Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
அதாத உதராணாஂ சிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
அஷ்டாவுதராணி பூர்வமுத்திஷ்டாநி |
தேஷ்வஸாத்யஂ பத்தகுதஂ பரிஸ்ராவி ச; அவஶிஷ்டாநி கச்ச்ரஸாத்யாநி; ஸர்வாண்யேவ ப்ரத்யாக்யாயோபக்ரமேத |
தேஷ்வாத்யஶ்சதுர்வர்கோ பேஷஜஸாத்யஃ, உத்தரஃ ஶஸ்த்ரஸாத்யஃ, காலப்ரகர்ஷாத் ஸர்வாண்யேவ ஶஸ்த்ரஸாத்யாநி வர்ஜயிதவ்யாநி வா ||௩||
View original
अथात उदराणां चिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
अष्टावुदराणि पूर्वमुद्दिष्टानि |
तेष्वसाध्यं बद्धगुदं परिस्रावि च; अवशिष्टानि कृच्छ्रसाध्यानि; सर्वाण्येव प्रत्याख्यायोपक्रमेत |
तेष्वाद्यश्चतुर्वर्गो भेषजसाध्यः, उत्तरः शस्त्रसाध्यः, कालप्रकर्षात् सर्वाण्येव शस्त्रसाध्यानि वर्जयितव्यानि वा ||३||
நிதாநஸ்தாநே கதிதேऽப்யஷ்டத்வேऽத்ர புநரஷ்டஸங்க்யாக்யாபநஂ ப்லீஹோதரயகத்தால்யுதரயோஶ்சிகித்ஸிதைகத்வப்ரக்யாபநாய | அவஶிஷ்டாநி கச்ச்ரஸாத்யாநீதி தேஷ்வபி யதோத்தரஂ கச்ச்ரதரத்வஂ ஜ்ஞேயம்| ததாச- “வாதாத் பித்தாத் கபாத் ப்லீஹ்நஃ ஸந்நிபாதாத்ததோதகாத்| பரஂ பரஂ கச்ச்ரதரமுதரஂ பிஷகாதிஶேத்” (ச. சி. ௧௩) இதி| ஸர்வாண்யேவேதி ஷடிதி கேசித், ஷட்ஸ்வேவ கச்ச்ரத்வப்ரதிபாதநாத்; பத்தகுதபரிஸ்ராவிப்யாஂ ஸஹாஷ்டாவபீத்யந்யே, தயோரபி சிகித்ஸிதோக்தேஃ, ஸர்வக்ரஹணாச்ச| தேஷ்வித்யாதி| ஆத்யஶ்சதுர்வர்கஃ வாதபித்தகபதூஷீவிஷநிமித்தாநி சத்வார்யுதராணி; உத்தரஸ்து ப்லீஹோதரபத்தகுதச்சித்ரோதகோதராணி| காலப்ரகர்ஷாதிதி பேஷஜஸாத்யகாலாதிக்ரமாத் ஶஸ்த்ரஸாத்யகாலாதிக்ரமாச்ச ஸர்வாண்யேவௌஷதஸாத்யாந்யபி ஶஸ்த்ரஸாத்யாநி ஸ்யுஃ, ஶஸ்த்ரஸாத்யாநி வர்ஜயிதவ்யாநீதி வர்ஜநார்ஹாணி வேத்யர்தஃ||௧-௩||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
உதரீ து குர்வபிஷ்யந்திரூக்ஷவிதாஹிஸ்நிக்தபிஶிதபரிஷேகாவகாஹாந் பரிஹரேத்; ஶாலிஷஷ்டிகயவகோதூமநீவாராந் நித்யமஶ்நீயாத் ||௪||
View original
उदरी तु गुर्वभिष्यन्दिरूक्षविदाहिस्निग्धपिशितपरिषेकावगाहान् परिहरेत्; शालिषष्टिकयवगोधूमनीवारान् नित्यमश्नीयात् ||४||
உதரீத்யாதி| தோஷதாதுமலஸ்ரோதஸாஂ க்லேதப்ராப்திஜநநமபிஷ்யந்தி| விதாஹி காஞ்ஜிகாதி| ஸ்நிக்தஂ பிஶிதஂ மேதுரமாஂஸம்| நீவார உலிகாதாந்யம்||௪||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
தத்ர வாதோதரிணஂ விதாரிகந்தாதிஸித்தேந ஸர்பிஷாஸ்நேஹயித்வா, தில்வகவிபக்வேநாநுலோம்ய, சித்ராபலதைலப்ரகாடேந விதாரிகந்தாதிகஷாயேணாஸ்தாபயேதநுவாஸயேச்ச, ஸால்வணேந சோபநாஹயேதுதரஂ, போஜயேச்சைநஂ விதாரிகந்தாதிஸித்தேந க்ஷீரேண ஜாங்கலரஸேந ச, ஸ்வேதயேச்சாபீக்ஷ்ணம் ||௫||
View original
तत्र वातोदरिणं विदारिगन्धादिसिद्धेन सर्पिषास्नेहयित्वा, तिल्वकविपक्वेनानुलोम्य, चित्राफलतैलप्रगाढेन विदारिगन्धादिकषायेणास्थापयेदनुवासयेच्च, साल्वणेन चोपनाहयेदुदरं, भोजयेच्चैनं विदारिगन्धादिसिद्धेन क्षीरेण जाङ्गलरसेन च, स्वेदयेच्चाभीक्ष्णम् ||५||
தத்ரேத்யாதி| தில்வகஃ பட்டிகாரோத்ரஃ| அநுலோம்ய விரேச்ய| சித்ராபலதைலஂ தந்தீபலதைலம்| ஆஸ்தாபயேத் நிரூஹயேத், அநுவாஸயேச்ச சித்ராபலதைலேநைவ| ஸால்வணேநோபநாஹயேத் பத்நீயாத்| ஸ்வேதயேச்சாபீக்ஷ்ணமிதி ஏவமக்ரேதநே கபாரப்தேऽபி ஸ்வேதோ விதேயஃ, நது பித்தாரப்தே; ஸ ச ஸ்வேத ஆஜலப்ராப்தேஃ , அத ஊர்த்வஂ ஸர்வேஷாமஸ்வேத்யத்வம்| கதமத்ரோதரிணஃ ஸ்நேஹஸ்வேதாஸ்தாபநாநுவாஸநாநி ஸுஶ்ருதாசார்யஃ ப்ராஹ? அக்ரே ‘அஸ்நேஹ்யா அஸ்வேத்யா நாநுவாஸ்யா நாஸ்தாப்யா’ இதி படிதத்வாத்; ஏதந்ந, யதஶ்சித்ரோதகோதரிணோரேவ தத்ர நிஷேதஃ, அந்யேஷு யதாவஸ்தஂ ஸ்நேஹாதயஃ ப்ரயோஜ்யா இதி||௫||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
