Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

6. dundubhisvanīyakalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

అథాతో దుందుభిస్వనీయం కల్పం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||

View original

अथातो दुन्दुभिस्वनीयं कल्पं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

అథాత ఇత్యాది| దుందుభిస్వనోఽస్మిన్నధ్యాయేఽస్తీతి దుందుభిస్వనీయస్తం; దుందుభిరత్ర నిస్వానః||1-2||

Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7

ధవాశ్వకర్ణశిరీషతినిశపలాశపిచుమర్దపాటలిపారిభద్రకామ్రోదుంబరకరహాటకార్జునకకుభసర్జ- కపీతనశ్లేష్మాతకాంకోఠామలకప్రగ్రహకుటజశమీకపిత్థాశ్మంతకార్కచిరబిల్వమహావృక్షారుష్కరారలు- మధుకమధుశిగ్రుశాకగోజీమూర్వాభూర్జతిల్వకేక్షురకగోపఘోంటారిమేదానాం భస్మాన్యాహృత్య గవాం మూత్రేణ క్షారకల్పేన పరిస్రావ్య విపచేత్, దద్యాచ్చాత్ర పిప్పలీమూలతండులీయకవరాంగచోచమంజిష్ఠాకరంజికాహస్తిపిప్పలీమరిచవిడంగగృహధూమానంతా- సోమసరలాబాహ్లీకగుహాకోశామ్రశ్వేతసర్షపవరుణలవణప్లక్షనిచులకవంజులవక్రాలవర్ధమానపుత్రశ్రేణీ- సప్తపర్ణటుంటుకైలవాలుకనాగదంత్యతివిషాభయాభద్రదారుకుష్ఠహరిద్రావచాచూర్ణాని లోహానాం చ సమభాగాని, తతః క్షారవదాగతపాకమవతార్య లోహకుంభే నిదధ్యాత్ ||3|| అనేన దుందుభిం లింపేత్ పతాకాం తోరణాని చ | శ్రవణాద్దర్శనాత్ స్పర్శాత్ విషాత్ సంప్రతిముచ్యతే ||4|| ఏష క్షారాగదో నామ శర్కరాస్వశ్మరీషు చ | అర్శఃసు వాతగుల్మేషు కాసశూలోదరేషు చ ||5|| అజీర్ణే గ్రహణీదోషే భక్తద్వేషే చ దారుణే | శోఫే సర్వసరే చాపి దేయః శ్వాసే చ దారుణే ||6|| సదా సర్వవిషార్తానాం సర్వథైవోపయుజ్యతే | ఏష తక్షకముఖ్యానామపి దర్పాంకుశోఽగదః ||7||

View original

धवाश्वकर्णशिरीषतिनिशपलाशपिचुमर्दपाटलिपारिभद्रकाम्रोदुम्बरकरहाटकार्जुनककुभसर्ज- कपीतनश्लेष्मातकाङ्कोठामलकप्रग्रहकुटजशमीकपित्थाश्मन्तकार्कचिरबिल्वमहावृक्षारुष्करारलु- मधुकमधुशिग्रुशाकगोजीमूर्वाभूर्जतिल्वकेक्षुरकगोपघोण्टारिमेदानां भस्मान्याहृत्य गवां मूत्रेण क्षारकल्पेन परिस्राव्य विपचेत्, दद्याच्चात्र पिप्पलीमूलतण्डुलीयकवराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकरञ्जिकाहस्तिपिप्पलीमरिचविडङ्गगृहधूमानन्ता- सोमसरलाबाह्लीकगुहाकोशाम्रश्वेतसर्षपवरुणलवणप्लक्षनिचुलकवञ्जुलवक्रालवर्धमानपुत्रश्रेणी- सप्तपर्णटुण्टुकैलवालुकनागदन्त्यतिविषाभयाभद्रदारुकुष्ठहरिद्रावचाचूर्णानि लोहानां च समभागानि, ततः क्षारवदागतपाकमवतार्य लोहकुम्भे निदध्यात् ||३|| अनेन दुन्दुभिं लिम्पेत् पताकां तोरणानि च | श्रवणाद्दर्शनात् स्पर्शात् विषात् सम्प्रतिमुच्यते ||४|| एष क्षारागदो नाम शर्करास्वश्मरीषु च | अर्शःसु वातगुल्मेषु कासशूलोदरेषु च ||५|| अजीर्णे ग्रहणीदोषे भक्तद्वेषे च दारुणे | शोफे सर्वसरे चापि देयः श्वासे च दारुणे ||६|| सदा सर्वविषार्तानां सर्वथैवोपयुज्यते | एष तक्षकमुख्यानामपि दर्पाङ्कुशोऽगदः ||७||

🔊 Audio coming soon

ధవాశ్వకర్ణతినిశేత్యాది| అశ్వకర్ణః పూర్వదేశే ప్రసిద్ధః, తినిశః స్యందనః, పలాశః కింశుకః, పిచుమర్దో నింబః, పారిభద్రకో రక్తకుసుమః కంటకీ ఫలభద్రాఖ్యః, అర్జునః స్వనామప్రసిద్ధో వృక్షవిశేషః, కకుభః సుగంధమూలో విటపవిశేషః, సర్జకః స్వనామప్రసిద్ధో వృక్షవిశేషః, కపీతనో గర్దభాండః, శ్లేష్మాతకో బహువారః, ప్రగ్రహః కిరమాలకః, మహావృక్షః సేహుండః, అరుష్కరో భల్లాతకః, మధుకం యష్టీమధు, మధుశిగ్రుః శాకవిటపః, రక్తశోభాంజనక ఇత్యపరే, శాకో మహాపత్రః `శ్రీపర్ణ’ ఇతి లోకే, గోజీ గోజిహ్వా, ఇక్షురకః కోకిలాక్షకః, గోపఘోంటా కర్కోటీ, అరిమేదో రామకః; ఏషాం ధవాదీనామరిమేదాంతానాం సమూలదలకాండశాఖానాం సమేన భాగేన గృహీతానాం భస్మాన్యాహృత్య గవాం మూత్రేణ క్షారషడ్గుణేన క్షారకల్పేన పరిస్రావ్య ఏకవింశతివారాన్ గాలయిత్వేత్యర్థః, విపచేత్ సాధయేత్, తావద్యావదచ్ఛో రక్తః పిచ్ఛిలశ్చ భవతి| దద్యాచ్చాత్రేత్యాది| మూలం పిప్పలీమూలం, వరాంగం వనవాసికాత్వక్, చోచం ద్వితీయా స్థూలా త్వక్ యాం శాల్మలకమిత్యాచక్షతే, కరంజికా నక్తమాలః, అనంతా ఉత్పలసారివా, సోమః సోమవల్కః కట్ఫలాఖ్యః, బాహ్లీకం కుంకుమం, గుహా శాలపర్ణీ, ప్లక్షః పర్కటీ, నిచులకో జలవేతసః, వక్రం తగరం, ఆలం హరితాలం, వర్ధమాన ఏరండః, పుత్రశ్రేణీ ద్రవంతీ, టుంటుకః శ్యోనాకః, ఏలవాలుకః స్వనామప్రసిద్ధః, నాగదంతీ ఇంద్రవారుణీభేదః, జేజ్జటాచార్యమతే తు దంతీ; ఏషాం పిప్పల్యాదీనాం చూర్ణాని లోహానాం చ సర్వేషాం యథాలాభం క్షారోదకాత్ త్రింశత్తమభాగేన, అత్ర అస్మిన్ క్షారోదకే, దద్యాత్ నిక్షిపేదిత్యర్థః| తదను పునర్విపచేద్ యావన్నాతిద్రవం నాతిసాంద్రం చ భవతి| గయదాసస్తు శిరీషపిచుమర్దకకుభారుష్కరమధుకేక్షురకాన్ పరిత్యజ్య త్రింశదేవ పఠతి; పిప్పల్యాదిష్వావాపేషు చ మరిచసోమగుహాలవణవక్రాలాన్ పరిత్యజ్య త్రింశద్ద్రవ్యాణి పఠతి||3-7||

Adhikarana 3 (8-11) · Śloka 11

విడంగత్రిఫలాదంతీభద్రదారుహరేణవః | తాలీశపత్రమంజిష్ఠాకేశరోత్పలపద్మకం ||8|| దాడిమం మాలతీపుష్పం రజన్యౌ సారివే స్థిరే | ప్రియంగుస్తగరం కుష్ఠం బృహత్యౌ చైలవాలుకం ||9|| సచందనగవాక్షీభిరేతైః సిద్ధం విషాపహం | సర్పిః కల్యాణకం హ్యేతద్గ్రహాపస్మారనాశనం ||10|| పాండ్వామయగరశ్వాసమందాగ్నిజ్వరకాసనుత్ | శోషిణామల్పశుక్రాణాం వంధ్యానాం చ ప్రశస్యతే ||11||

View original

विडङ्गत्रिफलादन्तीभद्रदारुहरेणवः | तालीशपत्रमञ्जिष्ठाकेशरोत्पलपद्मकम् ||८|| दाडिमं मालतीपुष्पं रजन्यौ सारिवे स्थिरे | प्रियङ्गुस्तगरं कुष्ठं बृहत्यौ चैलवालुकम् ||९|| सचन्दनगवाक्षीभिरेतैः सिद्धं विषापहम् | सर्पिः कल्याणकं ह्येतद्ग्रहापस्मारनाशनम् ||१०|| पाण्ड्वामयगरश्वासमन्दाग्निज्वरकासनुत् | शोषिणामल्पशुक्राणां वन्ध्यानां च प्रशस्यते ||११||

🔊 Audio coming soon

విడంగత్రిఫలేత్యాది| ఇదం కల్యాణకం ఘృతం భూతవిద్యాయాం పఠితత్వాత్ కేచిన్న పఠంతి||8-11||

Adhikarana 4 (12-13) · Śloka 13

అపామార్గస్య బీజాని శిరీషస్య చ మాషకాన్ | శ్వేతే ద్వే కాకమాచీం చ గవాం మూత్రేణ పేషయేత్ ||12|| సర్పిరేతైస్తు సంసిద్ధం విషసంశమనం పరం | అమృతం నామ విఖ్యాతమపి సంజీవయేన్మృతం ||13||

View original

अपामार्गस्य बीजानि शिरीषस्य च माषकान् | श्वेते द्वे काकमाचीं च गवां मूत्रेण पेषयेत् ||१२|| सर्पिरेतैस्तु संसिद्धं विषसंशमनं परम् | अमृतं नाम विख्यातमपि सञ्जीवयेन्मृतम् ||१३||

🔊 Audio coming soon

అపామార్గస్యేత్యాది| శిరీషస్య చ మాషకానితి మాషకా ఇవ మాషకాః తాన్, బీజానీత్యర్థః| శ్వేతే ద్వే ఇతి శ్వేతా మహాశ్వేతా చ కటభీద్వయమిత్యర్థః; అన్యే తు శ్వేతే ద్వే శ్వేతస్యందః శ్వేతవచేతి భాషంతే| అత్ర శ్రుతత్వాద్ ఘృతాద్ గోమూత్రం చతుర్గుణం దేయం||12-13||

Adhikarana 5 (14-27) · Śloka 27

చందనాగురుణీ కుష్ఠం తగరం తిలపర్ణికం | ప్రపౌండరీకం నలదం సరలం దేవదారు చ ||14|| భద్రశ్రియం యవఫలాం భార్గీ నీలీం సుగంధికాం | కాలేయకం పద్మకం చ మధుకం నాగరం జటాం ||15|| పున్నాగైలైలవాలూని గైరికం ధ్యామకం బలాం | తోయం సర్జరసం మాంసీం శతపుష్పాం హరేణుకాం ||16|| తాలీశపత్రం క్షుద్రైలాం ప్రియంగుం సకుటన్నటం | శిలాపుష్పం సశైలేయం పత్రం కాలానుసారివాం ||17|| కటుత్రికం శీతశివం కాశ్మర్యం కటురోహిణీం | సోమరాజీమతివిషాం పృథ్వికామింద్రవారుణీం ||18|| ఉశీరం వరుణం ముస్తం కుస్తుంబురు నఖం తథా | శ్వేతే హరిద్రే స్థౌణేయం లాక్షాం చ లవణాని చ ||19|| కుముదోత్పలపద్మాని పుష్పం చాపి తథాఽర్కజం | చంపకాశోకసుమనస్తిల్వకప్రసవాని చ ||20|| పాటలీశాల్మలీశైలుశిరీషాణాం తథైవ చ | కుసుమం తృణమూల్యాశ్చ సురభీసింధువారజం ||21|| ధవాశ్వకర్ణపార్థానాం పుష్పాణి తినిశస్య చ | గుగ్గులుం కుంకుమం బింబీం సర్పాక్షీం గంధనాకులీం ||22|| ఏతత్ సంభృత్య సంభారం సూక్ష్మచూర్ణాని కారయేత్ | గోపిత్తమధుసర్పిర్భిర్యుక్తం శృంగే నిధాపయేత్ ||23|| భగ్నస్కంధం వివృతాక్షం మృత్యోర్దంష్ట్రాంతరం గతం | అనేనాగదముఖ్యేన మనుష్యం పునరాహరేత్ ||24|| ఏషోఽగ్నికల్పం దుర్వారం క్రుద్ధస్యామితతేజసః | విషం నాగపతేర్హన్యాత్ ప్రసభం వాసుకేరపి ||25|| మహాసుగంధినామాఽయం పంచాశీత్యంగసంయుతః | రాజాఽగదానాం సర్వేషాం రాజ్ఞో హస్తే భవేత్ సదా ||26|| స్నాతానులిప్తస్తు నృపో భవేత్ సర్వజనప్రియః | భ్రాజిష్ణుతాం చ లభతే శత్రుమధ్యగతోఽపి సన్ ||27||

View original

चन्दनागुरुणी कुष्ठं तगरं तिलपर्णिकम् | प्रपौण्डरीकं नलदं सरलं देवदारु च ||१४|| भद्रश्रियं यवफलां भार्गी नीलीं सुगन्धिकाम् | कालेयकं पद्मकं च मधुकं नागरं जटाम् ||१५|| पुन्नागैलैलवालूनि गैरिकं ध्यामकं बलाम् | तोयं सर्जरसं मांसीं शतपुष्पां हरेणुकाम् ||१६|| तालीशपत्रं क्षुद्रैलां प्रियङ्गुं सकुटन्नटम् | शिलापुष्पं सशैलेयं पत्रं कालानुसारिवाम् ||१७|| कटुत्रिकं शीतशिवं काश्मर्यं कटुरोहिणीम् | सोमराजीमतिविषां पृथ्विकामिन्द्रवारुणीम् ||१८|| उशीरं वरुणं मुस्तं कुस्तुम्बुरु नखं तथा | श्वेते हरिद्रे स्थौणेयं लाक्षां च लवणानि च ||१९|| कुमुदोत्पलपद्मानि पुष्पं चापि तथाऽर्कजम् | चम्पकाशोकसुमनस्तिल्वकप्रसवानि च ||२०|| पाटलीशाल्मलीशैलुशिरीषाणां तथैव च | कुसुमं तृणमूल्याश्च सुरभीसिन्धुवारजम् ||२१|| धवाश्वकर्णपार्थानां पुष्पाणि तिनिशस्य च | गुग्गुलुं कुङ्कुमं बिम्बीं सर्पाक्षीं गन्धनाकुलीम् ||२२|| एतत् सम्भृत्य सम्भारं सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् | गोपित्तमधुसर्पिर्भिर्युक्तं शृङ्गे निधापयेत् ||२३|| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम् | अनेनागदमुख्येन मनुष्यं पुनराहरेत् ||२४|| एषोऽग्निकल्पं दुर्वारं क्रुद्धस्यामिततेजसः | विषं नागपतेर्हन्यात् प्रसभं वासुकेरपि ||२५|| महासुगन्धिनामाऽयं पञ्चाशीत्यङ्गसंयुतः | राजाऽगदानां सर्वेषां राज्ञो हस्ते भवेत् सदा ||२६|| स्नातानुलिप्तस्तु नृपो भवेत् सर्वजनप्रियः | भ्राजिष्णुतां च लभते शत्रुमध्यगतोऽपि सन् ||२७||

🔊 Audio coming soon

చందనాగురుణీత్యాది| తిలపర్ణికం `హులహుల’ ఇతి లోకే, గయీ తు తైలపర్ణికః సరలరసః నవనీతఖోటిరితి ప్రసిద్ధః, నలదం ఉశీరభేదః లామజ్జకం, భద్రశ్రియం శ్వేతచందనం, యవఫలా దుగ్ధికా, నీలీ నీలాంజనికా శారదం ఫలం, సుగంధికా సర్పసుగంధా, కాలేయకం పీతచందనం, జటా ద్వితీయా మాంసీ, పున్నాగః స్వనామప్రసిద్ధః, ఏలా స్థూలైలా, ఏలవాలుకం స్వనామప్రసిద్ధం, ధ్యామకం కత్తృణం, తోయం బాలకం, హరేణుః రేణుకా, క్షుద్రైలా సూక్ష్మైలా, కుటన్నటః వన్యకః, `ఫంజీమదనక’ ఇతి లోకే, శిలాపుష్పం శిలా మనఃశిలా, పుష్పం పుష్పకాసీసం, కాలానుసారివా తగరభేదః, కాశ్మరీ శ్రీపర్ణీ, శీతశీవం కర్పూరం, శమీత్యపరే, సోమరాజీ బాకుచీ, పృథ్వికా శ్యామవర్ణః స్థూలజీరకః, హింగుపత్రికేత్యపరే, శ్వేతే ఇతి కటభీద్వయం, శ్వేతామితి కేచిత్ పఠంతి తత్ర శ్వేతా వచా, స్థౌణేయం గ్రంథిపర్ణకం, లవణాని పంచైవ, ప్రసవశబ్దేనాత్ర కుసుమాని ఫలాని చ గ్రాహ్యాణి ప్రసవస్యోభయవాచిత్వాత్, తృణశూన్యాః కేతక్యాః, మల్లికాయా ఇత్యపరే, సురసీసింధువారాభ్యాం జాతం కుసుమమిత్యర్థః, సింధువారో నిర్గుండీభేదః, అశ్వకర్ణః సర్జభేదః, తినిశః స్యందనః, బింబీ కుందురికా, సర్పాక్షీ రక్తపుష్పా పూర్వదేశే ప్రసిద్ధా, గంధనాకులీ సుగంధమూలా రాస్నా, శిలాపుష్పమిత్యత్ర తిలపుష్పమితి కేచిత్ పఠంతి తచ్చ ప్రసిద్ధం, తన్మతే శృంగేణాధారేణ పంచాశీతిః పూర్యతే| అష్టౌ లవణానీతి జేజ్జటాచార్యః, తన్నేచ్ఛతి గయీ, యతః పంచాశీతేరంగానామాధిక్యం స్యాత్| `కుముదోత్పలపద్మాని పుష్పం వాఽపి తథాఽర్కజం’ ఇత్యత్ర స్థానే `పాటలాకాశ్మరీశేలుశిరీషప్రసవాని చ’ ఇతి గయదాసాచార్యః పఠతి| ఏషోఽగ్నికల్పమిత్యాది| ఏషః అగదః, అగ్నికల్పం దుర్వారం విషం వాసుకేరపి క్రుద్ధస్య అమితతేజసో నాగపతేః ప్రసభం హఠేన హన్యాదితి సంబంధః| రాజాఽగదానాం సర్వేషాం రాజ్ఞో హస్తే భవేత్ సదేతి యతోఽయం సర్వాగదానాం రాజా అత ఏవ రాజ్ఞో హస్తే సదా నిత్యం భవితుమర్హతి; తేన హస్తస్థితాగదేన పాణినా స్పృష్టమన్నపానం నిర్విషం భవతి; హస్తస్థాపనప్రయోజనమిదం| స్నాతానులిప్త ఇత్యాది| స్నానానులేపనాభ్యాం వశీకరణం||14-27||

Adhikarana 6 (28) · Śloka 28

ఉష్ణవర్జ్యో విధిః కార్యో విషార్తానాం విజానతా | ముక్త్వా కీటవిషం తద్ధి శీతేనాభిప్రవర్ధతే ||28||

View original

उष्णवर्ज्यो विधिः कार्यो विषार्तानां विजानता | मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्धते ||२८||

🔊 Audio coming soon

విషార్తానాం శోధనాంగత్వేనాపి స్వేదో న క్రియత ఇత్యర్థమాహ- ఉష్ణవర్జ్య ఇత్యాది||28||

Adhikarana 7 (29-31) · Śloka 31

అన్నపానవిధావుక్తముపధార్య శుభాశుభం | శుభం దేయం విషార్తేభ్యో విరుద్ధేభ్యశ్చ వారయేత్ ||29|| ఫాణితం శిగ్రుసౌవీరమజీర్ణాధ్యశనం తథా | వర్జయేచ్చ సమాసేన నవధాన్యాదికం గణం ||30|| దివాస్వప్నం వ్యవాయం చ వ్యాయామం క్రోధమాతపం | సురాతిలకులత్థాంశ్చ వర్జయేద్ధి విషాతురః ||31||

