5. sarpadaṣṭaviṣacikitsitakalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஸர்பதஷ்டவிஷசிகித்ஸிதஂ கல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

அதாத இத்யாதி||௧-௨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ஸர்வைரேவாதிதஃ ஸர்பைஃ ஶாகாதஷ்டஸ்ய தேஹிநஃ | தஂஶஸ்யோபரி பத்நீயாதரிஷ்டாஶ்சதுரங்குலே ||௩|| ப்லோதசர்மாந்தவல்காநாஂ மதுநாऽந்யதமேந வை | ந கச்சதி விஷஂ தேஹமரிஷ்டாபிர்நிவாரிதம் ||௪||

ஸர்பதஷ்டசிகித்ஸிதஂ த்விவிதஂ ஸாமாந்யஂ விஶிஷ்டஂ ச; தத்ர ஸாமாந்யமேவ ப்ரதமஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஸர்வைரித்யாதி| ஶாகா ஹஸ்தபாதகம்| அரிஷ்டா வஸ்த்ராதிபிர்மந்த்ரபுரஸ்கதைர்பந்தஃ| ப்லோதேத்யாதி| ப்லோதஂ வஸ்த்ரஂ, சர்மாந்தஂ சர்மைகதேஶஃ, வல்கஂ வக்ஷாதித்வக், மதுநா கோமலேந, அந்யதமேந ஏகதமேந, ப்லோதேந சர்மாந்தேந வல்கலேந வேத்யர்தஃ||௩-௪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

தஹேத்தஂஶமதோத்கத்ய யத்ர பந்தோ ந ஜாயதே | ஆசூஷணச்சேததாஹாஃ ஸர்வத்ரைவ து பூஜிதாஃ ||௫||

அரிஷ்டாமபிதாய தாஹமுத்திஶந்நாஹ- தஹேதித்யாதி| உத்கத்ய சித்த்வா| தஹேதிதி அத்ர `மண்டலிதஂஶஂ வர்ஜயித்வா’ இதி ஶேஷஃ| ந ஜாயதே ந ஸம்பவதி| ஸர்வத்ரைவ ஸர்வஸ்மிந் தேஹே| பூஜிதாஃ ஶ்லாகிதாஃ| தாஹஸ்ய புநருபாதாநமுத்கர்தநமந்தரேணாபி தாஹவிதாநார்தம்||௫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ப்ரதிபூர்ய முகஂ வஸ்த்ரைர்ஹிதமாசூஷணஂ பவேத் | ஸ தஷ்டவ்யோऽதவா ஸர்போ லோஷ்டோ வாऽபி ஹி தத்க்ஷணம் ||௬||

ப்ரதிபூர்யேத்யாதி| வஸ்த்ரைரித்யுபலக்ஷணஂ, தேந கஷ்ணவல்மீகமத்பாஂஶுநாऽபி ப்ரதிபூர்யாசூஷணஂ ஹிதஂ, விஷஹரத்வாத்வல்மீகஸ்ய| ஸ தஷ்டவ்ய இத்யாதி| தஷ்டேந புருஷேண ஹஸ்தாப்யாமுபஸங்கஹ்ய புச்சே வக்த்ரே ச ஸர்பஃ ஸம்யக் தஷ்டவ்யஃ, ததபாவே லோஷ்டோ வா தஷ்டவ்யஃ| தத்பக்ஷணஂ து தத்ரைவ ஸங்க்ரமணஹேதுரித்யர்தஃ||௬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

அத மண்டலிநா தஷ்டஂ ந கதஞ்சந தாஹயேத் | ஸ பித்தபாஹுல்யவிஷாத்தஂஶோ தாஹாத்விஸர்பதே ||௭||

கேநசித்தஷ்டே தாஹநிஷேதமாஹ- அத மண்டலிநா தஷ்டமித்யாதி||௭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

அரிஷ்டாமபி மந்த்ரைஶ்ச பத்நீயாந்மந்த்ரகோவிதஃ | ஸா து ரஜ்ஜ்வாதிபிர்பத்தா விஷப்ரதிகரீ மதா ||௮||

ந கேவலஂ ப்லோதாதிபிஃ பரமரிஷ்டேத்யாஹ- அரிஷ்டாமித்யாதி| மந்த்ரகோவிதோ மந்த்ரஜ்ஞஃ புருஷஃ| கேவலைரபி மந்த்ரைரரிஷ்டாஂ பத்நீயாத்| ந பரஂ மந்த்ரைரேவாரிஷ்டேத்யாஹ- ஸா த்வித்யாதி| ஸா புநரரிஷ்டா மந்த்ரரஹிதைரபி ரஜ்ஜ்வாதிபிர்பத்தா விஷப்ரதிகரீ விஷப்ரதீகாரஹேதுஃ | ஏதேந மந்த்ரதந்த்ராப்யாஂ து விஷப்ரதீகாரஃ||௮||

Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10

தேவப்ரஹ்மர்ஷிபிஃ ப்ரோக்தா மந்த்ராஃ ஸத்யதபோமயாஃ | பவந்தி நாந்யதா க்ஷிப்ரஂ விஷஂ ஹந்யுஃ ஸுதுஸ்தரம் ||௯|| விஷஂ தேஜோமயைர்மந்த்ரைஃ ஸத்யப்ரஹ்மதபோமயைஃ | யதா நிவார்யதே க்ஷிப்ரஂ ப்ரயுக்தைர்ந ததௌஷதைஃ ||௧௦||

மந்த்ரஸ்ய ஶக்திஂ தர்ஶயந்நாஹ- தேவப்ரஹ்மர்ஷிபிரித்யாதி| தேவர்ஷிவிஹிதத்வேந ஸத்யமயாஃ, ப்ரஹ்மர்ஷிவிஹிதத்வேந தபோமயாஃ| ப்ரோக்தாஃ கதிதா ந து கதாஃ, மந்த்ராணாஂ நித்யத்வாத்| அந்யே து `ஸத்யப்ரஹ்மதபோமயா’ இதி படித்வா வ்யாக்யாநயந்தி- தேவா இந்த்ராதயஃ, ப்ரஹ்மா ஸ்வநாமப்ரஸித்தஃ, ஷயஃ தேவர்ஷி-ப்ரஹ்மர்ஷி-ராஜர்ஷயஃ| தத்ர தேவகதத்வேந ஸத்யப்ரத்யயாஃ, ப்ரஹ்மகதத்வேந ப்ரஹ்மமயாஃ, த்ரிவிதர்ஷிகதத்வேந தபோமயாஃ; மந்த்ராஃ குருகுல்லாபேருண்டாதயஃ பரதந்த்ராபிஹிதா இஹ நோபதிஷ்டாஃ||௯-௧௦||

Adhikarana 8 (11) · Śloka 12

மந்த்ராணாஂ க்ரஹணஂ கார்யஂ ஸ்த்ரீமாஂஸமதுவர்ஜிநா | மிதாஹாரேண ஶுசிநா குஶாஸ்தரணஶாயிநா ||௧௧|| கந்தமால்யோபஹாரைஶ்ச பலிபிஶ்சாபி தேவதாஃ | பூஜயேந்மந்த்ரஸித்த்யர்தஂ ஜபஹோமைஶ்ச யத்நதஃ ||௧௨||

மந்த்ரக்ரஹணவிதாநமாஹ- மந்த்ராணாமித்யாதி| அத்ர மது மத்யஂ க்ஷௌத்ரஂ சோபயமபி வர்ஜநீயம்| யதாஹாரேண ஸஂயதாஹாரேண ஹவிஷ்யைகாஹாரேணேத்யர்தஃ| ஶுசிநா பாஹ்யாப்யந்தரபவித்ரேண| மால்யஂ மாலா, உபஹாரோ தூபதீபாதிகஂ பூஜோபகரணஂ, பலிஃ ஸபஶுநைவைத்யம்| ஹோமஶ்சேதி சகாரேண த்யாநேநாபீத்யநுக்தஂ ஸமுச்சீயதே||௧௧||௧௨||

Adhikarana 9 (13) · Śloka 13

மந்த்ராஸ்த்வவிதிநா ப்ரோக்தா ஹீநா வா ஸ்வரவர்ணதஃ | யஸ்மாந்ந ஸித்திமாயாந்தி தஸ்மாத்யோஜ்யோऽகதக்ரமஃ ||௧௩||

விதிஹீநகஹீதஸ்ய ஹீநஸ்வராதேர்வா மந்த்ரஸ்யாஸித்தாவகதக்ரமோ யோஜ்ய இத்யாஹ- மந்த்ராஸ்த்வித்யாதி| அவிதிநா ஸ்த்ரீமாஂஸமதுவர்ஜநாதிவிதிஂ விநா; ப்ரோக்தா `குருணா’ இதி ஶேஷஃ||௧௩||

Adhikarana 10 (14-16) · Śloka 16

ஸமந்ததஃ ஸிரா தஂஶாத்வித்யேத்து குஶலோ பிஷக் | ஶாகாக்ரே வா லலாடே வா வ்யத்யாஸ்தா விஸதே விஷே ||௧௪|| ரக்தே நிர்ஹ்ரியமாணே து கத்ஸ்நஂ நிர்ஹ்ரியதே விஷம் | தஸ்மாத்விஸ்ராவயேத்ரக்தஂ ஸா ஹ்யஸ்ய பரமா க்ரியா ||௧௫|| ஸமந்தாதகதைர்தஂஶஂ ப்ரச்சயித்வா ப்ரலேபயேத் | சந்தநோஶீரயுக்தேந வாரிணா பரிஷேசயேத் ||௧௬||

யதோ ரக்தமேவ ப்ராப்ய விஷஂ விகாரகார்யதஸ்ததபகர்ஷணாயாஹ- ஸமந்தத இத்யாதி| ஸமந்ததஃ ஸர்வத்ர| வாஶப்தோऽத்ர ஸமுச்சயார்தே| விஸதே ப்ரஸதே| ப்ரலேபயேத் ரக்தஸேசநாவஶிஷ்டவிப்ரஶமாய மஹாகதாதிபிஃ| சந்தநேத்யாதி| சந்தநோஶீரக்வாதேநேத்யர்தஃ, அந்யே து சந்தநோஶீரகல்கமிஶ்ரிதஜலேநேத்யாஹுஃ||௧௪-௧௬||

Adhikarana 11 (17) · Śloka 18

பாயயேதாகதாஂஸ்தாஂஸ்தாந் க்ஷீரக்ஷௌத்ரகதாதிபிஃ | ததலாபே ஹிதா வா ஸ்யாத் கஷ்ணா வல்மீகமத்திகா ||௧௭|| கோவிதாரஶிரீஷார்ககடபீர்வாऽபி பக்ஷயேத் |௧௮|

பாயயேதேத்யாதி| ரக்தாவஸேசநபூர்வஂ ஹதயாவரணார்தஂ தாஂஸ்தாந் மஹாகதாதீநக்ஷமாத்ராபரிமிதாந் க்ஷீராதிபிர்யதாதோஷஂ பாதுஂ ப்ரயோஜயேத்| ஆதிஶப்தாத்ததிதக்ரயோர்க்ரஹணம்| கோவிதாரஃ காஞ்சநாரஃ| கடபீ ஶ்வேதஸ்யந்தஃ||௧௭||-

Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 19

ந பிபேத்தைலகௌலத்தமத்யஸௌவீரகாணி ச ||௧௮|| த்ரவமந்யத்து யத்கிஞ்சித் பீத்வா பீத்வா ததுத்வமேத் | ப்ராயோ ஹி வமநேநைவ ஸுகஂ நிர்ஹ்ரியதே விஷம் ||௧௯||

விஷே காநபி த்ரவாந் நிரஸ்யந்நாஹ- ந பிபேத்தைலகௌலத்தேத்யாதி| குலத்தாநாமயஂ கௌலத்தோ யூஷஃ, ஸௌவீரகஂ காஞ்ஜிகம்||௧௮-௧௯||

Adhikarana 13 (20-23) · Śloka 24

பணிநாஂ விஷவேகே து ப்ரதமே ஶோணிதஂ ஹரேத் | த்விதீயே மதுஸர்பிர்ப்யாஂ பாயயேதாகதஂ பிஷக் ||௨௦|| நஸ்யகர்மாஞ்ஜநே யுஞ்ஜ்யாத்ததீயே விஷநாஶநே | வாந்தஂ சதுர்தே பூர்வோக்தாஂ யவாகூமத தாபயேத் ||௨௧|| ஶீதோபசாரஂ கத்வாऽऽதௌ பிஷக் பஞ்சமஷஷ்டயோஃ | பாயயேச்சோதநஂ தீக்ஷ்ணஂ யவாகூஂ சாபி கீர்திதாம் ||௨௨|| ஸப்தமே த்வவபீடேந ஶிரஸ்தீக்ஷ்ணேந ஶோதயேத் | தீக்ஷ்ணமேவாஞ்ஜநஂ தத்யாத், தீக்ஷ்ணஶஸ்த்ரேண மூர்த்நி ச ||௨௩|| கத்வா காகபதஂ சர்ம ஸாஸக்வா பிஶிதஂ க்ஷிபேத் |௨௪|

அத ஊர்த்வஂ தர்வீகராதிவேகவிஶேஷேண வைஶேஷிகஂ சிகித்ஸிதமாஹ- பணிநாமித்யாதி| ஶோணிதஂ ஹரேதிதி ஸிரயா ப்ரச்சந்நேந ஶங்கேண வா| அகதஂ தர்வீகரவிஷோதிதம்| வாந்தஂ சதுர்த இத்யாதி| வமந மிஹ ஸார்வகார்மிகாதிபிரகதைஃ| பூர்வோக்தாஂ யவாகூமிதி ஸ்தாவரவிஷவிஷயே கதவமநாதிகர்மணாஂ கோஶாதக்யாதித்ரவ்யைஃ கதாமந்நஸஂஸர்ஜநார்தம்| ஏவஂ பஞ்சமஷஷ்டயோஃ ஶோதநே கதேऽந்நஸஂஸர்ஜநார்தஂ கீர்திதாஂ யவாகூம்| ஸப்தமே து ப்ரத்யாக்யாயாவபீடநாதிகம்||௨௦-௨௩||-

