Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோऽர்ஶஸாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातोऽर्शसां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
அதேத்யாதி| நிதாநஂ ஹேதுலக்ஷணநிர்தேஶஃ||௧-௨||
2. arśōnidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ஷடர்ஶாஂஸி பவந்தி வாதபித்தகபஶோணிதஸந்நிபாதைஃ ஸஹஜாநி சேதி ||௩||
View original
षडर्शांसि भवन्ति वातपित्तकफशोणितसन्निपातैः सहजानि चेति ||३||
🔊 Audio coming soon
ஷடர்ஶாஂஸீத்யாதி| நநு, வாதபித்தகபஶோணிதஸந்நிபாதைஃ ஸஹஜாநி சேத்யநேநைவ ஷட்ஸங்க்யாயா லப்தத்வாத் கதஂ ஷடிதி ஸங்க்யாநிர்தேஶஃ? உச்யதே- த்விதோஷஜநிதார்ஶோகணநாபரிஹாரார்தம்| யத்யபி ஶோணிதாதிஷ்டாநா வாதாதயோ ரக்தார்ஶஸாமாரம்பகாஃ, ததாऽப்யுபசாராத் ‘ஶோணிதஜாநி’ இத்யுச்யந்தே; யதா- கதாதிஷ்டாநேநாக்நிநா தக்தோ ‘கததக்த’ இத்யுச்யதே||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
தத்ராநாத்மவதாஂ யதோக்தைஃ ப்ரகோபணைர்விருத்தாத்யஶநஸ்த்ரீப்ரஸங்கோத்கடுகாஸநபஷ்டயாநவேகவிதாரணாதிபிர்விஶேஷைஃ ப்ரகுபிதா தோஷா ஏகஶோ த்விஶஃ ஸமஸ்தாஃ ஶோணிதஸஹிதா வா யதோக்தஂ ப்ரஸதாஃ ப்ரதாநதமநீரநுப்ரபத்யாதோ கத்வா குதமாகம்ய ப்ரதூஷ்ய குதவலீர்மாஂஸப்ரரோஹாஞ்ஜநயந்தி விஶேஷதோ மந்தாக்நேஃ, ததா தணகாஷ்டோபலலோஷ்டவஸ்த்ராதிபிஃ ஶீதோதகஸஂஸ்பர்ஶநாத்வா கந்தாஃ பரிவத்திமாஸாதயந்தி, தாந்யர்ஶாஂஸீத்யாசக்ஷதே ||௪||
View original
तत्रानात्मवतां यथोक्तैः प्रकोपणैर्विरुद्धाध्यशनस्त्रीप्रसङ्गोत्कटुकासनपृष्ठयानवेगविधारणादिभिर्विशेषैः प्रकुपिता दोषा एकशो द्विशः समस्ताः शोणितसहिता वा यथोक्तं प्रसृताः प्रधानधमनीरनुप्रपद्याधो गत्वा गुदमागम्य प्रदूष्य गुदवलीर्मांसप्ररोहाञ्जनयन्ति विशेषतो मन्दाग्नेः, तथा तृणकाष्ठोपललोष्ठवस्त्रादिभिः शीतोदकसंस्पर्शनाद्वा कन्दाः परिवृद्धिमासादयन्ति, तान्यर्शांसीत्याचक्षते ||४||
🔊 Audio coming soon
அர்ஶஸாஂ ஹேதூந் ஸம்ப்ராப்தி ச தர்ஶயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| ப்ரகுபிதா தோஷா மாஂஸப்ரரோஹாஞ்ஜநயந்தீதி ஸம்பந்தஃ| அநாத்மவதாம் அஜிதேந்த்ரியாணாம்| யதோக்தைஃ ப்ரகோபணைர்பலவத்விக்ரஹாதிக்ரோதஶோகாதிதிவாஸ்வப்நாதிபிஃ| விருத்தஂ பஹுதா ஹிதாஹிதீயோக்தம்| ஸ்த்ரீப்ரஸங்க இத்யத்ர ப்ரஶப்தேநாத்யந்தஸக்திஃ ப்ரதிபாத்யதே| ‘குதபார்ஷ்ணீஸமாயோகஃ ப்ராஹுருத்கடுகாஸநம்’, ‘உகுடு’ இதி லோகே| அஶ்வாதீநாஂ பஷ்டேந கமநஂ பஷ்டயாநம்| வேகவிதாரணஶப்தேந வாதவிண்மூத்ராதீநாஂ வேகதாரணம்| விருத்தாஶநஶப்தேந குருஶீதாபிஷ்யந்திவிதாஹ்யஸாத்ம்யப்ரமிதாஶநாதீநி கஹ்யந்தே| விஶேஷைர்பேதைஃ| தேஷாஂ நிதாநமபிதாய ஸம்ப்ராப்திமாஹ- யதோக்தமித்யாதி| ப்ரஸதா இதி ‘கிண்வோதகபிஷ்டஸமவாய இவோத்ரிக்தாநாஂ ப்ரஸரோ பவதி’ (ஸூ. ௨௧) இத்யாதிக்ரமேண ப்ரஸதாஃ| ப்ரதாநதமநீஃ புரீஷவாஹிநீஃ| அநு பஶ்சாத், ப்ரபத்ய ப்ராப்ய| குதவலீரிதி வலிஸ்த்வக்ஸங்கோசஃ| மந்தாக்நேர்விஶேஷதோऽதிஶயேந மாஂஸப்ரரோஹாஞ்ஜநயந்தீதி ஸம்பந்தஃ| ததா தணேத்யாதி| பரிவத்திமாஸாதயந்தி ப்ராப்நுவந்தீத்யர்தஃ| ஆசக்ஷத இதி ‘பூர்வாசார்யா’ இத்யத்யாஹாரஃ||௪||