View original

अन्नपानविधावुक्तमुपधार्य शुभाशुभम् | शुभं देयं विषार्तेभ्यो विरुद्धेभ्यश्च वारयेत् ||२९|| फाणितं शिग्रुसौवीरमजीर्णाध्यशनं तथा | वर्जयेच्च समासेन नवधान्यादिकं गणम् ||३०|| दिवास्वप्नं व्यवायं च व्यायामं क्रोधमातपम् | सुरातिलकुलत्थांश्च वर्जयेद्धि विषातुरः ||३१||

🔊 Audio coming soon

ఉపధార్య జ్ఞాత్వేత్యర్థః, శుభాశుభం హితాహితం, వారయేద్విషార్తానేవ| ఫాణితమిత్యాది| కులత్థాంశ్చేత్యత్ర చకారేణ పిణ్యాకమూలకలసునకలాయకుసుంభాతసీశిశుమారకూర్మనిష్పావజంబ్వామ్రాతకచూతాదికాని చ వర్జయేత్||29-31||

Adhikarana 8 (32) · Śloka 32

ప్రసన్నదోషం ప్రకృతిస్థధాతుమన్నాభికాంక్షం సమసూత్రజిహ్వం | ప్రసన్నవర్ణేంద్రియచిత్తచేష్టం వైద్యోఽవగచ్ఛేదవిషం మనుష్యం ||32||

View original

प्रसन्नदोषं प्रकृतिस्थधातुमन्नाभिकाङ्क्षं समसूत्रजिह्वम् | प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम् ||३२||

🔊 Audio coming soon

అవిషశ్చ కీదృశ ఇత్యాహ- ప్రసన్నదోషమిత్యాది| ప్రసన్నదోషం స్వభావావస్థితవాతాదికం, ప్రకృతిస్థధాతుం దధతీతి ధాతవో రసాదయో మలాశ్చ| అన్నాభికాంక్షం భోజనాభిలాషిణం, ఏతేన సమాగ్నిత్వముక్తం| సమసూత్రజిహ్వమితి సమసూత్రా జిహ్వా యస్య స తథా తం| ఏతదుక్తం భవతి- నిర్విషస్య హి పురుషస్య చిత్తేన సహ సమసూత్రతయా జిహ్వా రసవేదినీ భవతి, సవిషస్య విషప్రభావేణ దూషితచిత్తత్వాజ్జిహ్వా రసవేదినీ న భవతీత్యర్థః| అనేన శ్లోకేన `సమదోషః సమాగ్నిశ్చ’ ఇత్యాదిశ్లోకస్య సర్వ ఏవార్థో నిబద్ధః| వైద్యోఽవగచ్ఛేదవిషం మనుష్యమితి ఉక్తలక్షణః పురుషోఽవిషో భవతి, విపరీతలక్షణస్తు విషాతురః| తథా హి,- “ప్రవృద్ధదోషం వికృతిస్థధాతుమనన్నకాంక్షం క్షతసూత్రజిహ్వం| విరుద్ధవర్ణేంద్రియచిత్తచేష్టం వైద్యోఽవగచ్ఛేత్ సవిషం మనుష్యం”- ఇతి| `సమమూత్రవిట్కం’ ఇతి కేచిత్ పఠంతి, తచ్చ సుబోధం| ఇదం సవిషావిషలక్షణం తీక్ష్ణతమే స్థావరవిషే సర్పదష్టే చ ద్రష్టవ్యం, నతు మందవిషే చిరేణ ధాతుదూషణకరే మూషికవిషే కీటవిషేషు చ; అత ఏవోత్తరత్ర మూషికకీటవికల్పావితి| జేజ్జటస్తు మూషికకల్పానంతరం దుందుభిస్వనీయం కల్పం పఠతి||32||

Adhikarana puShpikA · Śloka 6

ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం కల్పస్థానే దుందుభిస్వనీయకల్పో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః ||6||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थाने दुन्दुभिस्वनीयकल्पो नाम षष्ठोऽध्यायः ||६||

🔊 Audio coming soon

ఇతి శ్రీడల్హ(హ్ల)ణవిరచితాయాం నిబంధసంగ్రహాఖ్యాయాం సుశ్రుతవ్యాఖ్యాయాం కల్పస్థానే షష్ఠోఽధ్యాయః||6||

6. dundubhisvanīyakalpaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi