Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಮೂಢಗರ್ಭನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातो मूढगर्भनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಮೂಢೋ ನಿರುದ್ಧಗತಿಃ| ತದುಕ್ತಂ- ‘ಸರ್ವಾವಯವಸಮ್ಪೂರ್ಣೋ ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಾದಿಸಂಯುತಃ| ವಿಗುಣಾಪಾನಸಮ್ಮೂಢೋ ಮೂಢಗರ್ಭೋಽಭಿಧೀಯತೇ”- ಇತಿ||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಗ್ರಾಮ್ಯಧರ್ಮಯಾನವಾಹನಾಧ್ವಗಮನಪ್ರಸ್ಖಲನಪ್ರಪತನಪ್ರಪೀಡನಧಾವನಾಭಿಘಾತವಿಷಮಶಯನಾಸನೋಪವಾಸವೇಗಾಭಿಘಾತಾತಿರೂಕ್ಷ- ಕಟುತಿಕ್ತಭೋಜನಶೋಕಾತಿಕ್ಷಾರಸೇವನಾತಿಸಾರವಮನವಿರೇಚನಪ್ರೇಙ್ಖೋಲನಾಜೀರ್ಣಗರ್ಭಶಾತನಪ್ರಭೃತಿಭಿರ್ವಿಶೇಷೈರ್ಬನ್ಧನಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ಗರ್ಭಃ, ಫಲಮಿವ ವೃನ್ತಬನ್ಧನಾದಭಿಘಾತವಿಶೇಷೈಃ; ಸ ವಿಮುಕ್ತಬನ್ಧನೋ ಗರ್ಭಾಶಯಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಾನ್ತ್ರವಿವರೈರವಸ್ರಂಸಮಾನಃ ಕೋಷ್ಠಸಙ್ಕ್ಷೋಭಮಾಪಾದಯತಿ, ತಸ್ಯಾ ಜಠರಸಙ್ಕ್ಷೋಭಾದ್ವಾಯುರಪಾನೋ ಮೂಢಃ ಪಾರ್ಶ್ವಬಸ್ತಿಶೀರ್ಷೋದರಯೋನಿಶೂಲಾನಾಹಮೂತ್ರಸಙ್ಗಾನಾಮನ್ಯತಮಮಾಪದ್ಯ ಗರ್ಭಂ ಚ್ಯಾವಯತಿ ತರುಣಂ ಶೋಣಿತಸ್ರಾವೇಣ; ತಮೇವ ಕದಾಚಿದ್ವಿವೃದ್ಧಮಸಮ್ಯಗಾಗತಮಪತ್ಯಪಥಮನುಪ್ರಾಪ್ತಮನಿರಸ್ಯಮಾನಂ ವಿಗುಣಾಪಾನಸಮ್ಮೋಹಿತಂ ಗರ್ಭಂ ಮೂಢಗರ್ಭಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ ||೩||
ग्राम्यधर्मयानवाहनाध्वगमनप्रस्खलनप्रपतनप्रपीडनधावनाभिघातविषमशयनासनोपवासवेगाभिघातातिरूक्ष- कटुतिक्तभोजनशोकातिक्षारसेवनातिसारवमनविरेचनप्रेङ्खोलनाजीर्णगर्भशातनप्रभृतिभिर्विशेषैर्बन्धनान्मुच्यते गर्भः, फलमिव वृन्तबन्धनादभिघातविशेषैः; स विमुक्तबन्धनो गर्भाशयमतिक्रम्य यकृत्प्लीहान्त्रविवरैरवस्रंसमानः कोष्ठसङ्क्षोभमापादयति, तस्या जठरसङ्क्षोभाद्वायुरपानो मूढः पार्श्वबस्तिशीर्षोदरयोनिशूलानाहमूत्रसङ्गानामन्यतममापद्य गर्भं च्यावयति तरुणं शोणितस्रावेण; तमेव कदाचिद्विवृद्धमसम्यगागतमपत्यपथमनुप्राप्तमनिरस्यमानं विगुणापानसम्मोहितं गर्भं मूढगर्भमित्याचक्षते ||३||
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಯ ಹೇತುಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಗ್ರಾಮ್ಯಧರ್ಮೇತ್ಯಾದಿ| ಗ್ರಾಮ್ಯಧರ್ಮೋ ಮೈಥುನಂ, ಯಾನಂ ರಥಾದಿ, ವಾಹನಮಶ್ವಾದಿ, ಅಧ್ವಗಮನಂ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಮಾರ್ಗಗಮನಂ, ಪ್ರಸ್ಖಲನಮಾಖುಡನಾದಿ, ಪ್ರಪತನಂ ಪ್ರಾಸಾದಾದೇಃ ಸಕಾಶಾದತಿಶಯೇನ ಪತನಂ, ಪ್ರಪೀಡನಮತಿಶಯೇನ ಪೀಡನಂ, ಪ್ರಧಾವನಮತಿಶಯೇನ ಧಾವನಮ್, ಅಭಿಘಾತಃ ಶಸ್ತ್ರಲೋಷ್ಟಕಶಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಹಾರಃ, ವೇಗಾಭಿಘಾತೋ ವಾತಾದ್ಯವರೋಧಃ, ಪ್ರೇಙ್ಖೋಲನಂ ಹಿನ್ದೋಲನಂ, ಗರ್ಭಶಾತನಂ ಭೇಷಜೇನ ಗರ್ಭಪಾತನಮ್| ಕೇಚಿದೇತದ್ಗದ್ಯಮನ್ಯಥಾ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ತ್ವಭಾವಾನ್ನ ಲಿಖಿತಮ್| ಬನ್ಧನಮತ್ರ ಗರ್ಭಾಶಯಪ್ರತಿಬದ್ಧಾಃ ಸಿರಾಃ ಪೇಶ್ಯಶ್ಚ| ಮೋಚನೇ ಉಪಮಾನಮಾಹ- ಫಲಮಿತ್ಯಾದಿ| ಏತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಯಥಾ ವೃಕ್ಷೇಽಪರಿಪಕ್ವಂ ಫಲಮಭಿಘಾತೈರಕಾಲ ಏವ ಪತತಿ, ತದ್ವದ್ಯಥೋಕ್ತಪಾತನಹೇತುಸಾಮರ್ಥ್ಯಾದಪ್ರಸವಕಾಲ ಏವ ಗರ್ಭಃ ಪತತಿ| ಅತಿಕ್ರಮ್ಯ ಉಲ್ಲಙ್ಘ್ಯ| ವಿವರೈಃ ಅನ್ತರಾಲೈಃ| ಅವಸ್ರಂಸಮಾನಃ ಅಧಃ ಪತನ್| ಕೋಷ್ಠಶಬ್ದೇನಾಮಾಶಯಪಕ್ವಾಶಯಾದಿಸ್ಥಾನಮ್| ಸಙ್ಕ್ಷೋಭಶ್ಚಲನಮ್| ತಸ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ| ಮೂಢೋ ವಿಮಾರ್ಗಗಾಮೀ | ಅನ್ಯತಮಮ್ ಏಕತಮಮ್| ಆಪಾದ್ಯ ನಿರ್ವರ್ತ್ಯ| ತರುಣಂ ಗರ್ಭಮಪಾನೋ ಮೂಢಃ ಸನ್ ಚ್ಯಾವಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತರುಣಮ್ ಅಘನಾಙ್ಗಮವ್ಯಕ್ತಚೇತನಮ್| ಮೂಢಗರ್ಭಸ್ಯ ನಿರುಕ್ತಿಮಾಹ- ತಮೇವೇತ್ಯಾದಿ| ಅಸಮ್ಯಗಾಗತಂ ವಿಲೋಮಭಾಗೇನಾಗತಮ್, ಅವಾಗ್ಗಮನಾತ್| ಅಪತ್ಯಪಥಂ ಯೋನಿಮ್| ಅನುಪ್ರಾಪ್ತಮ್ ಆಶ್ರಿತಮ್| ಅನಿರಸ್ಯಮಾನಮ್ ಅನಿಃಸರನ್ತಮ್| ಸಮ್ಮೋಹಿತಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತಃ ಕೀಲಃ ಪ್ರತಿಖುರೋ ಬೀಜಕಃ ಪರಿಘ ಇತಿ | ತತ್ರ, ಊರ್ಧ್ವಬಾಹುಶಿರಃಪಾದೋ ಯೋ ಯೋನಿಮುಖಂ ನಿರುಣದ್ಧಿ ಕೀಲ ಇವ ಸ ಕೀಲಃ; ನಿಃಸೃತಹಸ್ತಪಾದಶಿರಾಃ ಕಾಯಸಙ್ಗೀ ಪ್ರತಿಖುರಃ; ಯೋ ನಿರ್ಗಚ್ಛತ್ಯೇಕಶಿರೋಭುಜಃ ಸ ಬೀಜಕಃ; ಯಸ್ತು ಪರಿಘ ಇವ ಯೋನಿಮುಖಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ಸ ಪರಿಘಃ; ಇತಿ ಚತುರ್ವಿಧೋ ಭವತೀತ್ಯೇಕೇ ಭಾಷನ್ತೇ | ತತ್ತು ನ ಸಮ್ಯಕ್; ಕಸ್ಮಾತ್? ಸ ಯದಾ ವಿಗುಣಾನಿಲಪ್ರಪೀಡಿತೋಽಪತ್ಯಪಥಮನೇಕಧಾ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ತದಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾ ಹೀಯತೇ ||೪||
ततः कीलः प्रतिखुरो बीजकः परिघ इति | तत्र, ऊर्ध्वबाहुशिरःपादो यो योनिमुखं निरुणद्धि कील इव स कीलः; निःसृतहस्तपादशिराः कायसङ्गी प्रतिखुरः; यो निर्गच्छत्येकशिरोभुजः स बीजकः; यस्तु परिघ इव योनिमुखमावृत्य तिष्ठति स परिघः; इति चतुर्विधो भवतीत्येके भाषन्ते | तत्तु न सम्यक्; कस्मात्? स यदा विगुणानिलप्रपीडितोऽपत्यपथमनेकधा प्रपद्यते तदा सङ्ख्या हीयते ||४||
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಯ ಚಾತುರ್ವಿಧ್ಯಮಾಹ- ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ತತಃ ಅಸಮ್ಯಗಾಗಮನಾತ್| ತಾನ್ ಪ್ರಕಾರಾನ್ ಪ್ರಕಟಯನ್ನಾಹ- ತತ್ರೋರ್ಧ್ವಬಾಹುಶಿರ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕಾಯಸಙ್ಗೀ ನಿರುದ್ಧಕಾಯಃ| ಏಕಶಿರೋಭುಜ ಇತಿ ಏಕೋ ಭುಜಃ ಶಿರಸಾ ಸಹ ಯಸ್ಯ ನಿರ್ಗಚ್ಛತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಪರಿಘ ಇವೇತಿ ಪರಿಘೋಽರ್ಗಲಾದಣ್ಡಃ||೪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ತತ್ರ, ಕಶ್ಚಿದ್ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸಕ್ಥಿಭ್ಯಾಂ ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ; ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನೈಕಸಕ್ಥಿರೇಕೇನ; ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನಸಕ್ಥಿಶರೀರಃ ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶೇನ ತಿರ್ಯಗಾಗತಃ; ಕಶ್ಚಿದುರಃಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಾನಾಮನ್ಯತಮೇನ ಯೋನಿದ್ವಾರಂ ಪಿಧಾಯಾವತಿಷ್ಠತೇ; ಅನ್ತಃಪಾರ್ಶ್ವಾಪವೃತ್ತಶಿರಾಃ ಕಶ್ಚಿದೇಕೇನ ಬಾಹುನಾ; ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನಶಿರಾ ಬಾಹುದ್ವಯೇನ; ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನಮಧ್ಯೋ ಹಸ್ತಪಾದಶಿರೋಭಿಃ; ಕಶ್ಚಿದೇಕೇನ ಸಕ್ಥ್ನಾ ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇಽಪರೇಣ ಪಾಯುಮ್; ಇತ್ಯಷ್ಟವಿಧಾ ಮೂಢಗರ್ಭಗತಿರುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಸಮಾಸೇನ ||೫||
तत्र, कश्चिद्द्वाभ्यां सक्थिभ्यां योनिमुखं प्रतिपद्यते; कश्चिदाभुग्नैकसक्थिरेकेन; कश्चिदाभुग्नसक्थिशरीरः स्फिग्देशेन तिर्यगागतः; कश्चिदुरःपार्श्वपृष्ठानामन्यतमेन योनिद्वारं पिधायावतिष्ठते; अन्तःपार्श्वापवृत्तशिराः कश्चिदेकेन बाहुना; कश्चिदाभुग्नशिरा बाहुद्वयेन; कश्चिदाभुग्नमध्यो हस्तपादशिरोभिः; कश्चिदेकेन सक्थ्ना योनिमुखं प्रतिपद्यतेऽपरेण पायुम्; इत्यष्टविधा मूढगर्भगतिरुद्दिष्टा समासेन ||५||
🔊 Audio coming soon
ತಾನೇವಾನೇಕಪ್ರಕಾರಾನ್ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಆಭುಗ್ನಂ ಸಙ್ಕುಚಿತಮ್| ಏಕೇನ ಸಕ್ಥ್ನಾ ‘ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ’ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಮ್| ಆಭುಗ್ನಂ ಸಕ್ಥಿಶರೀರಂ ಯಸ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ‘ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ’ ಇತ್ಯತ್ರಾಪಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಮ್| ಪಿಧಾಯ ಆಚ್ಛಾದ್ಯ| ಅನ್ತಃಪಾರ್ಶ್ವಾಪವೃತ್ತಶಿರಾಃ ಪಾರ್ಶ್ವಮಧ್ಯನಿಕ್ಷಿಪ್ತಶಿರಾಃ| ಏಕೇನ ಬಾಹುನಾ ‘ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ’ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಮ್| ಕಶ್ಚಿದಿತ್ಯಾದಿ ಅತ್ರಾಪಿ ‘ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ’ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಮ್| ಕಶ್ಚಿದಾಭುಗ್ನಮಧ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ‘ಯೋನಿಮುಖಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ’ ಇತ್ಯತ್ರಾಪಿ ಸಮ್ಬನ್ಧನೀಯಮ್| ಸಮಾಸೇನಾಷ್ಟವಿಧಾ ವಿಸ್ತರೇಣ ತು ತಿರ್ಯಗ್ಗ್ರೀವೋರುಜಙ್ಘಾಪ್ರಕಾರೇಣಾನನ್ತಾಃ||೫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ತತ್ರ ದ್ವಾವನ್ತ್ಯಾವಸಾಧ್ಯೌ ಮೂಢಗರ್ಭೌ, ಶೇಷಾನಪಿ ವಿಪರೀತೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಕ್ಷೇಪಕಯೋನಿಭ್ರಂಶಸಂವರಣಮಕ್ಕಲ್ಲಶ್ವಾಸಕಾಸಭ್ರಮನಿಪೀಡಿತಾನ್ ಪರಿಹರೇತ್ ||೬||
तत्र द्वावन्त्यावसाध्यौ मूढगर्भौ, शेषानपि विपरीतेन्द्रियार्थाक्षेपकयोनिभ्रंशसंवरणमक्कल्लश्वासकासभ्रमनिपीडितान् परिहरेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
ತೇಷ್ವಸಾಧ್ಯಾನ್ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ದ್ವಾವನ್ತ್ಯೌ ಸಪ್ತಮಾಷ್ಟಮಾವಸಾಧ್ಯೌ ಸ್ವಭಾವೇನೈವ| ಅನ್ಯೇಷ್ವಪ್ಯವಸ್ಥಯಾಽಸಾಧ್ಯತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಶೇಷಾನಪೀತ್ಯಾದಿ| ವಿಪರೀತೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾದಿಭಿಃ ಪೀಡಿತಾ ಜನನೀ ಯೈರ್ಮೂಢಗರ್ಭೈಸ್ತೇ ತಥಾವಿಧಾಸ್ತಾನ್| ವಿಪರೀತೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾ ರೂಪಾದ್ಯರ್ಥಗ್ರಹಣಭ್ರಾನ್ತಾಃ| ಯೋನಿಭ್ರಂಶೋ ಯೋನಿಬಹಿರ್ಗಮನಮ್| ಯೋನಿಸಂವರಣಂ ಯೋನಿಸಙ್ಕೋಚಃ| ಪ್ರಸೂತಾಯಾ ವಾಯುರಸೃಗಾರೋಧ್ಯ ಬಸ್ತಿಶಿರಃಪ್ರಭೃತಿಷು ಶೂಲಂ ಕರೋತಿ ಸ ಮಕ್ಕಲ್ಲಃ| ಭ್ರಮಶ್ಚಕ್ರಾಧಿರೂಢಸ್ಯೇವ ಭ್ರಮಣಮ್||೬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಕಾಲಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮೇನ ಮುಕ್ತಂ ವೃನ್ತಾದ್ಯಥಾ ಫಲಮ್ | ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ಸ್ವಭಾವೇನ ನಾನ್ಯಥಾ ಪತಿತುಂ ಧ್ರುವಮ್ ||೭|| ಏವಂ ಕಾಲಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ಮುಕ್ತೋ ನಾಡೀನಿಬನ್ಧನಾತ್ | ಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಥೋ ಯೋ ಗರ್ಭೋ ಜನನಾಯ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ||೮||
भवन्ति चात्र- कालस्य परिणामेन मुक्तं वृन्ताद्यथा फलम् | प्रपद्यते स्वभावेन नान्यथा पतितुं ध्रुवम् ||७|| एवं कालप्रकर्षेण मुक्तो नाडीनिबन्धनात् | गर्भाशयस्थो यो गर्भो जननाय प्रपद्यते ||८||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ವಭಾವಪ್ರಜನನಕಾಲೇ ಯಥಾ ಮೂಢಗರ್ಭೋ ನ ಭವತಿ ತಥಾ ಶ್ಲೋಕದ್ವಯೇನ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಕಾಲಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಯಥಾ ಕಾಲಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮೇನ ಕಾಲಕೃತಪರಿಪಾಕೇನ ವೃನ್ತಾನ್ಮುಕ್ತಂ ಫಲಂ ಸ್ವಭಾವೇನ ಪತಿತುಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ಪತನಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ, ಅನ್ಯಥಾ ಕಾಲಪರಿಪಾಕಾಭಾವೇನ ಪತಿತುಂ ನ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ಪತನಂ ನ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ, ಏವಂ ಕಾಲಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ನಾಡೀನಿಬನ್ಧನಾನ್ಮುಕ್ತೋ ಯೋ ಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಥೋ ಗರ್ಭಃ ಸ ಜನನಾಯ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ಜನ್ಮ ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ||೭-೮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ಕೃಮಿವಾತಾಭಿಘಾತೈಸ್ತು ತದೇವೋಪದ್ರುತಂ ಫಲಮ್ | ಪತತ್ಯಕಾಲೇಽಪಿ ಯಥಾ ತಥಾ ಸ್ಯಾದ್ಗರ್ಭವಿಚ್ಯುತಿಃ ||೯||
कृमिवाताभिघातैस्तु तदेवोपद्रुतं फलम् | पतत्यकालेऽपि यथा तथा स्याद्गर्भविच्युतिः ||९||
🔊 Audio coming soon
ಮೂಢಗರ್ಭೋ ಯಥಾ ಭವತಿ ತಥಾ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಕೃಮಿವಾತಾಭಿಘಾತೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಗರ್ಭವಿಚ್ಯುತಿರ್ದ್ವಿವಿಧಾ - ದ್ರವಸ್ಯ ಸ್ರಾವರೂಪೇಣ, ಘನಾವಯವಸ್ಯ ಪಾತರೂಪೇಣ| ತತ್ರ ದ್ರವಸ್ಯ ಸ್ರವಣೇ ಮೂಢಗರ್ಭನಾಮ ನಾಸ್ತಿ, ವಿಗುಣಾನಿಲಸಮ್ಮೋಹಾನಿರ್ಗಮಲಕ್ಷಣಸ್ಯಾಭಾವಾತ್||೯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ಆಚತುರ್ಥಾತ್ತತೋ ಮಾಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ರವೇದ್ಗರ್ಭವಿಚ್ಯುತಿಃ | ತತಃ ಸ್ಥಿರಶರೀರಸ್ಯ ಪಾತಃ ಪಞ್ಚಮಷಷ್ಠಯೋಃ ||೧೦||
आचतुर्थात्ततो मासात् प्रस्रवेद्गर्भविच्युतिः | ततः स्थिरशरीरस्य पातः पञ्चमषष्ठयोः ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಪರತಸ್ತ್ವಸ್ತೀತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಆಚತುರ್ಥಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಗರ್ಭವಿಚ್ಯುತಿಃ ಗರ್ಭವಿಮುಕ್ತಿಃ; ಪ್ರಸ್ರವೇತ್ ಸ್ರಾವರೂಪಾ ಭವೇತ್| ಏತೇನ ಮಾಸಚತುಷ್ಟಯಂ ಯಾವನ್ಮೂಢಗರ್ಭತಾ ನಾಸ್ತೀತ್ಯುಕ್ತಮ್| ತತ ಇತ್ಯಾದಿ| ತತಶ್ಚತುರ್ಥಮಾಸಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಸ್ಥಿರಶರೀರಸ್ಯ ವಿಚ್ಯುತಿಃ ಪಾತಃ ಪಾತರೂಪ ಭವೇತ್| ಏತೇನ ವಿಚ್ಯುತಿರಿಯಂ ನ ಸ್ರಾವರೂಪಾ; ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುರ್ಥಮಾಸಾನನ್ತರಂ ಘನಾವಯವತ್ವಾನ್ಮೂಢಗರ್ಭೋ ಭವತೀತ್ಯುಕ್ತಮ್||೧೦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ಪ್ರವಿಧ್ಯತಿ ಶಿರೋ ಯಾ ತು ಶೀತಾಙ್ಗೀ ನಿರಪತ್ರಪಾ | ನೀಲೋದ್ಧತಸಿರಾ ಹನ್ತಿ ಸಾ ಗರ್ಭಂ ಸ ಚ ತಾಂ ತಥಾ ||೧೧||
प्रविध्यति शिरो या तु शीताङ्गी निरपत्रपा | नीलोद्धतसिरा हन्ति सा गर्भं स च तां तथा ||११||
🔊 Audio coming soon
ಅಸಾಧ್ಯಮೂಢಗರ್ಭಗರ್ಭಿಣ್ಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಪ್ರವಿಧ್ಯತೀತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರವಿಧ್ಯತಿ ತಾಡಯತಿ, ಅತಿಶಯೇನ ಧುನೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನ್ಯೇ ‘ಅಪವಿದ್ಧಶಿರಾ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರಾವನತಶೀರ್ಷೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ನಿರಪತ್ರಪಾ ಲಜ್ಜಾರಹಿತಾ| ನೀಲೋದ್ಧತಸಿರಾ ಕೃಷ್ಣೋದ್ಧತಸಿರಾ| ಸಾ ಗರ್ಭಂ ಸ ಚ ತಾಂ ತಥೇತಿ ಸಾ ಸ್ತ್ರೀ ಗರ್ಭಂ ಹನ್ತಿ, ಸ ಚ ಗರ್ಭವತೀಂ ಸ್ತ್ರೀಂ ಹನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ||೧೧||
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
ಗರ್ಭಾಸ್ಪನ್ದನಮಾವೀನಾಂ ಪ್ರಣಾಶಃ ಶ್ಯಾವಪಾಣ್ಡುತಾ | ಭವತ್ಯುಚ್ಛ್ವಾಸಪೂತಿತ್ವಂ ಶೂಲಂ ಚಾನ್ತರ್ಮೃತೇ ಶಿಶೌ ||೧೨|| ಮಾನಸಾಗನ್ತುಭಿರ್ಮಾತುರುಪತಾಪೈಃ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ | ಗರ್ಭೋ ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇ ಕುಕ್ಷೌ ವ್ಯಾಧಿಭಿಶ್ಚ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ ||೧೩||
गर्भास्पन्दनमावीनां प्रणाशः श्यावपाण्डुता | भवत्युच्छ्वासपूतित्वं शूलं चान्तर्मृते शिशौ ||१२|| मानसागन्तुभिर्मातुरुपतापैः प्रपीडितः | गर्भो व्यापद्यते कुक्षौ व्याधिभिश्च प्रपीडितः ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಗರ್ಭಿಣೀರಕ್ಷಾರ್ಥಮನ್ತರ್ಮೃತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಪಕರ್ಷಣಾಯ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಗರ್ಭಾಸ್ಪನ್ದನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಆವೀ ಪ್ರಸವವೇದನಾ; ಅಥವಾ ಆವೀಶಬ್ದೇನ ಯೋನೇರ್ಮೂತ್ರಕಫಪ್ರಸೇಕಾದೀನ್ಯಾವೀಲಿಙ್ಗಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ||೧೨-೧೩||
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
ಬಸ್ತಮಾರವಿಪನ್ನಾಯಾಃ ಕುಕ್ಷಿಃ ಪ್ರಸ್ಪನ್ದತೇ ಯದಿ | ತತ್ಕ್ಷಣಾಜ್ಜನ್ಮಕಾಲೇ ತಂ ಪಾಟಯಿತ್ವೋದ್ಧರೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೧೪||
बस्तमारविपन्नायाः कुक्षिः प्रस्पन्दते यदि | तत्क्षणाज्जन्मकाले तं पाटयित्वोद्धरेद्भिषक् ||१४||
🔊 Audio coming soon
ಮಾತುರ್ಮೃತಾಯಾ ಅಪಿ ಜೀವತೋ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಪಕರ್ಷಣಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಬಸ್ತಮಾರೇತ್ಯಾದಿ| ಬಸ್ತಮಾರಶ್ಛಗಲವನ್ಮರಣಮ್, ಏತೇನ ಗ್ರೀವಾಮೋಟನೇನಾಶುತಮಮಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಮರಣಮುಕ್ತಂ; ತೇನ ವಿಪನ್ನಾಯಾ ಮೃತಾಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಯಮಭಿಪ್ರಾಯಃ- ಯಥಾ ಬಸ್ತಂ ನಿರುಚ್ಛ್ವಾಸಂ ಕೃತ್ವಾ ಯಾಜ್ಞಿಕಾ ಮಾರಯನ್ತಿ, ಏವಂ ಯಾ ಮೃತಾ ತಸ್ಯಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ಘಟಿಕಾದ್ವಯಮಧ್ಯೇ, ಪರತಸ್ತು ಗರ್ಭೋಽಪಿ ಮ್ರಿಯತ ಇತಿ ಭಾವಃ| ಅನ್ಯೇ ‘ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಮುಹೂರ್ತಾತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ಸ ಏವಾರ್ಥಃ| ಜನ್ಮಕಾಲೇ ನವಮಮಾಸಾದಿಕಾಲ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಂ ಗರ್ಭಂ, ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ಸ್ತ್ರೀಕುಕ್ಷಿಂ ವಿದಾರ್ಯ| ಅತ್ರ ಕೇಚಿತ್- “ಯದಾ ಸೋಽನ್ತರ್ಮೃತೋ ಗರ್ಭಃ ಶೂನೋ ಬಸ್ತಿರಿವಾತತಃ| ತೇನಾವೃತಾಯಾ ನಾರ್ಯಾಸ್ತು ಕುಕ್ಷಿರಾನಹ್ಯತೇ ಭೃಶಮ್|| ಉತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯನ್ತ ಇವಾಙ್ಗಾನಿ ಮೂತ್ರಬಸ್ತಿಶ್ಚ ಭಿದ್ಯತೇ| ಕ್ಲೋಮ ಪ್ಲೀಹಾ ಯಕೃಚ್ಚೈವ ಫುಫ್ಫುಸಂ ಹೃದಯಂ ತಥಾ|| ಗರ್ಭೇಣ ಪೀಡಿತಂ ಹ್ಯೇತದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಕ್ರಾಮತಿ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ| ಸಾ ಶೂಯತೇ ಮುಹ್ಯತಿ ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರೋಚ್ಛ್ವಾಸಾ ಚ ಜಾಯತೇ|| ಪೂತಿಗನ್ಧಸ್ತಥಾ ಸ್ವೇದೋ ಜಿಹ್ವಾ ತಾಲು ಚ ಶುಷ್ಯತಿ| ವೇಪತೇ ಭ್ರಾಮ್ಯತಿ ತಥಾ ಜೀವಿತಂ ಚೋಪರುಧ್ಯತೇ|| ಏತೈರ್ಲಿಙ್ಗೈರ್ವಿಜಾನೀಯಾನ್ಮೃತಂ ಗರ್ಭಂ ಚಿಕಿತ್ಸಕಃ”- ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತನ್ನ ಪಠನೀಯಂ ಪುನರುಕ್ತತ್ವಾತ್, ಜೇಜ್ಜಟಾದಿಭಿಃ ಪರಿಹೃತತ್ವಾಚ್ಚ| ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮದೇವೇನ ತು ಕಿಞ್ಚಿದ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಂ, ತೇನ ತ್ವಾರ್ಷಾನಾರ್ಷಚಿನ್ತಾ ನ ಕೃತಾ||೧೪||
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಮೂಢಗರ್ಭನಿದಾನಂ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೮||
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने मूढगर्भनिदानं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇಽಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||