பித்தோதரிணஂ து மதுரகணவிபக்வேந ஸர்பிஷா ஸ்நேஹயித்வா, ஶ்யாமாத்ரிபலாத்ரிவத்விபக்வேநாநுலோம்ய, ஶர்கராமதுகதப்ரகாடேந ந்யக்ரோதாதிகஷாயேணாஸ்தாபயேதநுவாஸயேச்ச, பாயஸேநோபநாஹயேதுதரஂ, போஜயேச்சைநஂ விதாரிகந்தாதிஸித்தேந பயஸா ||௬||
View original
पित्तोदरिणं तु मधुरगणविपक्वेन सर्पिषा स्नेहयित्वा, श्यामात्रिफलात्रिवृद्विपक्वेनानुलोम्य, शर्करामधुघृतप्रगाढेन न्यग्रोधादिकषायेणास्थापयेदनुवासयेच्च, पायसेनोपनाहयेदुदरं, भोजयेच्चैनं विदारिगन्धादिसिद्धेन पयसा ||६||
பித்தோதரிணமித்யாதி| மதுரகணஃ காகோல்யாதீநி| ஶ்யாமா வத்ததாரகஃ| க்ஷீரஸித்தாஸ்தண்டுலாஃ பாயஸஃ||௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ஶ்லேஷ்மோதரிணஂ து பிப்பல்யாதிகஷாயஸித்தேந ஸர்பிஷோபஸ்நேஹ்ய, ஸ்நுஹீக்ஷீரவிபக்வேநாநுலோம்ய, த்ரிகடுகமூத்ரக்ஷாரதைலப்ரகாடேந முஷ்ககாதிகஷாயேணாஸ்தாபயேதநுவாஸயேச்ச, ஶணாதஸீதாதகீகிண்வஸர்ஷபமூலகபீஜகல்கைஶ்சோபநாஹயேதுதரஂ, போஜயேச்சைநஂ த்ரிகடுகப்ரகாடேந குலத்தயூஷேண பாயஸேந வா, ஸ்வேதயேச்சாபீக்ஷ்ணம் ||௭||
View original
श्लेष्मोदरिणं तु पिप्पल्यादिकषायसिद्धेन सर्पिषोपस्नेह्य, स्नुहीक्षीरविपक्वेनानुलोम्य, त्रिकटुकमूत्रक्षारतैलप्रगाढेन मुष्ककादिकषायेणास्थापयेदनुवासयेच्च, शणातसीधातकीकिण्वसर्षपमूलकबीजकल्कैश्चोपनाहयेदुदरं, भोजयेच्चैनं त्रिकटुकप्रगाढेन कुलत्थयूषेण पायसेन वा, स्वेदयेच्चाभीक्ष्णम् ||७||
ஶ்லேஷ்மோதரிணமித்யாதி| முஷ்ககபலாஶதாவந்யாதிர்முஷ்ககாதிஃ| ஆஸ்தாபநவர்கஸித்தேந தைலேநாநுவாஸநம்| கிண்வஂ ஸுராபீஜம்||௭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
தூஷ்யோதரிணஂ து ப்ரத்யாக்யாய ஸப்தலாஶங்கிநீஸ்வரஸஸித்தேந ஸர்பிஷா விரசயேந்மாஸமர்தமாஸஂ வா, மஹாவக்ஷக்ஷீரஸுராகோமூத்ரஸித்தேந வா; ஶுத்தகோஷ்டஂ து மத்யேநாஶ்வமாரககுஞ்ஜாகாகாதநீமூலகல்கஂ பாயயேத்; இக்ஷுகாண்டாநி வா கஷ்ணஸர்பேண தஂஶயித்வா பக்ஷயேத்வல்லீபலாநி வா, மூலஜஂ கந்தஜஂ வா விஷமாஸேவயேத், தேநாகதோ பவத்யந்யஂ வா பாவமாபத்யதே ||௮||
View original
दूष्योदरिणं तु प्रत्याख्याय सप्तलाशङ्खिनीस्वरससिद्धेन सर्पिषा विरचयेन्मासमर्धमासं वा, महावृक्षक्षीरसुरागोमूत्रसिद्धेन वा; शुद्धकोष्ठं तु मद्येनाश्वमारकगुञ्जाकाकादनीमूलकल्कं पाययेत्; इक्षुकाण्डानि वा कृष्णसर्पेण दंशयित्वा भक्षयेद्वल्लीफलानि वा, मूलजं कन्दजं वा विषमासेवयेत्, तेनागदो भवत्यन्यं वा भावमापद्यते ||८||
ஸாந்நிபாதிகசிகித்ஸிதமுபதிஶந்நாஹ- தூஷ்யோதரிணமித்யாதி| ஶங்கிநீ யவதிக்தாபேதஃ| ஸாந்நிபாதிகோதரே ஸ்நேஹாதி யதுக்தஂ தத்வாதாத்யுதரோதிதபேஷஜகணைஃ ஸர்வஂ ஸாதநீயம்| யதாஹ சரகஃ- “ஸந்நிபாதோதரே ஸர்வா யதோக்தாஃ காரயேத் க்ரியாஃ” (ச. சி. ௧௩) இதி| லகுவாக்படேऽபி “ஸந்நிபாதோதரே குர்யாந்நாதிக்ஷீணபலாநலே| தோஷோத்ரேகாநுரோதேந ப்ரத்யாக்யாய க்ரியாமிமாம்” (வா. சி. ௧௫) இதி| ஶங்கிநீ யவதிக்தாபேதஃ| மஹாவக்ஷேத்யாதி| விரேசயேதிதி ஶேஷஃ| மஹாவக்ஷஃ ஸேஹுண்டஃ| மஹாவக்ஷக்ஷீரமாத்ரா கல்கப்ரமாணா| ஶுத்தேத்யாதி| குஞ்ஜா சிரிஹிண்டிகா| காகாதநீ வாயஸதிந்துகா| இக்ஷுகாண்டாநீத்யாதி| யதா மதாத்யயே மத்யபாநம், அக்நிதக்தேऽக்நிஸ்வேதஃ, அதீஸாரே ஸ்விந்நபத்யயா விட்ப்ரவர்தநஂ, சர்த்யாஂ வமநஂ, ஸர்பவிஷே விஷபக்ஷணஂ, தத்வத்விஷாத்யுத்பந்நோதரேऽபி கஷ்ணஸர்பதஷ்டேக்ஷுகாண்டபக்ஷணஂ விஷபக்ஷணஂ வா| வல்லீபலாநி கர்கடீப்ரபதீநி| அந்யஂ வா பாவமாபத்யதே மரணஂ ப்ராப்நோதி| கர்மேதஂ தாருணம், அக்ரியாயாஂ த்ருவஂ மரணஂ, க்ரியாயாஂ ஸஂஶயே ஸத்யேவஂ குர்யாத், தத்ராபீஶ்வராநுஜ்ஞாதேநைவ கார்யம்||௮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
பவதி சாத்ர- குபிதாநிலமூலத்வாத் ஸஞ்சிதத்வாந்மலஸ்ய ச |
ஸர்வோதரேஷு ஶஂஸந்தி பஹுஶஸ்த்வநுலோமநம் ||௯||
View original
भवति चात्र- कुपितानिलमूलत्वात् सञ्चितत्वान्मलस्य च |
सर्वोदरेषु शंसन्ति बहुशस्त्वनुलोमनम् ||९||
குபிதேத்யாதி| ஸர்வோதராண்யேவ மலவத்த்யா வர்தந்தே, தஸ்மாத் ஸஂஶோதநஂ ஶஸ்தஂ, தச்ச பஹுஶோऽநல்பஶஃ ||௯||
Adhikarana (10) · Śloka 10
அத ஊர்த்வஂ ஸாமாந்யயோகாந் வக்ஷ்யாமஃ |
தத்யதா- ஏரண்டதைலமஹரஹர்மாஸஂ த்வௌ வா கேவலஂ மூத்ரயுக்தஂ க்ஷீரயுக்தஂ வா ஸேவேதோதகவர்ஜீ, மாஹிஷஂ வா மூத்ரஂ க்ஷீரேண நிராஹாரஃஸப்தராத்ரம், உஷ்ட்ரீக்ஷீராஹாரோ வாऽந்நவாரிவர்ஜீ பக்ஷஂ, பிப்பலீஂ வா மாஸஂ பூர்வோக்தேந விதாநேநாஸேவேத, ஸைந்தவாஜமோதாயுக்தஂ வா நிகும்பதைலம், ஆர்த்ரஶங்கவேரரஸபாத்ரஶதஸித்தஂ வா வாதஶூலேऽவசார்யஂ, ஶங்கவேரரஸவிபக்வஂ க்ஷீரமாஸேவேத, சவ்யஶங்கவேரகல்கஂ வா பயஸா ஸரலதேவதாருசித்ரகமேவ வா, முரங்கீஶாலபர்ணீஶ்யாமாபுநர்நவாகல்கஂ வா, ஜ்யோதிஷ்கபலதைலஂ வா க்ஷீரேண ஸ்வர்ஜிகாஹிங்குமிஶ்ரஂ பிபேத், குடத்விதீயாஂ வா ஹரீதகீஂ பக்ஷயேத், ஸ்நுஹீக்ஷீரபாவிதாநாஂ வா பிப்பலீநாஂ ஸஹஸ்ரஂ காலேந, பத்யாகஷ்ணாசூர்ணஂ வா ஸ்நுஹீக்ஷீரபாவிதமுத்காரிகாஂ பக்வாஂ தாபயேத்; ஹரீதகீசூர்ணஂ ப்ரஸ்தமாடகே கதஸ்யாவாப்யாங்காரேஷ்வபிவிலாப்ய கஜேநாபிமத்யாநுகுப்தஂ கத்வாऽர்தமாஸஂ யவபல்லே வாஸயேத், ததஶ்சோத்தத்ய பரிஸ்ராவ்ய ஹரீதகீக்வாதாம்லததீந்யாவாப்ய விபசேத், தத்யதாயோகஂ மாஸமர்தமாஸஂ வா பாயயேத்; கவ்யே பயஸி மஹாவக்ஷக்ஷீரமாவாப்ய விபசேத், விபக்வஂ சாவதார்ய ஶீதீபூதஂ மந்தாநேநாபிமத்ய நவநீதமாதாய பூயோ மஹாவக்ஷக்ஷீரேணைவ விபசேத், தத்யதாயோகஂ மாஸஂ மாஸார்தஂ வா பாயயேத்; சவ்யசித்ரகதந்த்யதிவிஷாகுஷ்டஸாரிவாத்ரிபலாஜமோதஹரித்ராஶங்கிநீத்ரிவத்த்ரிகடுகாநாமர்தகார்ஷிகா பாகா, ராஜவக்ஷபலமஜ்ஜ்ஞாமஷ்டௌ கர்ஷாஃ, மஹாவக்ஷக்ஷீரபலே த்வே, கவாஂ க்ஷீரமூத்ரயோரஷ்டாவஷ்டௌ பலாநி, ஏதத் ஸர்வஂ கதப்ரஸ்தே ஸமாவாப்ய விபசேத், தத்யதாயோகஂ மாஸமர்தமாஸஂ வா பாயயேத்; ஏதாநி தில்வககதசதுர்தாநி ஸர்பீஂஷ்யுதரகுல்மவித்ரத்யஷ்டீலாநாஹகுஷ்டோந்மாதாபஸ்மாரேஷூபயோஜ்யாநி விரேசநார்தஂ; மூத்ராஸவாரிஷ்டஸுராஶ்சாபீக்ஷ்ணஂ மஹாவக்ஷக்ஷீரஸம்பதாஃ ஸேவேத; விரேசநத்ரவ்யகஷாயஂ வா ஶங்கவேரதேவதாருப்ரகாடம் ||௧௦||
View original
अत ऊर्ध्वं सामान्ययोगान् वक्ष्यामः |
तद्यथा- एरण्डतैलमहरहर्मासं द्वौ वा केवलं मूत्रयुक्तं क्षीरयुक्तं वा सेवेतोदकवर्जी, माहिषं वा मूत्रं क्षीरेण निराहारःसप्तरात्रम्, उष्ट्रीक्षीराहारो वाऽन्नवारिवर्जी पक्षं, पिप्पलीं वा मासं पूर्वोक्तेन विधानेनासेवेत, सैन्धवाजमोदायुक्तं वा निकुम्भतैलम्, आर्द्रशृङ्गवेररसपात्रशतसिद्धं वा वातशूलेऽवचार्यं, शृङ्गवेररसविपक्वं क्षीरमासेवेत, चव्यशृङ्गवेरकल्कं वा पयसा सरलदेवदारुचित्रकमेव वा, मुरङ्गीशालपर्णीश्यामापुनर्नवाकल्कं वा, ज्योतिष्कफलतैलं वा क्षीरेण स्वर्जिकाहिङ्गुमिश्रं पिबेत्, गुडद्वितीयां वा हरीतकीं भक्षयेत्, स्नुहीक्षीरभावितानां वा पिप्पलीनां सहस्रं कालेन, पथ्याकृष्णाचूर्णं वा स्नुहीक्षीरभावितमुत्कारिकां पक्वां दापयेत्; हरीतकीचूर्णं प्रस्थमाढके घृतस्यावाप्याङ्गारेष्वभिविलाप्य खजेनाभिमथ्यानुगुप्तं कृत्वाऽर्धमासं यवपल्ले वासयेत्, ततश्चोद्धृत्य परिस्राव्य हरीतकीक्वाथाम्लदधीन्यावाप्य विपचेत्, तद्यथायोगं मासमर्धमासं वा पाययेत्; गव्ये पयसि महावृक्षक्षीरमावाप्य विपचेत्, विपक्वं चावतार्य शीतीभूतं मन्थानेनाभिमथ्य नवनीतमादाय भूयो महावृक्षक्षीरेणैव विपचेत्, तद्यथायोगं मासं मासार्धं वा पाययेत्; चव्यचित्रकदन्त्यतिविषाकुष्ठसारिवात्रिफलाजमोदहरिद्राशङ्खिनीत्रिवृत्त्रिकटुकानामर्धकार्षिका भागा, राजवृक्षफलमज्ज्ञामष्टौ कर्षाः, महावृक्षक्षीरपले द्वे, गवां क्षीरमूत्रयोरष्टावष्टौ पलानि, एतत् सर्वं घृतप्रस्थे समावाप्य विपचेत्, तद्यथायोगं मासमर्धमासं वा पाययेत्; एतानि तिल्वकघृतचतुर्थानि सर्पींष्युदरगुल्मविद्रध्यष्ठीलानाहकुष्ठोन्मादापस्मारेषूपयोज्यानि विरेचनार्थं; मूत्रासवारिष्टसुराश्चाभीक्ष्णं महावृक्षक्षीरसम्भृताः सेवेत; विरेचनद्रव्यकषायं वा शृङ्गवेरदेवदारुप्रगाढम् ||१०||
அத இத்யாதி| ஸப்தாஹஂ மாஹிஷஂ மூத்ரஂ க்ஷீரேண கதோதகாந்நகார்யஃ, கேசிதத்ர மாஹிஷமேவ க்ஷீரமாஹுஃ, அபரே புநர்மாஹிஷஸ்யாக்நிமாந்த்யாதிகரணாத்கவ்யமேவாஹுஃ| கூடபதபங்கடிப்பணே ஈதஶஂ வ்யாக்யாதஂ- மாஹிஷஂ மூத்ரஂ க்ஷீரேண கவ்யேந பிபேத்; ப்ரமாதவ்யாக்யாநமிதஂ, யஸ்மாஜ்ஜேஜ்ஜடாசார்யாதீநாமநுமதஂ ந பவதி| உஷ்ட்ரீத்யாதி| கேசிதத்ர க்ஷீரஂ த்ரிகடுகஸஂயுக்தமாஹுஃ, தந்த்ராந்தரப்ராமாண்யாத்| பிப்பலீமித்யாதி| பூர்வோக்தேந வாதஶோணிதோக்தேந| ஸைந்தவாஜமோதாப்ரக்ஷேபயுக்தஂ வா தந்தீதைலஂ; ததேவ தைலமார்த்ரஶங்கவேரரஸாடகஶதபக்வஂ வாதஶூலே வாதருஜ்யவசார்யம்; அந்யே து திலதைலமேவ ஸாதயந்தி, தந்த்ராந்தரப்ராமாண்யாத்; ஆர்த்ரஶங்கவேரமார்த்ரகஂ, தத்ரஸஂ சதுர்குணம்| விபக்வஂ க்ஷீராவஶிஷ்டஂ பக்வம்| சவ்யேத்யாதி| பயஸா சதுர்குணேநைவ| ஸரலதேவதாருசித்ரகமேவ பயஸேத்யர்தஃ; ஸரலா த்ரிவத்| முரங்க்யாதயோ வா ததைவ ச; முரங்கீ ஶோபாஞ்ஜநகஃ| ஶ்யாமா வத்ததாருகஃ| ஜ்யோதிஷ்கஃ காகமர்தநிகா| ஹிங்குமாஷகஸ்வர்ஜிகாக்ஷாரமாஷகசதுஷ்டயஸஂயுக்தஂ ‘மாஸமர்தமாஸஂ வா’ இதி ஶேஷஃ| ஸ்நுஹீத்யாதி| அத்ர த்ரிஃஸப்தகத்வோ பாவநா| ஸ்நுஹீ ஸேஹுண்டஃ, ஸ ச பஹுகண்டகஃ ஶ்ரேஷ்டஃ| காலேநேதி யாவதா காலேந ஶக்நுயாத்பக்ஷயிதுஂ, பிப்பலீஸஹஸ்ரமேகத்வித்ரிசதுஷ்டயத்வேந விரேகார்தம்| பத்யேத்யாதி| உத்காரிகாஂ லப்ஸிகாம்| ஹரீதகீத்யாதி| கஜஃ மந்தாநம்| ஹரீதகீக்வாதகாஞ்ஜிகததீநி ப்ரத்யேகஂ கதசதுர்குணாநி| கவ்ய இத்யாதி|- கவ்யே பயஸீதி ஆடகப்ரமாணே, மஹாவக்ஷக்ஷீரஂ ப்ரஸ்தஂ, மஹாவக்ஷஃ ஸேஹுண்டஃ, தஜ்ஜஂ ச நவநீதஂ மஹாவக்ஷக்ஷீரபாதஂ, த்ரவாநுக்தௌ ஜலமத்ர சதுர்குணம்| சவ்யேத்யாதி| த்ரிபலாத்ரிகடுகத்ரவ்யாணாஂ ப்ரத்யேகமர்தகார்ஷிகா பாகாஃ, ந ஹி த்ரிபலா த்ரிகடுகஂ வா த்ரவ்யமேகமிதி| கேசித்த்ரவஸ்யால்பத்வாஜ்ஜலமபி சதுர்குணமித்யாஹுஃ| ஏஷாஂ விஷயமாஹ- ஏதாநீத்யாதி| தில்வககதஂ வாதவ்யாத்யுக்தஂ சதுர்தஂ யேஷாஂ தாநி தில்வககதசதுர்தாநி| மூத்ரேத்யாதி|- மூத்ரத்ரவேணாஸவாதயோऽநுகல்பேந மஹாவக்ஷக்ஷீரப்ரஸ்தப்ரக்ஷேபேண ஸம்யக்கதாஃ| விரேசநத்ரவ்யகஷாயமித்யாதி|- த்ரிவதாதிகஷாயஂ வா ஶுண்டீதேவதாருசூர்ணகர்ஷப்ரக்ஷேபாட்யம்||௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
வமநவிரேசநஶிரோவிரேசநத்ரவ்யாணாஂ பாலிகா பாகாஃ பிப்பல்யாதிவசாதிஹரித்ராதிபரிபடிதாநாஂ ச த்ரவ்யாணாஂ ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டாநாஂ யதோக்தாநாஂ ச லவணாநாஂ தத்ஸர்வஂ மூத்ரகணே ப்ரக்ஷிப்ய மஹாவக்ஷக்ஷீரப்ரஸ்தஂ ச மத்வக்நிநாऽவகட்டயந் விபசேதப்ரதக்தகல்கஂ, தத்ஸாதுஸித்தமவதார்ய ஶீதீபூதமக்ஷமாத்ரா குடிகா வர்தயேத், தாஸாமேகாஂ த்வே திஸ்ரோ வா குடிகா பலாபேக்ஷயா மாஸாஂஸ்த்ரீஂஶ்சதுரோ வா ஸேவேத, ஏஷாऽऽநாஹஂவர்திக்ரியா விஶேஷேண மஹாவ்யாதிஷூபயுஜ்யதே (விஶேஷேண) கோஷ்டஜாஂஶ்ச கமீநபஹந்தி காஸஶ்வாஸகமிகுஷ்டப்ரதிஶ்யாயாரோசகாவிபாகோதாவர்தாஂஶ்ச நாஶயதி ||௧௧||
View original
वमनविरेचनशिरोविरेचनद्रव्याणां पालिका भागाः पिप्पल्यादिवचादिहरिद्रादिपरिपठितानां च द्रव्याणां श्लक्ष्णपिष्टानां यथोक्तानां च लवणानां तत्सर्वं मूत्रगणे प्रक्षिप्य महावृक्षक्षीरप्रस्थं च मृद्वग्निनाऽवघट्टयन् विपचेदप्रदग्धकल्कं, तत्साधुसिद्धमवतार्य शीतीभूतमक्षमात्रा गुटिका वर्तयेत्, तासामेकां द्वे तिस्रो वा गुटिका बलापेक्षया मासांस्त्रींश्चतुरो वा सेवेत, एषाऽऽनाहंवर्तिक्रिया विशेषेण महाव्याधिषूपयुज्यते (विशेषेण) कोष्ठजांश्च कृमीनपहन्ति कासश्वासकृमिकुष्ठप्रतिश्यायारोचकाविपाकोदावर्तांश्च नाशयति ||११||
இதாநீமநலதீபநீஂ குபிதாநிலஸஂவலிதமலாநுலோமநீமாப்யந்தரீஂ மூத்ரவர்திஂ நிர்திஶந்நாஹ- வமநேத்யாதி| ஸஂஶோதநஸஂஶமநீயாத்யாயோதிதாநி வமநவிரேசநஶிரோவிரேசநத்ரவ்யாணி மதநபலாதித்ரிவதாதிவிடங்காதீநி, த்ரவ்யஸங்க்ரஹணீயாத்யாயே பிப்பல்யாதிவசாதிஹரித்ராதயோ நிர்திஷ்டாஃ, லவணாந்யந்நபாநாத்யாயே பரிபடிதாநி ஸைந்தவாதீநி, மூத்ரகணோ கோமூத்ராதிர்த்ரவத்ரவ்யபடிதஃ; தேஷாஂ யதாலாபஂ பாலிகா பாகாஃ| யதாலாபமேவ கவாதீநாஂ மூத்ரேண வ்யஸ்தஸமஸ்தேந பிஷ்ட்வா சதுர்குணைரஷ்டகுணைர்வா விபாச்யம்| அங்குஷ்டப்ரமாணா வர்தயஃ கர்தவ்யாஃ| தாஃ புநரதமமத்யமோத்தமபுருஷாதிபலாபேக்ஷயா ஏகத்வித்ரிஸங்க்யோபலக்ஷிதா பக்ஷயிதவ்யாஃ| தத்ர ச கவாதிமூத்ரமேவாநுபாநம்| தாஸாமப்யாஸே காலாவதிர்மாஸாஸ்த்ரயஶ்சத்வாரோ வா; பலஂ து மேஹாதிமஹாவ்யாதிஹரணஂ கோஷ்டகமிஹரணஂ ச||௧௧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
மதநபலமஜ்ஜகுடஜஜீமூதகேக்ஷ்வாகுதாமார்கவத்ரிவத்த்ரிகடுகஸர்ஷபலவணாநி மஹாவக்ஷக்ஷீரமூத்ரயோரந்யதரேண பிஷ்ட்வாऽங்குஷ்டமாத்ராஂ வார்திஂ கத்வோதரிண ஆநாஹே தைலலவணாப்யக்தகுதஸ்யைகாஂ த்வே திஸ்ரோ வா பாயௌ நிதத்யாத், ஏஷாऽऽநாஹவர்திக்ரியா வாதமூத்ரபுரீஷோதாவர்தாத்மாநாநாஹேஷு விதேயா ||௧௨||
View original
मदनफलमज्जकुटजजीमूतकेक्ष्वाकुधामार्गवत्रिवृत्त्रिकटुकसर्षपलवणानि महावृक्षक्षीरमूत्रयोरन्यतरेण पिष्ट्वाऽङ्गुष्ठमात्रां वार्तिं कृत्वोदरिण आनाहे तैललवणाभ्यक्तगुदस्यैकां द्वे तिस्रो वा पायौ निदध्यात्, एषाऽऽनाहवर्तिक्रिया वातमूत्रपुरीषोदावर्ताध्मानानाहेषु विधेया ||१२||
அப்யந்தரவர்திப்ரஸங்கேந பலவர்திஂ நிர்திஶந்நாஹ- மதநபலேத்யாதி| ஜீமூதகோ தேவதாலீ, இக்ஷ்வாகுஃ கடுதும்பீ, தாமார்கவோ மஹாகோஶாதகீ| ‘விபாச்ய’ இத்யநுவர்தநீயம்| பாகே து மூத்ரமேவாநுவர்தநீயம்| பாயௌ குதே| ந கேவலஂ உதராநாஹே வாதமூத்ரபுரீஷோதாவர்தாத்மாநாநாஹேஷு விதேயேதி| ‘க்ஷாரமூத்ரயோரந்யதரேண’ இத்யந்யே படந்தி; தத்ர க்ஷாரஃ க்ஷாரோதகஂ பேஷணவசநாத் ||௧௨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ப்லீஹோதரிணஃ ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய தத்நா புக்தவதோ வாமபாஹௌ கூர்பராப்யந்தரதஃ ஸிராஂ வித்யேத், விமர்தயேச்ச பாணிநா ப்லீஹாநஂ ருதிரஸ்யந்தநார்தஂ; ததஃ ஸஂஶுத்ததேஹஂ ஸமுத்ரஶுக்திகாக்ஷாரஂ பயஸா பாயயேத, ஹிங்குஸௌவர்சிகே வா க்ஷீரேண, ஸ்ருதேந பலாஶக்ஷாரேண வா யவக்ஷாரஂ, கிஂஶுகக்ஷாரோதகேந வா பஹுஶஃ ஸ்ருதேந யவக்ஷாரஂ, பாரிஜாதகேக்ஷுரகாபாமார்கக்ஷாரஂ வா, தைலஸஂஸஷ்டஂ ஶோபாஞ்ஜநகயூஷஂ பிப்பலீஸைந்தவசித்ரகயுக்தஂ, பூதிகரஞ்ஜக்ஷாரஂ வாऽம்லஸ்ருதஂ விட்லவணபிப்பலீப்ரகாடம் ||௧௩||
View original
प्लीहोदरिणः स्निग्धस्विन्नस्य दध्ना भुक्तवतो वामबाहौ कूर्पराभ्यन्तरतः सिरां विध्येत्, विमर्दयेच्च पाणिना प्लीहानं रुधिरस्यन्दनार्थं; ततः संशुद्धदेहं समुद्रशुक्तिकाक्षारं पयसा पाययेत, हिङ्गुसौवर्चिके वा क्षीरेण, स्रुतेन पलाशक्षारेण वा यवक्षारं, किंशुकक्षारोदकेन वा बहुशः स्रुतेन यवक्षारं, पारिजातकेक्षुरकापामार्गक्षारं वा, तैलसंसृष्टं शोभाञ्जनकयूषं पिप्पलीसैन्धवचित्रकयुक्तं, पूतिकरञ्जक्षारं वाऽम्लस्रुतं विड्लवणपिप्पलीप्रगाढम् ||१३||
ப்லீஹேத்யாதி| ததிபோஜநஂ ரக்தோத்க்லேஶாய ததஹரேவ, கபவ்யாதௌ வமநே கர்தவ்யே ப்ராக் கபோத்க்லேஶகரத்ரவ்யோபயோகவத்| கூர்பரஂ புஜமத்யம்| ருதிரஸ்யந்தநார்தஂ ரக்தஸ்ராவணார்தஂ; ஸிராவ்யதவித்யுக்தோऽபி ஸிராவ்யதஃ புநரிஹோக்தஃ, ப்ரகரணவஶாத்; அதோ ந புநருக்ததோஷமாவஹதி| தத இத்யாதி| ஸஂஶுத்ததேஹஂ வமநவிரேசநாப்யாம்| பாரிஜாதஃ ப்ரஸித்தஃ| இக்ஷுரகஃ கோகிலாக்ஷகஃ| பாரிபத்ரகேக்ஷுரகேதி கேசித் படந்தி| ஶோபாஞ்ஜநேத்யாதி| அம்லஂ காஞ்ஜிகம்| பூதிகரஞ்ஜஶ்சிரபில்வஃ, கண்டகீகரஞ்ஜ இத்யந்யே| கல்பநாமாஹ- கண்டகீகரஞ்ஜக்ஷாரமர்தபலமாத்ரஂ ஷட்குணாம்லகாஞ்ஜிகேந பஹுஶஃ பரிஸ்ருதஂ பிப்பலீவிட்லவணசூர்ணாக்ஷப்ரக்ஷேபம்| விடஸ்தாநே ஸைந்தவமிதி கேசித் படந்தி||௧௩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
பிப்பலீபிப்பலீமூலசவ்யசித்ரகஶங்கவேரயவக்ஷாரஸைந்தவாநாஂ பாலிகா பாகாஃ, கதப்ரஸ்தஂ தத்துல்யஂ ச க்ஷீரஂ ததைகத்யஂ விபாசயேத், ஏதத் ஷட்பலகஂ நாம ஸர்பிஃ ப்லீஹாக்நிஸங்ககுல்மோதரோதாவர்தஶ்வயதுபாண்டுரோககாஸஶ்வாஸப்ரதிஶ்யாயோர்த்வவாதவிஷமஜ்வராநபஹந்தி |
மந்தாக்நிர்வா ஹிங்க்வாதிகஂ சூர்ணமுபயுஞ்ஜீத ||௧௪||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरयवक्षारसैन्धवानां पालिका भागाः, घृतप्रस्थं तत्तुल्यं च क्षीरं तदैकध्यं विपाचयेत्, एतत् षट्पलकं नाम सर्पिः प्लीहाग्निसङ्गगुल्मोदरोदावर्तश्वयथुपाण्डुरोगकासश्वासप्रतिश्यायोर्ध्ववातविषमज्वरानपहन्ति |
मन्दाग्निर्वा हिङ्ग्वादिकं चूर्णमुपयुञ्जीत ||१४||
பிப்பலீத்யாதி| கேசிதத்ர பிஷஜஶ்சதுர்குணஂ பாநீயமாதததே; தந்ந, ஜேஜ்ஜடேந நிஷித்தத்வாத்| அஸ்மிந் யோகே ‘கோலகுலத்தபூதீகரோஹீதகக்வாதஂ த்விகுணமாவாப்ய’ இதி கேசித் படந்தி; தந்ந, ஸோऽபி ஜேஜ்ஜடேந நிஷித்தத்வாத்||௧௪||
Adhikarana 13 (15-16) · Śloka 16
யகத்தால்யேऽப்யேஷ ஏவ க்ரியாவிபாகஃ |
விஶேஷதஸ்து தக்ஷிணபாஹௌ ஸிராவ்யதஃ ||௧௫||
மணிபந்தஂ ஸகந்நாம்ய வாமாங்குஷ்டஸமீரிதாம் |
தஹேத் ஸிராஂ ஶரேணாஶு ப்லீஹ்நோ வைத்யஃ ப்ரஶாந்தயே ||௧௬||
View original
यकृद्दाल्येऽप्येष एव क्रियाविभागः |
विशेषतस्तु दक्षिणबाहौ सिराव्यधः ||१५||
मणिबन्धं सकृन्नाम्य वामाङ्गुष्ठसमीरिताम् |
दहेत् सिरां शरेणाशु प्लीह्नो वैद्यः प्रशान्तये ||१६||
யகத்தால்ய இத்யாதி| மணிபந்தஃ பாணிமூலஂ, ஸகத் கிஞ்சிந்நாமயித்வா வாமாங்குஷ்டஂ ப்ரதி ஸம்யகீரிதாஂ கதாஂ ஸிராஂ, ஶரஃ ப்ரஸித்தஃ, தமக்நிவர்ணஂ கத்வா தஹேத்||௧௫-௧௬||
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
