Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

33. vamanavirēcanasādhyōpadravacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ வமநவிரேசநஸாத்யோபத்ரவசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो वमनविरेचनसाध्योपद्रवचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

தோஷாஃ க்ஷீணா பஂஹயிதவ்யாஃ, குபிதாஃ ப்ரஶமயிதவ்யாஃ, வத்தா நிர்ஹர்தவ்யாஃ, ஸமாஃ பரிபால்யா இதி ஸித்தாந்தஃ ||௩||

View original

दोषाः क्षीणा बृंहयितव्याः, कुपिताः प्रशमयितव्याः, वृद्धा निर्हर्तव्याः, समाः परिपाल्या इति सिद्धान्तः ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

ப்ராதாந்யேந வமநவிரேசநே வர்தேதே நிர்ஹரணே தோஷாணாம் | தஸ்மாத்தயோர்விதாநமுச்யமாநமுபதாரய ||௪|| அதாதுரஂ ஸ்நிக்தஂ ஸ்விந்நமபிஷ்யந்திபிராஹாரைரநவபத்ததோஷமவலோக்ய ஶ்வோ வமநஂ பாயயிதாऽஸ்மீதி ஸம்போஜயேத்தீக்ஷ்ணாக்நிஂ பலவந்தஂ பஹுதோஷஂ மஹாவ்யாதிபரீதஂ வமநஸாத்ம்யஂ ச ||௫||

View original

प्राधान्येन वमनविरेचने वर्तेते निर्हरणे दोषाणाम् | तस्मात्तयोर्विधानमुच्यमानमुपधारय ||४|| अथातुरं स्निग्धं स्विन्नमभिष्यन्दिभिराहारैरनवबद्धदोषमवलोक्य श्वो वमनं पाययिताऽस्मीति सम्भोजयेत्तीक्ष्णाग्निं बलवन्तं बहुदोषं महाव्याधिपरीतं वमनसात्म्यं च ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7

பவதி சாத்ர- பேஶலைர்விவிதைரந்நைர்தோஷாநுத்க்லேஶ்ய தேஹிநஃ | ஸ்நிக்தஸ்விந்நாய வமநஂ தத்தஂ ஸம்யக் ப்ரவர்ததே ||௬|| அதாபரேத்யுஃ பூர்வாஹ்ணே ஸாதாரணே காலே வமநத்ரவ்யகஷாயகல்கசூர்ணஸ்நேஹாநாமந்யதமஸ்ய மாத்ராஂ பாயயித்வா வாமயேத்யதாயோகஂ கோஷ்டவிஶேஷமவேக்ஷ்ய; அஸாத்ம்யபீபத்ஸதுர்கந்ததுர்தர்ஶநாநி ச வமநாநி விதத்யாத், அதோ விபரீதாநி விரேசநாநி; தத்ர ஸுகுமாரஂ கஶஂ பாலஂ வத்தஂ பீருஂ வா வமநஸாத்யேஷு விகாரேஷு க்ஷீரததிதக்ரயவாகூநாமந்யதமமாகண்டஂ பாயயேத், பீதௌஷதஂ ச பாணிபிரக்நிதப்தைஃ ப்ரதாப்யமாநஂ முஹூர்தமுபேக்ஷேத; தஸ்ய ச ஸ்வேதப்ராதுர்பாவேண ஶிதிலதாமாபந்நஂ ஸ்வேப்யஃ ஸ்தாநேப்யஃ ப்ரசலிதஂ குக்ஷிமநுஸதஂ ஜாநீயாத், ததஃ ப்ரவத்தஹல்லாஸஂ ஜ்ஞாத்வா ஜாநுமாத்ராஸநோபவிஷ்டமாப்தைர்லலாடே பஷ்டே பார்ஶ்வயோஃ கண்டே ச பாணிபிஃ ஸுபரிகஹீதமங்குலீகந்தர்வஹஸ்தோத்பலநாலாநாமந்யதமேந கண்டமபிஸ்பஶந்தஂ வாமயேத்தாவத்யாவத் ஸம்யக்வாந்தலிங்காநீதி ||௭||