Adhikarana 14 (24-27) · Śloka 27

பூர்வே மண்டலிநாஂ வேகே தர்வீகரவதாசரேத் ||௨௪|| அகதஂ மதுஸர்பிர்ப்யாஂ த்விதீயே பாயயேத ச | வாமயித்வா யவாகூஂ ச பூர்வோக்தாமத தாபயேத் ||௨௫|| ததீயே ஶோதிதஂ தீக்ஷ்ணைர்யவாகூஂ பாயயேத்திதாம் | சதுர்தே பஞ்சமே சாபி தர்வீகரவதாசரேத் ||௨௬|| காகோல்யாதிர்ஹிதஃ ஷஷ்டே பேயஶ்ச மதுரோऽகதஃ | ஹிதோऽவபீடே த்வகதஃ ஸப்தமே விஷநாஶநஃ ||௨௭||

பூர்வே மண்டலிநாமித்யாதி| பூர்வே மண்டலிநாஂ வேகே தர்வீகரவதித்யநேநாதிதிஷ்டஂ ஶோணிதமோக்ஷணஂ ஜலௌகாபிஃ| அகதஂ மண்டலிவிஷோதிதமேவ| த்விதீயே வாமயித்வேதி வமநத்ரவ்யக்வாதேந| ஶோதிதஂ விரிக்தஂ, தீக்ஷ்ணைஃ விரேசநத்ரவ்யைஃ| பேயஶ்சேத்யத்ர சகாரேண ஶோதநஂ தீக்ஷ்ணமபி ஸமுச்சீயதே| மதுரோऽகத இதி மஹாகதாதிஷு யோऽதீக்ஷ்ணஃ ஸ பேயஃ| ஸப்தமே வேகே ப்ரத்யாக்யாய விஷப்ரத்யநீகாகதாவபீடேநோபசரேத்||௨௪-௨௭||

Adhikarana 15 (28-29) · Śloka 30

பூர்வே ராஜிமதாஂ வேகேऽலாபுபிஃ ஶோணிதஂ ஹரேத் | அகதஂ மதுஸர்பிர்ப்யாஂ ஸஂயுக்தஂ பாயயேத ச ||௨௮|| வாந்தஂ த்விதீயே த்வகதஂ பாயயேத்விஷநாஶநம் | ததீயாதிஷு த்ரிஷ்வேவஂ விதிர்தார்வீகரோ ஹிதஃ ||௨௯|| ஷஷ்டேऽஞ்ஜநஂ தீக்ஷ்ணதமமவபீடஶ்ச ஸப்தமே |௩௦|

பூர்வே ராஜிமதாமித்யாதி| அவபீடோऽத்ர ஸார்வகார்மிகாகதேந| அவபீடஶ்சேதி சகாரேண நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞவிதாநஂ வக்ஷ்யமாணஂ ஸூச்யதே|||௨௮-௨௯||-

Adhikarana 16 (30) · Śloka 31

கர்பிணீபாலவத்தாநாஂ ஸிராவ்யதநவர்ஜிதம் ||௩௦|| விஷார்தாநாஂ யதோத்திஷ்டஂ விதாநஂ ஶஸ்யதே மது |௩௧|

சிகித்ஸிதஸ்ய க்வசிதேவ கஞ்சித்விஶேஷமுத்திஶந்நாஹ- கர்பிணீத்யாதி||௩௦||-

Adhikarana 17 (31) · Śloka 33

ரக்தாவஸேகாஞ்ஜநாநி நரதுல்யாந்யஜாவிகே ||௩௧|| த்ரிகுணஂ மஹிஷே ஸோஷ்ட்ரே கவாஶ்வே த்விகுணஂ து தத் | சதுர்குணஂ து நாகாநாஂ,... |௩௩|

ஸப்தவேகப்ரஸங்கேந பஶுவேகவிஶேஷஸ்யோக்தத்வாச்சிகித்ஸிதே மாத்ராயாஂ விஶேஷமுத்திஶந்நாஹ- ரக்தேத்யாதி| ரக்தாவஸேகஸ்ய மஹதீ மாத்ரா ப்ரஸ்தப்ரமாணா; ப்ரஸ்தஶ்சாத்ர ஸார்தத்ரயோதஶபலப்ரமாணஃ||௩௧||-

Adhikarana 18 (32-33) · Śloka 33

...கேவலஂ ஸர்வபக்ஷிணாம் ||௩௨|| பரிஷேகாந் ப்ரதேஹாஂஶ்ச ஸுஶீதாநவசாரயேத் | மாஷகஂ த்வஞ்ஜநஸ்யேஷ்டஂ த்விகுணஂ நஸ்யதோ ஹிதம் | பாநே சதுர்குணஂ பத்யஂ வமநேऽஷ்டகுணஂ புநஃ ||௩௩||

பக்ஷிணாஂ சிகித்ஸிதமுத்திஶந்நாஹ- கேவலமித்யாதி| பரிஷேகப்ரதேஹௌ கேவலஂ நரவிஷஹரத்ரவ்யேண கார்யௌ, நது ரக்தாவஸேகாஞ்ஜநாநீத்யர்தஃ| அஞ்ஜநாதீநாஂ ப்ரமாணமாஹ- மாஷகமித்யாதி| இதமஞ்ஜநாதிப்ரமாணஂ கயதாஸஜேஜ்ஜடாப்யாமங்கீகதம்| வயஂ து வத்தவாக்படோக்தஸுஶ்ருதோக்தவாக்யதர்ஶநாதஞ்ஜநாதிஷு விஷவிஷயே மஹதீஂ மாத்ராஂ மந்யாமஹே| ததா ச தயோர்வாக்யம்,- “குல்மோதாவர்தவீஸர்பஸர்பதஂஶாபிபீடிதைஃ| உந்மத்தைஃ கச்ச்ரமூத்ரைஶ்ச மஹதீ ஶீக்ரமேவ ஸா”- இதி; ஸுஶ்ருதே ச,- “அஹோராத்ராதஸந்துஷ்டா யா மாத்ரா பரிஜீர்யதி| ஸா ச குஷ்டவிஷோந்மாதக்ரஹாபஸ்மாரநாஶிநீ”- இதி; தந்த்ராந்தரேऽபி- “விஷஜுஷ்டஹதா யே ச காஸஶ்வாஸஹதாஶ்ச யே| தருணா பலவந்தஶ்ச வாமயேதுத்தமேந தாந்”- இதி| ஏததுத்தேஶேந கல்காதீநாஂ மஹத்யா மாத்ரயாऽத்ர யுக்திரவஸீயதே| மஹத்யா மாத்ரயா ச கல்கமோதகசூர்ணாநாஂ பலஂ மாத்ராப்ரமாணம்| ததா ச,- கல்கமோதகசூர்ணாநாஂ கர்ஷ(பல)மத்யாச்ச லேஹதஃ| கர்ஷத்வயஂ பலஂ வாऽபி வயோரோகாக்ந்யபேக்ஷயா”- இதி| க்வாதஸ்ய பலசதுஷ்டயஂ ப்ரமாணஂ; ததா ச- “க்வாதத்ரவ்யபலே வாரி த்விரஷ்டகுணமிஷ்யதே| சதுர்பாகாவஶேஷஂ து பேயஂ பலசதுஷ்டயம்”- இதி| வமநவிஷயே க்வாதஸ்ய நவ ப்ரஸ்தாஃ ப்ரமாணஂ; ததா ச, “நவ ப்ரஸ்தா து ஜ்யேஷ்டா ஸ்யாந்மத்யமா ஷட் ப்ரகீர்திதா| நிஷ்க்வாதஸ்ய த்ரயஃ ப்ரஸ்தா மாகதாஸ்து கநீயஸீ”- இதி| வமநவிஷயே கல்கஸ்ய பலத்ரயஂ ப்ரமாணம்| ததா ச,- “த்ரிபலஂ ஜ்யேஷ்டமாக்யாதஂ கநீயஸ்து பலஂ பவேத்| மத்யமஂ த்வே பலே வித்யாதிதி மே நிஶ்சிதா மதிஃ”- இதி| நஸ்யாஞ்ஜநயோஶ்ச மாத்ரா நஸ்யாஞ்ஜநவிதாவேவ யா மஹதீ ப்ரதிபாதிதேதி||௩௨-௩௩||

Adhikarana 19 (34) · Śloka 34

தேஶப்ரகதிஸாத்ம்யர்துவிஷவேகபலாபலம் | ப்ரதார்ய நிபுணஂ புத்த்யா ததஃ கர்ம ஸமாசரேத் ||௩௪||

தேஶேத்யாதி| தேஶோ பூமிஃ ஆதுரஶ்ச; தத்ர பூதேஶஃ அஶ்வத்ததேவதாயதநஶ்மஶாநாதிகஃ, ஆதுரஶரீரே ச மர்மதேஶஃ; ப்ரகதிஃ காயிகீ மாநஸீ ச; தத்ர காயிகீ வாதாதிகதா, மாநஸீ ச ஸத்த்வதிஜா| ப்ரதார்ய ஆலோச்ய, புத்த்யா நிபுணஂ யதா பவத்யேவஂ கர்ம ஸமாசரேத்||௩௪||

Adhikarana 20 (35) · Śloka 35

வேகாநுபூர்வ்யா கர்மோக்தமிதஂ விஷவிநாஶநம் | கர்மாவஸ்தாவிஶேஷேண விஷயோருபயோஃ ஶணு ||௩௫||

வேகாநுபூர்வ்யேத்யாதி| வேகாநுபூர்வ்யா வேகாநாமநுக்ரமேணேத்யர்தஃ| உபயோஃ ஸ்தாவரஜங்கமயோஃ||௩௫||

Adhikarana 21 (36) · Śloka 36

விவர்ணே கடிநே ஶூநே ஸருஜேऽங்கே விஷாந்விதே | தூர்ணஂ விஸ்ரவணஂ கார்யமுக்தேந விதிநா ததஃ ||௩௬||

விவர்ணே இத்யாதி| தூர்ணஂ த்வரிதம்| விஸ்ராவணஂ ரக்தமோக்ஷணம்||௩௬||

Adhikarana 22 (37) · Śloka 37

க்ஷுதார்தமநிலப்ராயஂ தத்விஷார்தஂ ஸமாஹிதஃ | பாயயேத ரஸஂ ஸர்பிஃ ஶுக்தஂ க்ஷௌத்ரஂ ததா ததி ||௩௭||

க்ஷுதார்தமித்யாதி| தத்விஷார்தமிதி வாதாதிகவிஷவேதநார்தம்| அத்ர மாஂஸரஸாதிபாநஂ விஷவேகப்ராப்தௌ ஸத்யாஂ ஸுகேந வமநார்தம்||௩௭||

Adhikarana 23 (38) · Śloka 38

தட்தாஹகர்மஸம்மோஹே பைத்தஂ பைத்தவிஷாதுரம் | ஶீதைஃ ஸஂவாஹநஸ்நாநப்ரதேஹைஃ ஸமுபாசரேத் ||௩௮||

தட்தாஹேத்யாதி| கர்ம இத்யுஷ்ணகாலே, ஸம்மோஹே மூர்ச்சாயாம்| பைத்தஂ பித்தப்ரகதிம்| பைத்தஂ பித்தஜநகஂ விஷம்| ஸஂவாஹநஂ ஸுககரஃ ஸ்பர்ஶஃ| ப்ரதேஹஃ ப்ரலேபஃ||௩௮||

Adhikarana 24 (39) · Śloka 39

ஶீதே ஶீதப்ரஸேகார்தஂ ஶ்லைஷ்மிகஂ கபகத்விஷம் | வாமயேத்வமநைஸ்தீக்ஷ்ணைஸ்ததா மூர்ச்சாமதாந்விதம் ||௩௯||

கபவிஷாதுரஸ்ய சிகித்ஸாமாஹ- ஶீதே இத்யாதி| ஶீதே ஶீதகாலே| ஶ்லைஷ்மிகஂ புருஷம்||௩௯||

Adhikarana 25 (40) · Śloka 40

கோஷ்டதாஹருஜாத்மாநமூத்ரஸங்கருகந்விதம் | விரேசயேச்சகத்வாயுஸங்கபித்தாதுரஂ நரம் ||௪௦||

ஆமாஶயகதஸ்ய கபஸ்ய வமநமுத்திஶ்ய பச்யமாநபக்வாஶயகதயோஃ பித்தவாதயோர்விரேசநஶப்தேந விரேகபஸ்தீ நிர்திஶந்நாஹ- கோஷ்டேத்யாதி| கோஷ்டதாஹாதௌ து விரேசநஶப்தோ விரேசந ஏவ வர்ததே||௪௦||

Adhikarana 26 (41) · Śloka 41

ஶூநாக்ஷிகூடஂ நித்ரார்தஂ விவர்ணாவிலலோசநம் | விவர்ணஂ சாபி பஶ்யந்தமஞ்ஜநைஃ ஸமுபாசரேத் ||௪௧||

ஶூநாக்ஷிகூடமித்யாதி| அக்ஷிகூடோ ப்ருவோரதோபாகஃ| ஆவிலஂ தூஷிகாஸ்ராப்யாஂ மலிநஂ, விவர்ணஂ விவிதவர்ணம்||௪௧||