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
தத்ர ஸ்தூலாந்த்ரப்ரதிபத்தமர்தபஞ்சாங்குலஂ குதமாஹுஃ, தஸ்மிந் வலயஸ்திஸ்ரோऽத்யர்தாங்குலாந்தரஸம்பூதாஃ ப்ரவாஹணீ விஸர்ஜநீ ஸஂவரணீ சேதி சதுரங்குலாயதாஃ ; ஸர்வாஸ்திர்யகேகாங்கலோச்ச்ரிதாஃ ||௫|| ஶங்காவர்தநிபாஶ்சாபி உபர்யுபரி ஸஂஸ்திதாஃ | கஜதாலுநிபாஶ்சாபி வர்ணதஃ ஸம்ப்ரகீர்த்திதாஃ | ரோமாந்தேப்யோ யவாத்யர்தோ குதௌஷ்டஃ பரிகீர்திதஃ ||௬||
View original
तत्र स्थूलान्त्रप्रतिबद्धमर्धपञ्चाङ्गुलं गुदमाहुः, तस्मिन् वलयस्तिस्रोऽध्यर्धाङ्गुलान्तरसम्भूताः प्रवाहणी विसर्जनी संवरणी चेति चतुरङ्गुलायताः ; सर्वास्तिर्यगेकाङ्गलोच्छ्रिताः ||५|| शङ्खावर्तनिभाश्चापि उपर्युपरि संस्थिताः | गजतालुनिभाश्चापि वर्णतः सम्प्रकीर्त्तिताः | रोमान्तेभ्यो यवाध्यर्धो गुदौष्ठः परिकीर्तितः ||६||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ குதஂ குதவலீஶ்ச விவண்வந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| ஸ்தூலாந்த்ரஂ கட்யந்த்ரஂ ‘குதாந்த்ரஂ’ இதி ப்ரஸித்தம்| அர்தபஞ்சாங்குலமிதி அர்தபஞ்சமமங்குலஂ யஸ்மிந் தத்ததா, ஏதேந ஸார்தசதுரங்குலப்ரமாணஂ குதமித்யர்தஃ| அத்யர்தாங்குலாந்தரஸம்பூதா இதி ஸார்தைகாங்குலாந்தரஸஞ்ஜாதாஃ| தத்ரோபரிதநஂ வலித்வயஂ ஶங்காவர்த்தநிபஂ ப்ரத்யேகமந்தரேண ஸஹ ஸார்தைகாங்குலஂ, ப்ரதமா து வலிரந்தரேண விநைகாங்குலோச்ச்ராயா, அர்தாங்குலஸ்து குதௌஷ்ட ஈதஶஂ போத்தவ்யம்| அத ஏவ ‘ப்ரதமா து குதௌஷ்டாதங்குலமாத்ரே’ இத்யக்ரே வக்ஷ்யதி| தாஸாஂ நாமாந்யாஹ- ப்ரவாஹணீத்யாதி| ப்ரவாஹயதீதி ப்ரவாஹணீ, விஸஜதீதி விஸர்ஜநீ, ஸஂவணோதீதி ஸஂவரணீ| குதௌஷ்டப்ரமாணமாஹ- ரோமாந்தேப்ய இத்யாதி| ரோமாந்தேப்யோ ரோமப்ராந்தேப்யோ ரோமமாலிகாயாஃ, யவாத்யர்தஃ ஸார்தோ யவஃ, அர்தாங்குலப்ரமாண இத்யர்தஃ, அங்குலஸ்ய த்ரியவப்ரமாணத்வாத்||௫-௬||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ப்ரதமா து குதௌஷ்டாதங்குலமாத்ரே ||௭||
View original
प्रथमा तु गुदौष्ठादङ्गुलमात्रे ||७||
🔊 Audio coming soon
ப்ரதமா வலிர்குதௌஷ்டாத் கியத்தூரே பவதீத்யாஹ- ப்ரதமேத்யாதி| ப்ரதமா ‘வலிஃ’ இதி ஶேஷஃ||௭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
தேஷாஂ து பவிஷ்யதாஂ பூர்வரூபாணி- அந்நேऽஶ்ரத்தா கச்ச்ராத் பக்திரம்லீகா பரிதாஹோ விஷ்டம்பஃ பிபாஸா ஸக்திஸதநமாடோபஃ கார்ஶ்யமுத்காரபாஹுல்யமக்ஷ்ணோஃ ஶ்வயதுரந்த்ரகூஜநஂ குதபரிகர்தநமாஶங்கா பாண்டுரோகக்ரஹணீதோஷஶோஷாணாஂ காஸஶ்வாஸௌ பலஹாநிர்ப்ரமஸ்தந்த்ரா நித்ரேந்த்ரியதௌர்பல்யஂ ச ||௮||