View original

भवति चात्र- पेशलैर्विविधैरन्नैर्दोषानुत्क्लेश्य देहिनः | स्निग्धस्विन्नाय वमनं दत्तं सम्यक् प्रवर्तते ||६|| अथापरेद्युः पूर्वाह्णे साधारणे काले वमनद्रव्यकषायकल्कचूर्णस्नेहानामन्यतमस्य मात्रां पाययित्वा वामयेद्यथायोगं कोष्ठविशेषमवेक्ष्य; असात्म्यबीभत्सदुर्गन्धदुर्दर्शनानि च वमनानि विदध्यात्, अतो विपरीतानि विरेचनानि; तत्र सुकुमारं कृशं बालं वृद्धं भीरुं वा वमनसाध्येषु विकारेषु क्षीरदधितक्रयवागूनामन्यतममाकण्ठं पाययेत्, पीतौषधं च पाणिभिरग्नितप्तैः प्रताप्यमानं मुहूर्तमुपेक्षेत; तस्य च स्वेदप्रादुर्भावेण शिथिलतामापन्नं स्वेभ्यः स्थानेभ्यः प्रचलितं कुक्षिमनुसृतं जानीयात्, ततः प्रवृत्तहृल्लासं ज्ञात्वा जानुमात्रासनोपविष्टमाप्तैर्ललाटे पृष्ठे पार्श्वयोः कण्ठे च पाणिभिः सुपरिगृहीतमङ्गुलीगन्धर्वहस्तोत्पलनालानामन्यतमेन कण्ठमभिस्पृशन्तं वामयेत्तावद्यावत् सम्यग्वान्तलिङ्गानीति ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8) · Śloka 8

பவதஶ்சாத்ர- கபப்ரஸேகஂ ஹதயாவிஶுத்திஂ கண்டூஂ ச துஶ்சர்திதலிங்கமாஹுஃ | பித்தாதியோகஂ ச விஸஞ்ஜ்ஞதாஂ ச ஹத்கண்டபீடாமபி சாதிவாந்தே ||௮||

View original

भवतश्चात्र- कफप्रसेकं हृदयाविशुद्धिं कण्डूं च दुश्छर्दितलिङ्गमाहुः | पित्तातियोगं च विसञ्ज्ञतां च हृत्कण्ठपीडामपि चातिवान्ते ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (9) · Śloka 9

பித்தே கபஸ்யாநு ஸுகஂ ப்ரவத்தே ஶுத்தேஷு ஹத்கண்டஶிரஃஸு சாபி | லகௌ ச தேஹே கபஸஂஸ்ரவே ச ஸ்திதே ஸுவாந்தஂ புருஷஂ வ்யவஸ்யேத் ||௯||

View original

पित्ते कफस्यानु सुखं प्रवृत्ते शुद्धेषु हृत्कण्ठशिरःसु चापि | लघौ च देहे कफसंस्रवे च स्थिते सुवान्तं पुरुषं व्यवस्येत् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (10) · Śloka 10

ஸம்யக்வாந்தஂ சைநமபிஸமீக்ஷ்ய ஸ்நேஹநவிரேசநஶமநாநாஂ தூமாநாமந்யதமஂ ஸாமர்த்யதஃ பாயயித்வாऽऽசாரிகமாதிஶேத் ||௧௦||

View original

सम्यग्वान्तं चैनमभिसमीक्ष्य स्नेहनविरेचनशमनानां धूमानामन्यतमं सामर्थ्यतः पाययित्वाऽऽचारिकमादिशेत् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (11) · Śloka 11

பவந்தி சாத்ர- ததோऽபராஹ்ணே ஶுசிஶுத்ததேஹமுஷ்ணாபிரத்பிஃ பரிஷிக்தகாத்ரம் | குலத்தமுத்காடகிஜாங்கலாநாஂ யூஷை ரஸைர்வாऽப்யுபபோஜயேத்து ||௧௧||

