Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ வமநவிரேசநஸாத்யோபத்ரவசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
अथातो वमनविरेचनसाध्योपद्रवचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
உபத்ரவோ ரோகஃ| சிகித்ஸிதஂ சாத்ர வமநவிரேசநரூபமேவ, வமநவிரேசநஸாத்யத்வாதுபத்ரவாணாம்||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
தோஷாஃ க்ஷீணா பஂஹயிதவ்யாஃ, குபிதாஃ ப்ரஶமயிதவ்யாஃ, வத்தா நிர்ஹர்தவ்யாஃ, ஸமாஃ பரிபால்யா இதி ஸித்தாந்தஃ ||௩||
दोषाः क्षीणा बृंहयितव्याः, कुपिताः प्रशमयितव्याः, वृद्धा निर्हर्तव्याः, समाः परिपाल्या इति सिद्धान्तः ||३||
🔊 Audio coming soon
ந கலு தோஷாணாஂ ஸர்வாவஸ்தாஸு வமநவிரேசநே, கிஂ தர்ஹி கஸ்யாஞ்சிதேவேதி ப்ரதிபாதயந்நாஹ- தோஷா இத்யாதி| க்ஷீணாஃ க்ஷயலக்ஷணைர்ஜ்ஞாதாஃ| குபிதா அல்பதயா கோபமாபந்நாஃ ஸஂஶமநவிதாநேநைவ ப்ரஶமயிதவ்யாஃ, ப்ரகர்ஷேண வத்தாஃ ஸ்வஸ்தாநாச்சலிதாஃ ஸஂஶோதநவிதிநா நிர்ஹர்தவ்யாஃ| ஜேஜ்ஜடாசார்யஸ்து ‘ப்ரவத்தாஃ’ இதி படதி, வத்திர்ஹி த்விவிதா- சயலக்ஷணா ப்ரகோபலக்ஷணா ச; தத்ர ஸஂஹதிரூபாவத்திஃ சயஃ, விலயநரூபா வத்திஃ ப்ரகோபஃ; தயோர்விலயநரூபவத்த்யா வத்தா தோஷாஃ ஸஂஶோதநேந நிர்ஹர்தவ்யாஃ| குபிதா இதி கோபோऽத்ர த்விவிதஃ- சயபூர்வகோऽசயபூர்வகஶ்ச; தத்ர சயபூர்வகஂ கோபமாகதாஃ ஸஂஶோதநவிதாநேநைவ ஶமயிதவ்யாஃ| ஸ்வஸ்தாநஸ்தாஃ ரக்ஷ்யா இதி ஸித்தாந்தஃ| ஸமாஃ ஸ்வாஸ்த்யகராஃ ஸ்வஸ்தவத்திவிதாநேநைவ பரிபால்யா இதி| க்ஷீணவத்தகுபிதஸஂஶமநஂ ஸமபரிபாலநஂ ச ப்ரஸங்கதந்த்ரயுக்திவஶாதத்ரோக்தம்||௩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ப்ராதாந்யேந வமநவிரேசநே வர்தேதே நிர்ஹரணே தோஷாணாம் | தஸ்மாத்தயோர்விதாநமுச்யமாநமுபதாரய ||௪|| அதாதுரஂ ஸ்நிக்தஂ ஸ்விந்நமபிஷ்யந்திபிராஹாரைரநவபத்ததோஷமவலோக்ய ஶ்வோ வமநஂ பாயயிதாऽஸ்மீதி ஸம்போஜயேத்தீக்ஷ்ணாக்நிஂ பலவந்தஂ பஹுதோஷஂ மஹாவ்யாதிபரீதஂ வமநஸாத்ம்யஂ ச ||௫||
प्राधान्येन वमनविरेचने वर्तेते निर्हरणे दोषाणाम् | तस्मात्तयोर्विधानमुच्यमानमुपधारय ||४|| अथातुरं स्निग्धं स्विन्नमभिष्यन्दिभिराहारैरनवबद्धदोषमवलोक्य श्वो वमनं पाययिताऽस्मीति सम्भोजयेत्तीक्ष्णाग्निं बलवन्तं बहुदोषं महाव्याधिपरीतं वमनसात्म्यं च ||५||
🔊 Audio coming soon
பக்வாஶயகதாநேவ வாதபித்தகபாநேகத்வித்ரிர்தத்தோ பஸ்திரபகர்ஷதி, தூமநஸ்யகவலக்ரஹாதயஃ புநரல்பால்பதயா, ந து வமநவிரேசநவத் ஸகந்நாபி பாஹுல்யேந, தஸ்மாதுக்தஂ- ப்ராதாந்யேந வமநவிரேசநே இதி| நநு, வமநவிரேசநே கபபித்தயோர்தோஷயோர்நிர்ஹரணே வர்தேதே, தத்கதஂ தோஷாணாமிதி? உச்யதே- வாயோரபி ஸ்வாஶயக்ஷோபலக்ஷணதயா விலீநஸ்ய விமார்கநிர்ஹரணமூர்த்வாதோமார்கேணாநுலோமநஂ வமநவிரேசநே குர்வாதே, தஸ்மாத்தோஷாணாமத்ர பாஹுல்யமுபபந்நம்; அந்யே து ந்யாயபீருதயா தோஷயோரிதி படந்தி| ஶிஷ்யபஹுத்வேऽபி ஸுஶ்ருதஸ்யைவ ப்ரஶ்நேऽதிகதத்வாதுபதாரயேத்யேகவசநநிர்தேஶஃ||௪-௫||
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7
பவதி சாத்ர- பேஶலைர்விவிதைரந்நைர்தோஷாநுத்க்லேஶ்ய தேஹிநஃ | ஸ்நிக்தஸ்விந்நாய வமநஂ தத்தஂ ஸம்யக் ப்ரவர்ததே ||௬|| அதாபரேத்யுஃ பூர்வாஹ்ணே ஸாதாரணே காலே வமநத்ரவ்யகஷாயகல்கசூர்ணஸ்நேஹாநாமந்யதமஸ்ய மாத்ராஂ பாயயித்வா வாமயேத்யதாயோகஂ கோஷ்டவிஶேஷமவேக்ஷ்ய; அஸாத்ம்யபீபத்ஸதுர்கந்ததுர்தர்ஶநாநி ச வமநாநி விதத்யாத், அதோ விபரீதாநி விரேசநாநி; தத்ர ஸுகுமாரஂ கஶஂ பாலஂ வத்தஂ பீருஂ வா வமநஸாத்யேஷு விகாரேஷு க்ஷீரததிதக்ரயவாகூநாமந்யதமமாகண்டஂ பாயயேத், பீதௌஷதஂ ச பாணிபிரக்நிதப்தைஃ ப்ரதாப்யமாநஂ முஹூர்தமுபேக்ஷேத; தஸ்ய ச ஸ்வேதப்ராதுர்பாவேண ஶிதிலதாமாபந்நஂ ஸ்வேப்யஃ ஸ்தாநேப்யஃ ப்ரசலிதஂ குக்ஷிமநுஸதஂ ஜாநீயாத், ததஃ ப்ரவத்தஹல்லாஸஂ ஜ்ஞாத்வா ஜாநுமாத்ராஸநோபவிஷ்டமாப்தைர்லலாடே பஷ்டே பார்ஶ்வயோஃ கண்டே ச பாணிபிஃ ஸுபரிகஹீதமங்குலீகந்தர்வஹஸ்தோத்பலநாலாநாமந்யதமேந கண்டமபிஸ்பஶந்தஂ வாமயேத்தாவத்யாவத் ஸம்யக்வாந்தலிங்காநீதி ||௭||
भवति चात्र- पेशलैर्विविधैरन्नैर्दोषानुत्क्लेश्य देहिनः | स्निग्धस्विन्नाय वमनं दत्तं सम्यक् प्रवर्तते ||६|| अथापरेद्युः पूर्वाह्णे साधारणे काले वमनद्रव्यकषायकल्कचूर्णस्नेहानामन्यतमस्य मात्रां पाययित्वा वामयेद्यथायोगं कोष्ठविशेषमवेक्ष्य; असात्म्यबीभत्सदुर्गन्धदुर्दर्शनानि च वमनानि विदध्यात्, अतो विपरीतानि विरेचनानि; तत्र सुकुमारं कृशं बालं वृद्धं भीरुं वा वमनसाध्येषु विकारेषु क्षीरदधितक्रयवागूनामन्यतममाकण्ठं पाययेत्, पीतौषधं च पाणिभिरग्नितप्तैः प्रताप्यमानं मुहूर्तमुपेक्षेत; तस्य च स्वेदप्रादुर्भावेण शिथिलतामापन्नं स्वेभ्यः स्थानेभ्यः प्रचलितं कुक्षिमनुसृतं जानीयात्, ततः प्रवृत्तहृल्लासं ज्ञात्वा जानुमात्रासनोपविष्टमाप्तैर्ललाटे पृष्ठे पार्श्वयोः कण्ठे च पाणिभिः सुपरिगृहीतमङ्गुलीगन्धर्वहस्तोत्पलनालानामन्यतमेन कण्ठमभिस्पृशन्तं वामयेत्तावद्यावत् सम्यग्वान्तलिङ्गानीति ||७||
