதாஶ்மரீநிர்ஹரணஂ நிர்திஶந்நாஹ- யதச்சயேத்யாதி| ஸ்ரோதஸா மூத்ரபதேந| ததாऽப்யாஹர்துமஶக்யத்வே மேட்ரமபி விதார்யாபகர்ஷயேத்| ரூடேத்யாதி| அல்பக்ஷணநாத் க்லைப்யம் (ஸர்வதா லிங்கபாதேநாவஸ்தாநம் )| க்ஷணநாத் சேதநாத்| மூத்ரக்ஷரணஂ மூத்ரஸ்ரவணம் | ப்ராகுக்தமிதி ப்ரத்யேகமர்மநிர்தேஶே||௩௦-௩௬||
Adhikarana 21 (37) · Śloka 37
பவதி சாத்ர- மர்மாண்யஷ்டாவஸம்புத்ய ஸ்ரோதோஜாநி ஶரீரிணாம் |
வ்யாபாதயேத்பஹூந்மர்த்யாந் ஶஸ்த்ரகர்மாபடுர்பிஷக் ||௩௭||
View original
भवति चात्र- मर्माण्यष्टावसम्बुध्य स्रोतोजानि शरीरिणाम् |
व्यापादयेद्बहून्मर्त्यान् शस्त्रकर्मापटुर्भिषक् ||३७||
அதஃ பரஂ ஸங்க்ரஹஶ்லோகமாஹ- பவத இத்யாதி||௩௭||
Adhikarana 22 (38) · Śloka 38
ஸேவநீ ஶுக்ரஹரணீ ஸ்ரோதஸீ பலயோர்குதம் |
மூத்ரஸேகஂ மூத்ரவஹஂ யோநிர்பஸ்திஸ்ததாऽஷ்டமஃ ||௩௮||
View original
सेवनी शुक्रहरणी स्रोतसी फलयोर्गुदम् |
मूत्रसेकं मूत्रवहं योनिर्बस्तिस्तथाऽष्टमः ||३८||
தாந்யேவ மர்மாணீ ஸுகாவபோதார்தஂ ஶ்லோகேந நிர்திஶந்நாஹ- ஸேவநீத்யாதி| தஸ்மாத் பரிஹத்யைதாநி தஷ்டகர்மா கதயோக்யோ பிஷக் கர்ம குர்யாத், ஏவஂ ஸாது பவதி||௩௮||
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநேऽஶ்மரீசிகித்ஸிதஂ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ ||௭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थानेऽश्मरीचिकित्सितं नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||