பத்தகுதே பரிஸ்ராவிணி ச ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்யாப்யக்தஸ்யாதோ நாபேர்வாமதஶ்சதுரங்குலமபஹாய ரோமராஜ்யா உதரஂ பாடயித்வா சதுரங்குலப்ரமாணமந்த்ராணி நிஷ்கஷ்ய நிரீக்ஷ்ய பத்தகுதஸ்யாந்த்ரப்ரதிரோதகரமஶ்மாநஂ பாலஂ வாऽபோஹ்ய மலஜாதஂ வா ததோ மதுஸர்பிர்ப்யாமப்யஜ்யாந்த்ராணி யதாஸ்தாநஂ ஸ்தாபயித்வா பாஹ்யஂ வ்ரணமுதரஸ்ய ஸீவ்யேத் |
பரிஸ்ராவிண்யப்யேவமேவ ஶல்யமுத்தத்யாந்த்ரஸ்ராவாந் ஸஂஶோத்ய , தச்சித்ரமாந்த்ரஂ ஸமாதாய காலபிபீலிகாபிர்தஂஶயேத், தஷ்டே ச தாஸாஂ காயாநபஹரேந்ந ஶிராஂஸி, ததஃ பூர்வவத் ஸீவ்யேத், ஸந்தாநஂ ச யதோக்தஂ காரயேத், யஷ்டீமதுகமிஶ்ரயா ச கஷ்ணமதாऽவலிப்ய பந்தேநோபசரேத், ததோ நிவாதமாகாரஂ ப்ரவேஶ்யாசாரிகமுபதிஶேத், வாஸயேச்சைநஂ தைலத்ரோண்யாஂ ஸர்பிர்த்ரோண்யாஂ வா பயோவத்திமிதி ||௧௭||
View original
बद्धगुदे परिस्राविणि च स्निग्धस्विन्नस्याभ्यक्तस्याधो नाभेर्वामतश्चतुरङ्गुलमपहाय रोमराज्या उदरं पाटयित्वा चतुरङ्गुलप्रमाणमन्त्राणि निष्कृष्य निरीक्ष्य बद्धगुदस्यान्त्रप्रतिरोधकरमश्मानं बालं वाऽपोह्य मलजातं वा ततो मधुसर्पिर्भ्यामभ्यज्यान्त्राणि यथास्थानं स्थापयित्वा बाह्यं व्रणमुदरस्य सीव्येत् |
परिस्राविण्यप्येवमेव शल्यमुद्धृत्यान्त्रस्रावान् संशोध्य , तच्छिद्रमान्त्रं समाधाय कालपिपीलिकाभिर्दंशयेत्, दष्टे च तासां कायानपहरेन्न शिरांसि, ततः पूर्ववत् सीव्येत्, सन्धानं च यथोक्तं कारयेत्, यष्टीमधुकमिश्रया च कृष्णमृदाऽवलिप्य बन्धेनोपचरेत्, ततो निवातमागारं प्रवेश्याचारिकमुपदिशेत्, वासयेच्चैनं तैलद्रोण्यां सर्पिर्द्रोण्यां वा पयोवृत्तिमिति ||१७||
ததோ பத்தகுதபரிஸ்ராவிணோருபக்ரமப்ராப்தாஂ சிகித்ஸாமுபதிஶந்நாஹ- பத்தகுத இத்யாதி| ஸ்விந்நஸ்யேதி த்ரவஸ்வேதேந| நாபேர்வாமத இத்யாதி|- வாமபாகே நாபேரதஸ்தாச்சதுரங்குலமபஹாய ரோமராஜ்யாஶ்சதுரங்குலப்ரமாணஸ்திர்யகேவ சேதஃ; தத்ர லோம்நி திர்யகவஸ்திதேऽநுலோமகஂ ச ஶஸ்த்ரபாதநமுக்தம்| அந்த்ரப்ரதிரோதகரமஶ்மாநஂ பாலஂ வாऽபோஹ்ய மலஜாதஂ வேதி தத்ர மலரோதகாரணமாப்யந்தரமஶ்மகேஶதணாதி, பாஹ்யஂ து விஷமவிஹாராபிகாதேநாந்த்ராவயவாநாஂ பரஸ்பரஸம்மூர்ச்சநஂ, ந தத்ராந்த்ரச்சேதநமிதி பரிஸ்ராவ்யுதராத்விஶேஷஃ| அத ஏவ பரிஸ்ராவிண்யேவ பதகந்த்ரஸந்தாநஂ விஶேஷேண வக்ஷ்யதி| தத்ராப்யந்தரேऽஶ்மாதாவத்யந்தாபாதகரே ஶல்யநிமித்தமேவாந்த்ரச்சேதஂ கத்வாऽஶ்மாதிஶல்யமபஹரேத்| அந்த்ரச்சித்ரஂ து வக்ஷ்யமாணந்யாயேநாநுஸந்தாய ஸர்பிர்மத்வக்தஂ நிஷ்கஷ்டமந்த்ரமங்குஷ்டாங்குலிஶலாகாதிபிர்யதாஸ்தாநஂ ஸ்தாபயேத்| மூர்ச்சிதமந்த்ரஂ து வீக்ஷ்ய பாணிநா பந்தாவமோக்ஷேணாநுலோமயேத்| பாஹ்யவ்ரணஂ ரக்தாஸேசநாதிவிதிமபேக்ஷ்ய ஸம்யக் ஸீவ்யேத்| தைலஸர்பிர்த்ரோணீவாஸநமுதரஸ்ய வ்ரணித்வேநாத்மாநக்லேஶநிவத்த்யர்தம்| பயஸா கேவலேந வத்திரிதி யாவத்| குதபிச்சாஸ்ரநிவத்த்யா ஸம்யகந்த்ரஸ்ய ஸந்தாநதடீபாவநிஶ்சயஃ, அந்யதா கல்வாஹாரேண தத்கிட்டேந வா பிபீலிகாமுகதஂஶஸந்தாநஂ மது விகடேத ஸம்யக் ஸந்தாவபி, தஸ்மாதநுக்ரமேணைவ பயோஜாங்கலமாஂஸரஸபோஜநேந த்ரிபாகார்தபாகவாரிணா ச ப்ராகதபோஜநப்ராப்திஃ | ஸாஂஶயிகஂ சைதத் கர்ம, தஸ்மாதாபச்ச்யேஶ்வரஂ ப்ரத்யாக்யாயாசரேத்||௧௭||
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
தகோதரிணஸ்து வாதஹரதைலாப்யக்தஸ்யோஷ்ணோதகஸ்விந்நஸ்ய ஸ்திதஸ்யாப்தைஃ ஸுபரிகஹீதஸ்யாகக்ஷாத் பரிவேஷ்டிதஸ்யாதோநாபேர்வாமதஶ்சதுரங்குலமபஹாய ரோமராஜ்யா வ்ரீஹிமுகேநாங்குஷ்டோதரப்ரமாணமவகாடஂ வித்யேத், தத்ர த்ரப்வாதீநாமந்யதமஸ்ய நாடீஂ த்வித்வாராஂ பக்ஷநாடீஂ வா ஸஂயோஜ்ய தோஷோதகமவஸிஞ்சேத், ததோ நாடீமபஹத்ய தைலலவணேநாப்யஜ்ய வ்ரணஂ பந்தேநோபசரேத், ந சைகஸ்மிந்நேவ திவஸே ஸர்வஂ தோஷோதகமபஹரேத், ஸஹஸா ஹ்யபஹதே தஷ்ணாஜ்வராங்கமர்தாதீஸாரஶ்வாஸகாஸபாததாஹா உத்பத்யேரந்நாபூர்யதே வா பஶதரமுதரமஸஞ்ஜாதப்ராணஸ்ய, தஸ்மாத்ததீயசதுர்தபஞ்சமஷஷ்டாஷ்டமதஶமத்வாதஶஷோடஶராத்ராணாமந்யதமமந்தரீகத்ய தோஷோதகமல்பால்பமவஸிஞ்சேத்; நிஃஸதே ச தோஷே காடதரமாவிககௌஶேயசர்மணாமந்யதமேந பரிவேஷ்டயேதுதரஂ, ததா நாத்மாபயதி வாயுஃ; ஷண்மாஸாஂஶ்ச பயஸா போஜயேஜ்ஜாங்கலரஸேந வா, ததஸ்த்ரீந்மாஸாநர்தோதகேந பயஸா பலாம்லேந ஜாங்கலரஸேந வா, அவஶிஷ்டஂ மாஸத்ரயமந்நஂ லகு ஹிதஂ வா ஸேவேத, ஏவஂ ஸஂவத்ஸரேணாகதோ பவதி ||௧௮||
View original
दकोदरिणस्तु वातहरतैलाभ्यक्तस्योष्णोदकस्विन्नस्य स्थितस्याप्तैः सुपरिगृहीतस्याकक्षात् परिवेष्टितस्याधोनाभेर्वामतश्चतुरङ्गुलमपहाय रोमराज्या व्रीहिमुखेनाङ्गुष्ठोदरप्रमाणमवगाढं विध्येत्, तत्र त्रप्वादीनामन्यतमस्य नाडीं द्विद्वारां पक्षनाडीं वा संयोज्य दोषोदकमवसिञ्चेत्, ततो नाडीमपहृत्य तैललवणेनाभ्यज्य व्रणं बन्धेनोपचरेत्, न चैकस्मिन्नेव दिवसे सर्वं दोषोदकमपहरेत्, सहसा ह्यपहृते तृष्णाज्वराङ्गमर्दातीसारश्वासकासपाददाहा उत्पद्येरन्नापूर्यते वा भृशतरमुदरमसञ्जातप्राणस्य, तस्मात्ततीयचतुर्थपञ्चमषष्ठाष्टमदशमद्वादशषोडशरात्राणामन्यतममन्तरीकृत्य दोषोदकमल्पाल्पमवसिञ्चेत्; निःसृते च दोषे गाढतरमाविककौशेयचर्मणामन्यतमेन परिवेष्टयेदुदरं, तथा नाध्मापयति वायुः; षण्मासांश्च पयसा भोजयेज्जाङ्गलरसेन वा, ततस्त्रीन्मासानर्धोदकेन पयसा फलाम्लेन जाङ्गलरसेन वा, अवशिष्टं मासत्रयमन्नं लघु हितं वा सेवेत, एवं संवत्सरेणागदो भवति ||१८||
ஷண்மாஸாநித்யாதி| மாஸாந் ஷட்யாவல்லகு ஹிதமந்நஂ பயஸா க்ஷீரேண போஜயேத்| க்ஷீரேணைவோதககார்யஂ காரயேத், கபவாதாதிகத்வஂ ச வீக்ஷ்ய ஜாங்கலரஸேந போஜயேத், ரஸேநைவோதககார்யஂ, தத ஊர்த்வஂ த்ரீந்மாஸாந் அர்தோதகேந பயஸா தோஷாபேக்ஷயா ஜாங்கலரஸேந வா லகு ஹிதமந்நஂ போஜயேத், தாப்யாமேவோதககார்யஂ காரயேத்| அவஶிஷ்டஂ ச மாஸத்ரயஂ லகு ஹிதமந்நஂ போஜயேத்| உதகேநைவோதககார்யம்| சரகமதாநுஸாரிணா வாக்படேந க்ஷீரேணைவ ஷண்மாஸாந் வத்திரபிஹிதா, நாந்நபாநீயாப்யாஂ; ததா ச- “ஸ்யாத் க்ஷீரவத்திஃ ஷண்மாஸாஂஸ்த்ரீந் பேயாஂ பயஸா பிபேத்| த்ரீஂஶ்சாந்யாந் பயஸைவாத்யாத் பலாம்லேந ரஸேந வா|| அல்பஶஃ ஸ்நேஹலவணஂ ஜீர்ணஶ்யாமாககோத்ரவம்” (வா. சி. ௧௫) இதி||௧௮||
Adhikarana 16 (19) · Śloka 19
பவதி சாத்ர- ஆஸ்தாபநே சைவ விரேசநே ச பாநே ததாऽऽஹாரவிதிக்ரியாஸு |
ஸர்வோதரிப்யஃ குஶலைஃ ப்ரயோஜ்யஂ க்ஷீரஂ ஶதஂ ஜாங்கலஜோ ரஸோ வா ||௧௯||
View original
भवति चात्र- आस्थापने चैव विरेचने च पाने तथाऽऽहारविधिक्रियासु |
सर्वोदरिभ्यः कुशलैः प्रयोज्यं क्षीरं शृतं जाङ्गलजो रसो वा ||१९||
கதகர்மணோ ஜலநிஷேதஂ ததபாவே சோக்தஂ த்ரவஂ நிர்திஶந்நாஹ- பவதீத்யாதி| சகாரத்வயகரணேநோதரபாடநாதாவநுக்தேऽபீதி ஸமுச்சீயதே||௧௯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 14
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே உதரசிகித்ஸிதஂ நாம சதுர்தஶோऽத்யாயஃ ||௧௪||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने उदरचिकित्सितं नाम चतुर्दशोऽध्यायः ||१४||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே சதுர்தஶோऽத்யாயஃ||௧௪||