Adhikarana 27 (42-49) · Śloka 50

ஶிரோருக்கௌரவாலஸ்யஹநுஸ்தம்பகலக்ரஹே | ஶிரோ விரேசயேத் க்ஷிப்ரஂ மந்யாஸ்தம்பே ச தாருணே ||௪௨|| நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞஂ விவத்தாக்ஷஂ பக்நக்ரீவஂ விரேசநைஃ | சூர்ணைஃ ப்ரதமநைஸ்தீக்ஷ்ணைர்விஷார்தஂ ஸமுபாசரேத் ||௪௩|| தாடயேச்ச ஸிராஃ க்ஷிப்ரஂ தஸ்ய ஶாகாலலாடஜாஃ | தாஸ்வப்ரஸிச்யமாநாஸு மூர்த்நி ஶஸ்த்ரேண ஶஸ்த்ரவித் ||௪௪|| குர்யாத் காகபதாகாரஂ வ்ரணமேவஂ ஸ்ரவந்தி தாஃ | ஸரக்தஂ சர்ம மாஂஸஂ வா நிக்ஷிபேச்சாஸ்ய மூர்தநி ||௪௫|| சர்மவக்ஷகஷாயஂ வா கல்கஂ வா குஶலோ பிஷக் | வாதயேச்சாகதைர்லிப்த்வா துந்துபீஂஸ்தஸ்ய பார்ஶ்வயோஃ ||௪௬|| லப்தஸஞ்ஜ்ஞஂ புநஶ்சைநமூர்த்வஂ சாதஶ்ச ஶோதயேத் | நிஃஶேஷஂ நிர்ஹரேச்சைவஂ விஷஂ பரமதுர்ஜயம் ||௪௭|| அல்பமப்யவஶிஷ்டஂ ஹி பூயோ வேகாய கல்பதே | குர்யாத்வா ஸாதவைவர்ண்யஜ்வரகாஸஶிரோருஜஃ ||௪௮|| ஶோபஶோஷப்ரதிஶ்யாயதிமிராருசிபீநஸாந் | தேஷு சாபி யதாதோஷஂ ப்ரதிகர்ம ப்ரயோஜயேத் ||௪௯|| விஷார்தோபத்ரவாஂஶ்சாபி யதாஸ்வஂ ஸமுபாசரேத் |௫௦|

நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞமித்யாதி| விவதாக்ஷஂ வ்யாவர்திதநேத்ரம்| ஸரக்தமிதி| ஸரக்தஂ ஹி மாஂஸாதிகஂ ஶிரஸி நிக்ஷிப்தஂ விஷஸங்க்ராமணஂ பவதி| சர்மவக்ஷஃ பூர்வதேஶே நௌவக்ஷஃ| கஷாயோऽத்ர நிர்யாஸஃ| அஸாவபி ப்ரயோகோ விஷஸங்க்ரமணஹேதுஃ| துந்துபீந் நிஃஸ்வாநாந்| ஏவஂ ச பரமதுர்ஜயஂ விஷஂ நிர்ஹரேத்; குத இத்யாஹ- அல்பமித்யாதி| பூயஃ புநரபி வேகாய கல்பதே வேகார்தஂ பவதி| ஸாதஃ அங்கக்லாநிஃ| ப்ரதிஶ்யாயஸ்தாநே ஜேஜ்ஜடாசார்யஃ ஸ்தைமித்யஂ படதி, அத்ர ஸ்தைமித்யஂ நிஶ்சலதா||௪௨-௪௯||-

Adhikarana 28 (50) · Śloka 51

அதாரிஷ்டாஂ விமுச்யாஶு ப்ரச்சயித்வாऽங்கிதஂ தயா ||௫௦|| தஹ்யாத்தத்ர விஷஂ ஸ்கந்நஂ பூயோ வேகாய கல்பதே |௫௧|

அரிஷ்டாஸ்தாபநபந்தநவிஷதூஷிதஶோணிதஸ்ய சிகித்ஸாஂ தூஷ்யவிஷப்ரத்யநீகாமுத்திஶந்நாஹ- அதாரிஷ்டாமித்யாதி| அத அநந்தரம்| தயா அங்கிதஂ தேஶஂ ப்ரச்சயித்வா திஹ்யாத் `அகதைஃ’ இதி ஶேஷஃ; அந்யதா தத்ர விஷஂ ஸ்கந்நஂ ஸ்த்யாநீபூதஂ பூயோ வேகாய கல்பதே புநர்வேகார்தஂ ப்ராதுர்பவதீத்யர்தஃ||௫௦||-

Adhikarana 29 (51-54) · Śloka 54

ஏவமௌஷதிபிர்மந்த்ரைஃ க்ரியாயோகைஶ்ச யத்நதஃ ||௫௧|| விஷே ஹதகுணே தேஹாத்யதா தோஷஃ ப்ரகுப்யதி | ததா பவநமுத்வத்தஂ ஸ்நேஹாத்யைஃ ஸமுபாசரேத் ||௫௨|| தைலமத்ஸ்யகுலத்தாம்லவர்ஜ்யைர்விஷஹராயுதைஃ | பித்தஜ்வரஹரைஃ பித்தஂ கஷாயஸ்நேஹபஸ்திபிஃ ||௫௩|| கபமாரக்வதாத்யேந ஸக்ஷௌத்ரேண கணேந து | ஶ்லேஷ்மக்நைரகதைஶ்சைவ திக்தை ரூக்ஷைஶ்ச போஜநைஃ ||௫௪||

ஏவமித்யாதி| ஔஷதிபிஃ மஹாகதாதிநிர்திஷ்டாபிஃ, மந்த்ரைஃ குருகுல்லாதிநிர்திஷ்டைஃ, க்ரியாயோகைஃ தூஷ்யபூதஶோணிதஹரபஹிஃபரிமார்ஜநஸேசநாலேபநாதிபிஃ; ததைவாந்தஃபரிமார்ஜநைர்வமநவிரேசநாஸ்தாபநஶிரோவிரேசநாக்யைஃ| விஷே ஹதகுணே அபஹதவிஷாதஜநநதீக்ஷ்ணாதிகுணே| தோஷஃ அநிலாதிஃ| உத்வத்தம் உச்சலிதஂ பரஸ்தாநமிதி யாவத்| ஸ்நேஹாத்யைரிதி ஆத்யஶப்தாந்மதுஸஂஶோதநஸ்வாதுபோஜநாங்கவிமர்தநாதிபிஃ| பித்தஜ்வரஹரைரித்யாதி ஸமுபாசரேதித்யநுவர்ததே| கபமாரக்வதாத்யேநேத்யாதி||௫௧-௫௪||

Adhikarana 30 (55) · Śloka 55

வக்ஷப்ரபாதவிஷமபதிதஂ மதமம்பஸி | உத்பத்தஂ ச மதஂ ஸத்யஶ்சிகித்ஸேந்நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞவத் ||௫௫||

வக்ஷேத்யாதி| ப்ரபாதோ நதீதடாதிஃ, விஷமோ நிம்நோந்நதப்ரதேஶஃ, வக்ஷாதிபதிதஂ ப்ராணிநஂ; மதமம்பஸி அம்பஸி மதஂ, உத்பத்தமுல்லம்பிதஂ ச மதஂ, ஸத்யோ ஜடிதி, நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞவச்சிகித்ஸேத்| தத்ர மதஶப்தோ மத்யுஸமீபே வர்தமாநோ கஹ்யதே; ந புநர்மத ஏவ, தஸ்ய நிஷ்பலசிகித்ஸிதத்வாத்| கேசிதாசார்யா அமுஂ பாடஂ ந மந்யந்தே, யே து மந்யந்தே தந்மதாநுஸாரேண லிகிதோऽயமித்யதோஷஃ||௫௫||

Adhikarana 31 (56) · Śloka 56

காடஂ பத்தேऽரிஷ்டயா ப்ரச்சிதே வா தீக்ஷ்ணைர்லேபைஸ்தத்விதைர்வாऽவஶிஷ்டைஃ | ஶூநே காத்ரே க்லிந்நமத்யர்தபூதி ஜ்ஞேயஂ மாஂஸஂ தத்விஷாத் பூதி கஷ்டம் ||௫௬||

காடமித்யாதி| காடமரிஷ்டயா பத்தே, அதவா ப்ரச்சிதே, தீக்ஷ்ணைர்லேபைஸ்தத்விதைஃ ஶரீரவர்திபிஃ, அவஶிஷ்டைஃ அநுத்ததைஃ, ஜ்ஞேயஂ ஜ்ஞாதவ்யஂ, தந்மாஂஸஂ , விஷாத் பூதி பூதிஸஞ்ஜ்ஞகஂ, கஷ்டஂ கச்ச்ரஸாத்யம்||௫௬||

Adhikarana 32 (57) · Śloka 58

ஸத்யோ வித்தஂ நிஸ்ரவேத் கஷ்ணரக்தஂ பாகஂ யாயாத்தஹ்யதே சாப்யபீக்ஷ்ணம் | கஷ்ணீபூதஂ க்லிந்நமத்யர்தபூதி ஶீர்ணஂ மாஂஸஂ யாத்யஜஸ்ரஂ க்ஷதாச்ச ||௫௭|| தஷ்ணா மூர்ச்சா ப்ராந்திதாஹௌ ஜ்வரஶ்ச யஸ்ய ஸ்யுஸ்தஂ திக்தவித்தஂ வ்யவஸ்யேத் |௫௮|

ஸத்யோ வித்தமித்யாதி| அபீக்ஷ்ணஂ புநஃ புநஃ, க்லிந்நம் ஆர்த்ரீபூதஂ, அத்யர்தஂ பூதி அதிஶயேந துர்கந்தஂ, ஶீர்ணஂ ஶடிதம், அஜஸ்ரம் அநவரதஂ, ப்ராந்திஃ வஸ்தூநாமந்யதா ப்ரதீதிஃ, ஸ்யுஃ பவேயுஃ, திக்தவித்தஂ விஷலிப்தபாணதாடிதஂ, வ்யவஸ்யேத் ஜாநீயாத்||௫௭||-

Adhikarana 33 (58) · Śloka 59

பூர்வோத்திஷ்டஂ லக்ஷணஂ ஸர்வமேதஜ்ஜுஷ்டஂ யஸ்யாலஂ விஷேண வ்ரணாஃ ஸ்யுஃ ||௫௮|| லூதாதஷ்டா திக்தவித்தா விஷைர்வா ஜுஷ்டா ப்ராயஸ்தே வ்ரணாஃ பூதிமாஂஸாஃ |௫௯|

பூர்வோத்திஷ்டமித்யாதி| யஸ்ய ப்ராணிநோऽலமத்யர்தஂ ஶத்ரூணாமவசாரிதேந விஷேண ஜுஷ்டா வ்ரணாஃ ஸ்யுர்பவேயுஃ, தஸ்ய ஏதத் ஸர்வஂ பூர்வோத்திஷ்டஂ லக்ஷணஂ பவதி; குத இத்யாஹ- லூதாதஷ்டா இத்யாதி| யே வ்ரணா லூதாதஷ்டதிக்தவித்தாதயஸ்தே ப்ராயஃ பூதிமாஂஸா பவந்தீத்யர்தஃ||௫௮||-

Adhikarana 34 (59-60) · Śloka 60

தேஷாஂ யுக்த்யா பூதிமாஂஸாந்யபோஹ்ய வார்யோகோபிஃ ஶோணிதஂ சாபஹத்ய ||௫௯|| ஹத்வா தோஷாந் க்ஷிப்ரமூர்த்வஂ த்வதஶ்ச ஸம்யக் ஸிஞ்சேத் க்ஷீரிணாஂ த்வக்கஷாயைஃ | அந்தர்வஸ்த்ரஂ தாபயேச்ச ப்ரதேஹாந் ஶீதைர்த்ரவ்யைராஜ்யயுக்தைர்விஷக்நைஃ ||௬௦||

ஏஷாஂ பூர்வோக்தாநாஂ சிகித்ஸாமாஹ- தேஷாமித்யாதி| வார்யோகோபிஃ ஜலௌகோபிரித்யர்தஃ| க்ஷீரிணாஂ ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தப்லக்ஷகர்தபாண்டாநாம்| ஶீதைரித்யாதி| ஶீதவீர்யஸ்பர்ஶைர்விஷக்நைஃ பித்தவிஸர்போக்தைரித்யர்தஃ| ஆஜ்யமிஶ்ரைஃ ஶததௌதகதயுக்தைஃ||௫௯-௬௦||

Adhikarana 35 (61) · Śloka 61

பிந்நே த்வஸ்த்நா துஷ்டஜாதேந கார்யஃ பூர்வோ மார்கஃ பைத்திகே யோ விஷே ச |௬௧|

பிந்நே இத்யாதி| துஷ்டஜாதேந துஷ்டஜீவஸம்பூதேந அஸ்திவிஷாணாமஸ்த்நேத்யர்தஃ| அஸ்த்நா துஷ்டஜாதேநேத்யுபலக்ஷணஂ, தேந தத்ஸதஶஶகந்மூத்ரஶுக்ரஸ்பர்ஶபர்தநகுதாஸ்திஶூகஶவைஃ ஸவிஷகண்டகைர்வஶ்சிககண்டகைஶ்ச கதே வ்ரணே| பூர்வோ மார்கஃ அநந்தரோக்தஃ `தேஷாஂ யுக்த்யா பூதிமாஂஸாந்யபோஹ்ய’ இத்யாதிகஃ; ந பரஂ துஷ்டாஸ்த்யாதிபிர்பிந்நே வ்ரணே பூர்வோ மார்கஃ அநந்தரோக்தோऽபி யோ வ்ரணஸ்தஸ்மிந்நபி பூர்வோ மார்கஃ கார்யஃ|௬௧|-

Adhikarana 36 (61-62) · Śloka 63

த்ரிவத்விஶல்யே மதுகஂ ஹரித்ரே ரக்தா நரேந்த்ரோ லவணஶ்ச வர்கஃ ||௬௧|| கடுத்ரிகஂ சைவ ஸுசூர்ணிதாநி ஶங்கே நிதத்யாந்மதுஸஂயுதாநி | ஏஷோऽகதோ ஹந்தி விஷஂ ப்ரயுக்தஃ பாநாஞ்ஜநாப்யஞ்ஜநநஸ்யயோகைஃ ||௬௨|| அவார்யவீர்யோ விஷவேகஹந்தா மஹாகதோ நாம மஹாப்ரபாவஃ |௬௩|

இதாநீமகதகோஶமாஹ- த்ரிவத்விஶல்யேத்யாதி| விஶல்யா காஷ்டபாடலா, ரக்தா மஞ்ஜிஷ்டா, நரேந்த்ரஃ கிரமாலகஃ| அவார்யவீர்யஃ அப்ரதிஹதவீர்யஃ||௬௧-௬௨||-

