Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஃ க்ஷுத்ரரோகாணாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातः क्षुद्ररोगाणां निदानं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
அதாத இத்யாதி| யத்யபி க்ஷுத்ரரோகேஷு ரோஹிணீவல்மீகாதயோ மஹாவ்யாதயஃ ஸந்தி, ததாऽபி க்ஷுத்ரரோகாணாஂ பஹுத்வாத்தைரேவ வ்யபதேஶஃ; யதா பஹுஷு சத்ரிஷு கச்சத்ஸு அச்சத்ரிஷ்வபி கேஷுசிச்சத்ரிணோ யாந்தீதி வ்யபதேஶஃ, ததாऽத்ராபீதி ந தோஷஃ| அந்யே து க்ஷுத்ரா லகவஸ்திலகாத்யபேக்ஷயா, அக்நிரோஹிணீவல்மீகாத்யபேக்ஷயா க்ஷுத்ராஸ்தீக்ஷ்ணாஃ ; அதவா பூர்வாசார்யப்ரஸித்தா நிர்ஹேதுகேயஂ ஸஞ்ஜ்ஞா||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ஸமாஸேந சதுஶ்சத்வாரிஂஶத் க்ஷுத்ரரோகா பவந்தி |
தத்யதா,- அஜகல்லிகா, யவப்ரக்யா, அந்தாலஜீ, விவதா, கச்சபிகா, வல்மீகஂ, இந்த்ரவத்தா , பநஸிகா, பாஷாணகர்தபஃ, ஜாலகர்தபஃ, கக்ஷா , விஸ்போடகஃ, அக்நிரோஹிணீ, சிப்பஂ, குநகஃ, அநுஶயீ, விதாரிகா ஶர்கரார்புதஂ, பாமா, விசர்சிகா, ரகஸா, பாததாரிகா, கதரஂ, அலஸேந்த்ரலுப்தௌ , தாருணகஃ, அருஂஷிகா, பலிதஂ, மஸூரிகா, யௌவநபிடகா, பத்மிநீகண்டகஃ, ஜதுமணிஃ, மஶகஃ, சர்மகீலஃ , திலகாலகஃ, ந்யச்சஂ, வ்யங்கஃ, பரிவர்திகா, அவபாடிகா, நிருத்தப்ரகஶஃ ஸந்நிருத்தகுதஃ, அஹிபூதநஂ, வஷணகச்ச்ரஃ, குதப்ரஂஶஶ்சேதி ||௩||
View original
समासेन चतुश्चत्वारिंशत् क्षुद्ररोगा भवन्ति |
तद्यथा,- अजगल्लिका, यवप्रख्या, अन्धालजी, विवृता, कच्छपिका, वल्मीकं, इन्द्रवृद्धा , पनसिका, पाषाणगर्दभः, जालगर्दभः, कक्षा , विस्फोटकः, अग्निरोहिणी, चिप्पं, कुनखः, अनुशयी, विदारिका शर्करार्बुदं, पामा, विचर्चिका, रकसा, पाददारिका, कदरं, अलसेन्द्रलुप्तौ , दारुणकः, अरुंषिका, पलितं, मसूरिका, यौवनपिडका, पद्मिनीकण्टकः, जतुमणिः, मशकः, चर्मकीलः , तिलकालकः, न्यच्छं, व्यङ्गः, परिवर्तिका, अवपाटिका, निरुद्धप्रकशः सन्निरुद्धगुदः, अहिपूतनं, वृषणकच्छ्रः, गुदभ्रंशश्चेति ||३||
ஸங்க்யாமாஹ- ஸமாஸேநேத்யாதி| ஸமாஸேந ஸங்க்ஷேபேண, விஸ்தரேண ப்ரமாணஂ து நாஸ்த்யேவ| ஶ்ரீப்ரஹ்மதேவஸ்து கர்தபிகேரிவேல்லிகாகந்தபிடிகாநீலிகாநாஂ ஸங்க்ரஹணேநாஷ்டசத்வாரிஂஶதிதி படதி| ஶ்ரீஜேஜ்ஜடேந து கர்தபிகாதயஶ்சத்வாரோ ந படிதாஃ| பூர்வவ்யாக்யாதாரோऽபி ஸுவீரநந்திவாராஹாதயஃ ஸமாநதந்த்ராபாடாத் கர்தபிகாதீநாஂ சதுர்ணாஂ பாடஂ கர்ஹிதஂ மந்யந்தே| கயதாஸாசாயஸ்து ஸமாநதந்த்ராதர்ஶநேऽபி ஸர்வேஷ்வேவ பாடேஷு பாதாத் கர்தபிகாதீந் படதி, பாமாதீஂஶ்ச க்ஷுத்ரத்வேऽபி சதுரஃ குஷ்ட ஏவ படதி||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ஸ்நிக்தா ஸவர்ணா க்ரதிதா நீருஜா முத்கஸந்நிபா |
கபவாதோத்திதா ஜ்ஞேயா பாலாநாமஜகல்லிகா ||௪||
View original
स्निग्धा सवर्णा ग्रथिता नीरुजा मुद्गसन्निभा |
कफवातोत्थिता ज्ञेया बालानामजगल्लिका ||४||
தேஷாஂ ப்ரத்யேகஂ லக்ஷணமாஹ- ஸ்நிக்தேத்யாதி| “ப்ராயோக்ரஹணமத்ர லுப்தநிர்திஷ்டஂ த்ரஷ்டவ்யஂ, தேந க்வசிதபாலேஷ்வபி” இத்யேகே மந்யந்தே||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
யவாகாரா ஸுகடிநா க்ரதிதா மாஂஸஸஂஶ்ரிதா |
பிடகா ஶ்லேஷ்மவாதாப்யாஂ யவப்ரக்யேதி ஸோச்யதே ||௫||
View original
यवाकारा सुकठिना ग्रथिता मांससंश्रिता |
पिडका श्लेष्मवाताभ्यां यवप्रख्येति सोच्यते ||५||
யவேத்யாதி| யவாகாரா ஸ்தூலமத்யநிம்நாந்தத்வேந ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
கநாமவக்த்ராஂ பிடகாமுந்நதாஂ பரிமண்டலாம் |
அந்தாலஜீமல்பபூயாஂ தாஂ வித்யாத் கபவாதஜாம் ||௬||
View original
घनामवक्त्रां पिडकामुन्नतां परिमण्डलाम् |
अन्धालजीमल्पपूयां तां विद्यात् कफवातजाम् ||६||
கநாமித்யாதி| அவக்த்ராமிதி அல்பமுகீம்| பரிமண்டலாஂ வர்துலாமித்யர்தஃ| அந்தாலஜீஂ ஸ்நாயுப்ரஸதாந்தர்முகீம்||௬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
விவதாஸ்யாஂ மஹாதாஹாஂ பக்வோதும்பரஸந்நிபாம் |
விவதாமிதி தாஂ வித்யாத் பித்தோத்தாஂ பரிமண்டலாம் ||௭||
View original
विवृतास्यां महादाहां पक्वोदुम्बरसन्निभाम् |
विवृतामिति तां विद्यात् पित्तोत्थां परिमण्डलाम् ||७||
விவதாஸ்யாமித்யாதி| விவதாஸ்யாமிதி வ்யாத்தமுகீம்||௭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
க்ரதிதாஃ பஞ்ச வா ஷட்வா தாருணாஃ கச்சபோந்நதாஃ |
கபாநிலாப்யாஂ பிடகா ஜ்ஞேயா கச்சபிகா புதைஃ ||௮||
View original
ग्रथिताः पञ्च वा षड्वा दारुणाः कच्छपोन्नताः |
कफानिलाभ्यां पिडका ज्ञेया कच्छपिका बुधैः ||८||
தாருணாஃ கடிநாஃ||௮||
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
பாணிபாததலே ஸந்தௌ க்ரீவாயாமூர்த்வஜத்ருணி |
க்ரந்திர்வல்மீகவத்யஸ்து ஶநைஃ ஸமுபசீயதே ||௯||
தோதக்லேதபரீதாஹகண்டூமத்பிர்முகைர்வதஃ |
வ்யாதிர்வல்மீக இத்யேஷ கபபித்தாநிலோத்பவஃ ||௧௦||
View original
पाणिपादतले सन्धौ ग्रीवायामूर्ध्वजत्रुणि |
ग्रन्थिर्वल्मीकवद्यस्तु शनैः समुपचीयते ||९||
तोदक्लेदपरीदाहकण्डूमद्भिर्मुखैर्वृतः |
व्याधिर्वल्मीक इत्येष कफपित्तानिलोद्भवः ||१०||
க்ரந்தய இத்யாதி||௯-௧௦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 12
பத்மபுஷ்கரவந்மத்யே பிடகாபிஃ ஸமாசிதாம் |
இந்த்ரவத்தாஂ து தாஂ வித்யாத்வாதபித்தோத்திதாஂ பிஷக் ||௧௧||
மண்டலஂ வத்தமுத்ஸந்நஂ ஸரக்தஂ பிடகாசிதம் |
ருஜாகரீஂ கதர்பிகாஂ தாஂ வித்யாத்வாதபித்தஜாம் |௧௨|
View original
पद्मपुष्करवन्मध्ये पिडकाभिः समाचिताम् |
इन्द्रवृद्धां तु तां विद्याद्वातपित्तोत्थितां भिषक् ||११||
मण्डलं वृत्तमुत्सन्नं सरक्तं पिडकाचितम् |
रुजाकरीं गदर्भिकां तां विद्याद्वातपित्तजाम् |१२|
பத்மேத்யாதி| பத்மபுஷ்கரஂ பத்மகர்ணிகா| கயீ த்வத்ர கர்தபிகாஂ படதி; யதா- “மண்டலாஂ வத்தமுத்ஸந்நாஂ ஸரக்தாஂ பிடகாசிதாம்| ருஜாகரீஂ கர்தபிகாஂ தாஂ வித்யாத்வாதபித்தஜாம்”||௧௧||-
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
கர்ணௌ பரி ஸமந்தாத்வா பஷ்டே வா பிடகோக்ரருக் |
ஶாலூகவத்பநஸிகாஂ தாஂ வித்யாச்ச்லேஷ்மவாதஜாம் ||௧௨||
View original
कर्णौ परि समन्ताद्वा पृष्ठे वा पिडकोग्ररुक् |
शालूकवत्पनसिकां तां विद्याच्छ्लेष्मवातजाम् ||१२||
கர்ணஸ்யாப்யந்தரே தேஶே ஜாதா வாதகபாத்மிகா| ஸமந்தத இதி வசநாத் கர்ணாத்பஹிரபீதி வ்யாசக்ஷதே, தந்ந, ஸர்வேஷு பாதேஷு பஹிரிதி அப்ராப்தேஃ| ந ச ஸமாநதந்த்ரேஷு பஹிரிதி லப்யதே| ததாஹி போஜஃ- “கபவாதௌ ப்ரகுபிதௌ மாஂஸமாஶ்ரித்ய கர்ணயோஃ| ஸமந்ததஃ பரிஸ்தப்தாஂ குருதஃ பிடகாஂ ஸ்திராம்|| விஷமாஂ தாஹஸஂயுக்தாஂ வித்யாத் பநஸிகாஂ து தாம்” இதி| போஜேऽஸ்யாஂ வாதகபஜாயாஂ தாஹஃ படிதஃ, ஸ ஹி விகதிவிஷமஸமவாயாரம்பாததிஷ்டாநப்ரபாவாத்வாऽவகந்தவ்யஃ||௧௨||
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ஹநுஸந்தௌ ஸமுத்பூதஂ ஶோபமல்பருஜஂ ஸ்திரம் |
பாஷாணகர்தபஂ வித்யாத்பலாஸபவநாத்மகம் ||௧௩||
View original
हनुसन्धौ समुद्भूतं शोफमल्परुजं स्थिरम् |
पाषाणगर्दभं विद्याद्बलासपवनात्मकम् ||१३||
ஹநுஸந்திஸமுத்பூதமித்யாதிநா பாஷாணகர்தபஃ| ஸ்திரகடிநபாஷாணவத் காடிந்யேந பாஷாணகர்தபஃ||௧௩||
