Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
అథాతో విద్రధీనాం చికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1||
యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
ఉక్తా విద్రధయః షడ్యే తేష్వసాధ్యస్తు సర్వజః |
శేషేష్వామేషు కర్తవ్యా త్వరితం శోఫవత్ క్రియా ||3||
View original
अथातो विद्रधीनां चिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
उक्ता विद्रधयः षड्ये तेष्वसाध्यस्तु सर्वजः |
शेषेष्वामेषु कर्तव्या त्वरितं शोफवत् क्रिया ||३||
షడ్గ్రహణం ద్వంద్వజవిద్రధినిషేధార్థం| పునరసాధ్యకీర్తనం చికిత్సాప్రక్రమత్వాత్తదుపక్రమనిషేధార్థం| శేషేషు పంచసు శోఫవత్ క్రియేతి సా పునరపతర్పణాద్యా విరేచనాంతైకాదశవిధా||1-3||
Adhikarana 2 (4-9) · Śloka 9
వాతఘ్నమూలకల్కైస్తు ఘృతతైలవసాయుతైః |
సుఖోష్ణో బహలో లేపః ప్రయోజ్యో వాతవిద్రధౌ ||4||
సానూపౌదకమాంసస్తు కాకోల్యాదిః సతర్పణః |
స్నేహామ్లసిద్ధో లవణః ప్రయోజ్యశ్చోపనాహనే ||5||
వేశవారైః సకృశరైః పయోభిః పాయసైస్తథా |
స్వేదయేత్ సతతం చాపి నిర్హరేచ్చాపి శోణితం ||6||
స చేదేవముపక్రాంతః పాకాయాభిముఖో యది |
తం పాచయిత్వా శస్త్రేణ భింద్యాద్భిన్నం చ శోధయేత్ ||7||
పంచమూలకషాయేణ ప్రక్షాల్య లవణోత్తరైః |
తైలైర్భద్రాదిమధుకసంయుక్తైః ప్రతిపూరయేత్ ||8||
వైరేచనికయుక్తేన త్రైవృతేన విశోధ్య చ |
పృథక్పర్ణ్యాదిసిద్ధేన త్రైవృతేన చ రోపయేత్ ||9||
View original
वातघ्नमूलकल्कैस्तु घृततैलवसायुतैः |
सुखोष्णो बहलो लेपः प्रयोज्यो वातविद्रधौ ||४||
सानूपौदकमांसस्तु काकोल्यादिः सतर्पणः |
स्नेहाम्लसिद्धो लवणः प्रयोज्यश्चोपनाहने ||५||
वेशवारैः सकृशरैः पयोभिः पायसैस्तथा |
स्वेदयेत् सततं चापि निर्हरेच्चापि शोणितम् ||६||
स चेदेवमुपक्रान्तः पाकायाभिमुखो यदि |
तं पाचयित्वा शस्त्रेण भिन्द्याद्भिन्नं च शोधयेत् ||७||
पञ्चमूलकषायेण प्रक्षाल्य लवणोत्तरैः |
तैलैर्भद्रादिमधुकसंयुक्तैः प्रतिपूरयेत् ||८||
वैरेचनिकयुक्तेन त्रैवृतेन विशोध्य च |
पृथक्पर्ण्यादिसिद्धेन त्रैवृतेन च रोपयेत् ||९||
వాతఘ్నేత్యాది| వాతఘ్నాని భద్రదార్వాదీని, అన్యే తు వాతఘ్నః శోభాంజనకః| ‘మురంగీమూలకల్కైః’ ఇత్యన్యే పఠంతి; మురంగీ శోభాంజనకః| సానూపేత్యాది అయం సాల్వణప్రకారః| ఆనూపా మహిషాదయః, ఔదకాః కోశస్థాదయః, తర్పయతీతి తర్పణం, వాతపిత్తహరా విదారిగంధాదయః, స్నేహాః సర్వ ఏవ, అమ్లాని చ| లవణైః సంస్కృతో లవణః| వేశవారైరిత్యాది| వేశవారః సంస్కృతమాంసవిశేషః| కృశరా తిలతండులమాషకృతా యవాగూః| క్షీరసిద్ధాస్తండులాః పాయసః| లవణోత్తరైరితి లవణప్రముఖైస్తైలైరిత్యర్థః| భద్రాది భద్రదార్వాది| వైరేచనికేత్యాది| వైరేచనికయుక్తేనేతి చూర్ణీకృతత్రివృదాదిమిశ్రేణ; గయీ తు వైరేచనికయుక్తేన సిద్ధేనేతి వ్యాఖ్యానయతి| త్రైవృతేన స్నేహేన| తైలఘృతస్నేహాని పృథక్పర్ణ్యాదీని రోపణఘృతసాధనే మిశ్రకోక్తాని||4-9||
Adhikarana 3 (10-15) · Śloka 16
పైత్తికం శర్కరాలాజామధుకైః సారివాయుతైః |
ప్రదిహ్యాత్ క్షీరపిష్టైర్వా పయస్యోశీరచందనైః ||10||
పాక్యైః శీతకషాయైర్వా క్షీరైరిక్షురసైస్తథా |
జీవనీయఘృతైర్వాఽపి సేచయేర్చ్ఛ్కరాయుతైః ||11||
త్రివృద్ధరీతకీనాం చ చూర్ణం లిహ్యాన్మధుద్రవం |
జలౌకోభిర్హరేచ్చాసృక్ పక్వం చాపాట్య బుద్ధిమాన్ ||12||
క్షీరవృక్షకషాయేణ ప్రక్షాల్యౌదకజేన వా |
తిలైః సయష్టీమధుకైః సక్షౌద్రైః సర్పిషా యుతైః ||13||
ఉపదిహ్య ప్రతనునా వాససా వేష్టయేద్వ్రణం |
ప్రపౌండరీకమంజిష్ఠామధుకోశీరపద్మకైః ||14||
సహరిద్రైః కృతం సర్పిః సక్షీరం వ్రణరోపణం |
క్షీరశుక్లాపృథక్పర్ణీసమంగారోధ్రచందనైః ||15||
న్యగ్రోధాదిప్రవాలేషు తేషాం త్వక్ష్వథవా కృతం |16|
View original
पैत्तिकं शर्करालाजामधुकैः सारिवायुतैः |
प्रदिह्यात् क्षीरपिष्टैर्वा पयस्योशीरचन्दनैः ||१०||
पाक्यैः शीतकषायैर्वा क्षीरैरिक्षुरसैस्तथा |
जीवनीयघृतैर्वाऽपि सेचयेर्च्छ्करायुतैः ||११||
त्रिवृद्धरीतकीनां च चूर्णं लिह्यान्मधुद्रवम् |
जलौकोभिर्हरेच्चासृक् पक्वं चापाट्य बुद्धिमान् ||१२||
क्षीरवृक्षकषायेण प्रक्षाल्यौदकजेन वा |
तिलैः सयष्टीमधुकैः सक्षौद्रैः सर्पिषा युतैः ||१३||
उपदिह्य प्रतनुना वाससा वेष्टयेद्व्रणम् |
प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठामधुकोशीरपद्मकैः ||१४||
सहरिद्रैः कृतं सर्पिः सक्षीरं व्रणरोपणम् |
क्षीरशुक्लापृथक्पर्णीसमङ्गारोध्रचन्दनैः ||१५||
न्यग्रोधादिप्रवालेषु तेषां त्वक्ष्वथवा कृतम् |१६|
పైత్తికమిత్యాది| ప్రదిహ్యాత్ లింపేత్| పయస్యా క్షీరకాకోలీ, జేజ్జటాచార్యస్త్వర్కపుష్పీమాహ| పాక్యైః క్వథితకషాయైః| శీతకషాయలక్షణమాహ “ద్రవ్యమాపోథితం సమ్యగత్యుష్ణోదకసంస్థితం| రాత్రిపర్యుషితం శీతకషాయం ఫాణితం (?) విదుః” ఇతి| జీవనీయైః కాకోల్యాదిభిః సిద్ధాని జీవనీయఘృతాని| సేచయేత్ పరిషేచయేత్| దాహవేదనోపశమార్థం విరేచనమాహ- త్రివృదిత్యాది| క్షీరవృక్షేత్యాది క్షీరవృక్షా న్యగ్రోధోదుంబరాశ్వత్థప్లక్షగర్దభాండాః| ఔదకాని కమలకుముదకల్హారప్రభృతీని| కృతం సర్పిః సంస్కృతం సర్పిః| క్షీరేత్యాది క్షీరశుక్లా క్షీరవిదారీ| సమంగా మంజిష్ఠా , వరాహక్రాంతేత్యపరే| న్యగ్రోధాదిర్ద్రవ్యసంగ్రహణీయే పఠితః; ప్రవాలాః పల్లవాః||10-15||-
Adhikarana 4 (16-21) · Śloka 22
నక్తమాలస్య పత్రాణి తరుణాని ఫలాని చ ||16||
సుమనాయాశ్చ పత్రాణి పటోలారిష్టయోస్తథా |
ద్వే హరిద్రే మధూచ్ఛిష్టం మధుకం తిక్తరోహిణీ ||17||
ప్రియంగుః కుశమూలం చ నిచులస్య త్వగేవ చ |
మంజిష్ఠాచందనోశీరముత్పలం సారివే త్రివృత్ ||18||
ఏతేషాం కార్షికైర్భాగైర్ఘృతప్రస్థం విపాచయేత్ |
దుష్టవ్రణప్రశమనం నాడీవ్రణవిశోధనం ||19||
సద్యశ్ఛిన్నవ్రణానాం చ కరంజాద్యమిదం శుభం |
దుష్టవ్రణాశ్చ యే కేచిద్యే చోత్సృష్టక్రియా వ్రణాః ||20||
నాడ్యో గంభీరికా యాశ్చ సద్యశ్ఛిన్నాస్తథైవ చ |
అగ్నిక్షారకృతాశ్చైవ యే వ్రణా దారుణా అపి ||21||
కరంజాద్యేన హవిషా ప్రశామ్యంతి న సంశయః |22|
View original
नक्तमालस्य पत्राणि तरुणानि फलानि च ||१६||
सुमनायाश्च पत्राणि पटोलारिष्टयोस्तथा |
द्वे हरिद्रे मधूच्छिष्टं मधुकं तिक्तरोहिणी ||१७||
प्रियङ्गुः कुशमूलं च निचुलस्य त्वगेव च |
मञ्जिष्ठाचन्दनोशीरमुत्पलं सारिवे त्रिवृत् ||१८||
एतेषां कार्षिकैर्भागैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत् |
दुष्टव्रणप्रशमनं नाडीव्रणविशोधनम् ||१९||
सद्यश्छिन्नव्रणानां च करञ्जाद्यमिदं शुभम् |
दुष्टव्रणाश्च ये केचिद्ये चोत्सृष्टक्रिया व्रणाः ||२०||
नाड्यो गम्भीरिका याश्च सद्यश्छिन्नास्तथैव च |
अग्निक्षारकृताश्चैव ये व्रणा दारुणा अपि ||२१||
करञ्जाद्येन हविषा प्रशाम्यन्ति न संशयः |२२|
నక్తమాలస్యేత్యాది| తరుణాని తత్కాలోత్పన్నాని, ఆమానీత్యర్థః| సుమనా జాతీ| నిచులో వేతసః| కేచిదేనమనార్షం వదంతి, తన్నేచ్ఛతి గయీ, తస్మాన్మయాఽప్యంగీకృతః||16-21||-
Adhikarana 5 (22-33) · Śloka 33
ఇష్టకాసికతాలోష్టగోశకృత్తుషపాంశుభిః ||22||
మూత్రైరుష్ణైశ్చ సతతం స్వేదయేచ్ఛ్లేష్మవిద్రధిం |
కషాయపానైర్వమనైరాలేపైరుపనాహనైః ||23||
హరేద్దోషానభీక్ష్ణం చాప్యలాబ్వాఽసృక్ తథైవ చ |
ఆరగ్వధకషాయేణ పక్వం చాపాట్య ధావయేత్ ||24||
హరిద్రాత్రివృతాశక్తుతిలైర్మధుసమాయుతైః |
పూరయిత్వా వ్రణం సమ్యగ్బధ్నీయాత్ కీర్తితం యథా ||25||
తతః కులత్థికాదంతీత్రివృచ్ఛ్యామార్కతిల్వకైః |
కుర్యాత్తైలం సగోమూత్రం హితం తత్ర ససైంధవం ||26||
పిత్తవిద్రధివత్ సర్వాః క్రియా నిరవశేషతః |
విద్రధ్యోః కుశలః కుర్యాద్రక్తాగంతునిమిత్తయోః ||27||
వరుణాదిగణక్వాథమపక్వేఽభ్యంతరోత్థితే |
ఊషకాదిప్రతీవాపం పిబేత్ సుఖకరం నరః ||28||
అనయోర్వర్గయోః సిద్ధం సర్పిర్వైరేచనేన చ |
అచిరాద్విద్రధిం హంతి ప్రాతః ప్రాతర్నిషేవితం ||29||
ఏభిరేవ గణైశ్చాపి సంసిద్ధం స్నేహసంయుతం |
కార్యమాస్థాపనం క్షిప్రం తథైవాప్యనువాసనం ||30||
పానాలేపనభోజ్యేషు మధుశిగ్రుద్రుమోఽపి వా |
దత్తావాపో యథాదోషమపక్వం హంతి విద్రధిం ||31||
తోయధాన్యామ్లమూత్రైస్తు పేయో వాఽపి సురాదిభిః |
యథాదోషగణక్వాథైః పిబేద్వాఽపి శిలాజతు ||32||
ప్రధానం గుగ్గులం చాపి శుంఠీం చ సురదారు చ |
స్నేహోపనాహౌ కుర్యాచ్చ సదా చాప్యనులోమనం ||33||
View original
इष्टकासिकतालोष्टगोशकृत्तुषपांशुभिः ||२२||
मूत्रैरुष्णैश्च सततं स्वेदयेच्छ्लेष्मविद्रधिम् |
कषायपानैर्वमनैरालेपैरुपनाहनैः ||२३||
हरेद्दोषानभीक्ष्णं चाप्यलाब्वाऽसृक् तथैव च |
आरग्वधकषायेण पक्वं चापाट्य धावयेत् ||२४||
हरिद्रात्रिवृताशक्तुतिलैर्मधुसमायुतैः |
पूरयित्वा व्रणं सम्यग्बध्नीयात् कीर्तितं यथा ||२५||
ततः कुलत्थिकादन्तीत्रिवृच्छ्यामार्कतिल्वकैः |
कुर्यात्तैलं सगोमूत्रं हितं तत्र ससैन्धवम् ||२६||
पित्तविद्रधिवत् सर्वाः क्रिया निरवशेषतः |
विद्रध्योः कुशलः कुर्याद्रक्तागन्तुनिमित्तयोः ||२७||
वरुणादिगणक्वाथमपक्वेऽभ्यन्तरोत्थिते |
ऊषकादिप्रतीवापं पिबेत् सुखकरं नरः ||२८||
अनयोर्वर्गयोः सिद्धं सर्पिर्वैरेचनेन च |
अचिराद्विद्रधिं हन्ति प्रातः प्रातर्निषेवितम् ||२९||
एभिरेव गणैश्चापि संसिद्धं स्नेहसंयुतम् |
कार्यमास्थापनं क्षिप्रं तथैवाप्यनुवासनम् ||३०||
पानालेपनभोज्येषु मधुशिग्रुद्रुमोऽपि वा |
दत्तावापो यथादोषमपक्वं हन्ति विद्रधिम् ||३१||
तोयधान्याम्लमूत्रैस्तु पेयो वाऽपि सुरादिभिः |
यथादोषगणक्वाथैः पिबेद्वाऽपि शिलाजतु ||३२||
प्रधानं गुग्गुलं चापि शुण्ठीं च सुरदारु च |
स्नेहोपनाहौ कुर्याच्च सदा चाप्यनुलोमनम् ||३३||
ఇష్టకేత్యాది| పాంశుర్ధూలిః| గోమూత్రేణ ద్రవస్వేదః| కషాయేత్యాది| బధ్నీయాత్ కీర్తితం యథేతి “ఘనేన వాససా శ్లైష్మికం గాఢస్థానే గాఢతరం” (సూ. 18) ఇతి| కులత్థికా చక్షుష్యా| ఇదానీం రక్తాగంతునిమిత్తయోరవసరః; అనయోరుత్తరయోర్వరుణాదేరూషకాదేశ్చ (?); తత్ర వరుణాదేః కషాయః, ఊషకాదేః కల్కః, తేషాం లవణత్వేన కషాయకల్పనాయా దుఃశకత్వాత్| త్రివృదాదీనామపి కృతేన కషాయేణ తదేవ సర్పిరితి చకారాత్| ప్రాతః ప్రాతరితి వీప్సయేదం జ్ఞాపయతి- అభ్యాసేన నిషేవితం సర్పిర్విద్రధిం హంతీతి| వరుణాదిగణక్వాథమిత్యాద్యుపచారోఽభ్యంతరే, బాహ్యే