7. mūṣikakalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤੋ ਮੂਸਿਕਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||

ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||

Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6

ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਸਾ ਉਕ੍ਤਾ ਮੂਸਿਕਾ ਯੇ ਸਮਾਸਤਃ | ਨਾਮਲਕ੍ਸਣਭੈਸਜ੍ਯੈਰਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ||੩|| ਲਾਲਨਃ ਪੁਤ੍ਰਕਃ ਕਸ੍ਣੋ ਹਂਸਿਰਸ਼੍ਚਿਕ੍ਵਿ(ਕ੍ਕਿ)ਰਸ੍ਤਥਾ | ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੋਲਸਸ਼੍ਚੈਵ ਕਸਾਯਦਸ਼ਨੋਪਿ ਚ ||੪|| ਕੁਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚਾਜਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਚਪਲਃ ਕਪਿਲਸ੍ਤਥਾ ਕੋਕਿਲੋਰੁਣਸਞ੍ਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਸ੍ਣਸ੍ਤਥੋਨ੍ਦੁਰਃ ||੫|| ਸ਼੍ਵੇਤੇਨ ਮਹਤਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਪਿਲੇਨਾਖੁਨਾ ਤਥਾ | ਮੂਸਿਕਸ਼੍ਚ ਕਪੋਤਾਭਸ੍ਤਥੈਵਾਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੬||

ਤਾਨੇਵਾਸ੍ਟਾਦਸ਼ਭੇਦਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਲਾਲਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੩-੬||

Adhikarana 3 (7) · Śloka 7

ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪਤਤਿ ਯਤ੍ਰੈਸਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਪਸ੍ਟੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾ | ਨਖਦਨ੍ਤਾਦਿਭਿਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਾਤ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਯਤਿ ||੭||

ਨਨੁ `ਦਸ੍ਟਰੂਪਂ ਸਮਾਸੋਕ੍ਤਂ’ ਇਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਕਥਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਸਤ੍ਵਮੇਵੇਤ੍ਯਾਹ- ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਖਦਨ੍ਤਾਦਿਭਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਪੁਰੀਸਮੂਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚ; ਤਥਾ ਚਾਲਮ੍ਬਾਯਨੇ,- “ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣਾਥ ਪੁਰੀਸੇਣ ਮੂਤ੍ਰੇਣਾਪਿ ਨਖੈਸ੍ਤਥਾ| ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਭਿਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸਿਪਨ੍ਤੀਹ ਮੂਸਿਕਾਃ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵਿਸਮ੍”- ਇਤਿ| ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸੋਸ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਚ,- “ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾ ਮੂਸਿਕਯਾ ਦਸ੍ਟੇ ਅਮ੍ਲਾਦਿਦੋਹਦਃ, ਤੁਮਤ੍ਯਾ ਦਸ੍ਟੇ ਰਕ੍ਤਮੇਹਨਮਾਧ੍ਮਾਨਂ ਰਤਿਸ਼ੀਲਤਾ ਚ” ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੭||

Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 10

ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਸ਼ੋਫਾਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਚ | ਪੀਡਕੋਪਚਯਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰੋ ਵਿਸਰ੍ਪਾਃ ਕਿਟਿਭਾਨਿ ਚ ||੮|| ਪਰ੍ਵਭੇਦੋ ਰੁਜਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਙ੍ਗਸਦਨਂ ਜ੍ਵਰਃ | ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮਰੁਚਿਃ ਸ਼੍ਵਾਸੋ ਵਮਥੁਰ੍ਲੋਮਹਰ੍ਸਣਮ੍ ||੯|| ਦਸ੍ਟਰੂਪਂ ਸਮਾਸੋਕ੍ਤਮੇਤਦ੍ਵ੍ਯਾਸਮਤਃ ਸ਼ਣੁ |੧੦|

ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਮੂਸਿਕਦਸ੍ਟਲਕ੍ਸਣਮਭਿਧਾਤੁਮਾਹ- ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਕਮਲਮਧ੍ਯਬੀਜਕੋਸ਼ਾਕਤਿਃ| ਪਰ੍ਵਭੇਦਃ ਸਨ੍ਧੇਃ ਸ੍ਫੋਟਃ| ਅਙ੍ਗਸਦਨਮ੍ ਅਙ੍ਗਗ੍ਲਾਨਿਃ||੮-੯||-

Adhikarana 5 (10) · Śloka 11

ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵੋ ਲਾਲਨੇਨ ਹਿਕ੍ਕਾ ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ ||੧੦|| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਕਲ੍ਕਂ ਤੁ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍ |੧੧|

ਤੇਸਾਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਚ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵਚ੍ਛਰ੍ਦਿਹਿਕ੍ਕਾ ਵਾਤਕੋਪਜਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਕਲ੍ਕਾਦਿਕਂ ਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ, ਦੋਸਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਤੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਂ `ਤਪ੍ਤਘਤੇਨ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਮ੍; ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵ੍ਯਾਧਿਦੋਸਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਸ੍ਵਯਮੂਹਨੀਯਂ; ਪ੍ਰਤਿਮੂਸਿਕੋਕ੍ਤਂ ਤੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਮੇਵ||੧੦||-

Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12

ਪੁਤ੍ਰਕੇਣਾਙ੍ਗਸਾਦਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ ||੧੧|| ਚੀਯਤੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਿਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਮਾਖੁਸ਼ਾਵਕਸਨ੍ਨਿਭੈਃ | ਸ਼ਿਰੀਸੇਙ੍ਗੁਦਕਲ੍ਕਂ ਤੁ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍ ||੧੨||

ਪੁਤ੍ਰਕੇਣਾਙ੍ਗੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਖੁਸ਼ਾਵਕਸਨ੍ਨਿਭੈਰ੍ਮੂਸਿਕਪੁਤ੍ਰਕਤੁਲ੍ਯੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਿਰਙ੍ਗਂ ਚੀਯਤੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਆਖੁਸ਼ਾਵਕਨਿਭਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਸਰ੍ਵਮੂਸਿਕਦਂਸ਼ੇਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪੁਤ੍ਰਕਦਸ੍ਟੇ| ਨਾਗਾਰ੍ਜੁਨੋਤ੍ਰਾਹ,- “ਤੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤੇ ਦਸ੍ਟੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮੂਸਿਕਪੁਤ੍ਰਕਾਨ੍| ਏਤਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਕਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਲਕ੍ਸਣਮ੍”- ਇਤਿ| `ਸ਼ਿਰੀਸੇਙ੍ਗੁਦਚੂਰ੍ਣਂ ਤੁ’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਗਯਦਾਸਃ ਅਨਯੋਃ ਪਤ੍ਰਚੂਰ੍ਣਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਤਿ; ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੁ `ਸ਼ਿਰੀਸਫਲਕਲ੍ਕਂ ਤੁ’ ਇਤਿ ਪਠਤਿ||੧੧-੧੨||

Adhikarana 7 (13) · Śloka 13

ਕਸ੍ਣੇਨ ਦਂਸ਼ੇ ਸ਼ੋਫੋਸਕ੍ਛਰ੍ਦਿਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਦਿਨੇ | ਸ਼ਿਰੀਸਫਲਕੁਸ੍ਠਂ ਤੁ ਪਿਬੇਤ੍ ਕਿਂਸ਼ੁਕਭਸ੍ਮਨਾ ||੧੩||

ਕਸ੍ਣੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੂਸਿਕਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਨਿ; ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੋਨ੍ਨੇਯਮ੍| ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਚਨਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਯਸਕ੍ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਃ| ਕਿਂਸ਼ੁਕਭਸ੍ਮਨਾ ਕਿਂਸ਼ੁਕਕੁਸੁਮਭਸ੍ਮੋਦਕੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੩||

Adhikarana 8 (14) · Śloka 14

ਹਂਸਿਰੇਣਾਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸੋ ਜਮ੍ਭਾ ਰੋਮ੍ਣਾਂ ਚ ਹਰ੍ਸਣਮ੍ | ਪਿਬੇਦਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਂ ਤੁ ਸੁਵਾਨ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਃ ||੧੪||

ਹਂਸਿਰੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੁਵਾਨ੍ਤਃ ਸੁਸ੍ਠੁ ਵਾਨ੍ਤਃ||੧੪||

Adhikarana 9 (15) · Śloka 16

ਚਿਕ੍ਵਿ(ਕ੍ਕਿ)ਰੇਣ ਸ਼ਿਰੋਦੁਃਖਂ ਸ਼ੋਫੋ ਹਿਕ੍ਕਾ ਵਮਿਸ੍ਤਥਾ | ਜਾਲਿਨੀਮਦਨਾਙ੍ਕੋਠਕਸਾਯੈਰ੍ਵਾਮਯੇਤ੍ਤੁ ਤਮ੍ ||੧੫|| ਯਵਨਾਲਰ੍ਸਭੀਕ੍ਸਾਰਂ ਬਹਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਦਾਪਯੇਤ੍ |੧੬|

ਚਿਕ੍ਵਿਰੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜਾਲਿਨੀ ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ, ਸਭੀ ਕਪਿਕਚ੍ਛੁਃ, ਬਹਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਕਾਰੇਣ ਕ੍ਸਾਰਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਸਾਰੋਦਕਮ੍| ਗਯਦਾਸਸ੍ਤੁ `ਜਾਲਿਨੀਮਦਨਾਙ੍ਕੋਠ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ੍ਥਾਨੇ `ਸੁਵਾਨ੍ਤੋ ਜਾਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥੈਃ ਸਾਰਮਙ੍ਕੋਠਜਂ ਪਿਬੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਤਿ ਨ ਯਵਨਾਲਾਦਿ||੧੫||-

Adhikarana 10 (16-17) · Śloka 18

ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੇਣ ਤਟ੍ ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਜ੍ਵਰੋ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮੇਵ ਚ ||੧੬|| ਗ੍ਰੀਵਾਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਪਸ੍ਠਸ਼ੋਫੋ ਗਨ੍ਧਾਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾ | ਚਵ੍ਯਂ ਹਰੀਤਕੀ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮਧੁ ||੧੭|| ਅਙ੍ਕੋਠਬੀਜਂ ਚ ਤਥਾ ਪਿਬੇਦਤ੍ਰ ਵਿਸਾਪਹਮ੍ |੧੮|

ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰਦਸ੍ਟਲਕ੍ਸਣਂ ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਚ ਗਯਦਾਸੋਨ੍ਯਥਾ ਪਠਤਿ; ਯਥਾ- “ਭ੍ਰਮਸ਼੍ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੇਣੋਗ੍ਰੋ ਗ੍ਰੀਵਾਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਵਿਸੂਚਿਕਾ| ਯਵਨਾਲਰ੍ਸਭੀਕ੍ਸਾਰਂ ਬਹਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਦਾਪਯੇਤ੍” ਇਤਿ||੧੬-੧੭||-

Adhikarana 11 (18-20) · Śloka 21

ਗ੍ਰੀਵਾਸ੍ਤਮ੍ਭੋਲਸੇਨੋਰ੍ਧ੍ਵਵਾਯੁਰ੍ਦਂਸ਼ੇ ਰੁਜਾ ਜ੍ਵਰਃ ||੧੮|| ਮਹਾਗਦਂ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍ | ਨਿਦ੍ਰਾ ਕਸਾਯਦਨ੍ਤੇਨ ਹਚ੍ਛੋਸਃ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਮੇਵ ਚ ||੧੯|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋਪੇਤਾਃ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਰਫਲਤ੍ਵਚਃ | ਕੁਲਿਙ੍ਗੇਨ ਰੁਜਃ ਸ਼ੋਫੋ ਰਾਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦਂਸ਼ਮਣ੍ਡਲੇ ||੨੦|| ਸਹੇ ਸਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰੇ ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇ |੨੧|