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
விஸர்பவத் ஸர்பதி யோ தாஹஜ்வரகரஸ்தநுஃ |
அபாகஃ ஶ்வயதுஃ பித்தாத் ஸ ஜ்ஞேயோ ஜாலகர்தபஃ ||௧௪||
View original
विसर्पवत् सर्पति यो दाहज्वरकरस्तनुः |
अपाकः श्वयथुः पित्तात् स ज्ञेयो जालगर्दभः ||१४||
விஸர்பவத் ஸர்பதி ய இத்யாதிநா ஜாலகர்தபஃ| அபாகவாந் ஈஷத்பாகவாந், ஈஷதர்தே நஞ்; பித்தகதத்வேநாத்யர்தஂ பாகாபாவஸ்யாயுக்தத்வாதல்பபாக இத்யங்கீக்ரியதே| ப்ரதநுஸ்தோகபாகபிடிகாஜாலாபத்வாஜ் ஜாலகர்தபஃ| பித்தாதித்யுத்பூதபித்தாத், பித்தோத்கடைஸ்த்ரிபிரேவ தோஷைரந்யத்ர பட்யதே| ததாஹி போஜஃ- “பித்தோத்கடாஸ்த்ரயோ தோஷா ஜநயந்தி த்வகாஶ்ரிதாஃ| ஶ்யாவரக்ததநுஶோதப்ரபாகஂ பஹுவேதநம்|| விஸர்பிணஂ ஸதாஹஂ ச தஷ்ணாஜ்வரஸமந்விதம்| விஸர்பமாஹுஸ்தஂ வ்யாதிமபரே ஜாலகர்தபம்” இதி||௧௪||
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
பிடிகாமுத்தமாங்கஸ்தாஂ வத்தாமுக்ரருஜாஜ்வராம் |
ஸர்வாத்மகாஂ ஸர்வலிங்காஂ ஜாநீயாதிரிவேல்லிகாம் ||௧௫||
View original
पिडिकामुत्तमाङ्गस्थां वृत्तामुग्ररुजाज्वराम् |
सर्वात्मकां सर्वलिङ्गां जानीयादिरिवेल्लिकाम् ||१५||
பிடகாமுத்தமாங்கஸ்தாமித்யாதிநா இரிவேல்லிகா| ஸா ச ஸர்வஜா ஸர்வதோஷாரப்தேத்யர்தஃ| ஸர்வேஷாஂ வாதாதிதோஷாணாஂ ஸ்வபாவகார்யாணாஂ லிங்கதர்ஶநஂ ஸந்நிபாதேந ப்ரகதிஸமவாயாரப்தத்வாந்மந்யந்தே| இயஂ ஸர்வேஷ்வேவ பாடேஷு பட்யதே, ந து ஸமாநதந்த்ரேஷ்விதி பூர்வவ்யாக்யாதாரோ மந்யந்தே||௧௫||
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
பாஹுபார்ஶ்வாஂஸகக்ஷாஸு கஷ்ணஸ்போடாஂ ஸவேதநாம் |
பித்தப்ரகோபஸம்பூதாஂ கக்ஷாமிதி விநிர்திஶேத் ||௧௬||
View original
बाहुपार्श्वांसकक्षासु कृष्णस्फोटां सवेदनाम् |
पित्तप्रकोपसम्भूतां कक्षामिति विनिर्दिशेत् ||१६||
பாஹுபார்ஶ்வாஂஸகக்ஷேத்யாதிநா கக்ஷா||௧௬||
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ஏகாமேவஂவிதாஂ தஷ்ட்வா பிடிகாஂ ஸ்போடஸந்நிபாம் |
த்வக்கதாஂ பித்தகோபேந கந்தநாமாஂ ப்ரசக்ஷதே ||௧௭||
View original
एकामेवंविधां दृष्ट्वा पिटिकां स्फोटसन्निभाम् |
त्वग्गतां पित्तकोपेन गन्धनामां प्रचक्षते ||१७||
ஏகாமேதாதஶீஂ கக்ஷாநிர்திஷ்டஸ்போடஸதஶீஂ கந்தநாமாஂ வதந்தி||௧௭||
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
அக்நிதக்தநிபாஃ ஸ்போடாஃ ஸஜ்வராஃ பித்தரக்ததஃ |
க்வசித் ஸர்வத்ர வா தேஹே ஸ்மதா விஸ்போடகா இதி ||௧௮||
View original
अग्निदग्धनिभाः स्फोटाः सज्वराः पित्तरक्ततः |
क्वचित् सर्वत्र वा देहे स्मृता विस्फोटका इति ||१८||
அக்நிதக்தநிபாஃ| ஸ்போடா இத்யாதிநா விஸ்போடகாஃ| அந்யைஃ புநரமீ விஸர்பபேதத்வாதேஷாஂ ந பட்யந்தே| அத ஏவாந்யதந்த்ரீயைர்விஸர்பபேதத்வாதேஷாஂ தோஷபேதேந லக்ஷணஂ பட்யதே| க்ஷுத்ரரோகபாடே து தோஷபேதோऽத்ர ந யுஜ்யதே| அத்ரார்தே போஜஃ “பித்தஂ ரக்தஂ ச குபிதஂ வாதேநாதுகதஂ த்வசி| அக்நிதக்தநிபாந் ஸ்போடாந் குருதே ஸர்வதேஹகாந்|| ஸஜ்வராந் ஸபரீதாஹாந் வித்யாத்விஸ்போடகாஂஸ்து தாந்” இதி||௧௮||
Adhikarana 17 (19-20) · Śloka 20
கக்ஷாபாகேஷு யே ஸ்போடா ஜாயந்தே மாஂஸதாரு(ர)ணாஃ |
அந்தர்தாஹஜ்வரகரா தீப்தபாவகஸந்நிபாஃ ||௧௯||
ஸப்தாஹாத்வா தஶாஹாத்வா பக்ஷாத்வா ந்கந்தி மாநவம் |
தாமக்நிரோஹிணீஂ வித்யாதஸாத்யாஂ ஸந்நிபாததஃ ||௨௦||
View original
कक्षाभागेषु ये स्फोटा जायन्ते मांसदारु(र)णाः |
अन्तर्दाहज्वरकरा दीप्तपावकसन्निभाः ||१९||
सप्ताहाद्वा दशाहाद्वा पक्षाद्वा न्घन्ति मानवम् |
तामग्निरोहिणीं विद्यादसाध्यां सन्निपाततः ||२०||
கக்ஷாபாகேஷ்வித்யாதி| அஸாத்யாமிதி அத ஏவாஸ்யாஶ்சிகித்ஸிதேஷு ந சிகித்ஸாபிதாநம்| ‘மாஂஸதாரணா” இத்யபி பாடஃ| ததாஹி தந்த்ராந்தரம்,- “பித்தோத்கடா நணாஂ தோஷாஃ ப்ரதீப்தாங்காரஸந்நிபாந்| கக்ஷாபாகேஷு குர்வந்தி தீவ்ரதாஹருஜாஜ்வராந்|| மாஂஸாவதாரணாந் ஸ்போடாந் யே ஹந்யுரநுபக்ரமாத்| பக்ஷாத்தஶாஹாதர்வாக்வா ஸா ஜ்ஞேயா வஹ்நிரோஹிணீ” இதி| தத்ர வாதாதிகைஃ ஸப்தாஹாத், பித்தாதிகைர்தஶாஹாத், கபாதிகைஃ பக்ஷாத்||௧௯-௨௦||
Adhikarana 18 (20-22) · Śloka 23
நகமாஂஸமதிஷ்டாய பித்தஂ வாதஶ்ச வேதநாம் |
கரோதி தாஹபாகௌ ச தஂ வ்யாதிஂ சிப்பமாதிஶேத் ||௨௧||
ததேவாக்ஷதரோகாக்யஂ ததோபநகமித்யபி |
அபிகாதாத் ப்ரதுஷ்டோ யோ நகோ ரூக்ஷோऽஸிதஃ கரஃ ||௨௨||
பவேத்தஂ குநகஂ வித்யாத் குலீநமிதி ஸஞ்ஜ்ஞிதம் |௨௩|
View original
नखमांसमधिष्ठाय पित्तं वातश्च वेदनाम् |
करोति दाहपाकौ च तं व्याधिं चिप्पमादिशेत् ||२१||
तदेवाक्षतरोगाख्यं तथोपनखमित्यपि |
अभिघातात् प्रदुष्टो यो नखो रूक्षोऽसितः खरः ||२२||
भवेत्तं कुनखं विद्यात् कुलीनमिति सञ्ज्ञितम् |२३|
நகேத்யாதி| சிப்பமிதி தந்த்ராந்தரேऽங்குலீவேஷ்டகமிதி ப்ரஸித்தம்||௨௦-௨௨||-
Adhikarana 19 (23) · Śloka 24
கம்பீராமல்பஸஂரம்பாஂ ஸவர்ணாமுபரிஸ்திதாம் ||௨௩||
கபாதந்தஃப்ரபாகாஂ தாஂ வித்யாதநுஶயீஂ பிஷக் |௨௪|
View original
गम्भीरामल्पसंरम्भां सवर्णामुपरिस्थिताम् ||२३||
कफादन्तःप्रपाकां तां विद्यादनुशयीं भिषक् |२४|
கம்பீராமித்யாதி| அந்தஃபாகேந கம்பீராம்| அல்பஸஂரம்பாம் அல்பஶோதாம்| உபரிஸ்திதாஂ மஸ்தகே ஸ்திதாம்||௨௩||-
Adhikarana 20 (24) · Śloka 25
விதாரீகந்தவத்வத்தாஂ கக்ஷாவங்க்ஷணஸந்திஷு ||௨௪||
ரக்தாஂ விதாரிகாஂ வித்யாத் ஸர்வஜாஂ ஸர்வலக்ஷணாம் |௨௫|
View original
विदारीकन्दवद्वृत्तां कक्षावङ्क्षणसन्धिषु ||२४||
रक्तां विदारिकां विद्यात् सर्वजां सर्वलक्षणाम् |२५|
விதாரீகந்தவதித்யாதி| வங்க்ஷணஸந்திஃ கண்டகஃ| ரக்தாஂ லோஹிதாம்| ஸர்வஜாஂ ஸந்நிபாதஜாஂ; பரஂ ததாऽபி ஸாத்யா, ந ஹி ஸர்வ ஏவ ஸந்நிபாதஜா வ்யாதயோऽஸாத்யாஃ| ஸர்வலக்ஷணாஂ தோஷஸமுதாயலக்ஷணாஂ, ந து ப்ரத்யேகதோஷலக்ஷணாஂ, தோஷேப்யோ தோஷஸமுதாயஸ்யாந்யத்வாத், சூர்ணஹரித்ராஸஂயோகஸ்யேவ| அந்யே து “ஸர்வேப்யோ வாதபித்தகபேப்யஃ பதக் த்விஶஸ்த்ரிஶோ வா ஜாயத இதி ஸர்வஜா இத்யஸ்யாஃ ஸாப்தவித்யஂ தோஷலிங்கைஃ ஸூக்ஷ்மமதிநாऽநுக்தமப்யூஹ்யம்” இத்யாசக்ஷதே; தந்நேச்சதி கயீ “யேந க்ஷுத்ரரோகஸாமாந்யந்யாயேநாஸ்யாஃ ஸாப்தவித்யஂ ந ப்ரபத்யதே, ந ஹி க்ஷுத்ரரோகேஷு கோऽபி வ்யாதிஃ படிதோ யஃ ப்ரத்யேகாதிதோஷஜஃ, அபி ச யத்யாசார்யஸ்ய ஸாப்தவித்யமபிப்ரேதஂ ஸ்யாத்ததா ‘தோஷைஃ ஸப்தவிதா து ஸா’ இதி பாடஂ குர்யாத்; தந்த்ராந்தரே சேயஂ வாதகபாந்விதா படிதா, தஸ்மாத்வாதகபாதிக்யேந ஹீநபித்ததயா அஸ்யா உத்பத்திர்ஜ்ஞேயா” இதி||௨௪||-
Adhikarana 21 (25-27) · Śloka 28
ப்ராப்ய மாஂஸஸிராஸ்நாயு ஶ்லேஷ்மா மேதஸ்ததாऽநிலஃ ||௨௫||
க்ரந்திஂ குர்வந்தி பிந்நோऽஸௌ மதுஸர்பிர்வஸாநிபம் |
ஸ்ரவத்யாஸ்ராவமத்யர்தஂ தத்ர வத்திஂ கதோऽநிலஃ ||௨௬||
மாஂஸஂ விஶோஷ்ய க்ரதிதாஂ ஶர்கராஂ ஜநயேத் புநஃ |
துர்கந்தஂ க்லிந்நமத்யர்தஂ நாநாவர்ணஂ ததஃ ஸிராஃ ||௨௭||
ஸ்ரவந்தி ஸஹஸா ரக்தஂ தத்வித்யாச்சர்கரார்புதம் |௨௮|
View original
प्राप्य मांससिरास्नायु श्लेष्मा मेदस्तथाऽनिलः ||२५||
ग्रन्थिं कुर्वन्ति भिन्नोऽसौ मधुसर्पिर्वसानिभम् |
स्रवत्यास्रावमत्यर्थं तत्र वृद्धिं गतोऽनिलः ||२६||
मांसं विशोष्य ग्रथितां शर्करां जनयेत् पुनः |
दुर्गन्धं क्लिन्नमत्यर्थं नानावर्णं ततः सिराः ||२७||
स्रवन्ति सहसा रक्तं तद्विद्याच्छर्करार्बुदम् |२८|
ப்ராப்யேத்யாதி| இயஂ ஶர்கராஸம்ப்ராப்திருக்தா, ஸா ச ஶர்கரா ஹேதுஃ ஶர்கரார்புதஸ்ய| காடிந்யாதேவ ஶர்கராஸாதஶ்யேந ஶர்கரா| அத்யகாதோச்ச்ராயாப்யாமர்புதம்| நாநாவர்ணஂ மதுகதவஸாஸந்நிபம்| தத இத்யாதி ததஃ ஶர்கராயாஃ ஸிரா ரக்தஂ ஸ்ரவந்தீத்யர்தஃ| கேசித் ஶர்கரா ஶர்கரார்புதஂ சேதி வ்யாதித்வயஂ வதந்தி; தந்நேச்சதி கயீ, ஸங்க்யாதிரேகாச்சர்கராயாஃ பதக்த்வேநோக்தேரதர்ஶநாச்ச||௨௫-௨௭||-
Adhikarana 22 (28) · Śloka 28
பாமாவிசர்ச்யௌ குஷ்டேஷு ரகஸா ச ப்ரகீர்திதா ||௨௮||
View original
पामाविचर्च्यौ कुष्ठेषु रकसा च प्रकीर्तिता ||२८||
பாமேத்யாதி| குஷ்டேஷ்விதி குஷ்டநிதாநே இத்யர்தஃ||௨௮||
Adhikarana 23 (29) · Śloka 29
பரிக்ரமணஶீலஸ்ய வாயுரத்யர்தரூக்ஷயோஃ |
பாதயோஃ குருதே தாரீஂ ஸருஜாஂ தலஸஂஶ்ரிதஃ ||௨௯||
View original
परिक्रमणशीलस्य वायुरत्यर्थरूक्षयोः |
पादयोः कुरुते दारीं सरुजां तलसंश्रितः ||२९||
பரீத்யாதி| பரிக்ரமணஶீலஸ்ய ஸர்வதோ ப்ரமணஸ்வபாவஸ்ய| தாரீமிதி விபாதிகாஂ; ‘விஶ்ராவாகு’ இதி லோகே||௨௯||
Adhikarana 24 (30-31) · Śloka 31
ஶர்கரோந்மதிதே பாதே க்ஷதே வா கண்டகாதிபிஃ |
மேதோரக்தாநுகைஶ்சைவ தோஷைர்வா ஜாயதே நணாம் ||௩௦||
ஸகீலகடிநோ க்ரந்திர்நிம்நமத்யோந்நதோऽபி வா |
கோலமாத்ரஃ ஸருக் ஸ்ராவீ ஜாயதே கதரஸ்து ஸஃ ||௩௧||
View original
शर्करोन्मथिते पादे क्षते वा कण्टकादिभिः |
मेदोरक्तानुगैश्चैव दोषैर्वा जायते नृणाम् ||३०||
सकीलकठिनो ग्रन्थिर्निम्नमध्योन्नतोऽपि वा |
कोलमात्रः सरुक् स्रावी जायते कदरस्तु सः ||३१||
ஶர்கரேத்யாதி| ஶர்கரா கடகர்பரகண்டாதயஃ, தாபிருந்மதிதே பீடிதே| கீலேந ஸதஶஂ ஸகீலமித்யவ்யயீபாவஃ, ஸகீலஂ சாஸௌ கடிநஶ்ச ஸகீலகடிநஃ| ‘ஹஸ்தயோரபி’ இதி போஜஃ||௩௦-௩௧||
Adhikarana 25 (32) · Śloka 32
க்லிந்நாங்குல்யந்தரௌ பாதௌ கண்டூதாஹருகந்விதௌ |
துஷ்டகர்தமஸஂஸ்பர்ஶாதலஸஂ தஂ விநிர்திஶேத் ||௩௨||
View original
क्लिन्नाङ्गुल्यन्तरौ पादौ कण्डूदाहरुगन्वितौ |
दुष्टकर्दमसंस्पर्शादलसं तं विनिर्दिशेत् ||३२||
க்லிந்நேத்யாதி| அயஂ கபேந ஸஶோணிதேந||௩௨||
Adhikarana 26 (33-34) · Śloka 34
ரோமகூபாநுகஂ பித்தஂ வாதேந ஸஹ மூர்ச்சிதம் |
ப்ரச்யாவயதி ரோமாணி ததஃ ஶ்லேஷ்மா ஸஶோணிதஃ ||௩௩||
ருணத்தி ரோமகூபாஂஸ்து ததோऽந்யேஷாமஸம்பவஃ |
ததிந்த்ரலுப்தஂ காலித்யஂ ருஜ்யேதி ச விபாவ்யதே ||௩௪||
View original
रोमकूपानुगं पित्तं वातेन सह मूर्च्छितम् |
प्रच्यावयति रोमाणि ततः श्लेष्मा सशोणितः ||३३||
रुणद्धि रोमकूपांस्तु ततोऽन्येषामसम्भवः |
तदिन्द्रलुप्तं खालित्यं रुज्येति च विभाव्यते ||३४||
ரோமகூபாநுகமித்யாதி| காலித்யஂ புஂஸாமேவ ந து யோஷிதாம்| ததாச விதேஹஃ- “அத்யந்தஸுகுமாராங்க்யோ ரஜோ துஷ்டஂ ஸ்ரவந்தி ச| அவ்யாயாமரதா யஸ்மாத்தஸ்மாந்ந கலிதிஃ ஸ்த்ரியாஃ” இதி||௩௩-௩௪||
Adhikarana 27 (35) · Śloka 35
தாருணா கண்டுரா ரூக்ஷா கேஶபூமிஃ ப்ரபாட்யதே |
கபவாதப்ரகோபேண வித்யாத்தாருணகஂ து தம் ||௩௫||
View original
दारुणा कण्डुरा रूक्षा केशभूमिः प्रपाट्यते |
कफवातप्रकोपेण विद्याद्दारुणकं तु तम् ||३५||
தாருணேந்யாதி| தாருணா கடிநா| கண்டுரா கண்டூயுக்தா| ப்ரபாட்யதே ப்ரகர்ஷேண பாட்யதே | பித்தருதிரயோரப்யநுபந்தோ ஜ்ஞேயஃ, விதேஹவசநாந்| தாருணகஂ ‘பஹா ’ இதி லோகே||௩௫||
Adhikarana 28 (36) · Śloka 36
அரூஂஷி பஹுவக்த்ராணி பஹுக்லேதீநி மூர்தநி |
கபாஸக்கமிகோபேந நணாஂ வித்யாதருஂஷிகாம் ||௩௬||
View original
अरूंषि बहुवक्त्राणि बहुक्लेदीनि मूर्धनि |
कफासृक्कृमिकोपेन नृणां विद्यादरुंषिकाम् ||३६||
அரூஂஷீத்யாதி| அரூஂஷி வ்ரணாந்||௩௬||
Adhikarana 29 (37) · Śloka 37
க்ரோதஶோகஶ்ரமகதஃ ஶரீரோஷ்மா ஶிரோகதஃ |
பித்தஂ ச கேஶாந் பசதி பலிதஂ தேந ஜாயதே ||௩௭||
View original
क्रोधशोकश्रमकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः |
पित्तं च केशान् पचति पलितं तेन जायते ||३७||
க்ரோதேத்யாதி| க்ரோதாதிகதேந ஶரீரோஷ்மணா ஶிரோகதேந வைகதஂ, பித்தேந புநஃ ப்ராகதஂ பலிதம்; அந்யதா பித்தோஷ்மணோரபேதாத் புநருக்திதோஷஃ ஸ்யாத்; பஞ்ஜிகாகாரஸ்து “ஶரீரோஷ்மா பாவகஃ, பித்தஂ ததாஶ்ரயஃ, ஏதௌ பித்தபாவகாவேகீபூய கேஶாந் பசதஃ; ஏதேந கேவலோஷ்மகதஸ்ய வைகதஸ்யாதோஷஜப்ரஸங்கோ நிராகதஃ” இதி மந்யதே||௩௭||
Adhikarana 30 (38) · Śloka 38
தாஹஜ்வரருஜாவந்தஸ்தாம்ராஃ ஸ்போடாஃ ஸபீதகாஃ |
காத்ரேஷு வதநே சாந்தர்விஜ்ஞேயாஸ்தா மஸூரிகாஃ ||௩௮||
View original
दाहज्वररुजावन्तस्ताम्राः स्फोटाः सपीतकाः |
गात्रेषु वदने चान्तर्विज्ञेयास्ता मसूरिकाः ||३८||
தாஹேத்யாதி| தாம்ரத்வேந ஶோணிதாநுபந்தோऽப்யேஷாஂ; ததாஹி தந்த்ராந்தரஂ- “பித்தஂ ஶோணிதஸஂஸஷ்டஂ யதா தூஷயதி த்வசம்| ததா கரோதி பிடகாஃ ஸர்வகாத்ரேஷு தேஹிநஃ|| மஸூரமுத்கமாஷாணாஂ துல்யாஃ கோலோபமா அபி| மஸூரிகாஸ்து விஜ்ஞேயாஃ பிடகா ரக்தபித்தஜாஃ”- இதி| ஏதாஸாஂ ‘ஶீதலிகா’ இதி லோகாஶ்ரயா ஸஞ்ஜ்ஞா||௩௮||
Adhikarana 31 (39) · Śloka 39
ஶால்மலீகண்டகப்ரக்யாஃ கபமாருதஶோணிதைஃ |
ஜாயந்தே பிடகா யூநாஂ வக்த்ரே யா முகதூஷிகாஃ ||௩௯||
View original
शाल्मलीकण्टकप्रख्याः कफमारुतशोणितैः |
जायन्ते पिडका यूनां वक्त्रे या मुखदूषिकाः ||३९||
ஶால்மலீத்யாதி| ஶால்மலீகண்டகப்ரக்யாஃ ஶால்மலீகண்டகஸதஶாஃ| யூநாஂ தருணாநாம்||௩௯||
Adhikarana 32 (40) · Śloka 40
கண்டகைராசிதஂ வத்தஂ கண்டூமத் பாண்டுமண்டலம் |
பத்மிநீகண்டகப்ரக்யைஸ்ததாக்யஂ கபவாதஜம் ||௪௦||
View original
कण्टकैराचितं वृत्तं कण्डूमत् पाण्डुमण्डलम् |
पद्मिनीकण्टकप्रख्यैस्तदाख्यं कफवातजम् ||४०||
கண்டகைரித்யாதி| பத்மிநீகண்டகப்ரக்யைஃ பத்மிநீகண்டகஸதஶைஃ| ஆசிதஂ வ்யாப்தம்| ததாக்யஂ பத்மிநீகண்டகாக்யம்||௪௦||
Adhikarana 33 (41) · Śloka 41
நீருஜஂ ஸமமுத்ஸந்நஂ மண்டலஂ கபரக்தஜம் |
ஸஹஜஂ ரக்தமீஷச்ச ஶ்லக்ஷ்ணஂ ஜதுமணிஂ விதுஃ ||௪௧||
View original
नीरुजं सममुत्सन्नं मण्डलं कफरक्तजम् |
सहजं रक्तमीषच्च श्लक्ष्णं जतुमणिं विदुः ||४१||
நீருஜமித்யாதி| ஸமஂ ஸூக்ஷ்மம்| உத்ஸந்நமுந்நதம்| ஸஹஜஂ ஜந்மபலப்ரவத்தம்| ஶ்லக்ஷ்ணமகர்கஶம்| ஜதுமணிஃ ‘ஜதுல’ இதி லோகாஶ்ரயா தத்ஸஞ்ஜ்ஞா||௪௧||
Adhikarana 34 (42) · Śloka 42
அவேதநஂ ஸ்திரஂ சைவ யஸ்ய காத்ரேஷு தஶ்யதே |
மாஷவத்கஷ்ணமுத்ஸந்நமநிலாந்மஷகஂ வதேத் ||௪௨||
View original
अवेदनं स्थिरं चैव यस्य गात्रेषु दृश्यते |
माषवत्कृष्णमुत्सन्नमनिलान्मषकं वदेत् ||४२||
அவேதநமித்யாதி| ஸ்திரஂ கடிநம்||௪௨||
Adhikarana 35 (43) · Śloka 43
கஷ்ணாநி திலமாத்ராணி நீருஜாநி ஸமாநி ச |
வாதபித்தகபோச்சோஷாத்தாந் வித்யாத்திலகாலகாந் ||௪௩||
View original
कृष्णानि तिलमात्राणि नीरुजानि समानि च |
वातपित्तकफोच्छोषात्तान् विद्यात्तिलकालकान् ||४३||
கஷ்ணாநீத்யாதி| வாதபித்தகபோச்சோஷாதிதி வாதபித்தாப்யாஂ கபஸ்ய ஶோஷாதித்யர்தஃ| அந்யே து “வாதபித்தாஸகுச்சோஷாத்” இதி படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- வாதபித்தாப்யாஂ ரக்தஸ்ய ஶோஷாதித்யர்தஃ; அத ஏவ திலகாலகே கார்ஷ்ண்யம்| ‘வாதபித்தகபோத்ரேகாத்’ இதி க்வசித் பாடஃ, தஸ்மிந் பாடே கபோத்ரேகலக்ஷணஂ திலகாலகே நாஸ்தி||௪௩||
Adhikarana 36 (44) · Śloka 44
மண்டலஂ மஹதல்பஂ வா ஶ்யாமஂ வா யதி வா ஸிதம் |
ஸஹஜஂ நீருஜஂ காத்ரே ந்யச்சமித்யபிதீயதே ||௪௪||
View original
मण्डलं महदल्पं वा श्यामं वा यदि वा सितम् |
सहजं नीरुजं गात्रे न्यच्छमित्यभिधीयते ||४४||
மண்டலமித்யாதி| ஸஹஜஂ ஜந்மபலப்ரவத்தம்| ந்யச்சஂ லோகா லாஞ்சநமிதி வதந்தி; பித்தரக்தாந்விதோ வாயுரஸ்ய காரணம்||௪௪||
Adhikarana 37 (45) · Śloka 45
ஸமுத்தாநநிதாநாப்யாஂ சர்மகீலஂ ப்ரகீர்திதம் |௪௫|
View original
समुत्थाननिदानाभ्यां चर्मकीलं प्रकीर्तितम् |४५|
ஸமுத்தாநேத்யாதி| ஸமுத்தாநஂ ஸம்ப்ராப்திஃ, நிதாநஂ ஹேதுலக்ஷணநிர்தேஶஃ| கயீ து ஸமுத்தாநநிதாநாப்யாமித்யாதி சர்மகீலப்ரதிபாதகஂ வாக்யமேவ ந படதி|௪௫|-
Adhikarana 38 (45-46) · Śloka 47
க்ரோதாயாஸப்ரகுபிதோ வாயுஃ பித்தேந ஸஂயுதஃ ||௪௫||
ஸஹஸா முகமாகத்ய மண்டலஂ விஸஜத்யதஃ |
நீருஜஂ தநுகஂ ஶ்யாவஂ முகே வ்யங்கஂ தமாதிஶேத் ||௪௬||
கஷ்ணமேவங்குணஂ காத்ரே முகே வா நீலிகாஂ விதுஃ |௪௭|
View original
क्रोधायासप्रकुपितो वायुः पित्तेन संयुतः ||४५||
सहसा मुखमागत्य मण्डलं विसृजत्यतः |
नीरुजं तनुकं श्यावं मुखे व्यङ्गं तमादिशेत् ||४६||
कृष्णमेवङ्गुणं गात्रे मुखे वा नीलिकां विदुः |४७|
க்ரோதேத்யாதி| “வ்யங்கமேவ ஸ்தாநாந்தரேண வர்ணாந்தரேண ச நீலிகா” இத்யந்யே||௪௫-௪௬||-
Adhikarana 39 (47-49) · Śloka 50
மர்தநாத் பீடநாச்சாதி ததைவாப்யபிகாததஃ |
மேட்ரசர்ம யதா வாயுர்பஜதே ஸர்வதஶ்சரஃ ||௪௭||
ததா வாதோபஸஷ்டஂ து சர்ம ப்ரதிநிவர்ததே |
மணேரதஸ்தாத் கோஶஶ்ச க்ரந்திரூபேண லம்பதே ||௪௮||
ஸவேதநஃ ஸதாஹஶ்ச பாகஂ ச வ்ரஜதி க்வசித் |
மாருதாகந்துஸம்பூதாஂ வித்யாத்தாஂ பரிவர்திகாம் ||௪௯||
ஸகண்டூஃ கடிநா சாபி ஸைவ ஶ்லேஷ்மஸமுத்திதா |௫௦|
View original
मर्दनात् पीडनाच्चाति तथैवाप्यभिघाततः |
मेढ्रचर्म यदा वायुर्भजते सर्वतश्चरः ||४७||
तदा वातोपसृष्टं तु चर्म प्रतिनिवर्तते |
मणेरधस्तात् कोशश्च ग्रन्थिरूपेण लम्बते ||४८||
सवेदनः सदाहश्च पाकं च व्रजति क्वचित् |
मारुतागन्तुसम्भूतां विद्यात्तां परिवर्तिकाम् ||४९||
सकण्डूः कठिना चापि सैव श्लेष्मसमुत्थिता |५०|
மர்தநாதித்யாதி| அதீதி மர்தநபீடநாப்யாஂ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே; ஸம்யக்கதௌ ஹி மர்தநபீடநௌ வாயுப்ரஶாந்திகராவேவ பவதஃ| பஜதே ஆஶ்ரயதி| ஸர்வதஶ்சரோ வாயுர்வ்யாநஃ| சர்ம ப்ரதிநிவர்தத இதி மணிஂ விஹாய ஸர்வதோ வ்யாகுடதீத்யர்தஃ| கோஶஃ சர்மகோஶஃ| ஸைவ பரிவர்திகேத்யர்தஃ||௪௭-௪௯||-
Adhikarana 40 (50-51) · Śloka 52
அல்பீயஃகாஂ யதா ஹர்ஷாத்பாலாஂ கச்சேத் ஸ்த்ரியஂ நரஃ ||௫௦||
ஹஸ்தாபிகாதாததவா சர்மண்யுத்வர்திதே பலாத் |
மர்தநாத்பீடநாத்வாऽபி ஶுக்ரவேகவிகாததஃ ||௫௧||
யஸ்யாவபாட்யதே சர்ம தாஂ வித்யாதவபாடிகாம் |௫௨|
View original
अल्पीयःखां यदा हर्षाद्बालां गच्छेत् स्त्रियं नरः ||५०||
हस्ताभिघातादथवा चर्मण्युद्वर्तिते बलात् |
मर्दनात्पीडनाद्वाऽपि शुक्रवेगविघाततः ||५१||
यस्यावपाट्यते चर्म तां विद्यादवपाटिकाम् |५२|
அல்பீயஃகாமித்யாதி| அல்பீயஃகாம் அல்பதரயோநித்வாராம்| சர்மண்யுத்வர்திதே உத்தாநீபூய வ்யாகுடிதே| யஸ்ய சர்ம மர்தநாதிபிரவபாட்யதே விதீர்யதே தஸ்ய தாமவபாடிகாஂ வித்யாதித்யர்தஃ| சர்ம கர்த| உத்வர்ததே நிஶ்சிதமூர்த்வஂ ப்ரவர்தத இத்யந்யே||௫௦-௫௧||-
Adhikarana 41 (52-54) · Śloka 54
வாதோபஸஷ்டமேவஂ து சர்ம ஸஂஶ்ரயதே மணிம் ||௫௨||
மணிஶ்சர்மோபநத்தஸ்து மூத்ரஸ்ரோதோ ருணத்தி ச |
நிருத்தப்ரகஶே தஸ்மிந்மந்ததாரமவேதநம் ||௫௩||
மூத்ரஂ ப்ரவர்ததே ஜந்தோர்மணிர்ந ச விதீர்யதே |
நிருத்தப்ரகஶஂ வித்யாத்துரூடாஂ சாவபாடிகாம் ||௫௪||
View original
वातोपसृष्टमेवं तु चर्म संश्रयते मणिम् ||५२||
मणिश्चर्मोपनद्धस्तु मूत्रस्रोतो रुणद्धि च |
निरुद्धप्रकशे तस्मिन्मन्दधारमवेदनम् ||५३||
मूत्रं प्रवर्तते जन्तोर्मणिर्न च विदीर्यते |
निरुद्धप्रकशं विद्याद्दुरूढां चावपाटिकाम् ||५४||
வாதோபஸஷ்டமித்யாதி| ஏவமிதி மர்தநபீடநாபிகாதாதிநேத்யர்தஃ| ஸஂஶ்ரயதே ஸமக்ரஂ ஶ்ரயதே| துரூடாஂ சாவபாடிகாமிதி அவபாடிகாऽபி துரூடா நிருத்தப்ரகாஶாக்யாஂ லபதே||௫௨-௫௪||
Adhikarana 42 (55-56) · Śloka 56
வேகஸந்தாரணாத்வாயுர்விஹதோ குதமாஶ்ரிதஃ |
நிருணத்தி மஹத்ஸ்ரோதஃ ஸூக்ஷ்மத்வாரஂ கரோதி ச ||௫௫||
மார்கஸ்ய ஸௌக்ஷ்ம்யாத் கச்ச்ரேண புரீஷஂ தஸ்ய கச்சதி |
ஸந்நிருத்தகுதஂ வ்யாதிமேநஂ வித்யாத் ஸுதுஸ்தரம் ||௫௬||
View original
वेगसन्धारणाद्वायुर्विहतो गुदमाश्रितः |
निरुणद्धि महत्स्रोतः सूक्ष्मद्वारं करोति च ||५५||
मार्गस्य सौक्ष्म्यात् कृच्छ्रेण पुरीषं तस्य गच्छति |
सन्निरुद्धगुदं व्याधिमेनं विद्यात् सुदुस्तरम् ||५६||
வேகஸந்தாரணாதித்யாதி| விஹதோ நிருத்தகதிஃ| மஹத்ஸ்ரோதோ குதம்||௫௫-௫௬||
Adhikarana 43 (57-58) · Śloka 58
ஶகந்மூத்ரஸமாயுக்தேऽதௌதேऽபாநே ஶிஶோர்பவேத் |
ஸ்விந்நஸ்யாஸ்நாப்யமாநஸ்ய கண்டூ ரக்தகபோத்பவா ||௫௭||
கண்டூயநாத்ததஃ க்ஷிப்ரஂ ஸ்போடாஃ ஸ்ராவஶ்ச ஜாயதே |
ஏகீபூதஂ வ்ரணைர்கோரஂ தஂ வித்யாதஹிபூதநம் ||௫௮||
View original
शकृन्मूत्रसमायुक्तेऽधौतेऽपाने शिशोर्भवेत् |
स्विन्नस्यास्नाप्यमानस्य कण्डू रक्तकफोद्भवा ||५७||
कण्डूयनात्ततः क्षिप्रं स्फोटाः स्रावश्च जायते |
एकीभूतं व्रणैर्घोरं तं विद्यादहिपूतनम् ||५८||
ஶகதித்யாதி| ஶகந்மூத்ரஸமாயுக்தேऽபாநே குதே, அதௌதே அக்ரியமாணஶௌசே, ஶிஶோ ரக்தகபோத்பவா கண்டூர்பவேதிதி ஸம்பந்தஃ| கதம்பூதஸ்ய? ஸ்விந்நஸ்ய அஸ்நாப்யமாநஸ்ய ச| ஏகீபூதமபாநஂ வ்ரணைஃ ‘ஸஹ’ இத்யத்யாஹார்யம்| அஹிபூதநஂ கபரக்தஜஂ ஜ்ஞேயம்||௫௭-௫௮||
Adhikarana 44 (59-60) · Śloka 60
ஸ்நாநோத்ஸாதநஹீநஸ்ய மலோ வஷணஸஂஶ்ரிதஃ |
யதா ப்ரக்லித்யதே ஸ்வேதாத் கண்டூஂ ஸஞ்ஜநயேத்ததா ||௫௯||
தத்ர கண்டூயநாத் க்ஷிப்ரஂ ஸ்போடாஃ ஸ்ராவஶ்ச ஜாயதே |
ப்ராஹுர்வஷணகச்சூஂ தாஂ ஶ்லேஷ்மரக்தப்ரகோபஜாம் ||௬௦||
View original
स्नानोत्सादनहीनस्य मलो वृषणसंश्रितः |
यदा प्रक्लिद्यते स्वेदात् कण्डूं सञ्जनयेत्तदा ||५९||
तत्र कण्डूयनात् क्षिप्रं स्फोटाः स्रावश्च जायते |
प्राहुर्वृषणकच्छूं तां श्लेष्मरक्तप्रकोपजाम् ||६०||
ஸ்நாநோத்ஸாதநேத்யாதி| உத்ஸாதநம் உத்வர்தநம்||௫௯-௬௦||
Adhikarana 45 (61) · Śloka 61
ப்ரவாஹணாதிஸாராப்யாஂ நிர்கச்சதி குதஂ பஹிஃ |
ரூக்ஷதுர்பலதேஹஸ்ய தஂ குதப்ரஂஶமாதிஶேத் ||௬௧||
View original
प्रवाहणातिसाराभ्यां निर्गच्छति गुदं बहिः |
रूक्षदुर्बलदेहस्य तं गुदभ्रंशमादिशेत् ||६१||
ப்ரவாஹணேத்யாதி| ப்ரவாஹணஂ ப்ரகர்ஷேண நிர்வாஹணம்| அயஂ வாதகோபஜஃ||௬௧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 13
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே க்ஷுத்ரரோகநிதாநஂ நாம த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ ||௧௩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने क्षुद्ररोगनिदानं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ||१३||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ நிதாநஸ்தாநே த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ||௧௩||