తు విద్రధావమర్మజాతే పాచనపాటనశోధనాద్యుపచారః కరణీయ ఇతి| ఏభిరిత్యాది|- ఏభిరేవ గణైర్వరుణాదివైరేచనికైః; అత్రాపి వరుణాదివైరేచనికౌ కషాయతయా ప్రయోజ్యౌ, ఊషకాదిశ్చ కల్కతయా| పానేత్యాది| స్వభావత ఏవామవిద్రధిప్రత్యనీకో మధుశిగ్రుః, కషాయపానాదిషు తస్య తు దోషస్య ప్రత్యనీకత్వార్థం దోషానతిక్రమేణ వ్రణహితవాతపిత్తకఫహరద్రవ్యప్రక్షేపః| తోయేత్యాది|- తోయాదిభిః సురాంతైర్యథాదోషం స ఏవ మధుశిగ్రురితి; తత్ర తోయేన పిత్తవిద్రధౌ, ధాన్యామ్లేన వాతవిద్రధౌ, మూత్రేణ కఫవిద్రధౌ, అవిదగ్ధే పునా రక్తే సురాదిభిర్నాన్యత్ర| యథేత్యాది|- యథాదోషగణక్వాథైరితి వాతాదిప్రత్యనీకైరిత్యర్థః| ప్రధానం గుగ్గులం మహిషాఖ్యమిత్యర్థః, ప్రధానం మేదోహరత్వాద్విద్రధౌ శ్రేష్ఠమిత్యన్యే| తత్ర గుగ్గులుకల్పేన వాతికే దేవదారు, శ్లైష్మికే శుంఠీతి| స్నేహోపనాహానులోమనాదీని బాహ్యవాతపిత్తకఫవిద్రధివిషయాణి ప్రాగుక్తాన్యభ్యంతరేఽపి విద్రధౌ యథాదౌషం విభజ్య యోజ్యాని||22-33||
Adhikarana 6 (34) · Śloka 34
యథోద్దిష్టాం సిరాం విధ్యేత్ కఫజే విద్రధౌ భిషక్ |
రక్తపిత్తానిలోత్థేషు కేచిద్బాహౌ వదంతి తు ||34||
View original
यथोद्दिष्टां सिरां विध्येत् कफजे विद्रधौ भिषक् |
रक्तपित्तानिलोत्थेषु केचिद्बाहौ वदन्ति तु ||३४||
అంతర్విద్రధౌ దూష్యశోణితస్య గంభీరానుగతత్వాత్తత్ర సిరావ్యధముద్దిశన్నాహ- యథేత్యాది|- యథోద్దిష్టామితి “వామపార్శ్వ కక్షాస్తనయోరంతరేఽంతర్విద్రధౌ పార్శ్వశూలే చ’ (శా. 8) ఇతి| తేన కక్షాంతరాశ్రయదేశస్యాధః స్తనయోరుపరిష్టాత్ పార్శ్వవిశేషే కఫవిద్రధౌ| రక్తపిత్తానిలోత్థేషు బాహౌ కేచిదాహుః; బాహౌ బాహుమధ్యే కూర్పరే, తేన స్థానాంతరాశ్రయమేకీయమతం||34||
Adhikarana 7 (35-37) · Śloka 38
పక్వం వా బహిరున్నద్ధం భిత్త్వా వ్రణవదాచరేత్ |
స్రుతేషూర్ధ్వమధో వాఽపి మైరేయామ్లసురాసవైః ||35||
పేయో వరుణకాదిస్తు మధుశిగ్రుద్రుమోఽపి వా |
శిగ్రుమూలజలే సిద్ధం ససిద్ధార్థకమోదనం ||36||
యవకోలకులత్థానాం యూషైర్భుంజీత మానవః |
ప్రాతః ప్రాతశ్చ సేవేత మాత్రయా తైల్వకం ఘృతం ||37||
త్రివృతాదిగణక్వాథసిద్ధం వాఽప్యుపశాంతయే |38|
View original
पक्वं वा बहिरुन्नद्धं भित्त्वा व्रणवदाचरेत् |
स्रुतेषूर्ध्वमधो वाऽपि मैरेयाम्लसुरासवैः ||३५||
पेयो वरुणकादिस्तु मधुशिग्रुद्रुमोऽपि वा |
शिग्रुमूलजले सिद्धं ससिद्धार्थकमोदनम् ||३६||
यवकोलकुलत्थानां यूषैर्भुञ्जीत मानवः |
प्रातः प्रातश्च सेवेत मात्रया तैल्वकं घृतम् ||३७||
त्रिवृतादिगणक्वाथसिद्धं वाऽप्युपशान्तये |३८|
పక్వమిత్యాది| సురాసవయోః ప్రత్యేకం నిష్పాదితయోరేకీకృత్య పునః సంధానం మైరేయః, అమ్లం కాంజికం, సురా పిష్టమయీ, ద్రవప్రధాన ఆసవః| శిగ్ర్విత్యాది| అత్ర సంస్కార్య ఏవ సిద్ధార్థప్రక్షేపః| మాత్రయా అల్పశ ఇత్యర్థః| తైల్వకం ఘృతం వాతవ్యాధౌ పఠితం| త్రివృతేత్యాది సిద్ధం సర్పిరిత్యనువర్తతే||35-37||-
Adhikarana 8 (38) · Śloka 39
నోపగచ్ఛేద్యథాపాకం ప్రయతేత తథా భిషక్ ||38||
పర్యాగతే విద్రధౌ తు సిద్ధిర్నైకాంతికీ స్మృతా |39|
View original
नोपगच्छेद्यथापाकं प्रयतेत तथा भिषक् ||३८||
पर्यागते विद्रधौ तु सिद्धिर्नैकान्तिकी स्मृता |३९|
ప్రయతేత ప్రయత్నం కుర్వీత| పర్యాగతే పరిపాకమాగతే న సిద్ధిః||38||-
Adhikarana 9 (39-43) · Śloka 43
ప్రత్యాఖ్యాయ తు కుర్వీత మజ్జజాతే తు విద్రధౌ ||39||
స్నేహస్వేదోపపన్నానాం కుర్యాద్రక్తావసేచనం |
విద్రధ్యుక్తాం క్రియాం కుర్యాత్ పక్వే వాఽస్థి తు భేదయేత్ ||40||
నిఃశల్యమథ విజ్ఞాయ కర్తవ్యం వ్రణశోధనం |
ధావేత్తిక్తకషాయేణ తిక్తం సర్పిస్తథా హితం ||41||
యది మజ్జపరిస్రావో న నివర్తేత దేహినః |
కుర్యాత్ సంశోధనీయాని కషాయాదీని బుద్ధిమాన్ ||42||
ప్రియంగుధాతకీరోధ్రకట్ఫలం తినిసైంధవం |
ఏతైస్తైలం విపక్తవ్యం విద్రధివ్రణరోపణం ||43||
View original
प्रत्याख्याय तु कुर्वीत मज्जजाते तु विद्रधौ ||३९||
स्नेहस्वेदोपपन्नानां कुर्याद्रक्तावसेचनम् |
विद्रध्युक्तां क्रियां कुर्यात् पक्वे वाऽस्थि तु भेदयेत् ||४०||
निःशल्यमथ विज्ञाय कर्तव्यं व्रणशोधनम् |
धावेत्तिक्तकषायेण तिक्तं सर्पिस्तथा हितम् ||४१||
यदि मज्जपरिस्रावो न निवर्तेत देहिनः |
कुर्यात् संशोधनीयानि कषायादीनि बुद्धिमान् ||४२||
प्रियङ्गुधातकीरोध्रकट्फलं तिनिसैन्धवम् |
एतैस्तैलं विपक्तव्यं विद्रधिव्रणरोपणम् ||४३||
పరం మజ్జవిద్రధౌ ప్రత్యాఖ్యాయ తు కుర్వీతేతి ‘చికిత్సాం’ ఇత్యధ్యాహారః| కాం చికిత్సాం కుర్వీతేత్యాశంక్యాహ- స్నేహస్వేదోపపన్నానామిత్యాది| తినిః తినిసః, ఏకదేశేనాపి సముదాయో బుధ్యతే; యథా- సత్యా సత్యభామా, భీమో భీమసేన ఇతి||39-43||
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం చికిత్సాస్థానే విద్రధిచికిత్సితం నామ షోడశోఽధ్యాయః ||16||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने विद्रधिचिकित्सितं नाम षोडशोऽध्यायः ||१६||
ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాం చికిత్సాస్థానే షోడశోఽధ్యాయః||16||