View original

भवन्ति चात्र- ततोऽपराह्णे शुचिशुद्धदेहमुष्णाभिरद्भिः परिषिक्तगात्रम् | कुलत्थमुद्गाढकिजाङ्गलानां यूषै रसैर्वाऽप्युपभोजयेत्तु ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12) · Śloka 12

காஸோபலேபஸ்வரபேதநித்ராதந்த்ராஸ்யதௌர்கந்த்யவிஷோபஸர்காஃ | கபப்ரஸேகக்ரஹணீப்ரதோஷா ந ஸந்தி ஜந்தோர்வமதஃ கதாசித் ||௧௨||

View original

कासोपलेपस्वरभेदनिद्रातन्द्रास्यदौर्गन्ध्यविषोपसर्गाः | कफप्रसेकग्रहणीप्रदोषा न सन्ति जन्तोर्वमतः कदाचित् ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (13) · Śloka 13

சிந்நே தரௌ புஷ்பபலப்ரரோஹா யதா விநாஶஂ ஸஹஸா வ்ரஜந்தி | ததா ஹதே ஶ்லேஷ்மணி ஶோதநேந தஜ்ஜா விகாராஃ ப்ரஶமஂ ப்ரயாந்தி ||௧௩||

View original

छिन्ने तरौ पुष्पफलप्ररोहा यथा विनाशं सहसा व्रजन्ति | तथा हृते श्लेष्मणि शोधनेन तज्जा विकाराः प्रशमं प्रयान्ति ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 15

ந வாமயேத்தைமிரிகோர்த்வவாதகுல்மோதரப்லீஹகமிஶ்ரமார்தாந் | ஸ்தூலக்ஷதக்ஷீணகஶாதிவத்தமூத்ராதுராந் கேவலவாதரோகாந் ||௧௪|| ஸ்வரோபகாதாத்யயநப்ரஸக்ததுஶ்சர்திதுஃகோஷ்டதடார்தபாலாந் | ஊர்த்வாஸ்ரபித்திக்ஷுதிதாதிரூக்ஷகர்பிண்யுதாவர்திநிரூஹிதாஂஶ்ச ||௧௫||

View original

न वामयेत्तैमिरिकोर्ध्ववातगुल्मोदरप्लीहकृमिश्रमार्तान् | स्थूलक्षतक्षीणकृशातिवृद्धमूत्रातुरान् केवलवातरोगान् ||१४|| स्वरोपघाताध्ययनप्रसक्तदुश्छर्दिदुःकोष्ठतृडार्तबालान् | ऊर्ध्वास्रपित्तिक्षुधितातिरूक्षगर्भिण्युदावर्तिनिरूहितांश्च ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

அவம்யவமநாத்ரோகாஃ கச்ச்ரதாஂ யாந்தி தேஹிநாம் | அஸாத்யதாஂ வா கச்சந்தி நைதே வாம்யாஸ்ததஃ ஸ்மதாஃ ||௧௬||

View original

अवम्यवमनाद्रोगाः कृच्छ्रतां यान्ति देहिनाम् | असाध्यतां वा गच्छन्ति नैते वाम्यास्ततः स्मृताः ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (17) · Śloka 17

ஏதேऽப்யஜீர்ணவ்யதிதா வாம்யா யே ச விஷாதுராஃ | அதீவ சோல்பணகபாஸ்தே ச ஸ்யுர்மதுகாம்புநா ||௧௭||

View original

एतेऽप्यजीर्णव्यथिता वाम्या ये च विषातुराः | अतीव चोल्बणकफास्ते च स्युर्मधुकाम्बुना ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (18) · Śloka 18

