Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
அதாதஃ ப்ரமேஹசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
த்வௌ ப்ரமேஹௌ பவதஃ- ஸஹஜோऽபத்யநிமித்தஶ்ச |
தத்ர ஸஹஜோ மாதபிதபீஜதோஷகதஃ, அஹிதாஹாரஜோऽபத்யநிமித்தஃ |
தயோஃ பூர்வேணோபத்ருதஃ கஶோ ரூக்ஷோऽல்பாஶீ பிபாஸுர்பஶஂ பரிஸரணஶீலஶ்ச பவதி; உத்தரேண ஸ்தூலோ பஹ்வாஶீ ஸ்நிக்தஃ ஶய்யாஸநஸ்வப்நஶீலஃ ப்ராயேணேதி ||௩||
View original
अथातः प्रमेहचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
द्वौ प्रमेहौ भवतः- सहजोऽपथ्यनिमित्तश्च |
तत्र सहजो मातृपितृबीजदोषकृतः, अहिताहारजोऽपथ्यनिमित्तः |
तयोः पूर्वेणोपद्रुतः कृशो रूक्षोऽल्पाशी पिपासुर्भृशं परिसरणशीलश्च भवति; उत्तरेण स्थूलो बह्वाशी स्निग्धः शय्यासनस्वप्नशीलः प्रायेणेति ||३||
த்வாவித்யாதி| அத்ர கேசிதாஹுஃ ஸ்த்ரீணாஂ ப்ரமேஹா ந பவந்தீதி, ததா ஹி தந்த்ராந்தரே- “ரஜஃப்ரஸேகாந்நாரீணாஂ மாஸி மாஸி விஶுத்யதி| ஸர்வஂ ஶரீரஂ தோஷாஶ்ச ந ப்ரமேஹந்த்யதஃ ஸ்த்ரியஃ”- இதி; ஏதத்து ந யுக்தஂ, ஸர்வதந்த்ராப்ரஸித்தேஃ, ப்ரத்யக்ஷவிரோதாச்ச||௧-௩||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
தத்ர கஶமந்நபாநப்ரதிஸஂஸ்கதாபிஃ க்ரியாபிஶ்சிகித்ஸேத, ஸ்தூலமபதர்பணயுக்தாபிஃ ||௪||
View original
तत्र कृशमन्नपानप्रतिसंस्कृताभिः क्रियाभिश्चिकित्सेत, स्थूलमपतर्पणयुक्ताभिः ||४||
தத்ர கஶமித்யாதி| கஶஂ கார்ஶ்யாதிலக்ஷணயுக்தஂ ஸஹஜமித்யர்தஃ| ஸ்தூலஂ ஸ்தௌல்யாதிதர்மயுக்தமஹிதாஹாரவிஹாரஜமித்யர்தஃ| அத்ர, அபதர்பயதீதி அபதர்பணஂ லங்கநஂ, அபதர்பணாநி வ்யாயாமஶோதநாநி திக்தகடுகாதிகாநி ச||௪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ஸர்வ ஏவ ச பரிஹரேயுஃ ஸௌவீரகதுஷோதகஶுக்தமைரேயஸுராஸவதோயபயஸ்தைலகதேக்ஷுவிகாரததிபிஷ்டாந்நாம்லயவாகூபாநகாநி க்ராம்யாநூபௌதகமாஂஸாநி சேதி ||௫||
View original
सर्व एव च परिहरेयुः सौवीरकतुषोदकशुक्तमैरेयसुरासवतोयपयस्तैलघृतेक्षुविकारदधिपिष्टान्नाम्लयवागूपानकानि ग्राम्यानूपौदकमांसानि चेति ||५||