View original
तेषां तु भविष्यतां पूर्वरूपाणि- अन्नेऽश्रद्धा कृच्छ्रात् पक्तिरम्लीका परिदाहो विष्टम्भः पिपासा सक्थिसदनमाटोपः कार्श्यमुद्गारबाहुल्यमक्ष्णोः श्वयथुरन्त्रकूजनं गुदपरिकर्तनमाशङ्का पाण्डुरोगग्रहणीदोषशोषाणां कासश्वासौ बलहानिर्भ्रमस्तन्द्रा निद्रेन्द्रियदौर्बल्यं च ||८||
🔊 Audio coming soon
தேஷாமித்யாதி| பவிஷ்யதாஂ பவிதுகாமாநாம்| அம்லீகா அம்லோத்காரஃ| ஸக்திஸதநம் ஊருக்லாநிஃ, ஸ்புடநமிவேத்யேகே| ஆடோப ஆத்மாநம்| பாண்டுரோகாதீநாமாஶங்கா விகல்பஃ| காஸஶ்வாஸௌ ப்ரமஸ்தந்த்ரா நித்ரேந்த்ரியதௌர்பல்யஂ ச ‘ஜாயதே’ இதி ஶேஷஃ||௮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ஜாதேஷ்வேதாந்யேவ லக்ஷணாநி ப்ரவ்யக்ததராணி பவந்தி ||௯||
View original
जातेष्वेतान्येव लक्षणानि प्रव्यक्ततराणि भवन्ति ||९||
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ ஸாமாந்யரூபமாஹ- ஜாதேஷ்வித்யாதி| ஏதாநி பூர்வோக்தாநி||௯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
தத்ர மாருதாத் பரிஶுஷ்காருணவிவர்ணாநி விஷமமத்யாநி கதம்பபுஷ்பதுண்டிகேரீநாடீமுகுலஸூசீமுகாகதீநி ச பவந்தி; தைருபத்ருதஃ ஸஶூலஂ ஸஂஹதமுபவேஶ்யதே கடீபஷ்டபார்ஶ்வமேட்ரகுதநாபிப்ரதேஶேஷு சாஸ்ய வேதநா பவந்தி, குல்மாஷ்டீலாப்லீஹோதராணி சாஸ்ய தந்நிமித்தாந்யேவ பவந்தி, கஷ்ணத்வங்நகநயநதஶநவதநமூத்ரபுரீஷஶ்ச புருஷோ பவதி ||௧௦||
View original
तत्र मारुतात् परिशुष्कारुणविवर्णानि विषममध्यानि कदम्बपुष्पतुण्डिकेरीनाडीमुकुलसूचीमुखाकृतीनि च भवन्ति; तैरुपद्रुतः सशूलं संहतमुपवेश्यते कटीपृष्ठपार्श्वमेढ्रगुदनाभिप्रदेशेषु चास्य वेदना भवन्ति, गुल्माष्ठीलाप्लीहोदराणि चास्य तन्निमित्तान्येव भवन्ति, कृष्णत्वङ्नखनयनदशनवदनमूत्रपुरीषश्च पुरुषो भवति ||१०||
🔊 Audio coming soon
விஶிஷ்டஂ ரூபமாஹ- தத்ரேத்யாதி| பரிஶுஷ்காணி அநாஸ்ராவீணி| அருணாநி ஈஷத்ரக்தாநி| விவர்ணாநி விவிதவர்ணாநி| விஷமமத்யாநி நிம்நோந்நதமத்யாநி, கேசிதத்ர ‘விஷமத்யாமாநி’ இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- விஷமாணி நிம்நோந்நதத்வேந, த்யாமாநி தக்தேஷ்டிகாதிவஸ்துவர்ணாநி| துண்டிகேரீ வநகார்பாஸிகா, தத்புஷ்பாகதீநி| அந்யே த்வத்ர “துண்டிகேரீநாடீமுகுலஸூசீமுகஸதஶாநி பவந்தி” இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- துண்டிகேரீ பிம்பீ, தஸ்யா நாடீ நாலிகா; முகுலஂ புஷ்பமுகுலஂ; ஸூசீஸீவநத்ரவ்யம்; ஏஷாஂ முகஸதஶாநி பவந்தி| உபத்ருதஃ அபிபூதஃ| ஸஂஹதஂ கநம்| உபவேஶ்யதே விட்ஸர்கஂ கார்யதே| குல்மாதீநி சாஸ்ய தந்நிமித்தாநீத்யுபத்ரவகதநம்||௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
பித்தாந்நீலாக்ராணி தநூநி விஸர்பீணி பீதாவபாஸாநி யகத்ப்ரகாஶாநி ஶுகஜிஹ்வாஸஂஸ்தாநாநி யவமத்யாநி ஜலௌகோவக்ரஸதஶாநி ப்ரக்லிந்நாநி ச பவந்தி; தைருபத்ருதஃ ஸதாஹஂ ஸருதிரமதிஸார்யதே, ஜ்வரதாஹபிபாஸாமூர்ச்சாஶ்சாஸ்யோபத்ரவா பவந்தி, பீதத்வங்நகநயநதஶநவதநமூத்ரபுரீஷஶ்ச புருஷோ பவதி ||௧௧||
View original
पित्तान्नीलाग्राणि तनूनि विसर्पीणि पीतावभासानि यकृत्प्रकाशानि शुकजिह्वासंस्थानानि यवमध्यानि जलौकोवक्रसदृशानि प्रक्लिन्नानि च भवन्ति; तैरुपद्रुतः सदाहं सरुधिरमतिसार्यते, ज्वरदाहपिपासामूर्च्छाश्चास्योपद्रवा भवन्ति, पीतत्वङ्नखनयनदशनवदनमूत्रपुरीषश्च पुरुषो भवति ||११||
🔊 Audio coming soon
பித்தாதித்யாதி| விஸர்பீணி ப்ரஸரணஶீலாநி| ஸஂஸ்தாநமாகாரஃ| யவமத்யாநீதி பீநமத்யாநி மூலாக்ரயோஸ்தநூநி| ப்ரக்லிந்நாநி க்லேதஸ்ராவீணி||௧௧||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ஶ்லேஷ்மஜாநி ஶ்வேதாநி மஹாமூலாநி ஸ்திராணி வத்தாநி ஸ்நிக்தாநி பாண்டூநி கரீரபநஸாஸ்திகோஸ்தநாகாராணி, ந பித்யந்தே ந ஸ்ரவந்தி கண்டூபஹுலாநி ச பவந்தி; தைருபத்ருதஃ ஸஶ்லேஷ்மாணமநல்பஂ மாஂஸதாவநப்ரகாஶமதிஸார்யதே, ஶோபஶீதஜ்வராரோசகாவிபாகஶிரோகௌரவாணி சாஸ்ய தந்நிமித்தாந்யேவ பவந்தி, ஶுக்லத்வங்நகநயநதஶநவதநமூத்ரபுரீஷஶ்ச புருஷோ பவதி ||௧௨||
View original
श्लेष्मजानि श्वेतानि महामूलानि स्थिराणि वृत्तानि स्निग्धानि पाण्डूनि करीरपनसास्थिगोस्तनाकाराणि, न भिद्यन्ते न स्रवन्ति कण्डूबहुलानि च भवन्ति; तैरुपद्रुतः सश्लेष्माणमनल्पं मांसधावनप्रकाशमतिसार्यते, शोफशीतज्वरारोचकाविपाकशिरोगौरवाणि चास्य तन्निमित्तान्येव भवन्ति, शुक्लत्वङ्नखनयनदशनवदनमूत्रपुरीषश्च पुरुषो भवति ||१२||
🔊 Audio coming soon
ஶ்லேஷ்மஜாநீத்யாதி| ஸ்திராணி கடிநாநி| பாண்டூநி தூஸராணி| கரீரோ மருதேஶாதிப்ரவத்தோ வக்ஷவிஶேஷஃ, பநஸோ பஹிஃ- கண்டகிபலஃ ‘கடஹல’ இதி லோகே, தஸ்ய பலஸதஶாநி| அநல்பஂ பஹு| ஶீதஜ்வரஃ ஶீதப்ரதாநஜ்வரஃ||௧௨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ரக்தஜாநி ந்யக்ரோதப்ரரோஹவித்ருமகாகணந்திகாபலஸதஶாநி பித்தலக்ஷணாநி ச, யதாऽவகாடபுரீஷப்ரபீடிதாநி பவந்தி ததாऽத்யர்தஂ துஷ்டமநல்பமஸக் ஸஹஸா விஸஜந்தி, தஸ்ய சாதிப்ரவத்தௌ ஶோணிதாதியோகோபத்ரவா பவந்தி ||௧௩||
View original
रक्तजानि न्यग्रोधप्ररोहविद्रुमकाकणन्तिकाफलसदृशानि पित्तलक्षणानि च, यदाऽवगाढपुरीषप्रपीडितानि भवन्ति तदाऽत्यर्थं दुष्टमनल्पमसृक् सहसा विसृजन्ति, तस्य चातिप्रवृत्तौ शोणितातियोगोपद्रवा भवन्ति ||१३||
🔊 Audio coming soon
ரக்தஜாநீத்யாதி| ந்யக்ரோதப்ரரோஹோ வடப்ரரோஹஃ, வித்ருமஃ ப்ரவாலஃ, காகணந்திகா குஞ்ஜா சிரிஹிண்டிகா’ இதி லோகே, காகாதநீத்யபரே| சகாரேணாநுபந்தபூதவாதகபரூபமநுக்தமபி ஸமுச்சீயதே| ஶோணிதாதியோகோபத்ரவா ஆக்ஷேபகாதயஃ||௧௩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ஸந்நிபாதஜாநி ஸர்வதோஷலக்ஷணயுக்தாநி ||௧௪||
View original
सन्निपातजानि सर्वदोषलक्षणयुक्तानि ||१४||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வதோஷலக்ஷணயுக்தாநீதி “ஸர்வேஷாஂ சார்ஶஂஸாஂ யாநி லக்ஷணாநி” இதி ஜேஜ்ஜடஃ; கயதாஸஸ்து ‘ஸந்நிபாதஜாநி ஸர்வலக்ஷணாநி’ இதி படதி, வ்யக்யாநயதி ச- “ஸர்வேஷாஂ வாதாதீநாஂ லக்ஷணாநி ஸ்வபாவகர்மபூதாநி யேஷு தாநி ததா” இதி||௧௪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ஸஹஜாநி துஷ்டஶோணிதஶுக்ரநிமித்தாநி, தேஷாஂ தோஷத ஏவ ப்ரஸாதநஂ கர்த்தவ்யம், விஶேஷதஶ்சைதாநி துர்தர்ஶநாநி பருஷாணி பாஂஸூநி தாருணாந்யந்தர்முகாநி; தைருபத்ருதஃ கஶோऽல்பபுக் ஸிராஸந்ததகாத்ரோऽல்பப்ரஜஃ க்ஷீணரேதாஃ க்ஷாமஸ்வரஃ க்ரோதநோऽல்பாக்நிப்ராணஃ பரமலஸஶ்ச, ததா க்ராணஶிரோऽக்ஷிநாஸாஶ்ரவணரோகீ, ஸததமந்த்ரகூஜாடோபஹதயோபலேபாரோசகப்ரபதிபிஃ பீட்யதே ||௧௫||
View original
सहजानि दुष्टशोणितशुक्रनिमित्तानि, तेषां दोषत एव प्रसाधनं कर्त्तव्यम्, विशेषतश्चैतानि दुर्दर्शनानि परुषाणि पांसूनि दारुणान्यन्तर्मुखानि; तैरुपद्रुतः कृशोऽल्पभुक् सिरासन्ततगात्रोऽल्पप्रजः क्षीणरेताः क्षामस्वरः क्रोधनोऽल्पाग्निप्राणः परमलसश्च, तथा घ्राणशिरोऽक्षिनासाश्रवणरोगी, सततमन्त्रकूजाटोपहृदयोपलेपारोचकप्रभृतिभिः पीड्यते ||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶரீரேண ஸஹ ஜாதாநாமர்ஶஸாஂ தோஷேப்யோ பிந்நஂ ஹேதுஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸஹஜாநீத்யாதி| துஷ்டஶோணிதஶுக்ரநிமித்தாநீதி கர்பகுதாரம்பகமாத்ரஂ பீஜஂ துஷ்டஂ ந ஸர்வஂ, ஸர்வதுஷ்டத்வே ஹி ப்ரஜோத்பத்திரேவ ந ஸ்யாத்| ‘தேஷாஂ தோஷத ஏவ ப்ரஸாதநஂ கர்தவ்யமிதி யேந தோஷேண யஸ்ய ஶுக்ரஶோணிதஂ தூஷிதஂ பவேத்தஸ்ய தோஷஸ்ய லக்ஷணவர்ணவேதநாகதிபிஃ ப்ரஸாதநஂ விஜ்ஞாநம்’ இத்யேகே; அந்யே து ‘தோஷத இதி தோஷலிங்கஂ ஸமீக்ஷ்ய ப்ரஸாதநஂ சிகித்ஸா’ இத்யாஹுஃ| துர்தர்ஶநாநி துஃகேந தஶ்யந்தே, அந்தர்வித்ரதிவதித்யர்தஃ| பாஂஸூநி தூஸராணி| தாருணாநி அதிதுஃககராணி||௧௫||
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
பவதி சாத்ர- பாஹ்யமத்யவலிஸ்தாநாஂ ப்ரதிகுர்யாத்பிஷக்வரஃ | அந்தர்வலிஸமுத்தாநாஂ ப்ரத்யாக்யாயாசரேத் க்ரியாம் ||௧௬||
View original
भवति चात्र- बाह्यमध्यवलिस्थानां प्रतिकुर्याद्भिषग्वरः | अन्तर्वलिसमुत्थानां प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
ஸ்தாநாஶ்ரயஂ ஸாத்யாதித்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- பவதி சாத்ரேத்யாதி| அந்தர்வலிஃ அப்யந்தரவலிஃ| ப்ரத்யாக்யாய அஸாத்யாந்யேதாந்யர்ஶாஂஸீதி நிராகத்ய||௧௬||
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ப்ரகுபிதாஸ்து தோஷா மேட்ரமபிப்ரபந்நா மாஂஸஶோணிதே ப்ரதூஷ்ய கண்டூஂ ஜநயந்தி, ததஃ கண்டூயநாத் க்ஷதஂ ஸமுபஜாயதே, தஸ்மிஂஶ்ச க்ஷதே துஷ்டமாஂஸஜாஃ ப்ரரோஹாஃ பிச்சிலருதிரஸ்ராவிணோ ஜாயந்தே கூர்சகிநோऽப்யந்தரமுபரிஷ்டாத்வா, தே து ஶேபோ விநாஶயந்த்யுபக்நந்தி ச புஂஸ்த்வஂ; யோநிமபிப்ரபந்நாஃ ஸுகுமாராந் துர்கந்தாந் பிச்சிலருதிரஸ்ராவிணஶ்சத்ராகாராந் கரீராஞ்ஜநயந்தி, தே து யோநிமுபக்நந்த்யார்தவஂ ச; நாபிமபிப்ரபந்நாஃ ஸுகுமாராந் துர்கந்தாந் பிச்சிலாந் கண்டூபதமுகஸதஶாந் கரீராஞ்ஜநயந்தி; த ஏவோர்த்வமாகதாஃ ஶ்ரோத்ராக்ஷிக்ராணவதநேஷ்வர்ஶாஂஸ்யுபநிர்வர்தயந்தி; தத்ர கர்ணஜேஷு பாதிர்யஂ ஶூலஂ பூதிகர்ணதா ச, நேத்ரஜேஷு வர்த்மாவரோதோ வேதநா ஸ்ராவோ தர்ஶநநாஶஶ்ச, க்ராணஜேஷு ப்ரதிஶ்யாயோऽதிமாத்ரஂ க்ஷவதுஃ கச்ச்ரோச்ச்வாஸதா பூதிநஸ்யஂ ஸாநுநாஸிகவாக்யத்வஂ ஶிரோதுஃகஂ ச; வக்ரஜேஷு கண்டௌஷ்டதாலூநாமந்யதமஸ்மிஂஸ்தைர்கத்கதவாக்யதா ரஸாஜ்ஞாநஂ முகரோகாஶ்ச பவந்தி ||௧௭||
View original
प्रकुपितास्तु दोषा मेढ्रमभिप्रपन्ना मांसशोणिते प्रदूष्य कण्डूं जनयन्ति, ततः कण्डूयनात् क्षतं समुपजायते, तस्मिंश्च क्षते दुष्टमांसजाः प्ररोहाः पिच्छिलरुधिरस्राविणो जायन्ते कूर्चकिनोऽभ्यन्तरमुपरिष्टाद्वा, ते तु शेफो विनाशयन्त्युपघ्नन्ति च पुंस्त्वं; योनिमभिप्रपन्नाः सुकुमारान् दुर्गन्धान् पिच्छिलरुधिरस्राविणश्छत्राकारान् करीराञ्जनयन्ति, ते तु योनिमुपघ्नन्त्यार्तवं च; नाभिमभिप्रपन्नाः सुकुमारान् दुर्गन्धान् पिच्छिलान् गण्डूपदमुखसदृशान् करीराञ्जनयन्ति; त एवोर्ध्वमागताः श्रोत्राक्षिघ्राणवदनेष्वर्शांस्युपनिर्वर्तयन्ति; तत्र कर्णजेषु बाधिर्यं शूलं पूतिकर्णता च, नेत्रजेषु वर्त्मावरोधो वेदना स्रावो दर्शननाशश्च, घ्राणजेषु प्रतिश्यायोऽतिमात्रं क्षवथुः कृच्छ्रोच्छ्वासता पूतिनस्यं सानुनासिकवाक्यत्वं शिरोदुःखं च; वक्रजेषु कण्ठौष्ठतालूनामन्यतमस्मिंस्तैर्गद्गदवाक्यता रसाज्ञानं मुखरोगाश्च भवन्ति ||१७||
🔊 Audio coming soon
மேட்ராதிஷ்வர்ஶாஂஸ்யாஹ- ப்ரகுபிதாஸ்த்வித்யாதி| அபிப்ரபந்நா ஆஶ்ரிதாஃ| கூர்சகிநஃ ஸூக்ஷ்மதீர்காங்குரஸந்தாநிநஃ| அப்யந்தரமிதி மணௌ| உபரிஷ்டாதிதி பாஹ்யசர்மணி| புஂஸ்த்வஂ ஶுக்ரஂ புஂஶ்சிஹ்நஂ ச| யோநிமபிப்ரபந்நா இத்யாதி அபிப்ரபந்நா தோஷா இதி ஸம்பந்தஃ| கரீராந் அங்குராந்| நாபிமபிப்ரபந்நா இத்யாதி தோஷா இத்யத்ராபி ஸம்பத்யதே| த ஏவ தோஷா இத்யர்தஃ| உபநிர்வர்தயந்தி ஜநயந்தீத்யர்தஃ| தத்ரேத்யாதி| வர்த்மாவரோத இதி வர்த்ம அக்ஷிபுடஃ| க்ராணஜேஷ்வித்யாதி| க்ஷவதுஃ சிக்கா| வக்ரஜேஷ்வித்யாதி| அந்யதமஸ்மிந் ஏகதமஸ்மிந் ஸ்தாநே ‘உத்பந்நேஷ்வர்ஶஃஸு ’ இதி ஶேஷஃ||௧௭||
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
வ்யாநஸ்து ப்ரகுபிதஃ ஶ்லேஷ்மாணஂ பரிகஹ்ய பஹிஃஸ்திராணி கீலவதர்ஶாஂஸி நிர்வர்தயதி, தாநி சர்மகீலாந்யர்ஶாஂஸீத்யாசக்ஷதே ||௧௮||
View original
व्यानस्तु प्रकुपितः श्लेष्माणं परिगृह्य बहिःस्थिराणि कीलवदर्शांसि निर्वर्तयति, तानि चर्मकीलान्यर्शांसीत्याचक्षते ||१८||
🔊 Audio coming soon
த்வகதிஷ்டாநமேவ சர்மகீலாக்யமர்ஶோ தர்ஶயந்நாஹ- வ்யாநஸ்த்வித்யாதி| பஹிஃ குதௌஷ்டாத்பஹிஃ; அந்யே து ‘பஹிஃஶப்தேநாந்யத்ராபி’ இதி கதயந்தி| கீலவத் ஶங்குதுல்யாநீத்யர்தஃ||௧௮||
Adhikarana 17 (19-20) · Śloka 20
பவந்தி சாத்ர- தேஷு கீலேஷு நிஸ்தோதோ மாருதேநோபஜாயதே | ஶ்லேஷ்மணா து ஸவர்ணத்வஂ க்ரந்தித்வஂ ச விநிர்திஶேத் ||௧௯|| பித்தஶோணிதஜஂ ரௌக்ஷ்யஂ கஷ்ணத்வஂ ஶ்லக்ஷ்ணதா ததா | ஸமுதீர்ணகரத்வஂ சர்மகீலஸ்ய லக்ஷணம் ||௨௦||
View original
भवन्ति चात्र- तेषु कीलेषु निस्तोदो मारुतेनोपजायते | श्लेष्मणा तु सवर्णत्वं ग्रन्थित्वं च विनिर्दिशेत् ||१९|| पित्तशोणितजं रौक्ष्यं कृष्णत्वं श्लक्ष्णता तथा | समुदीर्णखरत्वं चर्मकीलस्य लक्षणम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ சர்மகீலாநாஂ தோஷலிங்கமாஹ- பவந்தி சாத்ரேத்யாதி| ஸவர்ணத்வமிதி ஶ்லேஷ்மணஃ ஸமாநவர்ணதேத்யர்தஃ| க்ரந்தித்வஂ க்ரந்திபாவஃ| பித்தேத்யாதி| தேஷு சர்மகீலேஷு| ரௌக்ஷ்யமித்யாதி பித்தஶோணிதஜஂ விநிர்திஶேத்| ஸமுதீர்ணகரத்வம் அதீவ கடிநத்வம்| சர்மகீலஸ்ய லக்ஷணமிதி ஏதத்வாதாதிதோஷபேததஶ்சர்மகீலஸ்ய லக்ஷணமுக்தம்| கேசிச்சர்மகீலாநாஂ தோஷலிங்கஂ ந படந்தி||௧௯-௨௦||
Adhikarana 18 (21) · Śloka 21
அர்ஶஸாஂ லக்ஷணஂ வ்யாஸாதுக்தஂ ஸாமாந்யதஸ்து யத் | தத்ஸர்வஂ ப்ராக்விநிர்திஷ்டாத்ஸாதயேத்பிஷஜாஂ வரஃ ||௨௧||
View original
अर्शसां लक्षणं व्यासादुक्तं सामान्यतस्तु यत् | तत्सर्वं प्राग्विनिर्दिष्टात्साधयेद्भिषजां वरः ||२१||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸர்வேஷாமேவ மேட்ராதிஜாநாஂ வாதாதிலக்ஷணமதிதேஶேந நிர்திஶந்நாஹ- அர்ஶஸாமித்யாதி| அர்ஶஸாஂ மேட்ராதிஜாநாஂ வாதாதிதோஷலக்ஷணஂ விநா யத் ஸங்க்ஷேபதோ லக்ஷணமுக்தஂ தத் ஸர்வஂ ஸாதயேத் ஜாநீயாத் சிகித்ஸேத்வா| கதமித்யாஹ- ப்ராக்விநிர்திஷ்டாதிதி; “ப்ராக் பூர்வஂ வ்யாஸேந ப்ரத்யேகஂ வாதாதிஜார்ஶோலக்ஷணமுக்தஂ வீக்ஷ்யேத்யர்தஃ” இதி கயதாஸாசார்யஃ; அந்யே து “ஸங்க்ஷேபதஃ ஷோடா, வ்யாஸதோ விஸ்தரேண, ப்ராக்விநிர்திஷ்டாத் பஞ்சதஶதா ப்ரஸராத் ஸாதயேத்” இதி மந்யந்தே||௨௧||
Adhikarana 19 (22) · Śloka 22
அர்ஶஃஸு தஶ்யதே ரூபஂ யதா தோஷத்வயஸ்ய து | ஸஂஸர்கஂ தஂ விஜாநீயாத் ஸஂஸர்கஃ ஸ ச ஷட்விதஃ ||௨௨||
View original