வாம்யாஸ்து- விஷஶோஷஸ்தந்யதோஷமந்தாக்ந்யுந்மாதாபஸ்மாரஶ்லீபதார்புதவிதாரிகாமேதோமேஹகரஜ்வராருச்யபச்யாமாதீஸாரஹத்ரோக- சித்தவிப்ரமவிஸர்பவித்ரத்யஜீர்ணமுகப்ரஸேகஹல்லாஸஶ்வாஸகாஸபீநஸபூதீநாஸகண்டௌஷ்டவக்த்ரபாக- கர்ணஸ்ராவாதிஜிஹ்வோபஜிஹ்விகாகலஶுண்டிகாதஃஶோணிதபித்திநஃ கபஸ்தாநஜேஷு விகாரேஷ்வந்யே ச கபவ்யாதிபரீதா இதி ||௧௮||

View original

वाम्यास्तु- विषशोषस्तन्यदोषमन्दाग्न्युन्मादापस्मारश्लीपदार्बुदविदारिकामेदोमेहगरज्वरारुच्यपच्यामातीसारहृद्रोग- चित्तविभ्रमविसर्पविद्रध्यजीर्णमुखप्रसेकहृल्लासश्वासकासपीनसपूतीनासकण्ठौष्ठवक्त्रपाक- कर्णस्रावाधिजिह्वोपजिह्विकागलशुण्डिकाधःशोणितपित्तिनः कफस्थानजेषु विकारेष्वन्ये च कफव्याधिपरीता इति ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (19) · Śloka 19

விரேசநமபி ஸ்நிக்தஸ்விந்நாய வாந்தாய ச தேயம்; அவாந்தஸ்ய ஹி ஸம்யக்விரீக்தஸ்யாபி ஸதோऽதஃ ஸ்ரஸ்தஃ ஶ்லேஷ்மா க்ரஹணீஂ சாதயதி, கௌரவமாபாதயதி, ப்ரவாஹிகாஂ வா ஜநயதி ||௧௯||

View original

विरेचनमपि स्निग्धस्विन्नाय वान्ताय च देयम्; अवान्तस्य हि सम्यग्विरीक्तस्यापि सतोऽधः स्रस्तः श्लेष्मा ग्रहणीं छादयति, गौरवमापादयति, प्रवाहिकां वा जनयति ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (20) · Śloka 20

அதாதுரஂ ஶ்வோ விரேசநஂ பாயயிதாऽஸ்மீதி பூர்வாஹ்ணே லகு போஜயேத், பலாம்லமுஷ்ணோதகஂ சைநமநுபாயயேத் | அதாபரேऽஹநி விகதஶ்லேஷ்மதாதுமாதுரோபக்ரமணீயாதவேக்ஷ்யாதுரமதாஸ்மை ஔஷதமாத்ராஂ பாதுஂ ப்ரயச்சேத் ||௨௦||

View original

अथातुरं श्वो विरेचनं पाययिताऽस्मीति पूर्वाह्णे लघु भोजयेत्, फलाम्लमुष्णोदकं चैनमनुपाययेत् | अथापरेऽहनि विगतश्लेष्मधातुमातुरोपक्रमणीयादवेक्ष्यातुरमथास्मै औषधमात्रां पातुं प्रयच्छेत् ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (21-22) · Śloka 22

தத்ர மதுஃ, க்ரூரோ, மத்யம இதி த்ரிவிதஃ கோஷ்டோ பவதி | தத்ர பஹுபித்தோ மதுஃ, ஸ துக்தேநாபி விரிச்யதே; பஹுவாதஶ்லேஷ்மா க்ரூரஃ, ஸ துர்விரேச்யஃ; ஸமதோஷோ மத்யமஃ, ஸ ஸாதாரண இதி | தத்ர மதௌ மாத்ரா மத்வீ, தீக்ஷ்ணா க்ரூரே, மத்யே மத்யா கர்தவ்யேதி | பீதௌஷதஶ்ச தந்மநாஃ ஶய்யாப்யாஶே விரேச்யதே ||௨௧|| விரேசநஂ பீதவாஂஸ்து ந வேகாந் தாரயேத்புதஃ | நிவாதஶாயீ ஶீதாம்பு ந ஸ்பஶேந்ந ப்ரவாஹயேத் ||௨௨||

View original

तत्र मृदुः, क्रूरो, मध्यम इति त्रिविधः कोष्ठो भवति | तत्र बहुपित्तो मृदुः, स दुग्धेनापि विरिच्यते; बहुवातश्लेष्मा क्रूरः, स दुर्विरेच्यः; समदोषो मध्यमः, स साधारण इति | तत्र मृदौ मात्रा मृद्वी, तीक्ष्णा क्रूरे, मध्ये मध्या कर्तव्येति | पीतौषधश्च तन्मनाः शय्याभ्याशे विरेच्यते ||२१|| विरेचनं पीतवांस्तु न वेगान् धारयेद्बुधः | निवातशायी शीताम्बु न स्पृशेन्न प्रवाहयेत् ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (23) · Śloka 23

யதா ச வமநே ப்ரஸேகௌஷதகபபித்தாநிலாஃ க்ரமேண கச்சந்தி, ஏவஂ விரேசநே மூத்ரபுரீஷபித்தௌஷதகபா இதி ||௨௩||

View original

यथा च वमने प्रसेकौषधकफपित्तानिलाः क्रमेण गच्छन्ति, एवं विरेचने मूत्रपुरीषपित्तौषधकफा इति ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (24) · Śloka 24

பவந்தி சாத்ர- ஹத்குக்ஷ்யஶுத்திஃ பரிதாஹகண்டூவிண்மூத்ரஸங்காஶ்ச ந ஸத்விரிக்தே | மூர்ச்சாகுதப்ரஂஶகபாதியோகாஃ ஶூலோத்கமஶ்சாதிவிரிக்தலிங்கம் ||௨௪||

View original

भवन्ति चात्र- हृत्कुक्ष्यशुद्धिः परिदाहकण्डूविण्मूत्रसङ्गाश्च न सद्विरिक्ते | मूर्च्छागुदभ्रंशकफातियोगाः शूलोद्गमश्चातिविरिक्तलिङ्गम् ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (25) · Śloka 25

கதேஷு தோஷேஷு கபாந்விதேஷு நாப்யா லகுத்வே மநஸஶ்ச துஷ்டௌ | கதேऽநிலே சாப்யநுலோமபாவஂ ஸம்யக்விரிக்தஂ மநுஜஂ வ்யவஸ்யேத் ||௨௫||

View original

गतेषु दोषेषु कफान्वितेषु नाभ्या लघुत्वे मनसश्च तुष्टौ | गतेऽनिले चाप्यनुलोमभावं सम्यग्विरिक्तं मनुजं व्यवस्येत् ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (26) · Śloka 26

மந்தாக்நிமக்ஷீணமஸத்விரீக்தஂ ந பாயயேதாஹநி தத்ர பேயாம் | க்ஷீணஂ தஷார்தஂ ஸுவிரேசிதஂ ச தந்வீஂ ஸுகோஷ்ணாஂ லகு பாயயேச்ச ||௨௬||

View original

मन्दाग्निमक्षीणमसद्विरीक्तं न पाययेताहनि तत्र पेयाम् | क्षीणं तृषार्तं सुविरेचितं च तन्वीं सुखोष्णां लघु पाययेच्च ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (27) · Śloka 27

புத்தேஃ ப்ரஸாதஂ பலமிந்த்ரியாணாஂ தாதுஸ்திரத்வஂ பலமக்நிதீப்திம் | சிராச்ச பாகஂ வயஸஃ கரோதி விரேசநஂ ஸம்யகுபாஸ்யமாநம் ||௨௭||

View original

बुद्धेः प्रसादं बलमिन्द्रियाणां धातुस्थिरत्वं बलमग्निदीप्तिम् | चिराच्च पाकं वयसः करोति विरेचनं सम्यगुपास्यमानम् ||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (28) · Śloka 28

யதௌதகாநாமுதகேऽபநீதே சரஸ்திராணாஂ பவதி ப்ரணாஶஃ | பித்தே ஹதே த்வேவமுபத்ரவாணாஂ பித்தாத்மகாநாஂ பவதி ப்ரணாஶஃ ||௨௮||

View original

यथौदकानामुदकेऽपनीते चरस्थिराणां भवति प्रणाशः | पित्ते हृते त्वेवमुपद्रवाणां पित्तात्मकानां भवति प्रणाशः ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (29-30) · Śloka 31

மந்தாக்ந்யதிஸ்நேஹிதபாலவத்தஸ்தூலாஃ க்ஷதக்ஷீணபயோபதப்தாஃ | ஶ்ராந்தஸ்தஷார்தோऽபரிஜீர்ணபக்தோ கர்பிண்யதோ கச்சதி யஸ்ய சாஸக் ||௨௯|| நவப்ரவிஶ்யாயமதாத்யயீ ச நவஜ்வரீ யா ச நவப்ரஸதா | ஶல்யார்திதாஶ்சாப்யவிரேசநீயாஃ ஸ்நேஹாதிபிர்யே த்வநுபஸ்கதாஶ்ச ||௩௦|| அத்யர்தபித்தாபிபரீததேஹாந் விரேசயேத்தாநபி மந்தமந்தம் |௩௧|

View original

मन्दाग्न्यतिस्नेहितबालवृद्धस्थूलाः क्षतक्षीणभयोपतप्ताः | श्रान्तस्तृषार्तोऽपरिजीर्णभक्तो गर्भिण्यधो गच्छति यस्य चासृक् ||२९|| नवप्रविश्यायमदात्ययी च नवज्वरी या च नवप्रसृता | शल्यार्दिताश्चाप्यविरेचनीयाः स्नेहादिभिर्ये त्वनुपस्कृताश्च ||३०|| अत्यर्थपित्ताभिपरीतदेहान् विरेचयेत्तानपि मन्दमन्दम् |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (31) · Śloka 31

விரேசநைர்யாந்தி நரா விநாஶமஜ்ஞப்ரயுக்தைரவிரேசநீயாஃ ||௩௧||

View original

विरेचनैर्यान्ति नरा विनाशमज्ञप्रयुक्तैरविरेचनीयाः ||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (32) · Śloka 32

விரேச்யாஸ்து- ஜ்வரகராருச்யர்ஶோऽர்புதோதரக்ரந்திவித்காதிபாண்டுரோகாபஸ்மாரஹத்ரோகவாதரக்தபகந்தரச்சர்தியோநிரோகவிஸர்ப- குல்மபக்வாஶயருக்விபந்தவிஸூசிகாலஸகமூத்ராகாதகுஷ்டவிஸ்போடகப்ரமேஹாநாஹப்லீஹஶோபவத்திஶஸ்த்ரக்ஷதக்ஷாராக்நிதக்த- துஷ்டவ்ரணாக்ஷிபாககாசதிமிராபிஷ்யந்தஶிரஃகர்ணாக்ஷிநாஸாஸ்யகுதமேட்ரதாஹோர்த்வரக்தபித்தகமிகோஷ்டிநஃ பித்தஸ்தாநஜேஷ்வந்யேஷு ச விகாரேஷ்வந்யே ச பைத்திகவ்யாதிபரீதா இதி ||௩௨||

View original

विरेच्यास्तु- ज्वरगरारुच्यर्शोऽर्बुदोदरग्रन्थिविद्गाधिपाण्डुरोगापस्मारहृद्रोगवातरक्तभगन्दरच्छर्दियोनिरोगविसर्प- गुल्मपक्वाशयरुग्विबन्धविसूचिकालसकमूत्राघातकुष्ठविस्फोटकप्रमेहानाहप्लीहशोफवृद्धिशस्त्रक्षतक्षाराग्निदग्ध- दुष्टव्रणाक्षिपाककाचतिमिराभिष्यन्दशिरःकर्णाक्षिनासास्यगुदमेढ्रदाहोर्ध्वरक्तपित्तकृमिकोष्ठिनः पित्तस्थानजेष्वन्येषु च विकारेष्वन्ये च पैत्तिकव्याधिपरीता इति ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (33) · Śloka 33