ஸௌவீரகஂ விரேசநாத்யாயோக்தஂ, துஷோதகஂ தத்ரோக்தமேவ காஞ்ஜிகஂ, ஶுக்தஂ சுக்ரஂ, ஸுராஸவயோஃ ப்ரத்யேகநிஷ்பாதிதயோரேகீகத்ய புநஃ ஸந்தாநம்மைரேயஂ, ஸுரா பிஷ்டமயீ, த்ரவப்ரதாந ஆஸவஃ| ஆநூபா மஹிஷாதயஃ, ஔதகா மத்ஸ்யாதயஃ||௫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ததஃ ஶாலிஷஷ்டிகயவகோதூமகோத்ரவோத்தாலகாநநவாந் புஞ்ஜீத சணகாடகீகுலத்தமுத்கவிகல்பேந, திக்தகஷாயாப்யாஂ ச ஶாககணாப்யாஂ நிகும்பேங்குதீஸர்ஷபாதஸீதைலஸித்தாப்யாஂ, பத்தமூத்ரைர்வா ஜாங்கலைர்மாஂஸைரபஹதமேதோபிரநம்லைரகதைஶ்சேதி ||௬||
View original
ततः शालिषष्टिकयवगोधूमकोद्रवोद्दालकाननवान् भुञ्जीत चणकाढकीकुलत्थमुद्गविकल्पेन, तिक्तकषायाभ्यां च शाकगणाभ्यां निकुम्भेङ्गुदीसर्षपातसीतैलसिद्धाभ्यां, बद्धमूत्रैर्वा जाङ्गलैर्मांसैरपहृतमेदोभिरनम्लैरघृतैश्चेति ||६||
உத்தாலகா அரண்யகோத்ரவாஃ| அநவாஃ புராணாஃ| திக்தகணஃ ப்ரபுந்நாடபடோலாதிகஃ, கஷாயகணோ வடஶுங்காதிகஃ| தேஷாஂ ஶாகாநாஂ ஸாதநாங்காநி நிகும்பாதிதைலாநி| நிகும்பா தந்தீ| பத்தமூத்ரைரேணாதிபிஃ| அபஹதமேதோபிரிதி அவித்யமாநமேதோபிஃ||௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
தத்ராதித ஏவ ப்ரமேஹிணஂ ஸ்நிக்தமந்யதமேந தைலேந ப்ரியங்க்வாதிஸித்தேந வா கதேந வாமயேத் ப்ரகாடஂ விரேசயேச்ச, விரேசநாதநந்தரஂ ஸுரஸாதிகஷாயேணாஸ்தாபயேந்மஹௌஷதபத்ரதாருமுஸ்தாவாபேந மதுஸைந்தவயுக்தேந, தஹ்யமாநஂ ச ந்யக்ரோதாதிகஷாயேண நிஸ்தைலேந ||௭||
View original
तत्रादित एव प्रमेहिणं स्निग्धमन्यतमेन तैलेन प्रियङ्ग्वादिसिद्धेन वा घृतेन वामयेत् प्रगाढं विरेचयेच्च, विरेचनादनन्तरं सुरसादिकषायेणास्थापयेन्महौषधभद्रदारुमुस्तावापेन मधुसैन्धवयुक्तेन, दह्यमानं च न्यग्रोधादिकषायेण निस्तैलेन ||७||
ரூக்ஷஸ்ய மேஹிநோ வமநநிஷேதாத்ததிதரஸ்ய மேஹிநோ பலவதஶ்ச வமநமுபதிஶந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| தைலேநாந்யதமேநேதி நிகும்பாதிதைலாநாமநந்தரநிர்திஷ்டாநாமேகதமேந; அதவா ஸ்நேஹோபயோகிகோக்தமேஹஹரநிகும்பஸர்ஷபாதஸீபிசுமர்தாதிமுக்தகஸ்நேஹாநாமந்யதமேந ஸ்நிக்தம்| பைத்திகேஷு து மேஹேஷு ஸாமாந்யஸ்நேஹபாகபரிபாஷார்தகல்பநயா ப்ரியங்க்வாதிஸித்தேந கதேநோபஸ்நிக்தஂ வாமயேத், ப்ரகாடஂ விரேசயேச்ச; கபமேஹே வாமயேத், பித்தமேஹே விரேசயேத்; ஆமாஶயஸ்தே கபபித்தே வாமயேத், பக்வாஶயஸ்தே பித்தே விரேசயேத்| விரேசநாநந்தரஂ ஸப்தராத்ராத் பரதோ வாதவித்ரத்யாதாவுக்தேந ஸுரஸாதிகஷாயேண மஹௌஷதாதிகல்கயுக்தேந மதுப்ராயேண; மதுஸைந்தவாதீநாஂ ஸாமாந்யபரிபாஷார்தகல்பேநைவ ஸித்தே புநர்வசநஂ ஸ்நேஹநிஷேதார்தமித்யேகே| தஹ்யமாநஂ , ச ந்யக்ரோதாதிகஷாயேணாஸ்தாபயேத்| நிஸ்தைலேநேதி வசநாதல்பகதாப்யநுஜ்ஞாநம், அல்பஸ்நேஹார்தமித்யந்யே||௭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ததஃ ஶுத்ததேஹமாமலகரஸேந ஹரித்ராஂ மதுஸஂயுக்தாஂ பாயயேத், த்ரிபலாவிஶாலாதேவதாருமுஸ்தகஷாயஂ வா, ஶாலகம்பில்லகமுஷ்கககல்கமக்ஷமாத்ரஂ வா மதுமதுரமாமலகரஸேந ஹரித்ராயுதஂ, குடஜகபித்தரோஹீதகபிபீதகஸப்தபர்ணபுஷ்பகல்கஂ வா நிம்பாரக்வதஸப்தபர்ணமூர்வாகுடஜஸோமவக்ஷபலாஶாநாஂ வா த்வக்பத்ரமூலபலபுஷ்பகஷாயாணி, ஏதே பஞ்ச யோகாஃ ஸர்வமேஹாநாமபஹந்தாரோ வ்யாக்யாதாஃ ||௮||
View original
ततः शुद्धदेहमामलकरसेन हरिद्रां मधुसंयुक्तां पाययेत्, त्रिफलाविशालादेवदारुमुस्तकषायं वा, शालकम्पिल्लकमुष्कककल्कमक्षमात्रं वा मधुमधुरमामलकरसेन हरिद्रायुतं, कुटजकपित्थरोहीतकबिभीतकसप्तपर्णपुष्पकल्कं वा निम्बारग्वधसप्तपर्णमूर्वाकुटजसोमवृक्षपलाशानां वा त्वक्पत्रमूलफलपुष्पकषायाणि, एते पञ्च योगाः सर्वमेहानामपहन्तारो व्याख्याताः ||८||
ததஃ ஶுத்ததேஹமித்யாதி| கல்பநாமாஹ- ஆமலகரஸஸ்ய சத்வாரி பலாநி, ஹரித்ரா கர்ஷப்ரமாணா, ததா மது ச கர்ஷப்ரமாணமேவ, ஏவஂ விபஜ்ய பிபேத்| த்ரிபலேத்யாதி| த்ரிபலாதீநாஂ முஸ்தாந்தாநாஂ பலே ஷோடஶகுணஂ ஜலஂ தத்த்வா சதுர்பாகாவஶிஷ்டஂ க்ராஹ்யம்| ததா சோக்தஂ- “த்ரவ்யமாபோத்திதஂ க்வாத்யஂ தத்த்வா ஷோடஶிகஂ ஜலம்| பாதஶேஷஂ ச கர்தவ்யமேஷ க்வாதவிதிஃ ஸ்மதஃ”- இதி| குடஜகபித்தேத்யாதி குடஜாதிபிஃ புஷ்பஶப்தஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே, அஸ்மிந் யோகேऽபி மது ஆமலகரஸஶ்சாநுவர்ததே| நிம்பேத்யாதி நிம்பாதீநாஂ யாநி த்வக்பத்ரமூலபலபுஷ்பாணி தைஃ கதாநி கஷாயாணி| ஏஷ பஞ்சமோ யோகஃ| ஏதே பஞ்சாபி ஸர்வமேஹேஷு ஸாத்யேஷ்வஸாத்யேஷ்வபீத்யேகே, யாபநார்தமித்யபரே||௮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
விஶேஷஶ்சாத ஊர்த்வஂ- தத்ரோதகமேஹிநஂ பாரிஜாதகஷாயஂ பாயயேத், இக்ஷுமேஹிநஂ வைஜயந்தீகஷாயஂ, ஸுராமேஹிநஂ நிம்பகஷாயஂ, ஸிகதாமேஹிநஂ சித்ரககஷாயஂ, ஶநைர்மேஹிநஂ கதிரகஷாயஂ, லவணமேஹிநஂ பாடாऽகுருஹரித்ராகஷாயஂ , பிஷ்டமேஹிநஂ ஹரித்ராதாருஹரித்ராகஷாயஂ, ஸாந்த்ரமேஹிநஂ ஸப்தபர்ணகஷாயஂ, ஶுக்ரமேஹிநஂ தூர்வாஶைவலப்லவஹடகரஞ்ஜகஸேருககஷாயஂ ககுபசந்தநகஷாயஂ வா, பேநமேஹிநஂ த்ரிபலாரக்வதமத்வீகாகஷாயஂ, மதுமதுரமிதி; பைத்திகேஷு நீலமேஹிநஂ ஶாலஸாராதிகஷாயமஶ்வத்தகஷாயஂ வா பாயயேத், ஹரித்ராமேஹிநஂ ராஜவக்ஷகஷாயஂ, அம்லமேஹிநஂ ந்யக்ரோதாதிகஷாயஂ, க்ஷாரமேஹிநஂ த்ரிபலாகஷாயஂ, மஞ்ஜிஷ்டாமேஹிநஂ மஞ்ஜிஷ்டாசந்தநகஷாயஂ, ஶோணிதமேஹிநஂ குடூசீதிந்துகாஸ்திகாஶ்மர்யகர்ஜூரகஷாயஂ மதுமிஶ்ரஂ; அத ஊர்த்வமஸாத்யேஷ்வபி யோகாந் யாபநார்தஂ வக்ஷ்யாமஃ, தத்யதா- ஸர்பிர்மேஹிநஂ குஷ்டகுடஜபாடாஹிங்குகடுரோஹிணீகல்கஂ குடூசீசித்ரககஷாயேண பாயயேத், வஸாமேஹிநமக்நிமந்தகஷாயஂ ஶிஂஶபாகஷாயஂ வா, க்ஷௌத்ரமேஹிநஂ கதரக்ரமுககஷாயஂ , ஹஸ்திமேஹிநஂ திந்துககபித்தஶிரீஷபலாஶபாடாமூர்வாதுஃஸ்பர்ஶாகஷாயஂ மதுமதுரஂ ஹஸ்த்யஶ்வஶூகரகரோஷ்ட்ராஸ்திக்ஷாரஂ சேதி; தஹ்யமாநமௌதககந்தக்வாதஸித்தாஂ யவாகூஂ க்ஷீரேக்ஷுரஸமதுராஂ பாயயேத் ||௯||
View original
विशेषश्चात ऊर्ध्वं- तत्रोदकमेहिनं पारिजातकषायं पाययेत्, इक्षुमेहिनं वैजयन्तीकषायं, सुरामेहिनं निम्बकषायं, सिकतामेहिनं चित्रककषायं, शनैर्मेहिनं खदिरकषायं, लवणमेहिनं पाठाऽगुरुहरिद्राकषायं , पिष्टमेहिनं हरिद्रादारुहरिद्राकषायं, सान्द्रमेहिनं सप्तपर्णकषायं, शुक्रमेहिनं दूर्वाशैवलप्लवहठकरञ्जकसेरुककषायं ककुभचन्दनकषायं वा, फेनमेहिनं त्रिफलारग्वधमृद्वीकाकषायं, मधुमधुरमिति; पैत्तिकेषु नीलमेहिनं शालसारादिकषायमश्वत्थकषायं वा पाययेत्, हरिद्रामेहिनं राजवृक्षकषायं, अम्लमेहिनं न्यग्रोधादिकषायं, क्षारमेहिनं त्रिफलाकषायं, मञ्जिष्ठामेहिनं मञ्जिष्ठाचन्दनकषायं, शोणितमेहिनं गुडूचीतिन्दुकास्थिकाश्मर्यखर्जूरकषायं मधुमिश्रं; अत ऊर्ध्वमसाध्येष्वपि योगान् यापनार्थं वक्ष्यामः, तद्यथा- सर्पिर्मेहिनं कुष्ठकुटजपाठाहिङ्गुकटुरोहिणीकल्कं गुडूचीचित्रककषायेण पाययेत्, वसामेहिनमग्निमन्थकषायं शिंशपाकषायं वा, क्षौद्रमेहिनं कदरक्रमुककषायं , हस्तिमेहिनं तिन्दुककपित्थशिरीषपलाशपाठामूर्वादुःस्पर्शाकषायं मधुमधुरं हस्त्यश्वशूकरखरोष्ट्रास्थिक्षारं चेति; दह्यमानमौदककन्दक्वाथसिद्धां यवागूं क्षीरेक्षुरसमधुरां पाययेत् ||९||
விஶேஷ இத்யாதி| அத ஊர்த்வஂ ‘வக்ஷ்யதே’ இதி வாக்யஶேஷஃ| தத்ரேத்யாதி| பாரிஜாதஃ பாரிபத்ரகஃ| இக்ஷ்வித்யாதி| வைஜயந்தீ அரணிகா| தூர்வேத்யாதி ஶைவலஂ ஶேவாலஂ, ப்லவோ கோபாலதமநகஃ, ஹடோ ஜலகும்பிகா| ககுபஃ ஸுகந்திமூலோ விடபீ| கபஜேஷு மதுமதுரமிதி அந்தே ஸ்திதஂ தஶஸ்வபி ஸம்பந்தந்தி, ஏவஂ பைத்திகேஷ்வபி; மதுநோ யோகவாஹித்வாந்மேஹஹரத்வாச்ச| பைத்திகேத்யாதி| ராஜவக்ஷஃ கிரமாலகஃ| அத இத்யாதி| கதர ஆபீதஸாரஃ கதிராகாரஃ, க்ரமுகஃ பூகபலம்| மூர்வா சௌரஸ்நாயுஃ; துஃஸ்பர்ஶா துராலபா| மதுமதுரமிதி வசநஂ ஸர்பிர்மேஹாதிகஷாயேஷ்வபி த்ரஷ்டவ்யம்| ஹஸ்த்யஶ்வாதிக்ஷாரோதகஸ்ய ஶீதஸ்ய பாநஂ கரதீக்ஷ்ணத்வாத்| ப்ரமேஹிணோऽப்தாதௌ க்ஷீணே தத்விரோதிநி பித்தே விவத்தே தாஹோ பவதீதி தச்சிகித்ஸிதமுபதிஶந்நாஹ- தஹ்யமாநமித்யாதி| ஔதககந்தக்வாதேத்யாதி ஷடங்ககல்பக்வதிதேந ஶாலூகாதிக்வாதேந ஸஹ க்ஷீரேக்ஷுரஸஸித்தாஂ ஶீதாஂ மதுமதுராஂ யவாகூஂ பாயயேத்| ததா சோக்தம்- “யதப்ஸு ஶதஶீதாஸு ஷடங்காதி ப்ரயுஜ்யதே| கர்ஷமாத்ரஂ ததோ த்ரவ்யஂ ஸாதயேத் ப்ராஸ்திகேऽம்பஸி|| அர்தஶதஂ ப்ரயோக்தவ்யஂ பாநே பேயாதிஸஂவிதௌ-” இதி| பூர்வநிஷித்தஸ்ய யவாகூபாநஸ்யாபவாதஃ| க்ஷீரேக்ஷுரஸமதுமதுராயா யவாக்வாஃ பாநஂ பித்தமேஹே ஏவ, வாதஶ்லேஷ்மமேஹேஷு புநர்யவாகூபாநஸ்ய ப்ரதிஷேத ஏவ||௯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ததஃ ப்ரியங்க்வநந்தாயூதிகாபத்மாத்ராயந்திகாலோஹிதிகாம்பஷ்டாதாடிமத்வக்ஶாலபர்ணீபத்மதுங்ககேஶர- தாதகீபகுலஶால்மலீஶ்ரீவேஷ்டகமோசரஸேஷ்வரிஷ்டாநயஸ்கதீர்லேஹாநாஸவாஂஶ்ச குர்வீத; ஶங்காடககிலோட்யபிஸமணாலகாஶகஸேருகமதுகாம்ரஜம்ப்வஸநதிநிஶககுபகட்வங்கரோத்ரபல்லாதக- பலாஶசர்மவக்ஷகிரிகர்ணிகாஶீதஶிவநிசுலதாடிமாஜகர்ணஹரிவக்ஷராஜாதநகோபகோண்டாவிகங்கதேஷு வா; யவாந்நவிகாராஂஶ்ச ஸேவேத; யதோக்தகஷாயஸித்தாஂ யவாகூஂ சாஸ்மை ப்ரயச்சேத், கஷாயாணி வா பாதும் ||௧௦||
View original
ततः प्रियङ्ग्वनन्तायूथिकापद्मात्रायन्तिकालोहितिकाम्बष्ठादाडिमत्वक्शालपर्णीपद्मतुङ्गकेशर- धातकीबकुलशाल्मलीश्रीवेष्टकमोचरसेष्वरिष्टानयस्कृतीर्लेहानासवांश्च कुर्वीत; शृङ्गाटकगिलोड्यबिसमृणालकाशकसेरुकमधुकाम्रजम्ब्वसनतिनिशककुभकट्वङ्गरोध्रभल्लातक- पलाशचर्मवृक्षगिरिकर्णिकाशीतशिवनिचुलदाडिमाजकर्णहरिवृक्षराजादनगोपघोण्टाविकङ्कतेषु वा; यवान्नविकारांश्च सेवेत; यथोक्तकषायसिद्धां यवागूं चास्मै प्रयच्छेत्, कषायाणि वा पातुम् ||१०||
தத்ர ஸர்வேஷாஂ மேஹாநாஂ ப்ரதமஂ ஸாமாந்யாந் ததோ வைஶேஷிகாஂஶ்ச யோகாநபிதாய புநரப்யரிஷ்டாதீந் ஸாமாந்யேநைவ நிர்திஶந்நாஹ- தத இத்யாதி| அநந்தா உத்பலஸாரிவா, பத்மா பார்கீ, த்ராயந்திகா மதயந்திகா; லோஹிதிகா மஞ்ஜிஷ்டா, ராமதருணீத்யந்யே; அம்பஷ்டா மாசிகா, ‘ஸாங்குரட’ இதி லோகே; ஶாலபர்ணீத்யத்ர கேசித் தாலபர்ணீதி படந்தி, தாலபர்ணீ முஷலீ; துங்கஃ புந்நாகஃ, கேஶரஂ நாககேஶரஂ, ஶ்ரீவேஷ்டகோ நவநீததூபஃ ஸரலநிர்யாஸஃ, மோசரஸஃ ஶால்மலீநிர்யாஸஃ| தத்ராரிஷ்டாதயஃ பூர்வேணைவ விதாநேந விதேயாஃ| ஶங்காடகேத்யாதி ஶங்காடகஂ ஜலமத்யே த்ரிகண்டகஂ, கிலோட்யஃ கந்தஃ ப்ராவடூஜாதஃ ஶணபத்ராகாரோ வல்லீயுக்தஶ்சர்மண்வதீநதீபவ(வஃ)ஶ்வேதவர்துலபாஷாணஸதஶஃ ‘குகிலோட’ இதி லோகே, பிஸஂ பத்மமூலஂ, தஸ்ய ஸ்தூலப்ரரோஹோ மணாலஂ, அஸநோ பீஜகஃ, திநிஶஃ ஸ்யந்தநஃ, கட்வங்கோऽரலுகஃ, சர்மவக்ஷஃ ‘சர்மலோஹ’ இதி ப்ரஸித்தோ லகுசத்ருமாகாரோ மஹாவக்ஷஃ, கிரிகர்ணிகா ஶ்வேதஸ்யந்தஃ, ஶீதஶிவஃ ஶதபுஷ்பாபேதஃ, நிசுலோ ஜலவேதஸஃ, அஜகர்ணஃ ஸர்ஜஃ பூர்வதேஶே ப்ரஸித்த ஏவ, ஹரிவக்ஷ இந்த்ரவக்ஷஃ, தவாகார இத்யேகே, ‘குடஜ’ இத்யந்யே படந்தி, ‘ஹரித்ராவக்ஷ’ இத்யபரே படந்தி, தத்ர ஹரித்ரா ப்ரஸித்தா, வக்ஷஃ குடஜஃ; ராஜாதநஃ க்ஷீரிகா, கோபகோண்டா கோடாபதரீ, விகங்கதஃ கண்டகிகா| ஏதேஷு வா பூர்வகல்பேநாரிஷ்டாதயஃ கர்தவ்யாஃ| யவேத்யாதி கஞ்ஜயவௌதநதாநாதயஃ| யதோக்தேத்யாதி| அநந்தரோக்தப்ரியங்க்வாதிஶங்காடகாதிவர்கைஃ கதாமிதி||௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
மஹாதநமஹிதாஹாரமௌஷதத்வேஷிணமீஶ்வரஂ வா பாடாபயாசித்ரகப்ரகாடமநல்பமாக்ஷிகமந்யதமமாஸவஂ பாயயேத், அங்காரஶூல்யோபதஂஶஂ வா மாத்வீகமபீக்ஷ்ணஂ, க்ஷௌத்ரகபித்தமரிசாநுவித்தாநி சாஸ்மை பாநபோஜநாந்யுபஹரேத், உஷ்ட்ராஶ்வதரகரபுரீஷசூர்ணாநி சாஸ்மை தத்யாதஶநேஷு; ஹிங்குஸைந்தவயுக்தைர்யூஷைஃ ஸார்ஷபைஶ்ச ராகைர்போஜயேத்; அவிருத்தாநி சாஸ்மை பாநபோஜநாந்யுபஹரேத்ரஸகந்தவந்தி ச; ப்ரவத்தமேஹாஸ்து வ்யாயாமநியுத்தக்ரீடாகஜதுரகரதபதாதிசர்யாபரிக்ரமணாந்யஸ்த்ரோபாஸ்த்ரே வா ஸேவேரந் ||௧௧||
View original
महाधनमहिताहारमौषधद्वेषिणमीश्वरं वा पाठाभयाचित्रकप्रगाढमनल्पमाक्षिकमन्यतममासवं पाययेत्, अङ्गारशूल्योपदंशं वा माध्वीकमभीक्ष्णं, क्षौद्रकपित्थमरिचानुविद्धानि चास्मै पानभोजनान्युपहरेत्, उष्ट्राश्वतरखरपुरीषचूर्णानि चास्मै दद्यादशनेषु; हिङ्गुसैन्धवयुक्तैर्यूषैः सार्षपैश्च रागैर्भोजयेत्; अविरुद्धानि चास्मै पानभोजनान्युपहरेद्रसगन्धवन्ति च; प्रवृद्धमेहास्तु व्यायामनियुद्धक्रीडागजतुरगरथपदातिचर्यापरिक्रमणान्यस्त्रोपास्त्रे वा सेवेरन् ||११||
மஹாதநோ லேலாவக்வணிக்ப்ரபதிகாஃ, ஈஷ்ட இத்யேவஂஶீல ஈஶ்வர ஈஶிதா ராஜா| அத்ர குடஸ்தாநே மாக்ஷிகம்| அநல்பஂ ப்ரபூதஂ, தத்து கஷாயஸமஂ; பாடாபயாசித்ரகாணாபுக்தாநாஂ கஷாயஂ கர்ஷத்ரயஂ தேயமிதி ப்ரகாடார்தஃ; அந்யே து, அந்யதமமாஸவஂ பூர்வோக்தஂ ப்ரியங்க்வாத்யாஸவம்| அங்காரஶூல்யோபதஂஶமிதி படித்ரோபதஂஶஂ; மாத்வீகஂ மதுயோநிமத்யஂ சிரஸஂஸ்திதஂ ச; அபீக்ஷ்ணமத்யர்தம்| ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து த்ராக்ஷாஸவமாஹ, தந்நேச்சதி, கயீ| க்ஷௌத்ரேத்யாதி| உஷ்ட்ராதிபுரீஷசூர்ணாவசாரிதாநி சாந்நாநி தத்யாத்| ஸர்ஷபகல்கரஞ்ஜிதா லேஹாஃ, ராஜிகாஸ்தாநே ராகேஷு ஸர்ஷபாஃ; அந்யே து படந்தி- ‘ஸார்ஷபைஸ்து ஶாகைர்போஜயேத்’ இதி| அந்யாநி பாநபோஜநாந்யவிருத்தாநி ப்ரமேஹிணஸ்தாநி ரஸவந்தி கந்தவந்தி ச ப்ரதத்யாத்| நிர்திஷ்டஃ கஶஸ்ய ப்ராயஶோ விதிரந்நபாநப்ரதிஸஂஸ்கதஃ, அதஃ பரஂ ஸ்தூலஸ்யாபகர்ஷணவிதாநமாஹ- ப்ரவத்தமேஹா இத்யாதி| வ்யாயாமோऽங்காநாஂ விவிதப்ரகார ஆயாமஃ, ததா சோக்தம்,- “துலாப்ரமகுணாகர்ஷதநுராகர்ஷணாதிபிஃ| ஆயாமோ விவிதோऽங்காநாஂ வ்யாயாம இதி கீர்திதஃ”- இதி; நியுத்தஂ பாஹுயுத்தஂ, தநுர்வேதேऽந்யதா நியுத்தஂ வ்யாக்யாதஂ, தச்ச விஸ்தரபயாந்ந லிகிதஂ; க்ரீடா லோகப்ரஸித்தைர்ஹஸ்தபாதப்ரக்ஷேபைர்நர்மபூர்வகஂ க்ரீடநஂ; கஜாநாமாரோஹணஂ ஹஸ்திஶிக்ஷாயாமதிவிஸ்ததஂ ஸாங்க்ராமிகமாப்யாஸிகஂ ச கஜசர்யா; தத்ர துரகசர்யா விக்ரமவாஞ்சிதோபஶல்யஸஂஹிதாஸு ஹயாரோஹணஂ; ரதசர்யாஂ பதாதிசர்யாஂ ச ஜமதக்நிராஹ; “ஸர்வதிக்பாகபாகேஷு ஹஸ்த்யஶ்வரதபத்திஷு| ஶஸ்த்ராஸ்த்ரைர்யஸ்து ஸஂயோகஃ ஸா சர்யேதி ப்ரகீர்த்யதே” இதி; பரிக்ரமணஂ சங்க்ரமணஂ கதாகதமித்யர்தஃ, ஸர்வதோ ப்ரமணமித்யந்யே; அஸ்த்ரஂ ஶாஸ்த்ரிதஂ தநுஃ; உபாஸ்த்ரஂ ஶாஸ்த்ரநியமவர்ஜிதஂ தநுரேவ||௧௧||
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
அதநஸ்த்வபாந்தவோ வா பாதத்ராணாதபத்ரவிரஹிதோ பைக்ஷ்யாஶீ க்ராமைகராத்ரவாஸீ முநிரிவ ஸஂயதாத்மா யோஜநஶதமதிகஂ வா கச்சேத், மஹாதநோ வா ஶ்யாமாகநீவாரவத்திராமலககபித்ததிந்துகாஶ்மந்தகபலாஹாரோ மகைஃ ஸஹ வஸேத், தந்மூத்ரஶகத்பக்ஷஃ ஸததமநுவ்ரஜேத்காஃ, ப்ராஹ்மணோ வா ஶிலோஞ்சவத்திர்பூத்வா ப்ரஹ்மரதமுத்தரேத், கஷேத் ஸததமிதரஃ கநேத்வா கூபஂ, கஶஂ து ஸததஂ ரக்ஷேத் ||௧௨||
பவதி சாத்ர- அதநோ வைத்யஸந்தேஶாதேவஂ குர்வந்நதந்த்ரிதஃ |
ஸஂவத்ஸராதந்தராத்வா ப்ரமேஹாத் ப்ரதிமுச்யதே ||௧௩||
View original
अधनस्त्वबान्धवो वा पादत्राणातपत्रविरहितो भैक्ष्याशी ग्रामैकरात्रवासी मुनिरिव संयतात्मा योजनशतमधिकं वा गच्छेत्, महाधनो वा श्यामाकनीवारवृत्तिरामलककपित्थतिन्दुकाश्मन्तकफलाहारो मृगैः सह वसेत्, तन्मूत्रशकृद्भक्षः सततमनुव्रजेद्गाः, ब्राह्मणो वा शिलोञ्छवृत्तिर्भूत्वा ब्रह्मरथमुद्धरेत्, कृषेत् सततमितरः खनेद्वा कूपं, कृशं तु सततं रक्षेत् ||१२||
भवति चात्र- अधनो वैद्यसन्देशादेवं कुर्वन्नतन्द्रितः |
संवत्सरादन्तराद्वा प्रमेहात् प्रतिमुच्यते ||१३||
அதிகமிதி ஶதத்வயஂ த்ரயஂ வா| நீவார உலிகாதாந்யஂ, தத்விவிதம்- ஏகஂ தாந்யஸதஶவிடபஂ தாந்யக்ஷேத்ரஜஂ, த்விதீயஂ மஹாதலகாண்டஂ தத்து ஸலிலஜஂ; தத்ர ஸலிலஜஂ ஸலிலவத்திமாத்ரஸ்தம்பப்ரரோஹஂ ரக்தஶூகஂ, ததேவ ப்ரஸாதி(ரி)கேதி தந்த்ராந்தரே பட்யதே| தந்மூத்ரஶகத்பக்ஷ இத்யத்ர தாஸாஂ கவாமேவ மூத்ரஶகதீ க்ராஹ்யே| பூமிபதிதஸ்யோத்ஸஷ்டஸ்ய கணஶஃ ஶஸ்யக்ரஹணஂ ஶிலஃ, கணஶோ தாந்யக்ரஹணமித்யர்தஃ; பூமிஷ்டமாத்ரஸ்ய ஶஸ்யஸ்ய க்ரஹணமுஞ்சஃ| ப்ரஹ்மரதஂ தர்மபத்ந்யா ஸஹ ப்ராஹ்மணாதிஷ்டிதஂ ஶகடமுத்தரேத், அதவா ப்ரஹ்ம ஏவ ரதோ ப்ரஹ்மரதஸ்தமுத்தரேத், தாரயேத்வேதமித்யர்தஃ; பாபரோகப்ராயஃ ப்ரமேஹோ வேதாத்யயநாந்நாஶமுபைதி| இதரஃ ஶூத்ரஃ| அதந இத்யாதி யாவந்மகைஃ ஸஹ ஸஂவஸேதித்யயஂ விதிஃ க்ஷத்ரியஸ்ய; தந்மூத்ரஶகத்பக்ஷஃ ஸததமநுவ்ரஜேத்கா இதி வைஶ்யஸ்யாயஂ விதிஃ||௧௨-௧௩||
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே ப்ரமேஹசிகித்ஸிதஂ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ ||௧௧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने प्रमेहचिकित्सितं नामैकादशोऽध्यायः ||११||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே ஏகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||