अर्शःसु दृश्यते रूपं यदा दोषद्वयस्य तु | संसर्गं तं विजानीयात् संसर्गः स च षड्विधः ||२२||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஷட்விதேஷ்வேவார்ஶஃஸ்வத ஊர்த்வஂ ஸஂஸர்கமௌஷதகல்பநார்தஂ தர்ஶயந்நாஹ- அர்ஶஃஸ்வித்யாதி| ஸஂஸர்கஃ ஸ ச ஷட்வித இதி வாதபித்தே, வாதஶ்லேஷ்மாணௌ, பித்தஶ்லேஷ்மாணௌ, வாதஶோணிதே, பித்தஶோணிதே ஶ்லேஷ்மஶோணிதே, ஏவஂ ஸஂஸர்கஃ ஷட்விதஃ| ஸ ச ஸூத்ரஸ்தாநோக்தவ்ரணவேதநாலக்ஷணாதவகந்தவ்யஃ ||௨௨||
Adhikarana 20 (23-24) · Śloka 24
த்ரிதோஷாண்யல்பலிங்காநி யாப்யாநி து விநிர்திஶேத் | த்வந்த்வஜாநி த்விதீயாயாஂ வலௌ யாந்யாஶ்ரிதாநி ச ||௨௩|| கச்ச்ரஸாத்யாநி தாந்யாஹுஃ பரிஸஂவத்ஸராணி ச | ஸந்நிபாதஸமுத்தாநி ஸஹஜாநி து வர்ஜயேத் ||௨௪||
View original
त्रिदोषाण्यल्पलिङ्गानि याप्यानि तु विनिर्दिशेत् | द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च ||२३|| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च | सन्निपातसमुत्थानि सहजानि तु वर्जयेत् ||२४||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ யாப்யகச்ச்ரஸாத்யாஸாத்யாந்யர்ஶாஂஸி தர்ஶயந்நாஹ- த்ரிதோஷாணீத்யாதி| த்வந்த்வஜாநி த்விதோஷோத்தாநி, தாந்யபி யாப்யாநீத்யர்தஃ| பரிஸஂவத்ஸராணீதி பரிதஃ ஸஂவத்ஸரமபிவ்யாப்ய ஸ்திதாநி கச்ச்ரஸாத்யாநீத்யர்தஃ| கேசித் ‘ஸந்நிபாதஸமுத்தாநி’ இத்யாதௌ கத்வா படந்தி; ஸ ச பாடஃ ஸமக்ரோऽதர்ஶநாந்ந லிகிதஃ||௨௩-௨௪||
Adhikarana 21 (25-26) · Śloka 26
ஸர்வாஃ ஸ்யுர்வலயோ யேஷாஂ துர்நாமபிருபத்ருதாஃ | தைஸ்து ப்ரதிஹதோ வாயுரபாநஃ ஸந்நிவர்ததே ||௨௫|| ததோ வ்யாநேந ஸங்கம்ய ஜ்யோதிர்மத்நாதி தேஹிநாம் ||௨௬||
View original
सर्वाः स्युर्वलयो येषां दुर्नामभिरुपद्रुताः | तैस्तु प्रतिहतो वायुरपानः सन्निवर्तते ||२५|| ततो व्यानेन सङ्गम्य ज्योतिर्मृद्नाति देहिनाम् ||२६||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வவலிவ்யாபிநாமர்ஶஸாஂ பஞ்சாத்மகஸ்யாப்யக்நேர்மஹாநர்தகரத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸர்வா இத்யாதி| யேஷாஂ தேஹிநாம்| துர்நாமபிஃ அர்ஶோபிஃ| தைஸ்து அர்ஶோபிரித்யர்தஃ| அபாநோ வாயுரிதி ஸம்பந்தஃ| ஸந்நிவர்ததே ஸ்திதிஂ பத்நாதி ந நிஃஸரதீத்யர்தஃ| ஸங்கம்ய மிலித்வா| ஜ்யோதிஃ பஞ்சாத்மகமக்நிஂ, மத்நாதி மந்தீகரோதி| அயஂ சோபத்ரவஃ, ப்ராயேண ஸஹஜேஷ்வர்ஶஃஸு ஜ்ஞேயஃ||௨௫-௨௬||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநேऽர்ஶோநிதாநஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ ||௨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थानेऽर्शोनिदानं नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹணாசார்யவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ நிதாநஸ்தாநே த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||