ਗ੍ਰੀਵਾਸ੍ਤਮ੍ਭ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਹੇ ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀਮਾਸਪਰ੍ਣ੍ਯੌ||੧੮-੨੦||-

Adhikarana 12 (21) · Śloka 22

ਅਜਿਤੇਨਾਙ੍ਗਕਸ੍ਣਤ੍ਵਂ ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚ ਹਦ੍ਗ੍ਰਹਃ ||੨੧|| ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾਂ ਪਾਲਿਨ੍ਦੀਂ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹੇਤ੍ |੨੨|

ਅਜਿਤੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਲਿਨ੍ਦੀ ਤ੍ਰਿਵਤ੍||੨੧||-

Adhikarana 13 (22) · Śloka 23

ਚਪਲੇਨ ਭਵੇਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚ ਸਹ ਤਸ੍ਣਯਾ ||੨੨|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਭਦ੍ਰਕਾਸ੍ਠਜਟਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ |੨੩|

ਚਪਲੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਭਦ੍ਰਕਾਸ੍ਠਂ ਦੇਵਦਾਰੁ, ਜਟਾ ਜਟਾਮਾਂਸੀ| `ਜਟਾਨ੍ਵਿਤਾਂ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ `ਘਨਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍||੨੨||-

Adhikarana 14 (23-24) · Śloka 25

ਕਪਿਲੇਨ ਵ੍ਰਣੇ ਕੋਥੋ ਜ੍ਵਰੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯੁਦ੍ਗਮਃ ਸਤਟ੍ ||੨੩|| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਯੁਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍ | ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਕੋਕਿਲੇਨੋਗ੍ਰਾ ਜ੍ਵਰੋ ਦਾਹਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣਃ ||੨੪|| ਵਰ੍ਸਾਭੂਨੀਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ |੨੫|

ਕਪਿਲੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੋਥਃ ਪੂਤਿਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਸ੍ਯਨ੍ਦਾਂ, `ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਗਯਦਾਸਃ `ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਂ’ ਇਤਿ ਪਠਤਿ||੨੩-੨੪||

Adhikarana 15 (25-31) · Śloka 32

ਅਰੁਣੇਨਾਨਿਲਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਤਜਾਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਗਦਾਨ੍ ||੨੫|| ਮਹਾਕਸ੍ਣੇਨ ਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤੇਨ ਕਫ ਏਵ ਚ | ਮਹਤਾ ਕਪਿਲੇਨਾਸਕ੍ ਕਪੋਤੇਨ ਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍ ||੨੬|| ਭਵਨ੍ਤਿ ਚੈਸਾਂ ਦਂਸ਼ੇਸੁ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਣ੍ਡਲਕਰ੍ਣਿਕਾਃ | ਪਿਡਕੋਪਚਯਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਃ ਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ ਭਸ਼ਦਾਰੁਣਃ ||੨੭|| ਦਧਿਕ੍ਸੀਰਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਸ਼ੋ ਮਤਾਃ | ਕਰਞ੍ਜਾਰਗ੍ਵਧਵ੍ਯੋਸਬਹਤ੍ਯਂਸ਼ੁਮਤੀਸ੍ਥਿਰਾਃ ||੨੮|| ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਚੈਸਾਂ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥੋਂਸ਼ਃ ਪੁਨਰ੍ਭਵੇਤ੍ | ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਗੋਜ੍ਯਮਤਾਵਕ੍ਰਸਰ੍ਪਗਨ੍ਧਾਃ ਸਮਤ੍ਤਿਕਾਃ ||੨੯|| ਕਪਿਤ੍ਥਦਾਡਿਮਤ੍ਵਕ੍ ਚ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ | ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮੇਕਤਃ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਪਚੇਤ੍ ||੩੦|| ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਰੁਣਾਦੀਨਾਂ ਵਿਸਮੇਤਦ੍ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ | ਕਾਕਾਦਨੀਕਾਕਮਾਚ੍ਯੋਃ ਸ੍ਵਰਸੇਸ੍ਵਥਵਾ ਕਤਮ੍ ||੩੧|| ਸਿਰਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਚ |੩੨|

ਦਧ੍ਯਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਤ੍ਰਾਣਿ, ਕਰਞ੍ਜਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਪਲਿਕਂ ਭਾਗਂ, ਸਲਿਲਾਢਕੇਨ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ, ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਸ਼ੇਸਂ, ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੈਃ ਸਹ ਸਂਯੋਜ੍ਯ, ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਮੂਲਾਦਿਕਲ੍ਕਪਾਦਂ ਚ ਵਿਪਚੇਤ੍; ਪਕ੍ਵਂ ਚ ਘਤਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਭਵਤਿ| ਅਂਸ਼ੁਮਤੀ ਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣੀ, ਗੋਜੀ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾ, ਅਮਤਾ ਗੁਡੂਚੀ, ਵਕ੍ਰਂ ਤਗਰਂ, ਸਰ੍ਪਗਨ੍ਧਾ ਸਰ੍ਪਚ੍ਛਤ੍ਰਿਕਾ| ਸਮਤ੍ਤਿਕਾਃ ਸਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਾਃ, `ਅਹਿਮਤ੍ਤਿਕਾ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਰਾਹਿਮਤ੍ਤਿਕਾ ਵਲ੍ਮੀਕਮਤ੍ਤਿਕਾ; `ਅਗਵਤ੍ਤਿਕਾ’ ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਾਚਾਰ੍ਯਃ ਪਠਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਗਵਤ੍ਤਿਕਾ ਸ਼ਲ੍ਲਕੀ| ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਘਤਮਾਹ- ਕਾਕਾਦਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਕਾਦਨੀ ਕਸ੍ਣਸ਼੍ਰੀਫਲਿਕਾ, ਕਤਂ ਸਂਸ੍ਕਤਂ, ਘਤਮਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਸਿਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਰ੍ਮਾਨਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ| ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਵਮਨਾਦੀਨਿ ਨਸ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਿ; ਤੇਨਾਵਮ੍ਯਾਵਿਰੇਚ੍ਯਯੋਰਵਰੋਧਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਸਾਤੁਰਾ ਅਵਮ੍ਯਾ ਅਪਿ ਵਮ੍ਯਾ ਏਵ, `ਏਤੇਪ੍ਯਜੀਰ੍ਣਵ੍ਯਥਿਤਾ ਵਾਮ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਵਿਸਾਤੁਰਾ’ ਇਤਿ||੨੫-੩੧||-

Adhikarana 16 (32) · Śloka 32

ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਚ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਮੂਸਿਕਾਣਾਂ ਵਿਸੇਸ੍ਵਯਮ੍ ||੩੨||

ਅਰੁਣਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਦਿਕਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਤਿਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਯਂ ਵਿਧਿਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਦਿਕਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੨||

Adhikarana 17 (33) · Śloka 33

ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਚ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ | ਸ਼ਿਰੀਸਰਜਨੀਕੁਸ੍ਠਕੁਙ੍ਕੁਮੈਰਮਤਾਯੁਤੈਃ ||੩੩||

ਦਗ੍ਧ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ `ਘਤੇਨਾਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤੇਨ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਦਂਸ਼ਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰਾਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਥੈਵ ਕੇਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਦਂਸ਼ਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਛੋਣਿਤਂ ਸ਼ਿਰੀਸਾਦਿਕਲ੍ਕੈਰਾਲੇਪਯੇਚ੍ਚੇਤ੍ਯਾਹੁਃ||੩੩||

Adhikarana 18 (34) · Śloka 34

ਛਰ੍ਦਨਂ ਜਾਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥੈਃ ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਙ੍ਕੋਠਯੋਰਪਿ ||੩੪||

ਸ਼ੋਧਨਂ ਸੂਤ੍ਰਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਣ੍ਵਨ੍ਨਾਹ- ਛਰ੍ਦਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਃ ਚਰ੍ਮਕਾਰਵਟਃ||੩੪||-

Adhikarana 19 (34-36) · Śloka 36

ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਕੋਸਵਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਮੂਲਂ ਮਦਨ ਏਵ ਚ | ਦੇਵਦਾਲੀਫਲਂ ਚੈਵ ਦਧ੍ਨਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਮੇਤ੍ | ਸਰ੍ਵਮੂਸਿਕਦਸ੍ਟਾਨਾਮੇਸ ਯੋਗਃ ਸੁਖਾਵਹਃ ||੩੫|| ਫਲਂ ਵਚਾ ਦੇਵਦਾਲੀ ਕੁਸ੍ਠਂ ਗੋਭੂਤ੍ਰਪੇਸਿਤਮ੍ | ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵੋਨ੍ਦੁਰੁਵਿਸਚ੍ਛਿਦਃ ||੩੬||

ਅਪਰਾਵਪਿ ਵਮਨਯੋਗਾਵਾਹ- ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੋਸਵਤੀ ਘੋਸਕਃ| ਮੂਲਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਫਲਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਫਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਦਧ੍ਨਾ ਲੇਹਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੪-੩੬||

Adhikarana 20 (37) · Śloka 37

ਵਿਰੇਚਨੇ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕ ਇਸ੍ਯਤੇ |੩੭|

ਵਿਰੇਚਨਮਾਹ- ਵਿਰੇਚਨੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦਨ੍ਤੀਸ੍ਥਾਨੇ ਕੇਚਿਨ੍ਨੀਲੀਂ ਪਠਨ੍ਤਿ|੩੭|

Adhikarana 21 (37) · Śloka 38

ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੇ ਸਾਰਃ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ ||੩੭|| ਹਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਢ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੋਮਯਸ੍ਵਰਸੋਞ੍ਜਨੇ |੩੮|

ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਾਰਃ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ, ਗਯਦਾਸਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਲਤਮਾਲਮਧੂਕਾਨਾਮਾਹ| ਫਲਾਨਿ ਚੇਤਿ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਢ੍ਯਃ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕੋਤ੍ਕਟ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਯੋਗਾਨ੍ਤਰਮ੍||੩੭||-

Adhikarana 22 (38-40) · Śloka 40

ਕਪਿਤ੍ਥਗੋਮਯਰਸੌ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਤੌ ||੩੮|| ਰਸਾਞ੍ਜਨਹਰਿਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਕਟ੍ਵੀਸੁ ਵਾ ਕਤਮ੍ | ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਾਤਿਵਿਸਂ ਕਲ੍ਕਂ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਤਮ੍ ||੩੯|| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲੇਸੁ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ | ਆਸ੍ਫੋਤਮੂਲਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਕਾਪਿਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾ ||੪੦||

ਸਂਸ਼ਮਨਯੋਗਾਨਾਹ- ਕਪਿਤ੍ਥੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸੋ ਗੋਮਯਰਸਸ਼੍ਚ ਸਮਧੁਰ੍ਲੇਹਃ| ਰਸਾਞ੍ਜਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਟ੍ਵੀ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਪਿਤ੍ਥਫਲਮੂਲਪੁਸ੍ਪਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਕਸਾਯਸਿਦ੍ਧਂ ਪਞ੍ਚਕਾਪਿਤ੍ਥਂ ਘਤਂ ਸਰ੍ਵਮੂਸਿਕਵਿਸਹਰਮ੍||੩੮-੪੦||

Adhikarana 23 (41) · Śloka 41

ਮੂਸਿਕਾਣਾਂ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕੁਪ੍ਯਤ੍ਯਭ੍ਰੇਸ੍ਵਨਿਰ੍ਹਤਮ੍ | ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੇਸ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਯਸ਼੍ਚ ਦੂਸੀਵਿਸਾਪਹਃ ||੪੧||

ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਕੋਪਸ੍ਯਾਪ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਵਮਨਾਦਿਸ਼ੋਧਨਂ ਕਰਣੀਯਮਿਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਮੂਸਿਕਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸ ਵਿਧਿਃ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਨਯਨਾਞ੍ਜਨਾਦਿਃ| ਯਸ਼੍ਚ ਦੂਸੀਵਿਸਾਪਹੋ ਵਿਧਿਃ ਸੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਃ; ਏਤੇਨ ਦੂਸੀਵਿਸਤੁਲ੍ਯਤਾ ਮੂਸਿਕਵਿਸਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾ||੪੧||

Adhikarana 24 (42) · Śloka 42

ਸ੍ਥਿਰਾਣਾਂ ਰੁਜਤਾਂ ਵਾਪਿ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਭਿਸਕ੍ | ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਦੋਸਂ ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ ||੪੨||

ਇਦਾਨੀਮਾਖੁਵਿਸਵ੍ਰਣੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਥਾਨ੍ਯਵਿਸਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣੇਪਿ, ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ੍ਥਿਰਾਣਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਥੈਰ੍ਯੇਣ ਕਫਾਤ੍ਮਕਤਾ, ਰੁਜਤਾਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਵਾਤਾਤ੍ਮਕਤਾ ਵ੍ਰਣਾਨਾਮੁਕ੍ਤਾ| ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਮਾਂਸਕਰ੍ਣੀਕਮ੍| ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯ, ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਚਯਿਤ੍ਵੇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍, ਪਾਤਯਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯਪਰੇ| ਲਾਲਨਪੁਤ੍ਰਕਾਦਿਮੂਸਿਕਜਾਤਿਵਿਸ਼ੇਸਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਨਾਦੇਸ਼ੀਯਲੋਕੇਭ੍ਯੋਵਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍||੪੨||

Adhikarana 25 (43-45) · Śloka 46

ਸ਼੍ਵਸ਼ਗਾਲਤਰਕ੍ਸ੍ਵਕ੍ਸਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਯਦਾਨਿਲਃ | ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੋ ਮੁਸ੍ਣਾਤਿ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ||੪੩|| ਤਦਾ ਪ੍ਰਸ੍ਰਸ੍ਤਲਾਙ੍ਗੂਲਹਨੁਸ੍ਕਨ੍ਧੋਤਿਲਾਲਵਾਨ੍ | ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਬਧਿਰੋਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸੋਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਧਾਵਤਿ ||੪੪|| ਤੇਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਣਾ ਸਵਿਸੇਣ ਤੁ | ਸੁਪ੍ਤਤਾ ਜਾਯਤੇ ਦਂਸ਼ੇ ਕਸ੍ਣਂ ਚਾਤਿਸ੍ਰਵਤ੍ਯਸਕ੍ ||੪੫|| ਦਿਗ੍ਧਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ਼੍ਚੋਪਲਕ੍ਸਿਤਃ |੪੬|

ਇਦਾਨੀਂ ਮੂਸਕਸ੍ਯ ਚਤੁਸ੍ਪਦਜਰਾਯੁਜਹਿਂਸ੍ਰਤ੍ਵਸਾਮਾਨ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਵਿਸਂ ਲਕ੍ਸਣਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੈਰੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸ਼੍ਵਸ਼ਗਾਲਤਰਕ੍ਸ੍ਵਕ੍ਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਰਃ, ਸ਼ਗਾਲਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ, ਤਰਕ੍ਸੁਃ ਮਗਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਿਸ਼ੇਸਃ `ਜਰਖ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ, ਕ੍ਸੋ ਭਲ੍ਲੂਕੋਤਿਲੋਮਸ਼ਃ `ਰੀਚ੍ਛ’ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ; ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਵਕਚਿਤ੍ਰਕਾਦਯੋ ਹਿਂਸ੍ਰਾਃ ਪਸ਼ਵੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਃ| ਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਯਦਾਨਿਲੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਃ ਸਨ੍, ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਵਹਸ੍ਰੋਤੋਗਤਃ, ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਂ, ਮੁਸ੍ਣਾਤਿ ਹਰਤਿ| ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਹਰਣਾਚ੍ਚ ਕੀਦਸ਼ੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਾਹ- ਤਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਸ੍ਰਸ੍ਤਂ ਸ੍ਥਾਨਚ੍ਯੁਤਂ ਲਾਙ੍ਗੂਲਂ ਬਾਲਧਿਰ੍ਮੇਹਨਂ ਵਾ ਹਨੁਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਸਃ; ਪ੍ਰਸ੍ਰਸ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਲਾਙ੍ਗੂਲਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਃ| ਅਤਿਲਾਲਵਾਨ੍ ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵਯੁਕ੍ਤਃ| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਬਧਿਰੋਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਬਧਿਰੋਨ੍ਧੋ ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਧਾਵਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦਸ੍ਟੁਮਭਿਧਾਵਤਿ| ਹਨੁਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਥਾਨੇ `ਗਲਸ੍ਕਨ੍ਧ ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| `ਪ੍ਰਮੂਢੋਨ੍ਯਤਮਸ੍ਤੇਸਾਂ ਖਾਦਨ੍ ਵਿਪਰਿਧਾਵਤਿ’ ਇਤਿ ਅਤ੍ਰ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧਂ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਏਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇਨ੍ਯਤਮ ਏਕਤਮਃ ਪ੍ਰਮੂਢਃ ਸਨ੍ ਖਾਦਨ੍ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਰਿਧਾਵਤਿ| ਤੇਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤੇਨ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਣਾ ਸਵਿਸੇਣੋਨ੍ਮਤ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ੇ ਸੁਪ੍ਤਤਾ ਬਾਧਿਰ੍ਯ ਜਾਯਤੇ| ਉਪਲਕ੍ਸਿਤੋ ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੪੩-੪੫||-

Adhikarana 26 (46) · Śloka 47

ਯੇਨ ਚਾਪਿ ਭਵੇਦ੍ਦਸ੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚੇਸ੍ਟਾਂ ਰੁਤਂ ਨਰਃ ||੪੬|| ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਕ੍ਰਿਯਾਹੀਨੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ |੪੭|

ਅਤ੍ਰੈਵਾਰਿਸ੍ਟਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਯੇਨ ਚਾਪਿ ਭਵੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚੇਸ੍ਟਾ ਕ੍ਰਿਯਾ, ਰੁਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਃ, ਬਹੁਸ਼ਃ ਅਨੇਕਵਾਰਂ, ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਅਨੁਕੁਰ੍ਵਨ੍, ਕ੍ਰਿਯਾਹੀਨਃ ਸ੍ਵਕੀਯਕਾਯਾਦਿਵ੍ਯਾਪਾਰਰਹਿਤਃ||੪੬||-

Adhikarana 27 (47) · Śloka 48

ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਣਾ ਯੇਨ ਦਸ੍ਟਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਯਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ||੪੭|| ਅਪ੍ਸੁ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਦਰ੍ਸ਼ੇਰਿਸ੍ਟਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ |੪੮|

ਇਦਾਨੀਮਪਰਮਪ੍ਯਰਿਸ੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਣਾ ਯੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਦ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ਨਮਰਿਸ੍ਟਂ ਮਰਣਲਕ੍ਸਣਮ੍||੪੭||-

Adhikarana 28 (48) · Śloka 49

ਤ੍ਰਸ੍ਯਤ੍ਯਕਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਪਸ੍ਟ੍ਵਾਪਿ ਵਾ ਜਲਮ੍ ||੪੮|| ਜਲਤ੍ਰਾਸਂ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਰਿਸ੍ਟਂ ਤਦਪਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ |੪੯|

ਪੁਨਰਪਰਮਪ੍ਯਰਿਸ੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਤ੍ਰਸ੍ਯਤੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਜਲਤ੍ਰਾਸਹੇਤੁਂ ਵਿਨਾ| ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ| ਜਲਤ੍ਰਾਸਂ ਜਲਤ੍ਰਾਸਰੋਗਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਰਿਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਦਪਿ ਜਲਤ੍ਰਸਨਮਰਿਸ੍ਟਂ ਮਰਣਲਕ੍ਸਣਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ; ਏਤਚ੍ਚਾਰਿਸ੍ਟਂ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ, ਅਦਸ੍ਟੇ ਜਲਤ੍ਰਸਨਾਰਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਮ੍,- “ਵ੍ਯਾਧਿਤੇਨ ਸ਼੍ਵਾਦਿਨਾ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਸ਼੍ਚੇਤੋਵਾਹਿਨੀਰ੍ਧਮਨੀਰਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ਮਾਪਾਦਯਤਿ ਸਦ੍ਯਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਾਦ੍ਵਾ”; ਅਵਭਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ- “ਤਤੋ ਨਰਃ ਸ੍ਪਸ੍ਟ੍ਵਾ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਜਲਂ ਤ੍ਰਸ੍ਯਤਿ, ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਤਦਰਿਸ੍ਟਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍” ਇਤਿ| ਗਯਦਾਸਸ੍ਤੁ `ਯਦਿ ਤ੍ਰਸ੍ਯਤ੍ਯਦਸ੍ਟੋਪਿ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਪਠਤਿ||੪੮||-

Adhikarana 29 (49) · Śloka 50

ਅਦਸ੍ਟੋ ਵਾ ਜਲਤ੍ਰਾਸੀ ਨ ਕਥਞ੍ਚਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ||੪੯|| ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੋਥੋਤ੍ਥਿਤੋ ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ |੫੦|

ਏਵਮਦਸ੍ਟਸ੍ਯਾਪਿ ਜਲਤ੍ਰਾਸੋਰਿਸ੍ਟਮੇਵੇਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਅਦਸ੍ਟ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਮ੍,- “ਅਦਸ੍ਟਸ੍ਯਾਪਿ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਹਿ ਜਲਤ੍ਰਾਸੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ| ਤਸ੍ਯ ਰਿਸ੍ਟਂ ਹਿ ਭਿਸਜੋ ਬ੍ਰੁਵਤੇ ਵਿਸਚਿਨ੍ਤਕਾਃ” ਇਤਿ| ਜਲਂ ਵਿਨਾਪਿ ਜਲਤ੍ਰਾਸੋ ਜਾਯਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਞ੍ਚਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ,- “ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨਂ ਯਦਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਕੇਵਲਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਦਾ ਬੁਦ੍ਧੌ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਯਾਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਧਿਸ੍ਠਿਤੋ ਨਰਃ|ਜਾਗ੍ਰਤ੍ ਸੁਪ੍ਤੋਥਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਮਿਵ ਮਨ੍ਯਤੇ| ਸਲਿਲੇ ਤ੍ਰਸ੍ਯਤਿ ਤਦਾ ਜਲਤ੍ਰਾਸਂ ਤੁ ਤਂ ਵਿਦੁਃ|| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਘ੍ਨਂ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਸ਼ਮਨਾਨਿ ਚ| ਆਹਾਰਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨੇਨ ਯਾਵਤ੍ ਸ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍”- ਇਤਿ| ਅਯਂ ਜਲਤ੍ਰਾਸਃ ਕੁਪਿਤਕਫਸ੍ਯ ਭਵਤੀਤਿ ਰਿਸ੍ਟਂ ਨ ਭਵਤਿ, ਅਤ ਏਵਾਤ੍ਰ ਚਿਕਿਤ੍ਸੋਪਦੇਸ਼ਃ, ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਤੁ ਰਿਸ੍ਟਮੇਵ| ਤਥਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਗ੍ਰਤੋ ਵਾ ਜਲਮਨ੍ਤਰੇਣ ਤ੍ਰਾਸੋਰਿਸ੍ਟਮੇਵੇਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੋਥੋਤ੍ਥਿਤੋ ਵਾਪੀਤ੍ਯਾਦਿ||੪੯||-

Adhikarana 30 (50-52) · Śloka 53

ਦਂਸ਼ਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਤੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਪਰਿਦਾਹਿਤਮ੍ ||੫੦|| ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਦਗਦੈਃ, ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਯਯੇਤ ਚ | ਅਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍ ||੫੧|| ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਂ ਚਾਸ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਧਤ੍ਤੂਰਕਾਯੁਤਾਮ੍ | ਪਲਲਂ ਤਿਲਤੈਲਂ ਚ ਰੂਪਿਕਾਯਾਃ ਪਯੋ ਗੁਡਃ ||੫੨|| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਮਾਲਰ੍ਕਂ ਮੇਘਵਨ੍ਦਮਿਵਾਨਿਲਃ |੫੩|

ਇਦਾਨੀਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਵਸਰਃ- ਦਂਸ਼ਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਨਿਸ੍ਪੀਡਨੇਨ ਸ੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਬੀਜਭੂਤਸ੍ਯ ਵਿਸਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ, ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਦਾਹਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛੇਸਨਾਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਅਗਦੈਃ ਮਹਾਗਦਾਦਿਭਿਃ, ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਵਿਸ੍ਰਾਵਿਤਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯ ਵਾਤਸ਼ਮਨਾਰ੍ਥਂ ਬਾਹ੍ਯਮੌਸਧਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਸਰ੍ਪਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਵਿਸ਼ੋਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯਂ, ਤਤ੍ਰ ਕਫਾਧਿਕ੍ਯੇ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕ੍ਯੇ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਤਮਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਜੇਜ੍ਜਟਸ੍ਤੁ `ਅਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਂ ਵਾਸ੍ਯ’ ਇਤਿ ਪਠਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ `ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛੀਰ੍ਸਵਿਰੇਚਨਂ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ|- ਸ਼੍ਵੇਤਾਮਿਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਕਟਭੀਮਾਹੁਃ| ਧਤ੍ਤੂਰਕਾਯੁਤਾਂ ਧਤ੍ਤੂਰਮੂਲਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਗਯੀ ਤੁ `ਧਤ੍ਤੂਰਾਰ੍ਧਸਮਾਯੁਤਾਮ੍’ ਇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ, ਧਤ੍ਤੂਰਮੂਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧੇਨ ਯੁਤਾਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਧਤ੍ਤੂਰਫਲਸਂਯੁਤਾਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ||੫੦-੫੨||-

Adhikarana 31 (53-58) · Śloka 59

ਮੂਲਸ੍ਯ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਯਾਃ ਕਰ੍ਸਂ ਧਤ੍ਤੂਰਕਾਰ੍ਧਿਕਮ੍ ||੫੩|| ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਮਾਦਾਯ ਪੇਸਯੇਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲੈਃ ਸਹ | ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸਂਵੇਸ੍ਟ੍ਯਾਪੂਪਕਂ ਪਚੇਤ੍ ||੫੪|| ਖਾਦੇਦੌਸਧਕਾਲੇ ਤਮਲਰ੍ਕਵਿਸਦੂਸਿਤਃ | ਕਰੋਤਿ ਸ਼੍ਵਵਿਕਾਰਾਂਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜੀਰ੍ਯਤਿ ਚੌਸਧੇ ||੫੫|| ਵਿਕਾਰਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਯਾਪ੍ਯਾ ਗਹੇ ਵਾਰਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ | ਤਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਿਕਾਰਸ੍ਤੁ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਪਰੇਹਨਿ ||੫੬|| ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਯੋਰ੍ਭਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣੋਸ੍ਣੇਨ ਭੋਜਯੇਤ੍ | ਦਿਨਤ੍ਰਯੇ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਾ ਵਿਧਿਰੇਸੋਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਯਾ ||੫੭|| ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਭਿਸਜਾਵਸ਼੍ਯਮਲਰ੍ਕਵਿਸਨਾਸ਼ਨਃ | ਕੁਪ੍ਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਸਂ ਯਸ੍ਯ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ ||੫੮|| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਕੋਪਯੇਦਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਯਂ ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ |੫੯|

ਮੂਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਧਤ੍ਤੂਰਕਾਰ੍ਧਿਕਮਿਤਿ ਧਤ੍ਤੂਰਕਜਟਾਯਾਃ ਕਰ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਦੇਯਮ੍| ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰੈਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਧਤ੍ਤੂਰਕਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤ ਪਰ੍ਣਾਨਿ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਣਿ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸਿਤਸ੍ਯ ਜਰਣਕਾਲੇ ਯੋਗਪ੍ਰਭਵਾਦਾਤੁਰਃ ਕੁਕ੍ਕੁਰਚੇਸ੍ਟਾ ਏਵ ਕਰੋਤਿ| ਔਸਧਪਰਿਣਤਿਕਾਲੇ ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਕਾਰਾਨਾਤੁਰਃ ਕਰੋਤਿ ਤੇਸੁ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਮਾਹ- ਵਿਕਾਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਕਾਰਾ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਵਾਦਿਦਸ੍ਟੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ| ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਸ਼ੀਤਲੇ ਵਾਰਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ ਗਹੇ ਯਾਪ੍ਯਾਃ ਸ਼ਮਨੀਯਾਃ | ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਸੀਰੇਣੋਸ੍ਣੇਨ ਭੋਜਯੇਦਿਤਿ ਅਨ੍ਨਂ ਗਵ੍ਯੇਨਾਜ੍ਯੇ(ਜੇ)ਨ ਵਾ ਭੋਜਯੇਦਿਤਿ ਗਯਦਾਸਾਚਾਰ੍ਯਃ| ਏਸ ਵਿਧਿਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਃ| ਅਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰਾਤਃ| ਕਸ੍ਮਾਦੇਸ ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਦਿਨਤ੍ਰਯੇ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵੇਤ੍ਯਾਹ- ਕੁਪ੍ਯੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ||੫੩-੫੮||-

Adhikarana 32 (59-61) · Śloka 62

ਬੀਜਰਤ੍ਨੌਸਧੀਗਰ੍ਭੈਃ ਕੁਮ੍ਭੈਃ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪੂਰਿਤੈਃ ||੫੯|| ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਤਂ ਨਦੀਤੀਰੇ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਚਤੁਸ੍ਪਥੇ | ਬਲਿਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪਿਣ੍ਯਾਕਂ ਪਲਲਂ ਦਧਿ ||੬੦|| ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮਾਂਸਂ ਪਕ੍ਵਾਮਕਂ ਤਥਾ | ਅਲਕਾਧਿਪਤੇ ਯਕ੍ਸ ਸਾਰਮੇਯਗਣਾਧਿਪ ! ||੬੧|| ਅਲਰ੍ਕਜੁਸ੍ਟਮੇਤਨ੍ਮੇ ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਕੁਰੁ ਮਾਚਿਰਾਤ੍ |੬੨|

ਇਦਾਨੀਮਲਰ੍ਕਵਿਸੇ ਭੂਤਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਭਵਤੀਤਿ ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਸਵਿਧਿਵੈਦਿਕਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਨਾਹ- ਬੀਜਰਤ੍ਨੌਸਧੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਮਲਰ੍ਕਜੁਸ੍ਟਮ੍ ਅਲਰ੍ਕਵਿਸਜੁਸ੍ਟਮ੍| ਪਿਣ੍ਯਾਕਃ ਤਿਲਖਲੀ, ਪਲਲਃ ਸਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਿਲਕਲ੍ਕਃ| ਅਲਕਾਯਾ ਨਗਰ੍ਯਾ ਅਧਿਪਤਿਃ ਧਨਦਃ, ਯਕ੍ਸੋ ਦੇਵਯੋਨਿਃ, ਸਾਰਮੇਯਗਣਾਧਿਪਃ ਕੁਕ੍ਕੁਰਸਮੂਹਪਤਿਃ, ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਬੋਧਨੇ| ਅਲਕਾਧਿਪਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ ਏਵ ਸਾਰਮੇਯਗਣਾਧਿਪਤਿਃ| ਅਲਰ੍ਕਂ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਕੁਕ੍ਕੁਰਃ||੫੯-੬੧||-

Adhikarana 33 (62) · Śloka 63

ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੇਵਂ ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ ||੬੨|| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸੁਰੂਢੇਪਿ ਵ੍ਰਣੇ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਤਦ੍ਵਿਸਮ੍ |੬੩|

ਦਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ||੬੨||-

Adhikarana 34 (63-64) · Śloka 64

ਸ਼੍ਵਾਦਯੋਭਿਹਿਤਾ ਵ੍ਯਾਲਾ ਯੇਤ੍ਰ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਿਸਾ ਮਯਾ ||੬੩|| ਅਤਃ ਕਰੋਤਿ ਦਸ੍ਟਸ੍ਤੁ ਤੇਸਾਂ ਚੇਸ੍ਟਾਂ ਰੁਤਂ ਨਰਃ | ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਨ ਚਿਰਾਨ੍ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਚ ਸਃ ||੬੪||

ਇਦਾਨੀਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਵਾਦਿਵਿਸਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਿਤੁਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਵ੍ਯਾਲਾਨਾਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਤਾਸੂਚਕਸ਼੍ਵਪ੍ਰਕਾਰੇਣਾਭਿਹਿਤਤ੍ਵਮਾਹ- ਸ਼੍ਵਾਦਯੋਭਿਹਿਤਾ ਵ੍ਯਾਲਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੇਤ੍ਰ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵਿਸਾ ਵ੍ਯਾਲਾਃ ਤੇ ਸ਼੍ਵਾਦਯਃ ਸ਼੍ਵਪ੍ਰਕਾਰਾ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਵਸਦਸ਼ਾ ਮਯਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਾਃ, ਤੇ ਤੁ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਕੋਪਣਦਂਸ਼ਾਸਕ੍ਕਸ੍ਣਤ੍ਵੇਨ ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਃਪਾਨੇਨ ਚਾਨੁਮਿਤਾਃ||੬੩-੬੪||

Adhikarana 35 (65) · Śloka 65

ਨਖਦਨ੍ਤਕ੍ਸਤਂ ਵ੍ਯਾਲੈਰ੍ਯਤ੍ਕਤਂ ਤਦ੍ਵਿਮਰ੍ਦਯੇਤ੍ | ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ਤੈਲੇਨ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਤੇ ਹਿ ਵਾਤਪ੍ਰਕੋਪਕਾਃ ||੬੫||

ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਵਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਸਹੇਤੁਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਨਖਦਨ੍ਤਕ੍ਸਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ||੬੫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 7

ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਮੂਸਿਕਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੭||

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਟੀਕਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||