Adhikarana 37 (63-64) · Śloka 65

விடங்கபாடத்ரிபலாஜமோதாஹிங்கூநி வக்ரஂ த்ரிகடூநி சைவ ||௬௩|| ஸர்வஶ்ச வர்கோ லவணஃ ஸுஸூக்ஷ்மஃ ஸசித்ரகஃ க்ஷௌத்ரயுதோ நிதேயஃ | ஶங்கே கவாஂ ஶங்கமயேந சைவ ப்ரச்சாதிதஃ பக்ஷமுபேக்ஷிதஶ்ச ||௬௪|| ஏஷோऽகதஃ ஸ்தாவரஜங்கமாநாஂ ஜேதா விஷாணாமஜிதோ ஹி நாம்நா |௬௫|

விடங்கபாடேத்யாதி| வக்ரஂ தகரம்||௬௩-௬௪||-

Adhikarana 38 (65-67) · Śloka 68

ப்ரபௌண்டரீகஂ ஸுரதாரு முஸ்தா காலாநுஸார்யா கடுரோஹிணீ ச ||௬௫|| ஸ்தௌணேயகத்யாமககுக்குலூநி புந்நாகதாலீஶஸுவர்சிகாஶ்ச | குடந்நடைலாஸிதஸிந்துவாராஃ ஶைலேயகுஷ்டே தகரஂ ப்ரியங்குஃ ||௬௬|| ரோத்ரஂ ஜலஂ காஞ்சநகைரிகஂ ச ஸமாகதஂ சந்தநஸைந்தவஂ ச | ஸூக்ஷ்மாணி சூர்ணாநி ஸமாநி கத்வா ஶங்கே நிதத்யாந்மதுஸஂயுதாநி ||௬௭|| ஏஷோऽகதஸ்தார்க்ஷ்ய இதி ப்ரதிஷ்டோ விஷஂ நிஹந்யாதபி தக்ஷகஸ்ய |௬௮|

ப்ரபௌண்டரீகமித்யாதி| காலாநுஸார்யா காலாநுஸாரிவா| த்யாமகஂ கத்தணஂ, குடந்நடஃ ஶ்யோநாகஃ, ஸிதஸிந்துவாரஃ ஶ்வேதநிர்குண்டீ||௬௫-௬௭||-

Adhikarana 39 (68-72) · Śloka 73

மாஂஸீஹரேணுத்ரிபலாமுரங்கீரக்தாலதாயஷ்டிகபத்மகாநி ||௬௮|| விடங்கதாலீஶஸுகந்திகைலாத்வக்குஷ்டபத்ராணி ஸசந்தநாநி | பார்கீ படோலஂ கிணிஹீ ஸபாடா மகாதநீ கர்கடிகா புரஶ்ச ||௬௯|| பாலிந்த்யஶோகௌ க்ரமுகஂ ஸுரஸ்யாஃ ப்ரஸூநமாருஷ்கரஜஂ ச புஷ்பம் | ஸூக்ஷ்மாநி சூர்ணாநி ஸமாநி ஶங்கே ந்யஸேத் ஸபித்தாநி ஸமாக்ஷிகாணி ||௭௦|| வராஹகோதாஶிகிஶல்லகீநாஂ மார்ஜாரஜஂ பார்ஷதநாகுலே ச | யஸ்யாகதோऽயஂ ஸுகதோ கஹே ஸ்யாந்நாம்நர்ஷபோ நாம நரர்ஷபஸ்ய ||௭௧|| ந தத்ர ஸர்பாஃ குத ஏவ கீடாஸ்த்யஜந்தி வீர்யாணி விஷாணி சைவ | ஏதேந பேர்யஃ படஹாஶ்ச திக்தா நாநத்யமாநா விஷமாஶு ஹந்யுஃ ||௭௨|| திக்தாஃ பதாகாஶ்ச நிரீக்ஷ்ய ஸத்யோ விஷாபிபூதா ஹ்யவிஷா பவந்தி |௭௩|

மாஂஸீத்யாதி| முரங்கீ ஶோபாஞ்ஜநகஃ, ரக்தா லதா மஞ்ஜிஷ்டா, ஸுகந்திகா ஸர்பகந்திகா, கிணிஹீ கடபீ, மகாதநீ கர்கடிகா, இந்த்ரவாருணீபலமித்யந்யே, புரஃ குக்குலுஃ, பாலிந்தீ த்ரிவத், காலவல்லீத்யபரே, க்ரமுகஂ பூகபலஂ, ருபுகமித்யந்யே படந்தி ஸ சைரண்டஃ, ஸுரஸ்யாஃ ப்ரஸூநஂ துலஸீபுஷ்பஂ, ஶிகீ மயூரஃ, குக்குட இத்யந்யே, பஷதாநாமிதஂ பார்ஷதஂ, பஷதஃ சித்தலஃ| யஸ்ய நரர்ஷபஸ்ய நராதிபஸ்ய, கஹேऽயமகதோ நாம்நா ஸஞ்ஜ்ஞயா, ஷபோ நாம ஷப இதி ப்ரஸித்தஃ, ஸுகதஃ ஸ்யாத் ஶோபநோ நிஷ்பாதிதோ பவேத்||௬௮-௭௨||-

Adhikarana 40 (73-74) · Śloka 75

லாக்ஷா ஹரேணுர்நலதஂ ப்ரியங்குஃ ஶிக்ருத்வயஂ யஷ்டிகபத்விகாஶ்ச ||௭௩|| சூர்ணீகதோऽயஂ ரஜநீவிமிஶ்ரோ ஸர்பிர்மதுப்யாஂ ஸஹிதோ நிதேயஃ | ஶங்கே கவாஂ பூர்வவதாபிதாநஸ்ததஃ ப்ரயோஜ்யோऽஞ்ஜநநஸ்யபாநைஃ ||௭௪|| ஸஞ்ஜீவநோ நாம கதாஸுகல்பாநேஷோऽகதோ ஜீவயதீஹ மர்த்யாந் |௭௫|

லாக்ஷேத்யாதி| பத்விகா ஏலா, ஹிங்குபத்ரிகேத்யந்யே| பூர்வவதாபிதாநஃ கோஶங்கிகாபிதாநஃ||௭௩-௭௪||-

Adhikarana 41 (75) · Śloka 76

ஶ்லேஷ்மாதகீகட்பலமாதுலுங்க்யஃ ஶ்வேதா கிரிஹ்வா கிணிஹீ ஸிதா ச ||௭௫|| ஸதண்டுலீயோऽகத ஏஷ முக்யோ விஷேஷு தர்வீகரராஜிலாநாம் |௭௬|

ஶ்லேஷ்மாதகீத்யாதி| ஶ்லேஷ்மாதகீ `பஹுவாரஃ’ இதி லோகே, கட்பலஂ காஶ்மரீ, மாதுலுங்கோ பீஜபூரகஃ, ஶ்வேதா கிரிஹ்வா ஶ்வேதஸ்யந்தா, கிணிஹீ நீலஸ்யந்தா, ஸிதா ஶர்கரா| அயஂ தர்வீகரராஜிலவிஷதஷ்டாகதஃ||௭௫||-

Adhikarana 42 (76-77) · Śloka 78

த்ராக்ஷா ஸுகந்தா நகவத்திகா ச ஶ்வேதா ஸமங்கா ஸமபாகயுக்தா ||௭௬|| தேயோ த்விபாகஃ ஸுரஸாச்சதஸ்ய கபித்தபில்வாதபி தாடிமாச்ச | ததாऽர்தபாகஃ ஸிதஸிந்துவாராதங்கோடமூலாதபி கைரிகாச்ச ||௭௭|| ஏஷோऽகதஃ க்ஷௌத்ரயுதோ நிஹந்தி விஶேஷதோ மண்டலிநாஂ விஷாணி |௭௮|

த்ராக்ஷேத்யாதி| ஸுகந்தா ஸர்பஸுகந்தா நாகுலீதி யாவத், நகவத்திகா ஶல்லகீ, ஶ்வேதா ஶ்வேதஸ்யந்தஃ| தேயோ த்விபாக இத்யாதி| அர்தபாகஃ அர்தபலஂ ஸிந்துவாராதிப்யஃ| கேசித்து ஸுகந்தா நகமத்திகேதி படந்தி, தத்ராயமர்தஃ- ஶோபநகந்தவதீ பர்வதஸ்ய மத்திகா, பர்வதமத்திகாயாஃ ஸாமாந்யதோ விஷஹரத்வாத்| ஸாமாந்யேந ஸர்வத்ர விஷஹரோऽயமகதஃ, விஶேஷதோ மண்டலிவிஷஹரோ பவதி| அயஂ து மண்டலிவிஷஹரோ நாமாகதஃ||௭௬-௭௭||-

Adhikarana 43 (78-80) · Śloka 80

வஂஶத்வகார்த்ராऽऽமலகஂ கபித்தஂ கடுத்ரிகஂ ஹைமவதீ ஸகுஷ்டா ||௭௮|| கரஞ்ஜபீஜஂ தகரஂ ஶிரீஷபுஷ்பஂ ச கோபித்தயுதஂ நிஹந்தி | விஷாணி லூதோந்துரபந்நகாநாஂ கைடஂ ச லேபாஞ்ஜநநஸ்யபாநைஃ ||௭௯|| புரீஷமூத்ராநிலகர்பஸங்காந்நிஹந்தி வர்த்யஞ்ஜநநாபிலேபைஃ | காசார்மகோதாந் படலாஂஶ்ச கோராந் புஷ்பஂ ச ஹந்த்யஞ்ஜநநஸ்யயோகைஃ ||௮௦||

வஂஶத்வகார்த்ரேத்யாதி| வஂஶத்வகார்த்ரா ஆர்த்ரவஂஶஸ்ய த்வக், ஹைமவதீ வசா| கோதஃ பூதிபாவஃ க்லிந்நவர்த்மாதிஷு| அயஂ து ஸார்வகார்மிகோऽகதஃ||௭௮-௮௦||

Adhikarana 44 (81) · Śloka 81

ஸமூலபுஷ்பாங்குரவல்கபீஜாத் க்வாதஃ ஶிரீஷாத் த்ரிகடுப்ரகாடஃ | ஸலாவணஃ க்ஷௌத்ரயுதோऽத பீதோ விஶேஷதஃ கீடவிஷஂ நிஹந்தி ||௮௧||

ஸமூலபுஷ்பாங்குரேத்யாதி| அங்குரோ நவபத்ராங்குரஃ, ப்ரவால இத்யர்தஃ| ஸஹ லாவணேந லவணஸமூஹேந வர்ததே இதி ஸலாவணஃ| கேசிதீதஶஂ படந்தி- `த்வக்பத்ரபுஷ்பாணி பலஂ ஸமூலஂ பிஷ்ட்வா ஶிரீஷஸ்ய கடுத்ரிகஂ ச| ஸலாவணஂ க்ஷௌத்ரயுதஂ விலீடஂ விஶேஷதஃ கீடவிஷஂ நிஹந்தி’| அயமகதஃ பஞ்சஶிரீஷநாமா||௮௧||

Adhikarana 45 (82-83) · Śloka 83

குஷ்டஂ த்ரிகடுகஂ தார்வீ மதுகஂ லவணத்வயம் | மாலதீ நாகபுஷ்பஂ ச ஸர்வாணி மதுராணி ச ||௮௨|| கபித்தரஸபிஷ்டோऽயஂ ஶர்கராக்ஷௌத்ரஸஂயுதஃ | விஷஂ ஹந்த்யகதஃ ஸர்வஂ மூஷிகாணாஂ விஶேஷதஃ ||௮௩||

குஷ்டஂ த்ரிகடுகமித்யாதி| லவணத்வயஂ ஸைந்தவஂ ஸௌவர்சலஂ ச| மாலதீ ஜாதீ, நாகபுஷ்பஂ நாககேஶரஂ, ஸர்வாணி மதுராணி காகோல்யாதீநி| அயமபி ஸார்வகாமிகநாமாऽகதஃ||௮௨-௮௩||

Adhikarana 46 (84-86) · Śloka 86

ஸோமராஜீபலஂ புஷ்பஂ கடபீ ஸிந்துவாரகஃ | சோரகோ வருணஃ குஷ்டஂ ஸர்பகந்தா ஸஸப்தலா ||௮௪|| புநர்நவா ஶிரீஷஸ்ய புஷ்பமாரக்வதார்கஜம் | ஶ்யாமாऽம்பஷ்டா விடங்காநி ததாऽம்ராஶ்மந்தகாநி ச ||௮௫|| பூமீ குரபகஶ்சைவ கண ஏகஸரஃ ஸ்மதஃ | ஏகஶோ த்வித்ரிஶோ வாऽபி ப்ரயோக்தவ்யோ விஷாபஹஃ ||௮௬||

ஸோமராஜீபலமித்யாதி| ஸோமராஜீ பாகுசீ, ஸிந்துவாரஃ ஶ்வேதபுஷ்பா நிர்குண்டீ, சோரகோ க்ரந்திபர்ணாநுகாரீ, ஸர்பகந்தா நாகுலீ, ஸப்தலா யவதிக்தாபேதஃ, ஶ்யாமா ஶ்யாமலதா, ப்ரியங்குரித்யந்யே, அம்பஷ்டா பாடா, அஶ்மந்தகோ வக்ஷோऽம்லோடகாநுஸாரீ, பூமிஃ கஷ்ணமத்திகா, குரபகஃ ஸ்நிக்தபத்ரஃ ஸிதகுஸுமஃ ஸ்வநாமப்ரஸித்தஃ| கண ஏகஸரஃ ஸ்மத இதி அயமௌஷதகண ஏகஸரஃ ஏகஸரஸஞ்ஜ்ஞகஃ ஸ்மதஃ| ஏகஶோ த்வித்ரிஶோ வாऽபி ப்ரயோக்தவ்யோ விஷாபஹ இதி ஸ சௌஷதகண ஏகைகஶஃ ஏகமேகஂ த்வௌ த்வௌ த்ரீந் த்ரீந் வா ப்ரயோக்தவ்யஃ, ப்ரயுக்தஶ்ச விஷாபஹோ பவதி||௮௪-௮௬||

Adhikarana puShpikA · Śloka 5

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ கல்பஸ்தாநே ஸர்பதஷ்டவிஷசிகித்ஸிதஂ நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ ||௫||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ கல்பஸ்தாநே பஞ்சமோऽத்யாயஃ||௫||