🔊 Audio coming soon
தத்ர வமநஸ்ய கரணமாஹ- அதேத்யாதி| ஸம்போஜயேத் ஸம்யக் போஜநஂ காரயேத் வைத்யஃ| கம்? ஆதுரஂ| கிஂ கத்வா? ஆலோக்ய தஷ்ட்வா| கிஂவிஶிஷ்டஂ? ஸ்நிக்தஂ ஸ்விந்நஂ ச| புநஃ கிஂவிஶிஷ்டம்? அநவபத்ததோஷம்| கைஃ ஸம்போஜயேத்? ஆஹாரைஃ| கிஂவிஶிஷ்டைஃ? அபிஷ்யந்திபிஃ| குதஃ காரணாதித்யாஹ- ஶ்வோ வமநஂ பாயயிதாऽஸ்மீதி, இதி ஹேதோஃ; யத ஆகாமிநி அஹநி அஸ்மி அஹஂ பாயயிதா பாயயிஷ்யாமி| கிஂ தத்? வமநம்| க்வ? ஶ்வஃ அபரேத்யுஃ; அந்யஸ்மிந்நஹநீதி ஸம்பந்தஃ| ஆதுரஂ ரோகிணம்| அபிஷ்யந்திபிராஹாரைஃ க்ராம்யாநூபௌதகமாஂஸபயோமாஷாதிபிஃ| அநவபத்ததோஷஂ முக்தஸ்ரோதோபந்தநத்வாத் ப்ரசலிததோஷம்| போஜநவிதிஃ கபோத்க்லேஶநார்தஃ; ஸம்போஜயேத் ஸமஶநஂ காரயேத், “பத்யாபத்யமிஹைகத்ர புக்தஂ ஸமஶநஂ ஸ்மதம்” (ச. சி. ௧௫) இத்யுக்தத்வாத்| கிஂவிஶிஷ்டமாதுரஂ ஸம்போஜயேதித்யாஹ- தீக்ஷ்ணாக்நிஂ தீப்தாக்நிம்| பலவந்தமிதி ப்ரஶஸ்தபலயுக்தோऽபி ஸம்போஜநார்ஹஃ; யதஃ- “ஜக்தாஃ ஷடதிகச்சந்தி பலிநோ வஶதாஂ ரஸாஃ” (ஸூ. ௪௨) இதி வசநாத்| பஹுதோஷஃ ஸம்போஜநார்ஹ இதி பஹுதோஷே போஜநோத்க்லிஷ்டோ தோஷஃ ஸம்யக்யோகேந ப்ரவர்ததே; அந்யதா புநரயோகேநைவ, ஏவஂ தோஷகார்யஂ மஹாவ்யாதிபரிகஹீதேऽபி வாச்யம்| வமநஸாத்ம்யஸ்ய து அபிஷ்யந்திபிராஹாரைர்தோஷோத்க்லேஶநம் | தமேவார்தஂ ஸுகபாடார்தஂ ஶ்லோகேநாபி தர்ஶயந்நாஹ- பேஶலைரித்யாதி| பேஶலைஃ கோமலைரகடிநைஃ; அபிஷ்யந்திபிரிதி யாவத்| அதேதி மங்கலார்தே| அபரேத்யுரிதி அந்யஸ்மிந்நஹநி; ததஶ்சாயஂ வாக்யார்தஃ- பூர்வேத்யுஃ ஸம்போஜிதமபரேத்யுஃ அந்யஸ்மிந்நஹநி வாமயேத், தச்ச வமநமேகமஹோ விஶ்ராம்ய| ஸ்நேஹாத் ஸ்நிக்தோ க்ராம்யௌதகமாஂஸரஸௌதநேந புக்தோऽபரஸ்மிந் ப்ரபாதே வமநஂ குர்யாத்| ததா ச போஜஃ- “ஏகாஹோபரதஃ ஸ்நேஹாத் ஸ்விந்நஃ ப்ரச்சர்தநஂ பிபேத்| புக்த்வா க்ராம்யௌதகைர்மாஂஸைராநூபைஶ்ச ஸுஸஂஸ்கதைஃ”- இதி| பூர்வாஹ்ணே அஹ்நஃ பூர்வபாகே| ஸாதாரணே காலே நாதிவர்ஷஶீதோஷ்ணயுக்தே, அந்யே து ப்ராவட்ஶரத்வஸந்தாக்ய இதி விபஜ்ய வ்யாக்யாநயந்தி| ஸ்நேஹோऽத்ர வமநத்ரவ்யபக்வஃ ஸ்நேஹஃ| வமநத்ரவ்யகஷாயமாத்ராஃ ப்ரதாநமத்யமாதமபேதாத்தந்த்ராந்தரோக்தாஃ கத்யந்தே| யதாஹ சக்ஷுஷ்யஃ - “க்வாதபாநே நவ ப்ரஸ்தா ஜ்யேஷ்டா மாத்ரா ப்ரகீர்திதா| மத்யமா ஷண்மிதா ப்ரோக்தா த்ரிப்ரஸ்தா ச கநீயஸீ”- இதி| வமநவிஷயே ச ஸார்தத்ரயோதஶபலப்ரமாணஂ ப்ரஸ்தமாமநந்தி வத்தாஃ| கல்காதிமாநஂ து- “கல்கமோதகசூர்ணாநாஂ கர்ஷமத்யாச்ச லேஹதஃ| கர்ஷத்வயஂ பலஂ வாऽபி வயோரோகாத்யபேக்ஷயா”- இதி| பீபத்ஸோ விகதாகதிஃ; அதோ விபரீதாநி விரேசநாநி ஸாத்ம்யாபீபத்ஸாதுர்தர்ஶநஸுகந்தீநீதி கம்யதே| கஶஸுகுமாரவத்தபாலபீரவோ வமநஸாத்யாஃ கதஂ வாமயிதவ்யாஃ? இத்யாஹ- தத்ர ஸுகுமாரமித்யாதி| க்ஷீராதயோ வமநத்ரவ்யஸஂஸ்கதா ஜ்ஞேயாஃ; அதவா க்ஷீராதீந் பூர்வஂ பாயயேத், அநந்தரஂ மாத்ரயா வமநத்ரவ்யமிதி| ததா ச வாக்படஃ- “வத்தபாலாபலக்லீபபீரூந் ரோகாநுரோததஃ| ஆகண்டஂ பாயயேந்மத்யஂ க்ஷீரமிக்ஷுரஸஂ ரஸம்|| யதாவிகாரவிஹிதாஂ மதுஸைந்தவஸஂயுதாம்| கோஷ்டஂ விபஜ்ய பைஷஜ்யமாத்ராஂ மந்த்ராபிமந்த்ரிதாம்||ப்ராங்முகஂ பாயயேத்” (வா. ஸூ. ௧௮) இதி| பீதௌஷதஸ்ய ஸம்யக்யோகஹேதுஂ விதாநமுபதிஶந்நாஹ- பீதேத்யாதி| முஹூர்தஂ கடிகாத்வயம்| ப்ரசலிதஂ ‘தோஷஂ’ இதி ஶேஷஃ| லோமஹர்ஷேண து ஸ்வஸ்தாநாத்தோஷப்ரச்யவநமிதி நிஶ்சயஃ| குக்ஷௌ ஸமாத்மாபநாத் குக்ஷிதேஶாநுகதஂ வித்யாத்| ஹல்லாஸஃ தூத்கரணஂ, சர்திரித்யபரே||௬-௭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
பவதஶ்சாத்ர- கபப்ரஸேகஂ ஹதயாவிஶுத்திஂ கண்டூஂ ச துஶ்சர்திதலிங்கமாஹுஃ | பித்தாதியோகஂ ச விஸஞ்ஜ்ஞதாஂ ச ஹத்கண்டபீடாமபி சாதிவாந்தே ||௮||
भवतश्चात्र- कफप्रसेकं हृदयाविशुद्धिं कण्डूं च दुश्छर्दितलिङ्गमाहुः | पित्तातियोगं च विसञ्ज्ञतां च हृत्कण्ठपीडामपि चातिवान्ते ||८||
🔊 Audio coming soon
தத்ர, அயோகாதியோகயோரேவ வ்யாபத்ஸம்பாவநாயாஂ ப்ராக்லிங்கஂ தர்ஶயந்நாஹ- கபப்ரஸேகமித்யாதி| பித்தாதியோகஂ பித்தாதிப்ரவத்திம்||௮||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
பித்தே கபஸ்யாநு ஸுகஂ ப்ரவத்தே ஶுத்தேஷு ஹத்கண்டஶிரஃஸு சாபி | லகௌ ச தேஹே கபஸஂஸ்ரவே ச ஸ்திதே ஸுவாந்தஂ புருஷஂ வ்யவஸ்யேத் ||௯||
पित्ते कफस्यानु सुखं प्रवृत्ते शुद्धेषु हृत्कण्ठशिरःसु चापि | लघौ च देहे कफसंस्रवे च स्थिते सुवान्तं पुरुषं व्यवस्येत् ||९||
🔊 Audio coming soon
ஸுவாந்தலக்ஷணமாஹ- பித்தே கபஸ்யேத்யாதி| அநுஶப்தஃ பஶ்சாதர்தஃ| ஶுத்தேஷு அகௌரவாதிலக்ஷணயுக்தேஷு| வ்யவஸ்யேத் ஜாநீயாத்| ஸம்யக்வாந்தலக்ஷணஂ கார்யத்வேந, துர்வாந்தாதிவாந்தலக்ஷணஂ பரிஹார்யத்வேந வ்யாபத்ப்ரதீகாரார்தமுக்தம்| தத்ர கைஶ்சித்த்ரிதா ஶுத்திரபிஹிதா; யதா- லைங்கிகீ, வைகிகீ, மாநிகீ சேதி| தத்ர லிங்கைர்வாந்தவிரிக்தஸம்யக்சிஹ்நைர்ஜ்ஞாயத இதி லைங்கிகீ, ஹீநமத்யோத்தமைர்வமநவேகைஶ்சதுஃஷடஷ்டபிர்தஶவிஂஶதித்ரிஂஶத்பிர்விரேசநவேகைஶ்ச ஜ்ஞாயத இதி வைகிகீ, மாநேந ஶ்லேஷ்மபித்தயோஃ ப்ரஸ்தார்தாடகாடகமாநேந ஹீநமத்யமோத்தமேந ஜ்ஞாயத இதி மாநிகீ| தத்ர ந தாவந்மாநிகீ ஶுத்திஃ, தீர்கஹ்ரஸ்வஸ்தூலகஶதேஹஸஂஹதிப்ரகதிஸாராதிபிர்விவிதலக்ஷணஶரீராணாஂ ப்ராணிநாஂ தோஷதாதுமலாநாஂ பரிமாணாபாவாத்; நாபி வைகிகீ, யதோ பஹுபிர்வேகைஃ கதாசித் கஸ்யசிந்ந ஶுத்திஃ, ப்ரகதிவயோபலஶரீரதோஷவ்யபேக்ஷயா கஸ்யசித் கதிபயைரபி வேகைஃ ஶுத்திரிதி; அதஸ்ததீயாஂ பித்தே கபஸ்யேத்யாதிபிர்லிங்கைர்லைங்கிகீஂ ஶுத்திமத்ரோக்தவாந் ஸுஶ்ருதாசார்யஃ||௯||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ஸம்யக்வாந்தஂ சைநமபிஸமீக்ஷ்ய ஸ்நேஹநவிரேசநஶமநாநாஂ தூமாநாமந்யதமஂ ஸாமர்த்யதஃ பாயயித்வாऽऽசாரிகமாதிஶேத் ||௧௦||
सम्यग्वान्तं चैनमभिसमीक्ष्य स्नेहनविरेचनशमनानां धूमानामन्यतमं सामर्थ्यतः पाययित्वाऽऽचारिकमादिशेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ஸம்யக்வாந்தஸ்ய பஶ்சாத்கர்ம நிர்திஶந்நாஹ- ஸம்யக்வாந்தமித்யாதி| வமநாநந்தரஂ ஸ்ரோதோவிலக்நகபஹரணார்தஂ தூமபாநமத்ரோக்தம்| வாதப்ரகதௌ ஸ்நைஹிகஂ, கபபித்தப்ரகதாவுத்க்லிஷ்டதோஷே ச வைரேசநிகஂ, ஸமதோஷப்ரகதாவுபஶமநீயஂ ப்ராயோகிகஂ ஸ்வஸ்தவத்திகமித்யர்தஃ | ஆசாரிகமாதிஶேதிதி சரதேர்கதிபக்ஷணார்தகத்வாதாஹாரோ விஹாரஶ்சாசாரஃ| தத்ர விஹாரோ பஹுவிதோऽபி த்ரிவித ஏவ, காயவாங்மநோபேதாத்; ஸ த்ரிவிதோऽப்யயுக்தோऽபவர்ஜ்யஶ்சாதுரோபத்ரவீயே வக்ஷ்யதே||௧௦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
பவந்தி சாத்ர- ததோऽபராஹ்ணே ஶுசிஶுத்ததேஹமுஷ்ணாபிரத்பிஃ பரிஷிக்தகாத்ரம் | குலத்தமுத்காடகிஜாங்கலாநாஂ யூஷை ரஸைர்வாऽப்யுபபோஜயேத்து ||௧௧||
भवन्ति चात्र- ततोऽपराह्णे शुचिशुद्धदेहमुष्णाभिरद्भिः परिषिक्तगात्रम् | कुलत्थमुद्गाढकिजाङ्गलानां यूषै रसैर्वाऽप्युपभोजयेत्तु ||११||
🔊 Audio coming soon
ஆஹாரஂ ஸர்வமபிஹிதஂ தர்ஶயந்நாஹ- தத இத்யாதி| வாந்தஸ்ய ஹி மந்தாக்நேஃ பேயாதிக்ரமயோக்யஸ்ய கதஂ யூஷமாஂஸரஸோபதேஶஃ? அத்ரோச்யதே- அபிஶப்தாத் பேயாதிக்ரமோऽத்ராப்யுக்த ஏவ| தத்ராத்யந்தக்ஷீணகபாநாஂ பேயாதிஃ; தேஷாமபி வாதபூயிஷ்டாநாஂ தீப்தாக்நீநாஂ ஸாத்ம்யாபேக்ஷயா மாஂஸரஸோபயோகஃ; தோஷர்துப்ரகத்யபேக்ஷயா கிஞ்சித்கபயுக்தாநாஂ யூஷோபதேஶஃ , நது விலேபீயவாகூநாம்; உக்தஂ ச,- “பாஂஶுதாநே யதா வஷ்டிஃ க்லேதயத்யதி கர்தமம்| ததா ஶ்லேஷ்மணி ஸந்துஷ்டே யவாகூஃ ஶ்லேஷ்மவர்திநீ”- இதி||௧௧||
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
காஸோபலேபஸ்வரபேதநித்ராதந்த்ராஸ்யதௌர்கந்த்யவிஷோபஸர்காஃ | கபப்ரஸேகக்ரஹணீப்ரதோஷா ந ஸந்தி ஜந்தோர்வமதஃ கதாசித் ||௧௨||
कासोपलेपस्वरभेदनिद्रातन्द्रास्यदौर्गन्ध्यविषोपसर्गाः | कफप्रसेकग्रहणीप्रदोषा न सन्ति जन्तोर्वमतः कदाचित् ||१२||
🔊 Audio coming soon
அதஃபரஂ வமநபலாபிதாநஂ- காஸேத்யாதி| உபலேபஃ ஸ்ரோதஃஸு மலவத்திஃ| உபஸர்காஃ ஶீதலிகாதயஃ| கேசித் “கபப்ரஸேகஸ்வரபேததந்த்ராநித்ராஸ்யதௌர்கந்த்யகபோபஸர்காஃ| குருத்வகண்டூக்ரஹணீப்ரதோஷா ந ஸந்தி ஜந்தோர்வமதஃ கதாசித்” இதி படந்தி||௧௨||
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
சிந்நே தரௌ புஷ்பபலப்ரரோஹா யதா விநாஶஂ ஸஹஸா வ்ரஜந்தி | ததா ஹதே ஶ்லேஷ்மணி ஶோதநேந தஜ்ஜா விகாராஃ ப்ரஶமஂ ப்ரயாந்தி ||௧௩||
छिन्ने तरौ पुष्पफलप्ररोहा यथा विनाशं सहसा व्रजन्ति | तथा हृते श्लेष्मणि शोधनेन तज्जा विकाराः प्रशमं प्रयान्ति ||१३||
🔊 Audio coming soon
அஸ்யைவார்தஸ்ய தார்ட்யார்தஂ தஷ்டாந்தமாஹ- சிந்நே இத்யாதி||௧௩||
Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 15
ந வாமயேத்தைமிரிகோர்த்வவாதகுல்மோதரப்லீஹகமிஶ்ரமார்தாந் | ஸ்தூலக்ஷதக்ஷீணகஶாதிவத்தமூத்ராதுராந் கேவலவாதரோகாந் ||௧௪|| ஸ்வரோபகாதாத்யயநப்ரஸக்ததுஶ்சர்திதுஃகோஷ்டதடார்தபாலாந் | ஊர்த்வாஸ்ரபித்திக்ஷுதிதாதிரூக்ஷகர்பிண்யுதாவர்திநிரூஹிதாஂஶ்ச ||௧௫||
न वामयेत्तैमिरिकोर्ध्ववातगुल्मोदरप्लीहकृमिश्रमार्तान् | स्थूलक्षतक्षीणकृशातिवृद्धमूत्रातुरान् केवलवातरोगान् ||१४|| स्वरोपघाताध्ययनप्रसक्तदुश्छर्दिदुःकोष्ठतृडार्तबालान् | ऊर्ध्वास्रपित्तिक्षुधितातिरूक्षगर्भिण्युदावर्तिनिरूहितांश्च ||१५||
🔊 Audio coming soon
அதஃ பரமவம்யாநாஹ- நேத்யாதி| தைமிரிகஂ திமிரரோகார்தம்| அத்ர கேசித், “ந வாமயேத்தைமிரிகஂ ச குல்மிநஂ ந சாபி பாண்டூதரரோகபீடிதம்| ஸ்தூலக்ஷதக்ஷீணகஶாதிவத்தாநர்ஶோர்திதாக்ஷேபகபீடிதாஂஶ்ச”- இதி படந்தி| ஊர்த்வவாதஂ கேசிச்ச்வாஸஂ மந்யந்தே; தந்ந, ஶ்வாஸிநோ வமநார்ஹத்வாத்; ஊர்த்வவாதஸ்தந்த்ராந்தரே ப்ரோக்த ஏவ- “அதஃப்ரதிஹதோ வாயுஃ ஶ்லேஷ்மணா குபிதேந ச| கரோத்யநிஶமுத்காரமூர்த்வவாதஃ ஸ உச்யதே”- இதி||௧௪-௧௫||
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
அவம்யவமநாத்ரோகாஃ கச்ச்ரதாஂ யாந்தி தேஹிநாம் | அஸாத்யதாஂ வா கச்சந்தி நைதே வாம்யாஸ்ததஃ ஸ்மதாஃ ||௧௬||
अवम्यवमनाद्रोगाः कृच्छ्रतां यान्ति देहिनाम् | असाध्यतां वा गच्छन्ति नैते वाम्यास्ततः स्मृताः ||१६||
🔊 Audio coming soon
அவமநார்ஹஸ்ய வமநே வ்யாதேஃ பரிவத்திமஸாத்யதாஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- அவம்யேத்யாதி||௧௬||
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
ஏதேऽப்யஜீர்ணவ்யதிதா வாம்யா யே ச விஷாதுராஃ | அதீவ சோல்பணகபாஸ்தே ச ஸ்யுர்மதுகாம்புநா ||௧௭||
एतेऽप्यजीर्णव्यथिता वाम्या ये च विषातुराः | अतीव चोल्बणकफास्ते च स्युर्मधुकाम्बुना ||१७||
🔊 Audio coming soon
ஏதேऽப்யஜீர்ணவ்யதிதா இத்யாதி| ஏஷாமஜீர்ணபீடாயாஂ ஸ்தாவரஜங்கமகத்ரிமவிஷபாதாயாஂ சாத்யர்தோச்ச்ரிதகபாஶ்சைதே வாம்யா வமநார்ஹாஃ| தத்ரைஷாமவமநே சிராத்பாதாऽஜீர்ணே, விஷைஶ்ச ஸத்ய ஏவ, உல்பணகபாநாஂ ச கலாமயாதிஷு ஸத்ய ஏவ விநாஶஃ| கேசித் ‘ஏதேऽப்யஜீர்ண ...’ இத்யாதி பாடஂ த்யக்த்வா ‘ஸர்வேऽப்யேதே விருத்தாந்நவிஷமார்தகராதுராஃ| கபப்ரவத்தே ஜீர்ணே ச வாமயேத்’ இதி படந்தி| அத்ராபி த்ரவ்யவிஶேஷமுபதிஶந்நாஹ- மதுகாம்புநேதி|- யஷ்டீமதுகஷாயேண வமநாங்கப்ரதாநேந வாமயேத்| ஜேஜ்ஜடஃ புநராஹ- மது ஏவ மதுகஂ, ஸ்வார்தே கஃ, தேந மதுகாம்புநா| ஏதேந ப்ரதிப்ரஸவோ ஹ்யவாம்யாநாமப்யுக்தஃ| “ந வாமநீயஸ்திமிரீ தகோதரீ ந குல்மவாந் பாண்டுகதேந பீடிதஃ| ஸ்தூலக்ஷதக்ஷீணகஶாதிவத்தா நார்ஶோர்திதாக்ஷேபகபீடிதஶ்ச|| ரூக்ஷே ப்ரமேஹே தருணே ச கர்பே கச்சத்யதோர்த்வஂ ருதிரே ச தீவ்ரே| துஷ்டே ச கோஷ்டே கமிபிர்மநுஷ்யஂ ந வாமயேத்வர்சஸி ஸம்ப்ரவத்தே”- இதி கேசித் படந்தி| ஶேஷஂ ஸுகமம்||௧௭||
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
வாம்யாஸ்து- விஷஶோஷஸ்தந்யதோஷமந்தாக்ந்யுந்மாதாபஸ்மாரஶ்லீபதார்புதவிதாரிகாமேதோமேஹகரஜ்வராருச்யபச்யாமாதீஸாரஹத்ரோக- சித்தவிப்ரமவிஸர்பவித்ரத்யஜீர்ணமுகப்ரஸேகஹல்லாஸஶ்வாஸகாஸபீநஸபூதீநாஸகண்டௌஷ்டவக்த்ரபாக- கர்ணஸ்ராவாதிஜிஹ்வோபஜிஹ்விகாகலஶுண்டிகாதஃஶோணிதபித்திநஃ கபஸ்தாநஜேஷு விகாரேஷ்வந்யே ச கபவ்யாதிபரீதா இதி ||௧௮||
वाम्यास्तु- विषशोषस्तन्यदोषमन्दाग्न्युन्मादापस्मारश्लीपदार्बुदविदारिकामेदोमेहगरज्वरारुच्यपच्यामातीसारहृद्रोग- चित्तविभ्रमविसर्पविद्रध्यजीर्णमुखप्रसेकहृल्लासश्वासकासपीनसपूतीनासकण्ठौष्ठवक्त्रपाक- कर्णस्रावाधिजिह्वोपजिह्विकागलशुण्डिकाधःशोणितपित्तिनः कफस्थानजेषु विकारेष्वन्ये च कफव्याधिपरीता इति ||१८||
🔊 Audio coming soon
வாம்யா இத்யாதி| ஜ்வரோऽத்ர நவஜ்வரோ விஷமஜ்வரஶ்ச, க்வசித் பூதீநாஸாக்ரே குஷ்டகலகண்டப்ரமேஹஶோபாஃ படிதாஃ| கேசித் ஸுஶ்ருதாத்யாயிநோ ந படந்த்யமுஂ பாடஂ, தேஷாமயமபிப்ராயஃ- யதாஸ்வஂ தத்ப்ரத்யநீகவ்யாதிஷு வமநநிர்தேஶாந்நார்தோऽநேநேதி||௧௮||
Adhikarana 15 (19) · Śloka 19
விரேசநமபி ஸ்நிக்தஸ்விந்நாய வாந்தாய ச தேயம்; அவாந்தஸ்ய ஹி ஸம்யக்விரீக்தஸ்யாபி ஸதோऽதஃ ஸ்ரஸ்தஃ ஶ்லேஷ்மா க்ரஹணீஂ சாதயதி, கௌரவமாபாதயதி, ப்ரவாஹிகாஂ வா ஜநயதி ||௧௯||
विरेचनमपि स्निग्धस्विन्नाय वान्ताय च देयम्; अवान्तस्य हि सम्यग्विरीक्तस्यापि सतोऽधः स्रस्तः श्लेष्मा ग्रहणीं छादयति, गौरवमापादयति, प्रवाहिकां वा जनयति ||१९||
🔊 Audio coming soon
விரேசநவிதாநமாஹ- விரேசநமபீத்யாதி| வாந்ந்தாயாபி புநஃ ஸ்நிக்தஸ்விந்நாய தேயஂ; தச்ச பக்ஷாதூர்த்வஂ, “பக்ஷாத்விரேகோ வாந்தஸ்ய” (சி. ௩௬) இத்யுக்தத்வாத்| தத்ராந்நஸஂஸர்கேண திநாநி ஷட், ஸ்நேஹேநாபி, ததஃ ஸ்விந்நஂ த்ர்யஹமேவ லகூஷ்ணபோஜிநஂ ரேசயேத்| “வாந்தஂ ஷடஹஸஂஸஷ்டஂ புநஃ ஸஂஸ்நேஹிதஂ க்ரமாத்| உஷ்ணஂ லகு த்ர்யஹஂ புக்தஂ ஷோடஶேऽஹ்நி விரேசயேத்”- இதி| தத்ர வமநே ஸ்நேஹாதேகாஹமேவோபரமோ, விரேகே த்ர்யஹம்| ததா ஹி சரகஃ- “ஏகாஹோபரதஃ ஸ்நேஹாத் புக்த்வா ப்ரச்சர்தநஂ பிபேத்| த்ரிராத்ரோபரதஸ்தத்வத் ஸ்நேஹாத் ப்ரஸ்கந்தநஂ பிபேத்” (ச. ஸூ. ௧௩) இதி| அவாந்தஸ்ய ஹி விரேகதாநே கோ தோஷ இத்யாஹ- அவாந்தஸ்யேத்யாதி| தஸ்மாந் ஸ்நிக்தஸ்விந்நாய வாந்தாய தேயமிதி||௧௯||
Adhikarana 16 (20) · Śloka 20
அதாதுரஂ ஶ்வோ விரேசநஂ பாயயிதாऽஸ்மீதி பூர்வாஹ்ணே லகு போஜயேத், பலாம்லமுஷ்ணோதகஂ சைநமநுபாயயேத் | அதாபரேऽஹநி விகதஶ்லேஷ்மதாதுமாதுரோபக்ரமணீயாதவேக்ஷ்யாதுரமதாஸ்மை ஔஷதமாத்ராஂ பாதுஂ ப்ரயச்சேத் ||௨௦||
अथातुरं श्वो विरेचनं पाययिताऽस्मीति पूर्वाह्णे लघु भोजयेत्, फलाम्लमुष्णोदकं चैनमनुपाययेत् | अथापरेऽहनि विगतश्लेष्मधातुमातुरोपक्रमणीयादवेक्ष्यातुरमथास्मै औषधमात्रां पातुं प्रयच्छेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