ஸரத்வஸௌக்ஷ்ம்யதைக்ஷ்ண்யௌஷ்ண்யவிகாஶித்வைர்விரேசநம் | வமநஂ து ஹரேத்தோஷஂ ப்ரகத்யா கதமந்யதா ||௩௩||

View original

सरत्वसौक्ष्म्यतैक्ष्ण्यौष्ण्यविकाशित्वैर्विरेचनम् | वमनं तु हरेद्दोषं प्रकृत्या गतमन्यथा ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (34) · Śloka 34

யாத்யதோ தோஷமாதாய பச்யமாநஂ விரேசநம் | குணோத்கர்ஷாத்வ்ரஜத்யூர்த்வமபக்வஂ வமநஂ புநஃ ||௩௪||

View original

यात्यधो दोषमादाय पच्यमानं विरेचनम् | गुणोत्कर्षाद्व्रजत्यूर्ध्वमपक्वं वमनं पुनः ||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (35) · Śloka 35

மதுகோஷ்டஸ்ய தீப்தாக்நேரதிதீக்ஷ்ணஂ விரேசநம் | ந ஸம்யங்கிர்ஹரேத்தோஷாநதிவேகப்ரதாவிதம் ||௩௫||

View original

मृदुकोष्ठस्य दीप्ताग्नेरतितीक्ष्णं विरेचनम् | न सम्यङ्गिर्हरेद्दोषानतिवेगप्रधावितम् ||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (36) · Śloka 36

பீதஂ யதௌஷதஂ ப்ராதர்புக்தபாகஸமே க்ஷணே | பக்திஂ கச்சதி தோஷாஂஶ்ச நிர்ஹரேத்தத் ப்ரஶஸ்யதே ||௩௬||

View original

पीतं यदौषधं प्रातर्भुक्तपाकसमे क्षणे | पक्तिं गच्छति दोषांश्च निर्हरेत्तत् प्रशस्यते ||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (37) · Śloka 37

துர்பலஸ்ய சலாந் தோஷாநல்பாநல்பாந் புநஃ புநஃ | ஹரேத் ப்ரபூதாநல்பாஂஸ்து ஶமயேத் ப்ரச்யுதாநபி ||௩௭||

View original

दुर्बलस्य चलान् दोषानल्पानल्पान् पुनः पुनः | हरेत् प्रभूतानल्पांस्तु शमयेत् प्रच्युतानपि ||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (38) · Śloka 38

ஹரேத்தோஷாஂஶ்சலாந் பக்வாந் பலிநோ துர்பலஸ்ய வா | சலா ஹ்யுபேக்ஷிதா தோஷாஃ க்லேஶயேயுஶ்சிரஂ நரம் ||௩௮||

View original

हरेद्दोषांश्चलान् पक्वान् बलिनो दुर्बलस्य वा | चला ह्युपेक्षिता दोषाः क्लेशयेयुश्चिरं नरम् ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (39) · Śloka 39

மந்தாக்நிஂ க்ரூரகோஷ்டஂ ச ஸக்ஷாரலவணைர்கதைஃ | ஸந்துக்ஷிதாக்நிஂ ஸ்நிக்தஂ ச ஸ்விந்நஂ சைவ விரேசயேத் ||௩௯||

View original

मन्दाग्निं क्रूरकोष्ठं च सक्षारलवणैर्घृतैः | सन्धुक्षिताग्निं स्निग्धं च स्विन्नं चैव विरेचयेत् ||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (40) · Śloka 40

ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய பைஷஜ்யைர்தோஷஸ்தூத்க்லேஶிதோ பலாத் | நிலீயதே ந மார்கேஷு ஸ்நிக்தே பாண்ட இவோதகம் ||௪௦||