விரேசநஸ்ய ப்ராக்கர்ம நிர்திஶந்நாஹ- அதேத்யாதி| பூர்வாஹ்ணக்ரஹணஂ ஸாயம்போஜநநிஷேதார்தம்| பலாம்லஂ பீஜபூராதி| பலாம்லோஷ்ணோதகாநுபாநஂ பித்தவர்தநார்தம், அந்யே து கபாவஜயார்தமாஹுஃ| விகதஶ்லேஷ்மதாதுமிதி விகதஶ்லேஷ்மாணமிதி கர்தவ்யே தாதுக்ரஹணஂ ஶ்லேஷ்மஸஹசரிதரஸதாதூபலக்ஷணஂ, ரஸாவஶேஷேऽபி ஸப்ரஸேகத்வாத் புருஷஸ்ய விரேசநஂ ந தேயமிதி| மாத்ரா புருஷஸ்ய பலாபேக்ஷயா ப்ரதாநமத்யாதிபேதேந தந்த்ராந்தரோக்தா கத்யதே- “த்வே பலே ஜ்யேஷ்டமாக்யாதஂ மத்யமஂ து பலஂ பவேத்| பலார்தமுபயுஞ்ஜீத கநீயஸ்து விரேசநம்”- இதி||௨௦||
Adhikarana 17 (21-22) · Śloka 22
தத்ர மதுஃ, க்ரூரோ, மத்யம இதி த்ரிவிதஃ கோஷ்டோ பவதி | தத்ர பஹுபித்தோ மதுஃ, ஸ துக்தேநாபி விரிச்யதே; பஹுவாதஶ்லேஷ்மா க்ரூரஃ, ஸ துர்விரேச்யஃ; ஸமதோஷோ மத்யமஃ, ஸ ஸாதாரண இதி | தத்ர மதௌ மாத்ரா மத்வீ, தீக்ஷ்ணா க்ரூரே, மத்யே மத்யா கர்தவ்யேதி | பீதௌஷதஶ்ச தந்மநாஃ ஶய்யாப்யாஶே விரேச்யதே ||௨௧|| விரேசநஂ பீதவாஂஸ்து ந வேகாந் தாரயேத்புதஃ | நிவாதஶாயீ ஶீதாம்பு ந ஸ்பஶேந்ந ப்ரவாஹயேத் ||௨௨||
तत्र मृदुः, क्रूरो, मध्यम इति त्रिविधः कोष्ठो भवति | तत्र बहुपित्तो मृदुः, स दुग्धेनापि विरिच्यते; बहुवातश्लेष्मा क्रूरः, स दुर्विरेच्यः; समदोषो मध्यमः, स साधारण इति | तत्र मृदौ मात्रा मृद्वी, तीक्ष्णा क्रूरे, मध्ये मध्या कर्तव्येति | पीतौषधश्च तन्मनाः शय्याभ्याशे विरेच्यते ||२१|| विरेचनं पीतवांस्तु न वेगान् धारयेद्बुधः | निवातशायी शीताम्बु न स्पृशेन्न प्रवाहयेत् ||२२||
🔊 Audio coming soon
துக்தஂ சாத்ரோபலக்ஷணமாத்ரஂ, தேநேக்ஷுரஸாம்லதக்ரமஸ்துகுடகஶராஸர்பிர்நவமத்யோஷ்ணோதகபீலுத்ராக்ஷாரஸாதிபிரபி விரிச்யதே, துர்விரேச்யஸ்த்ரிவத்த்ரிபலாதில்வகநீலிநீபலாதிபிரபி துஃகேந விரிச்யதே| மத்வீ மதுகுணோபேதா, வைரேசநிகத்ரவ்யகுணாநாஂ தீக்ஷ்ணத்வாதீநாமபகர்ஷேண; தீக்ஷ்ணா தீக்ஷ்ணகுணோபேதா, வைரேசநிகத்ரவ்யகுணாநாஂ தீக்ஷ்ணத்வாதீநாஂ ப்ரகர்ஷேண| தந்மநா விரேகமநாஃ| அப்யாஶே ஸமீபே||௨௧-௨௨||
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
யதா ச வமநே ப்ரஸேகௌஷதகபபித்தாநிலாஃ க்ரமேண கச்சந்தி, ஏவஂ விரேசநே மூத்ரபுரீஷபித்தௌஷதகபா இதி ||௨௩||
यथा च वमने प्रसेकौषधकफपित्तानिलाः क्रमेण गच्छन्ति, एवं विरेचने मूत्रपुरीषपित्तौषधकफा इति ||२३||
🔊 Audio coming soon
ப்ரஸேகஃ ஆஸ்யே லாலாஸ்ரவணம்| ஔஷதஂ பீதஂ, கபஃ புநராமாஶயஸ்தஃ, தஸ்மிந் வமநேந ஹதே தத்ரைவ பித்தஂ வமநாவதிஸூசகஂ நிஸ்ஸரதி, வாதேந உத்காரரூபேணாநிலஸஂஶுத்திஃ| விரேசநே மூத்ரபுரீஷபித்தௌஷதகபா இதி, வாதகமநஂ புநஃ ‘கதேऽநிலே சாப்யநுலோமபாவஂ’ இத்யநேந வக்ஷ்யதி| கபோऽத்ர பக்வாஶயே விரேகாவதிஸூசகஃ ஸ்படிகஸமத்யுதிஃ||௨௩||
Adhikarana 19 (24) · Śloka 24
பவந்தி சாத்ர- ஹத்குக்ஷ்யஶுத்திஃ பரிதாஹகண்டூவிண்மூத்ரஸங்காஶ்ச ந ஸத்விரிக்தே | மூர்ச்சாகுதப்ரஂஶகபாதியோகாஃ ஶூலோத்கமஶ்சாதிவிரிக்தலிங்கம் ||௨௪||
भवन्ति चात्र- हृत्कुक्ष्यशुद्धिः परिदाहकण्डूविण्मूत्रसङ्गाश्च न सद्विरिक्ते | मूर्च्छागुदभ्रंशकफातियोगाः शूलोद्गमश्चातिविरिक्तलिङ्गम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
பித்தாந்தகஂ ஸம்யக்வமநஜ்ஞாநஂ கபாந்தஂ ச ஸம்யக்விரேசநஜ்ஞாநமுத்திஶ்ய விரேகஸ்யைவ லிங்கஜ்ஞாநேநாயோகாதியோகௌ நிர்திஶந்நாஹ- பவந்தி சாத்ரேத்யாதி| ஹத்குக்ஷ்யஶுத்திரிதி அத்ர “ஸ்யாத்துர்விரிக்தே கபபித்தகோபோ தாஹோऽருசிர்கௌரவமக்நிஸாதஃ” இதி கேசித்படந்தி||௨௪||
Adhikarana 20 (25) · Śloka 25
கதேஷு தோஷேஷு கபாந்விதேஷு நாப்யா லகுத்வே மநஸஶ்ச துஷ்டௌ | கதேऽநிலே சாப்யநுலோமபாவஂ ஸம்யக்விரிக்தஂ மநுஜஂ வ்யவஸ்யேத் ||௨௫||
गतेषु दोषेषु कफान्वितेषु नाभ्या लघुत्वे मनसश्च तुष्टौ | गतेऽनिले चाप्यनुलोमभावं सम्यग्विरिक्तं मनुजं व्यवस्येत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
கதேஷ்வித்யாதி| தோஷோऽத்ர பித்தஸ்தாநகதஂ தோஷோபலக்ஷிதஂ புரீஷஂ கபபித்தஂ ச||௨௫||
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
மந்தாக்நிமக்ஷீணமஸத்விரீக்தஂ ந பாயயேதாஹநி தத்ர பேயாம் | க்ஷீணஂ தஷார்தஂ ஸுவிரேசிதஂ ச தந்வீஂ ஸுகோஷ்ணாஂ லகு பாயயேச்ச ||௨௬||
मन्दाग्निमक्षीणमसद्विरीक्तं न पाययेताहनि तत्र पेयाम् | क्षीणं तृषार्तं सुविरेचितं च तन्वीं सुखोष्णां लघु पाययेच्च ||२६||
🔊 Audio coming soon
அத்ரைவ பஶ்சாத்கர்மண்யவஸ்தாவிஶேஷேண விஶேஷமுத்திஶந்நாஹ- மந்தாக்நிமக்ஷீணமித்யாதி| லக்விதி மாத்ராலகு||௨௬||
Adhikarana 22 (27) · Śloka 27
புத்தேஃ ப்ரஸாதஂ பலமிந்த்ரியாணாஂ தாதுஸ்திரத்வஂ பலமக்நிதீப்திம் | சிராச்ச பாகஂ வயஸஃ கரோதி விரேசநஂ ஸம்யகுபாஸ்யமாநம் ||௨௭||
बुद्धेः प्रसादं बलमिन्द्रियाणां धातुस्थिरत्वं बलमग्निदीप्तिम् | चिराच्च पाकं वयसः करोति विरेचनं सम्यगुपास्यमानम् ||२७||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ விரேகஸ்ய குணமாஹ- புத்தேரித்யாதி| காதமநஸோரந்யோந்யாநுவிதாநாத் காயமபி மநோऽநுவிதத்தே மநஶ்ச காய இதி| ஶரீரஶுத்திகாரணஂ ஹி விரேசநஂ, தச்சுத்தௌ மநஸோ விஶுத்திஃ, மநஃஶுத்தௌ புத்திப்ரஸாத உபபந்ந ஏவேத்யதோ புத்திப்ரஸாதஂ கரோதீத்யுக்தம்| தாதுஸ்திரத்வமுபசயலக்ஷணபலேந| அத்ர பலஶப்தேநோத்ஸாஹலக்ஷணபலம்| கேசித் ‘விரேசநஂ ஸம்யகுபாஸ்யமேவ’ இதி படந்தி| கேசித்புத்திப்ரஸாதாதயஸ்தாத்காலிகா விரேசநஸ்ய குணாஃ, அக்நிதீப்திப்ரபதயஸ்து கேசித்ஸஂஸர்ஜநக்ரமாநந்தரபாவிந இதி கதயந்தி| உபஸ்தம்பாதிகாரிணோ மலஸ்ய க்ஷயகார்யபி விரேகஃ ஸ்ரோதஃஶுத்த்யா பலமாததாதி தக்ரபாநவத்| உக்தஂ ச- “ஸ்ரோதஃஸு தக்ரஶுத்தேஷு ரஸஃ ஸம்யகுபைதி யஃ| தேந புஷ்டிர்பலஂ வர்ணஃ ப்ரஹர்ஷஶ்சோபஜாயதே” (ச. சி. ௧௪) இதி||௨௭||
Adhikarana 23 (28) · Śloka 28
யதௌதகாநாமுதகேऽபநீதே சரஸ்திராணாஂ பவதி ப்ரணாஶஃ | பித்தே ஹதே த்வேவமுபத்ரவாணாஂ பித்தாத்மகாநாஂ பவதி ப்ரணாஶஃ ||௨௮||
यथौदकानामुदकेऽपनीते चरस्थिराणां भवति प्रणाशः | पित्ते हृते त्वेवमुपद्रवाणां पित्तात्मकानां भवति प्रणाशः ||२८||
🔊 Audio coming soon
தஷ்டாந்தமாஹ- யதேத்யாதி| ஔதகாநாஂ சரஸ்திராணாஂ ஸ்தாவரஜங்கமாநாஂ பத்மாதீநாஂ மத்ஸ்யாதீநாஂ ச| உபத்ரவாணாஂ வ்யாதீநாம்| பித்தாத்மகாநாஂ பித்தகாரணாநாம்||௨௮||
Adhikarana 24 (29-30) · Śloka 31
மந்தாக்ந்யதிஸ்நேஹிதபாலவத்தஸ்தூலாஃ க்ஷதக்ஷீணபயோபதப்தாஃ | ஶ்ராந்தஸ்தஷார்தோऽபரிஜீர்ணபக்தோ கர்பிண்யதோ கச்சதி யஸ்ய சாஸக் ||௨௯|| நவப்ரவிஶ்யாயமதாத்யயீ ச நவஜ்வரீ யா ச நவப்ரஸதா | ஶல்யார்திதாஶ்சாப்யவிரேசநீயாஃ ஸ்நேஹாதிபிர்யே த்வநுபஸ்கதாஶ்ச ||௩௦|| அத்யர்தபித்தாபிபரீததேஹாந் விரேசயேத்தாநபி மந்தமந்தம் |௩௧|
मन्दाग्न्यतिस्नेहितबालवृद्धस्थूलाः क्षतक्षीणभयोपतप्ताः | श्रान्तस्तृषार्तोऽपरिजीर्णभक्तो गर्भिण्यधो गच्छति यस्य चासृक् ||२९|| नवप्रविश्यायमदात्ययी च नवज्वरी या च नवप्रसृता | शल्यार्दिताश्चाप्यविरेचनीयाः स्नेहादिभिर्ये त्वनुपस्कृताश्च ||३०|| अत्यर्थपित्ताभिपरीतदेहान् विरेचयेत्तानपि मन्दमन्दम् |३१|
🔊 Audio coming soon
விரேசநஸ்யாப்ரவத்திவிஷயமுத்திஶந்நாஹ- மந்தேத்யாதி| ‘மந்தமந்தம்’ இத்யத்ர கேசித் ‘மந்தவீர்யைஃ’ இத்யேவஂ படந்தி, தத்ர ‘த்ரவ்யைஃ’ இதி ஶேஷஃ||௨௯-௩௦||-
Adhikarana 25 (31) · Śloka 31
விரேசநைர்யாந்தி நரா விநாஶமஜ்ஞப்ரயுக்தைரவிரேசநீயாஃ ||௩௧||
विरेचनैर्यान्ति नरा विनाशमज्ञप्रयुक्तैरविरेचनीयाः ||३१||
🔊 Audio coming soon
அவிரேச்யாநாமவிரேகஜ்ஞைஃ கதஂ தோஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- விரேசநைரித்யாதி||௩௧||
Adhikarana 26 (32) · Śloka 32
விரேச்யாஸ்து- ஜ்வரகராருச்யர்ஶோऽர்புதோதரக்ரந்திவித்காதிபாண்டுரோகாபஸ்மாரஹத்ரோகவாதரக்தபகந்தரச்சர்தியோநிரோகவிஸர்ப- குல்மபக்வாஶயருக்விபந்தவிஸூசிகாலஸகமூத்ராகாதகுஷ்டவிஸ்போடகப்ரமேஹாநாஹப்லீஹஶோபவத்திஶஸ்த்ரக்ஷதக்ஷாராக்நிதக்த- துஷ்டவ்ரணாக்ஷிபாககாசதிமிராபிஷ்யந்தஶிரஃகர்ணாக்ஷிநாஸாஸ்யகுதமேட்ரதாஹோர்த்வரக்தபித்தகமிகோஷ்டிநஃ பித்தஸ்தாநஜேஷ்வந்யேஷு ச விகாரேஷ்வந்யே ச பைத்திகவ்யாதிபரீதா இதி ||௩௨||
विरेच्यास्तु- ज्वरगरारुच्यर्शोऽर्बुदोदरग्रन्थिविद्गाधिपाण्डुरोगापस्मारहृद्रोगवातरक्तभगन्दरच्छर्दियोनिरोगविसर्प- गुल्मपक्वाशयरुग्विबन्धविसूचिकालसकमूत्राघातकुष्ठविस्फोटकप्रमेहानाहप्लीहशोफवृद्धिशस्त्रक्षतक्षाराग्निदग्ध- दुष्टव्रणाक्षिपाककाचतिमिराभिष्यन्दशिरःकर्णाक्षिनासास्यगुदमेढ्रदाहोर्ध्वरक्तपित्तकृमिकोष्ठिनः पित्तस्थानजेष्वन्येषु च विकारेष्वन्ये च पैत्तिकव्याधिपरीता इति ||३२||
🔊 Audio coming soon
விரேச்யாநாஹ- விரேச்யாஸ்த்வித்யாதி||௩௨||
Adhikarana 27 (33) · Śloka 33
ஸரத்வஸௌக்ஷ்ம்யதைக்ஷ்ண்யௌஷ்ண்யவிகாஶித்வைர்விரேசநம் | வமநஂ து ஹரேத்தோஷஂ ப்ரகத்யா கதமந்யதா ||௩௩||
सरत्वसौक्ष्म्यतैक्ष्ण्यौष्ण्यविकाशित्वैर्विरेचनम् | वमनं तु हरेद्दोषं प्रकृत्या गतमन्यथा ||३३||
🔊 Audio coming soon
விரேசநத்ரவ்யேண ஸஹ குணஸாம்யே ஸதி கதஂ வமநத்ரவ்யஸ்யோர்த்வபாககாமித்வமித்யாஹ- ஸரத்வேத்யாதி| ஸரஸ்ய பாவஃ ஸரத்வமாநுலோம்யஂ, கயீ து விஸரணஸ்வபாவத்வஂ ஸரத்வமாஹ; ஸூக்ஷ்மஸ்ய பாவஃ ஸௌக்ஷ்ம்யஂ ஸூக்ஷ்மஸ்ரோதோऽநுஸாரித்வஂ; தீக்ஷ்ணஸ்ய பாவஸ்தைக்ஷ்ண்யஂ ஶீக்ரதரதோஷஸ்ராவணகரத்வம்; உஷ்ணஸ்ய பாவ ஔஷ்ண்யஂ, ஸௌம்யத்ரவ்யோபமர்தநகரணஸாமார்த்யஂ; விகாஶிநோ பாவஃ விகாஶித்வஂ, விகாஶிபாவேந தாதோஃ ஶைதில்யகரணஸாமர்த்யம்| அத்ர ப்ரகதிஃ, ஸ்வபாவஃ, ஶக்திவிஶேஷஃ, ப்ரபாவோ, வீர்யமித்யநர்தாந்தரம்| தேந ப்ரகத்யா வீர்யேணாந்யதாகதமூர்த்வகதஂ, ஸத்யபி ஸரத்வாதிவிரேசநகுணஸாம்யே வமநஸ்யோர்த்வகாமித்வஂ ப்ரபாவவிபாவிதஂ, குதஃ? யத உச்யதே- “கடுகஃ கடுகஃ பாகே சித்ரகோ வஹ்நிதீபநஃ| தத்வத்தந்தீ ப்ரபாவாத்து விரேசயதி ஸா நரம்”; ததாச- “விஷஂ விஷக்நமுத்திஷ்டஂ ப்ரபாவஸ்தத்ர காரணம்”- இதி; ததா- “ஊர்த்வாநுலோமிகஂ யச்ச தத்ப்ரபாவப்ரபாவிதம்” (ச. ஸூ. ௨௬) இதி| ஏதேநைததுக்தஂ பவதி- ஸரத்வாதிபிர்குணைர்விரேசநமதோ தோஷாநபஹரேத்; வமநஸ்ய துல்யகுணத்வேऽபி வீர்யேணோர்த்வகாமித்வம்| பஞ்ஜிகாகாரேண ‘ப்ரகத்யா கதமந்யதா’ இத்யத்ர ‘ஸம்யக்யுக்த்யாऽததாऽந்யதா’ இதி படித்வைவஂ வ்யாக்யாதஂ- ஸம்யக்யுக்த்யா ஸரத்வாதிகுணைர்விரேசநமதோபாகேந, வமநமூர்த்வபாகேந தோஷாநபஹரேத்; அததாऽந்யதேதி நஞத்ர வைபரீத்யே; அததா அஸம்யக்யுக்த்யா விரேசநஂ ச வமநஂ சாந்யதா தோஷவிபரீதாந் குணாந் ஹரேதிதி| கேசித்து ‘ஸம்யக்யுக்தஂ வதாऽந்யதா’ இதி படந்தி| அயமர்தோ யுக்தஃ கில; ஸரத்வாதயோ குணாஃ ஸுயுக்தா ஆஶுதரதோஷஹராஃ, ததைவ சாந்யாயோபயுக்தா ஏவ ஜீவஶோணிததாதுரஸேந்த்ரியமநஓஜஃப்ரபதீநாகஷ்ய மாரயந்தீதி||௩௩||
Adhikarana 28 (34) · Śloka 34
யாத்யதோ தோஷமாதாய பச்யமாநஂ விரேசநம் | குணோத்கர்ஷாத்வ்ரஜத்யூர்த்வமபக்வஂ வமநஂ புநஃ ||௩௪||
यात्यधो दोषमादाय पच्यमानं विरेचनम् | गुणोत्कर्षाद्व्रजत्यूर्ध्वमपक्वं वमनं पुनः ||३४||
🔊 Audio coming soon
கீதஶஂ ஸத் புநர்விரேசநஂ வமநத்ரவ்யஂ ச தோஷாநாதாய அத ஊர்த்வஂ ச யாதீத்யாஹ- யாத்யதோ தோஷமித்யாதி| விரேசநத்ரவ்யாணி ஸ்திரகுர்வ்யோஃ பதிவ்யம்பஸோர்குணபூயிஷ்டாநி, அத ஏவ ஸ்திரத்வாத் பச்யமாநாநி குருத்வாததோ யாந்தி; வமநத்ரவ்யாணி து வாய்வக்ந்யோஃ ஶீக்ரகலகுகுணயோர்குணபூயிஷ்டாநி, அதஃ ஶீக்ரகத்வாதபக்வாந்யேவ லகுத்வாதூர்த்வமுத்திஷ்டந்தி| த்ரவ்யாணி ஹி த்ரவ்யப்ரபாவாத் குணப்ரபாவாச்ச கார்முகாணி பவந்தி||௩௪||
Adhikarana 29 (35) · Śloka 35
மதுகோஷ்டஸ்ய தீப்தாக்நேரதிதீக்ஷ்ணஂ விரேசநம் | ந ஸம்யங்கிர்ஹரேத்தோஷாநதிவேகப்ரதாவிதம் ||௩௫||
मृदुकोष्ठस्य दीप्ताग्नेरतितीक्ष्णं विरेचनम् | न सम्यङ्गिर्हरेद्दोषानतिवेगप्रधावितम् ||३५||
🔊 Audio coming soon
கதஂ புநரஸ்யாஸம்யக்ப்ரவத்திஃ? அத்ரோச்யதே- மதுகோஷ்டஸ்யேத்யாதி| அதிவேகப்ரதாவிதம் அதிவேகப்ரவர்திதம்| ந ஸம்யங்கிர்ஹரேத்தோஷாநிதி குதஃ? கோஷ்டமார்தவாதக்நிதீப்தேரதிதைக்ஷ்ண்யாச்ச| அயமபிப்ராயஃ- மகுகோஷ்டஸ்ய கோஷ்டமார்தவேந ஶீக்ரப்ரவத்திஃ, தீப்தாக்நேஶ்சாக்நிதீப்த்யா ஆஶுபாகித்வாதசிரஸ்தாயிநீ பச்யமாநாவஸ்தா, அதஸ்தத்தேதுகாऽதிப்ரவத்திரபி ததாபூதைவ; ததா விரேசநஸ்ய தீக்ஷ்ணதயாऽபி ஶீக்ரப்ரவத்திரிதி ஹேதுத்ரயேண ஶீக்ரஂ ப்ரவர்தநாத்தோஷாணாஂ ந நிஃஶேஷேண தோஷநிர்ஹரணம்| தஸ்மாந்மத்வேவ விரேசநஂ ஸ்வல்பமாத்ரஂ தேயமிதி||௩௫||
Adhikarana 30 (36) · Śloka 36
பீதஂ யதௌஷதஂ ப்ராதர்புக்தபாகஸமே க்ஷணே | பக்திஂ கச்சதி தோஷாஂஶ்ச நிர்ஹரேத்தத் ப்ரஶஸ்யதே ||௩௬||
पीतं यदौषधं प्रातर्भुक्तपाकसमे क्षणे | पक्तिं गच्छति दोषांश्च निर्हरेत्तत् प्रशस्यते ||३६||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸம்யக்யுக்திமாஹ- பீதமித்யாதி| புக்தபாகஸமே க்ஷணே இதி த்ரிபிர்யாமைர்மத்யமாக்நேர்போஜ்யபைஷஜ்யயோஃ பாகஃ| அந்யே த்வேவஂ படந்தி- “யாவதா ஜீர்யதே பக்தஂ ஜராஂ யத்யாதி தாவதா| ஸுகேந தோஷாந்நிர்ஹத்ய பேஷஜஂ தத் ப்ரஶஸ்யதே”- இதி||௩௬||
Adhikarana 31 (37) · Śloka 37
துர்பலஸ்ய சலாந் தோஷாநல்பாநல்பாந் புநஃ புநஃ | ஹரேத் ப்ரபூதாநல்பாஂஸ்து ஶமயேத் ப்ரச்யுதாநபி ||௩௭||
दुर्बलस्य चलान् दोषानल्पानल्पान् पुनः पुनः | हरेत् प्रभूतानल्पांस्तु शमयेत् प्रच्युतानपि ||३७||
🔊 Audio coming soon
குபிதாஃ ஶமயிதவ்யா இத்யஸ்யாபவாதமாஹ- துர்பலஸ்யேத்யாதி| துர்பலஸ்ய புருஷஸ்ய ப்ரபூதாந் சலாந் குபிதாந் தோஷாந் ஶநைஃ ஶநைரல்பாநல்பாந் ஹரேத், அதீக்ஷ்ணைஃ ஸஂஶோதநீயைரித்யர்தஃ| ஸரைர்போஜ்யைர்ந தீக்ஷ்ணைஃ ஸஂஶோதநைரித்யத்யாஹார்யம்| தச்ச தோஷஹரணஂ தோஷாணாஂ பக்வாநாமேவ| அல்பாஂஸ்தர்ஹி கிஂ குர்யாதித்யாஹ- அல்பாஂஸ்து ஶமயேத்| ப்ரச்யுதாநபி சலிதாநபீத்யர்தஃ| போஜநாப்யுக்தம்- “தோஷமல்பஂ ச ஶமயேச்சலிதஂ சாபி துர்பலே| பஹுதோஷஂ து சலிதஂ ஸரைர்போஜ்யைஃ ப்ரவாஹயேத்”- இதி||௩௭||
Adhikarana 32 (38) · Śloka 38
ஹரேத்தோஷாஂஶ்சலாந் பக்வாந் பலிநோ துர்பலஸ்ய வா | சலா ஹ்யுபேக்ஷிதா தோஷாஃ க்லேஶயேயுஶ்சிரஂ நரம் ||௩௮||
हरेद्दोषांश्चलान् पक्वान् बलिनो दुर्बलस्य वा | चला ह्युपेक्षिता दोषाः क्लेशयेयुश्चिरं नरम् ||३८||
🔊 Audio coming soon
தே தோஷா பலிநோ துர்பலஸ்யாபி பாகப்ரவணா விபுலா நிர்ஹர்தவ்யா ஏவேத்யாஹ- ஹரேதித்யாதி||௩௮||
Adhikarana 33 (39) · Śloka 39
மந்தாக்நிஂ க்ரூரகோஷ்டஂ ச ஸக்ஷாரலவணைர்கதைஃ | ஸந்துக்ஷிதாக்நிஂ ஸ்நிக்தஂ ச ஸ்விந்நஂ சைவ விரேசயேத் ||௩௯||
मन्दाग्निं क्रूरकोष्ठं च सक्षारलवणैर्घृतैः | सन्धुक्षिताग्निं स्निग्धं च स्विन्नं चैव विरेचयेत् ||३९||
🔊 Audio coming soon
மந்தாக்நேஃ க்ரூரகோஷ்டஸ்ய ஸஂஶோதநவிதிமாஹ- மந்தாக்நிமித்யாதி||௩௯||
Adhikarana 34 (40) · Śloka 40
ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய பைஷஜ்யைர்தோஷஸ்தூத்க்லேஶிதோ பலாத் | நிலீயதே ந மார்கேஷு ஸ்நிக்தே பாண்ட இவோதகம் ||௪௦||
स्निग्धस्विन्नस्य भैषज्यैर्दोषस्तूत्क्लेशितो बलात् | निलीयते न मार्गेषु स्निग्धे भाण्ड इवोदकम् ||४०||
🔊 Audio coming soon
குதஃ புநஃ ஸ்நேஹஸ்வேதபூர்வகமேவ ஶோதநமித்யாஹ- ஸ்நிக்தேத்யாதி| ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய புருஷஸ்ய பைஷஜ்யைர்போஜநௌஷதரூபைஃ, யதோ பைஷஜ்யக்ரஹணேந போஜநமபி கஹ்யதே| பலாத் புருஷபலாதிகமபிஸமீக்ஷ்ய தோஷ உத்க்லேஶிதஃ| ந மார்கேஷு நிலீயதே ந ஶ்லிஷ்யதி, ந ஸஂயுஜ்யதே ந லக்நோ பவதீத்யர்தஃ||௪௦||
Adhikarana 35 (41) · Śloka 41
ந சாதிஸ்நேஹபீதஸ்து பிபேத் ஸ்நேஹவிரேசநம் | தோஷாஃ ப்ரசலிதாஃ ஸ்தாநாத்பூயஃ ஶ்லிஷ்யந்தி வர்த்மஸு ||௪௧||
न चातिस्नेहपीतस्तु पिबेत् स्नेहविरेचनम् | दोषाः प्रचलिताः स्थानाद्भूयः श्लिष्यन्ति वर्त्मसु ||४१||
🔊 Audio coming soon
விரேசநஸ்ய ஸ்நிக்தரூக்ஷபுருஷவிஶேஷாவசாரணமுத்திஶந்நாஹ- ந சாதிஸ்நேஹேத்யாதி| பூய இத்யாதி புநர்நிலீயந்தே மார்கேஷ்வித்யர்தஃ| “ந சாதிஸ்நிக்தகாயஸ்து” இதி கேசித் படந்தி||௪௧||
Adhikarana 36 (42) · Śloka 42
விஷாபிகாதபிடகாஶோபபாண்டுவிஸர்பிணஃ | நாதிஸ்நிக்தா விஶோத்யாஃ ஸ்யுஸ்ததா குஷ்டிப்ரமேஹிணஃ ||௪௨||
विषाभिघातपिडकाशोफपाण्डुविसर्पिणः | नातिस्निग्धा विशोध्याः स्युस्तथा कुष्ठिप्रमेहिणः ||४२||
🔊 Audio coming soon
கேஷாஞ்சிததிஸ்நிக்தாநாஂ விஶோதநப்ரதிஷேதமாஹ- விஷாபிகாதேத்யாதி| நாதிஸ்நிக்தா இதி ஈஷத்ஸ்நிக்தா விஶோத்யா இத்யர்தஃ||௪௨||
Adhikarana 37 (43) · Śloka 43
விரூக்ஷ்ய ஸ்நேஹஸாத்ம்யஂ து பூயஃ ஸஂஸ்நேஹ்ய ஶோதயேத் | தேந தோஷா ஹதாஸ்தஸ்ய பவந்தி பலவர்தநாஃ ||௪௩||
विरूक्ष्य स्नेहसात्म्यं तु भूयः संस्नेह्य शोधयेत् | तेन दोषा हृतास्तस्य भवन्ति बलवर्धनाः ||४३||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வபாவதஃ ஸ்நிக்ததா ந ஶோதநஹேதுரித்யாஹ- விரூக்ஷ்யேத்யாதி| ‘பலவர்தநா’ இத்யத்ர ‘ஸ்நேஹபந்தநா’ இதி படந்தி, ஸ்நேஹபந்தநாஃ ஸ்நேஹோபலிப்தஸ்ரோதோபந்தநா இத்யர்தஃ||௪௩||
Adhikarana 38 (44) · Śloka 44
ப்ராகபீதஂ நரஂ ஶோத்யஂ பாயயேதௌஷதஂ மது | ததோ விஜ்ஞாதகோஷ்டஸ்ய கார்யஂ ஸஂஶோதநஂ புநஃ ||௪௪||
प्रागपीतं नरं शोध्यं पाययेतौषधं मृदु | ततो विज्ञातकोष्ठस्य कार्यं संशोधनं पुनः ||४४||
🔊 Audio coming soon
அவிஜ்ஞாதகோஷ்டஸ்ய மது விரேசநஂ தேயமித்யாஹ- ப்ராகித்யாதி| ப்ராக் பூர்வஂ ந பீதஂ விரேசநஂ யேந ஸஃ தம்||௪௪||
Adhikarana 39 (45) · Śloka 45
ஸுகஂ தஷ்டபலஂ ஹத்யமல்பமாத்ரஂ மஹாகுணம் | வ்யாபத்ஸ்வல்பாத்யயஂ சாபி பிபேந்நபதிரௌஷதம் ||௪௫||
सुखं दृष्टफलं हृद्यमल्पमात्रं महागुणम् | व्यापत्स्वल्पात्ययं चापि पिबेन्नृपतिरौषधम् ||४५||
🔊 Audio coming soon
ஸுகுமாரதரபுருஷவிஶேஷேண விரேசநவிஶேஷமாஹ- ஸுகமித்யாதி| வ்யாபத்ஸ்வல்பாத்யயமிதி வ்யாபதாஂ ஸ்வல்பாநாமப்யத்யயோ விநாஶோ யஸ்மிந்நௌஷதே தத்ததா||௪௫||
Adhikarana 40 (46) · Śloka 46
ஸ்நேஹஸ்வேதாவநப்யஸ்ய யஸ்து ஸஂஶோதநஂ பிபேத் | தாரு ஶுஷ்கமிவாநாமே தேஹஸ்தஸ்ய விஶீர்யதே ||௪௬||
स्नेहस्वेदावनभ्यस्य यस्तु संशोधनं पिबेत् | दारु शुष्कमिवानामे देहस्तस्य विशीर्यते ||४६||
🔊 Audio coming soon
ரூக்ஷஸ்யாகதஸ்நேஹஸ்வேதஸ்ய ஶோதநே தோஷஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸ்நேஹஸ்வேதாவித்யாதி||௪௬||
Adhikarana 41 (47) · Śloka 47
ஸ்நேஹஸ்வேதப்ரசலிதா ரஸைஃ ஸ்நிக்தைருதீரிதாஃ | தோஷாஃ கோஷ்டகதா ஜந்தோஃ ஸுகா ஹர்துஂ விஶோதநைஃ ||௪௭||
स्नेहस्वेदप्रचलिता रसैः स्निग्धैरुदीरिताः | दोषाः कोष्ठगता जन्तोः सुखा हर्तुं विशोधनैः ||४७||
🔊 Audio coming soon
ஶாகாகதஸ்யாபி தோஷஸ்ய கோஷ்டாநயநஹேதுஃ ஸ்நேஹஃ, ஸ்வேதஃ கோஷ்டமாகதஸ்ய ஸுகேந ப்ரவத்திகரஶ்சேதி தர்ஶயந்நாஹ- ஸ்நேஹஸ்வேதப்ரசலிதா இத்யாதி| விஶோதநைரிதி ‘ஶக்யந்தே’ இத்யத்யாஹாரஃ||௪௭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 33
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே வமநவிரேசநஸாத்யோபத்ரவசிகித்ஸிதஂ நாம த்ரயஸ்த்ரிஂஶோऽத்யாயஃ ||௩௩||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने वमनविरेचनसाध्योपद्रवचिकित्सितं नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः ||३३||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே த்ரயஸ்த்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௩௩||