View original

स्निग्धस्विन्नस्य भैषज्यैर्दोषस्तूत्क्लेशितो बलात् | निलीयते न मार्गेषु स्निग्धे भाण्ड इवोदकम् ||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (41) · Śloka 41

ந சாதிஸ்நேஹபீதஸ்து பிபேத் ஸ்நேஹவிரேசநம் | தோஷாஃ ப்ரசலிதாஃ ஸ்தாநாத்பூயஃ ஶ்லிஷ்யந்தி வர்த்மஸு ||௪௧||

View original

न चातिस्नेहपीतस्तु पिबेत् स्नेहविरेचनम् | दोषाः प्रचलिताः स्थानाद्भूयः श्लिष्यन्ति वर्त्मसु ||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (42) · Śloka 42

விஷாபிகாதபிடகாஶோபபாண்டுவிஸர்பிணஃ | நாதிஸ்நிக்தா விஶோத்யாஃ ஸ்யுஸ்ததா குஷ்டிப்ரமேஹிணஃ ||௪௨||

View original

विषाभिघातपिडकाशोफपाण्डुविसर्पिणः | नातिस्निग्धा विशोध्याः स्युस्तथा कुष्ठिप्रमेहिणः ||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (43) · Śloka 43

விரூக்ஷ்ய ஸ்நேஹஸாத்ம்யஂ து பூயஃ ஸஂஸ்நேஹ்ய ஶோதயேத் | தேந தோஷா ஹதாஸ்தஸ்ய பவந்தி பலவர்தநாஃ ||௪௩||

View original

विरूक्ष्य स्नेहसात्म्यं तु भूयः संस्नेह्य शोधयेत् | तेन दोषा हृतास्तस्य भवन्ति बलवर्धनाः ||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (44) · Śloka 44

ப்ராகபீதஂ நரஂ ஶோத்யஂ பாயயேதௌஷதஂ மது | ததோ விஜ்ஞாதகோஷ்டஸ்ய கார்யஂ ஸஂஶோதநஂ புநஃ ||௪௪||

View original

प्रागपीतं नरं शोध्यं पाययेतौषधं मृदु | ततो विज्ञातकोष्ठस्य कार्यं संशोधनं पुनः ||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (45) · Śloka 45

ஸுகஂ தஷ்டபலஂ ஹத்யமல்பமாத்ரஂ மஹாகுணம் | வ்யாபத்ஸ்வல்பாத்யயஂ சாபி பிபேந்நபதிரௌஷதம் ||௪௫||

View original

सुखं दृष्टफलं हृद्यमल्पमात्रं महागुणम् | व्यापत्स्वल्पात्ययं चापि पिबेन्नृपतिरौषधम् ||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (46) · Śloka 46

ஸ்நேஹஸ்வேதாவநப்யஸ்ய யஸ்து ஸஂஶோதநஂ பிபேத் | தாரு ஶுஷ்கமிவாநாமே தேஹஸ்தஸ்ய விஶீர்யதே ||௪௬||

View original

स्नेहस्वेदावनभ्यस्य यस्तु संशोधनं पिबेत् | दारु शुष्कमिवानामे देहस्तस्य विशीर्यते ||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (47) · Śloka 47

ஸ்நேஹஸ்வேதப்ரசலிதா ரஸைஃ ஸ்நிக்தைருதீரிதாஃ | தோஷாஃ கோஷ்டகதா ஜந்தோஃ ஸுகா ஹர்துஂ விஶோதநைஃ ||௪௭||

View original

स्नेहस्वेदप्रचलिता रसैः स्निग्धैरुदीरिताः | दोषाः कोष्ठगता जन्तोः सुखा हर्तुं विशोधनैः ||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 33

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே வமநவிரேசநஸாத்யோபத்ரவசிகித்ஸிதஂ நாம த்ரயஸ்த்ரிஂஶோऽத்யாயஃ ||௩௩||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने वमनविरेचनसाध्योपद्रवचिकित्सितं नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः ||३३||

🔊 Audio coming soon

33. vamanavirēcanasādhyōpadravacikitsitam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi