Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ മൂഢഗര്ഭനിദാനം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातो मूढगर्भनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
അഥാത ഇത്യാദി| മൂഢോ നിരുദ്ധഗതിഃ| തദുക്തം- ‘സര്വാവയവസമ്പൂര്ണോ മനോബുദ്ധ്യാദിസംയുതഃ| വിഗുണാപാനസമ്മൂഢോ മൂഢഗര്ഭോऽഭിധീയതേ”- ഇതി||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ഗ്രാമ്യധര്മയാനവാഹനാധ്വഗമനപ്രസ്ഖലനപ്രപതനപ്രപീഡനധാവനാഭിഘാതവിഷമശയനാസനോപവാസവേഗാഭിഘാതാതിരൂക്ഷ- കടുതിക്തഭോജനശോകാതിക്ഷാരസേവനാതിസാരവമനവിരേചനപ്രേങ്ഖോലനാജീര്ണഗര്ഭശാതനപ്രഭൃതിഭിര്വിശേഷൈര്ബന്ധനാന്മുച്യതേ ഗര്ഭഃ, ഫലമിവ വൃന്തബന്ധനാദഭിഘാതവിശേഷൈഃ; സ വിമുക്തബന്ധനോ ഗര്ഭാശയമതിക്രമ്യ യകൃത്പ്ലീഹാന്ത്രവിവരൈരവസ്രംസമാനഃ കോഷ്ഠസങ്ക്ഷോഭമാപാദയതി, തസ്യാ ജഠരസങ്ക്ഷോഭാദ്വായുരപാനോ മൂഢഃ പാര്ശ്വബസ്തിശീര്ഷോദരയോനിശൂലാനാഹമൂത്രസങ്ഗാനാമന്യതമമാപദ്യ ഗര്ഭം ച്യാവയതി തരുണം ശോണിതസ്രാവേണ; തമേവ കദാചിദ്വിവൃദ്ധമസമ്യഗാഗതമപത്യപഥമനുപ്രാപ്തമനിരസ്യമാനം വിഗുണാപാനസമ്മോഹിതം ഗര്ഭം മൂഢഗര്ഭമിത്യാചക്ഷതേ ||൩||
ग्राम्यधर्मयानवाहनाध्वगमनप्रस्खलनप्रपतनप्रपीडनधावनाभिघातविषमशयनासनोपवासवेगाभिघातातिरूक्ष- कटुतिक्तभोजनशोकातिक्षारसेवनातिसारवमनविरेचनप्रेङ्खोलनाजीर्णगर्भशातनप्रभृतिभिर्विशेषैर्बन्धनान्मुच्यते गर्भः, फलमिव वृन्तबन्धनादभिघातविशेषैः; स विमुक्तबन्धनो गर्भाशयमतिक्रम्य यकृत्प्लीहान्त्रविवरैरवस्रंसमानः कोष्ठसङ्क्षोभमापादयति, तस्या जठरसङ्क्षोभाद्वायुरपानो मूढः पार्श्वबस्तिशीर्षोदरयोनिशूलानाहमूत्रसङ्गानामन्यतममापद्य गर्भं च्यावयति तरुणं शोणितस्रावेण; तमेव कदाचिद्विवृद्धमसम्यगागतमपत्यपथमनुप्राप्तमनिरस्यमानं विगुणापानसम्मोहितं गर्भं मूढगर्भमित्याचक्षते ||३||
🔊 Audio coming soon
തസ്യ ഹേതും ദര്ശയന്നാഹ- ഗ്രാമ്യധര്മേത്യാദി| ഗ്രാമ്യധര്മോ മൈഥുനം, യാനം രഥാദി, വാഹനമശ്വാദി, അധ്വഗമനം പദ്ഭ്യാം മാര്ഗഗമനം, പ്രസ്ഖലനമാഖുഡനാദി, പ്രപതനം പ്രാസാദാദേഃ സകാശാദതിശയേന പതനം, പ്രപീഡനമതിശയേന പീഡനം, പ്രധാവനമതിശയേന ധാവനമ്, അഭിഘാതഃ ശസ്ത്രലോഷ്ടകശാദിഭിഃ പ്രഹാരഃ, വേഗാഭിഘാതോ വാതാദ്യവരോധഃ, പ്രേങ്ഖോലനം ഹിന്ദോലനം, ഗര്ഭശാതനം ഭേഷജേന ഗര്ഭപാതനമ്| കേചിദേതദ്ഗദ്യമന്യഥാ പഠന്തി, തത്ത്വഭാവാന്ന ലിഖിതമ്| ബന്ധനമത്ര ഗര്ഭാശയപ്രതിബദ്ധാഃ സിരാഃ പേശ്യശ്ച| മോചനേ ഉപമാനമാഹ- ഫലമിത്യാദി| ഏതേനൈതദുക്തം ഭവതി- യഥാ വൃക്ഷേऽപരിപക്വം ഫലമഭിഘാതൈരകാല ഏവ പതതി, തദ്വദ്യഥോക്തപാതനഹേതുസാമര്ഥ്യാദപ്രസവകാല ഏവ ഗര്ഭഃ പതതി| അതിക്രമ്യ ഉല്ലങ്ഘ്യ| വിവരൈഃ അന്തരാലൈഃ| അവസ്രംസമാനഃ അധഃ പതന്| കോഷ്ഠശബ്ദേനാമാശയപക്വാശയാദിസ്ഥാനമ്| സങ്ക്ഷോഭശ്ചലനമ്| തസ്യാഃ സ്ത്രിയാഃ| മൂഢോ വിമാര്ഗഗാമീ | അന്യതമമ് ഏകതമമ്| ആപാദ്യ നിര്വര്ത്യ| തരുണം ഗര്ഭമപാനോ മൂഢഃ സന് ച്യാവയതീതി സമ്ബന്ധഃ| തരുണമ് അഘനാങ്ഗമവ്യക്തചേതനമ്| മൂഢഗര്ഭസ്യ നിരുക്തിമാഹ- തമേവേത്യാദി| അസമ്യഗാഗതം വിലോമഭാഗേനാഗതമ്, അവാഗ്ഗമനാത്| അപത്യപഥം യോനിമ്| അനുപ്രാപ്തമ് ആശ്രിതമ്| അനിരസ്യമാനമ് അനിഃസരന്തമ്| സമ്മോഹിതം മൂര്ച്ഛിതമ്||൩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തതഃ കീലഃ പ്രതിഖുരോ ബീജകഃ പരിഘ ഇതി | തത്ര, ഊര്ധ്വബാഹുശിരഃപാദോ യോ യോനിമുഖം നിരുണദ്ധി കീല ഇവ സ കീലഃ; നിഃസൃതഹസ്തപാദശിരാഃ കായസങ്ഗീ പ്രതിഖുരഃ; യോ നിര്ഗച്ഛത്യേകശിരോഭുജഃ സ ബീജകഃ; യസ്തു പരിഘ ഇവ യോനിമുഖമാവൃത്യ തിഷ്ഠതി സ പരിഘഃ; ഇതി ചതുര്വിധോ ഭവതീത്യേകേ ഭാഷന്തേ | തത്തു ന സമ്യക്; കസ്മാത്? സ യദാ വിഗുണാനിലപ്രപീഡിതോऽപത്യപഥമനേകധാ പ്രപദ്യതേ തദാ സങ്ഖ്യാ ഹീയതേ ||൪||
ततः कीलः प्रतिखुरो बीजकः परिघ इति | तत्र, ऊर्ध्वबाहुशिरःपादो यो योनिमुखं निरुणद्धि कील इव स कीलः; निःसृतहस्तपादशिराः कायसङ्गी प्रतिखुरः; यो निर्गच्छत्येकशिरोभुजः स बीजकः; यस्तु परिघ इव योनिमुखमावृत्य तिष्ठति स परिघः; इति चतुर्विधो भवतीत्येके भाषन्ते | तत्तु न सम्यक्; कस्मात्? स यदा विगुणानिलप्रपीडितोऽपत्यपथमनेकधा प्रपद्यते तदा सङ्ख्या हीयते ||४||
🔊 Audio coming soon
തസ്യ ചാതുര്വിധ്യമാഹ- തത ഇത്യാദി| തതഃ അസമ്യഗാഗമനാത്| താന് പ്രകാരാന് പ്രകടയന്നാഹ- തത്രോര്ധ്വബാഹുശിര ഇത്യാദി| കായസങ്ഗീ നിരുദ്ധകായഃ| ഏകശിരോഭുജ ഇതി ഏകോ ഭുജഃ ശിരസാ സഹ യസ്യ നിര്ഗച്ഛതീത്യര്ഥഃ| പരിഘ ഇവേതി പരിഘോऽര്ഗലാദണ്ഡഃ||൪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
തത്ര, കശ്ചിദ്ദ്വാഭ്യാം സക്ഥിഭ്യാം യോനിമുഖം പ്രതിപദ്യതേ; കശ്ചിദാഭുഗ്നൈകസക്ഥിരേകേന; കശ്ചിദാഭുഗ്നസക്ഥിശരീരഃ സ്ഫിഗ്ദേശേന തിര്യഗാഗതഃ; കശ്ചിദുരഃപാര്ശ്വപൃഷ്ഠാനാമന്യതമേന യോനിദ്വാരം പിധായാവതിഷ്ഠതേ; അന്തഃപാര്ശ്വാപവൃത്തശിരാഃ കശ്ചിദേകേന ബാഹുനാ; കശ്ചിദാഭുഗ്നശിരാ ബാഹുദ്വയേന; കശ്ചിദാഭുഗ്നമധ്യോ ഹസ്തപാദശിരോഭിഃ; കശ്ചിദേകേന സക്ഥ്നാ യോനിമുഖം പ്രതിപദ്യതേऽപരേണ പായുമ്; ഇത്യഷ്ടവിധാ മൂഢഗര്ഭഗതിരുദ്ദിഷ്ടാ സമാസേന ||൫||
तत्र, कश्चिद्द्वाभ्यां सक्थिभ्यां योनिमुखं प्रतिपद्यते; कश्चिदाभुग्नैकसक्थिरेकेन; कश्चिदाभुग्नसक्थिशरीरः स्फिग्देशेन तिर्यगागतः; कश्चिदुरःपार्श्वपृष्ठानामन्यतमेन योनिद्वारं पिधायावतिष्ठते; अन्तःपार्श्वापवृत्तशिराः कश्चिदेकेन बाहुना; कश्चिदाभुग्नशिरा बाहुद्वयेन; कश्चिदाभुग्नमध्यो हस्तपादशिरोभिः; कश्चिदेकेन सक्थ्ना योनिमुखं प्रतिपद्यतेऽपरेण पायुम्; इत्यष्टविधा मूढगर्भगतिरुद्दिष्टा समासेन ||५||
🔊 Audio coming soon
താനേവാനേകപ്രകാരാന് ദര്ശയന്നാഹ- തത്രേത്യാദി| ആഭുഗ്നം സങ്കുചിതമ്| ഏകേന സക്ഥ്നാ ‘യോനിമുഖം പ്രതിപദ്യതേ’ ഇതി സമ്ബന്ധനീയമ്| ആഭുഗ്നം സക്ഥിശരീരം യസ്യേത്യര്ഥഃ| ‘യോനിമുഖം പ്രതിപദ്യതേ’ ഇത്യത്രാപി സമ്ബന്ധനീയമ്| പിധായ ആച്ഛാദ്യ| അന്തഃപാര്ശ്വാപവൃത്തശിരാഃ പാര്ശ്വമധ്യനിക്ഷിപ്തശിരാഃ| ഏകേന ബാഹുനാ ‘യോനിമുഖം പ്രതിപദ്യതേ’ ഇതി സമ്ബന്ധനീയമ്| കശ്ചിദിത്യാദി അത്രാപി ‘യോനിമുഖം പ്രതിപദ്യതേ’ ഇതി സമ്ബന്ധനീയമ്| കശ്ചിദാഭുഗ്നമധ്യ ഇത്യാദി ‘യോനിമുഖം പ്രതിപദ്യതേ’ ഇത്യത്രാപി സമ്ബന്ധനീയമ്| സമാസേനാഷ്ടവിധാ വിസ്തരേണ തു തിര്യഗ്ഗ്രീവോരുജങ്ഘാപ്രകാരേണാനന്താഃ||൫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
തത്ര ദ്വാവന്ത്യാവസാധ്യൌ മൂഢഗര്ഭൌ, ശേഷാനപി വിപരീതേന്ദ്രിയാര്ഥാക്ഷേപകയോനിഭ്രംശസംവരണമക്കല്ലശ്വാസകാസഭ്രമനിപീഡിതാന് പരിഹരേത് ||൬||
तत्र द्वावन्त्यावसाध्यौ मूढगर्भौ, शेषानपि विपरीतेन्द्रियार्थाक्षेपकयोनिभ्रंशसंवरणमक्कल्लश्वासकासभ्रमनिपीडितान् परिहरेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
തേഷ്വസാധ്യാന്നിര്ദിശന്നാഹ- തത്രേത്യാദി| ദ്വാവന്ത്യൌ സപ്തമാഷ്ടമാവസാധ്യൌ സ്വഭാവേനൈവ| അന്യേഷ്വപ്യവസ്ഥയാऽസാധ്യത്വം ദര്ശയന്നാഹ- ശേഷാനപീത്യാദി| വിപരീതേന്ദ്രിയാര്ഥാദിഭിഃ പീഡിതാ ജനനീ യൈര്മൂഢഗര്ഭൈസ്തേ തഥാവിധാസ്താന്| വിപരീതേന്ദ്രിയാര്ഥാ രൂപാദ്യര്ഥഗ്രഹണഭ്രാന്താഃ| യോനിഭ്രംശോ യോനിബഹിര്ഗമനമ്| യോനിസംവരണം യോനിസങ്കോചഃ| പ്രസൂതായാ വായുരസൃഗാരോധ്യ ബസ്തിശിരഃപ്രഭൃതിഷു ശൂലം കരോതി സ മക്കല്ലഃ| ഭ്രമശ്ചക്രാധിരൂഢസ്യേവ ഭ്രമണമ്||൬||
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ഭവന്തി ചാത്ര- കാലസ്യ പരിണാമേന മുക്തം വൃന്താദ്യഥാ ഫലമ് | പ്രപദ്യതേ സ്വഭാവേന നാന്യഥാ പതിതും ധ്രുവമ് ||൭|| ഏവം കാലപ്രകര്ഷേണ മുക്തോ നാഡീനിബന്ധനാത് | ഗര്ഭാശയസ്ഥോ യോ ഗര്ഭോ ജനനായ പ്രപദ്യതേ ||൮||
भवन्ति चात्र- कालस्य परिणामेन मुक्तं वृन्ताद्यथा फलम् | प्रपद्यते स्वभावेन नान्यथा पतितुं ध्रुवम् ||७|| एवं कालप्रकर्षेण मुक्तो नाडीनिबन्धनात् | गर्भाशयस्थो यो गर्भो जननाय प्रपद्यते ||८||
🔊 Audio coming soon
സ്വഭാവപ്രജനനകാലേ യഥാ മൂഢഗര്ഭോ ന ഭവതി തഥാ ശ്ലോകദ്വയേന ദര്ശയന്നാഹ- കാലസ്യേത്യാദി| യഥാ കാലസ്യ പരിണാമേന കാലകൃതപരിപാകേന വൃന്താന്മുക്തം ഫലം സ്വഭാവേന പതിതും പ്രപദ്യതേ പതനം പ്രാപ്നോതി, അന്യഥാ കാലപരിപാകാഭാവേന പതിതും ന പ്രപദ്യതേ പതനം ന പ്രാപ്നോതി, ഏവം കാലപ്രകര്ഷേണ നാഡീനിബന്ധനാന്മുക്തോ യോ ഗര്ഭാശയസ്ഥോ ഗര്ഭഃ സ ജനനായ പ്രപദ്യതേ ജന്മ പ്രാപ്നോതീത്യര്ഥഃ||൭-൮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
കൃമിവാതാഭിഘാതൈസ്തു തദേവോപദ്രുതം ഫലമ് | പതത്യകാലേऽപി യഥാ തഥാ സ്യാദ്ഗര്ഭവിച്യുതിഃ ||൯||
कृमिवाताभिघातैस्तु तदेवोपद्रुतं फलम् | पतत्यकालेऽपि यथा तथा स्याद्गर्भविच्युतिः ||९||
🔊 Audio coming soon
മൂഢഗര്ഭോ യഥാ ഭവതി തഥാ ദര്ശയന്നാഹ- കൃമിവാതാഭിഘാതൈരിത്യാദി| ഗര്ഭവിച്യുതിര്ദ്വിവിധാ - ദ്രവസ്യ സ്രാവരൂപേണ, ഘനാവയവസ്യ പാതരൂപേണ| തത്ര ദ്രവസ്യ സ്രവണേ മൂഢഗര്ഭനാമ നാസ്തി, വിഗുണാനിലസമ്മോഹാനിര്ഗമലക്ഷണസ്യാഭാവാത്||൯||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ആചതുര്ഥാത്തതോ മാസാത് പ്രസ്രവേദ്ഗര്ഭവിച്യുതിഃ | തതഃ സ്ഥിരശരീരസ്യ പാതഃ പഞ്ചമഷഷ്ഠയോഃ ||൧൦||
आचतुर्थात्ततो मासात् प्रस्रवेद्गर्भविच्युतिः | ततः स्थिरशरीरस्य पातः पञ्चमषष्ठयोः ||१०||
🔊 Audio coming soon
പരതസ്ത്വസ്തീതി ദര്ശയന്നാഹ- ആചതുര്ഥാദിത്യാദി| ഗര്ഭവിച്യുതിഃ ഗര്ഭവിമുക്തിഃ; പ്രസ്രവേത് സ്രാവരൂപാ ഭവേത്| ഏതേന മാസചതുഷ്ടയം യാവന്മൂഢഗര്ഭതാ നാസ്തീത്യുക്തമ്| തത ഇത്യാദി| തതശ്ചതുര്ഥമാസാദൂര്ധ്വം സ്ഥിരശരീരസ്യ വിച്യുതിഃ പാതഃ പാതരൂപ ഭവേത്| ഏതേന വിച്യുതിരിയം ന സ്രാവരൂപാ; തസ്മാച്ചതുര്ഥമാസാനന്തരം ഘനാവയവത്വാന്മൂഢഗര്ഭോ ഭവതീത്യുക്തമ്||൧൦||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
പ്രവിധ്യതി ശിരോ യാ തു ശീതാങ്ഗീ നിരപത്രപാ | നീലോദ്ധതസിരാ ഹന്തി സാ ഗര്ഭം സ ച താം തഥാ ||൧൧||
प्रविध्यति शिरो या तु शीताङ्गी निरपत्रपा | नीलोद्धतसिरा हन्ति सा गर्भं स च तां तथा ||११||
🔊 Audio coming soon
അസാധ്യമൂഢഗര്ഭഗര്ഭിണ്യോര്ലക്ഷണം ദര്ശയന്നാഹ- പ്രവിധ്യതീത്യാദി| പ്രവിധ്യതി താഡയതി, അതിശയേന ധുനോതീത്യര്ഥഃ| അന്യേ ‘അപവിദ്ധശിരാ’ ഇതി പഠന്തി; തത്രാവനതശീര്ഷേത്യര്ഥഃ| യാ സ്ത്രീ നിരപത്രപാ ലജ്ജാരഹിതാ| നീലോദ്ധതസിരാ കൃഷ്ണോദ്ധതസിരാ| സാ ഗര്ഭം സ ച താം തഥേതി സാ സ്ത്രീ ഗര്ഭം ഹന്തി, സ ച ഗര്ഭവതീം സ്ത്രീം ഹന്തീത്യര്ഥഃ| തഥാ തേന പ്രകാരേണ||൧൧||
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
ഗര്ഭാസ്പന്ദനമാവീനാം പ്രണാശഃ ശ്യാവപാണ്ഡുതാ | ഭവത്യുച്ഛ്വാസപൂതിത്വം ശൂലം ചാന്തര്മൃതേ ശിശൌ ||൧൨|| മാനസാഗന്തുഭിര്മാതുരുപതാപൈഃ പ്രപീഡിതഃ | ഗര്ഭോ വ്യാപദ്യതേ കുക്ഷൌ വ്യാധിഭിശ്ച പ്രപീഡിതഃ ||൧൩||
गर्भास्पन्दनमावीनां प्रणाशः श्यावपाण्डुता | भवत्युच्छ्वासपूतित्वं शूलं चान्तर्मृते शिशौ ||१२|| मानसागन्तुभिर्मातुरुपतापैः प्रपीडितः | गर्भो व्यापद्यते कुक्षौ व्याधिभिश्च प्रपीडितः ||१३||
🔊 Audio coming soon
ഗര്ഭിണീരക്ഷാര്ഥമന്തര്മൃതസ്യ ഗര്ഭസ്യാപകര്ഷണായ തല്ലക്ഷണം ദര്ശയന്നാഹ- ഗര്ഭാസ്പന്ദനമിത്യാദി| ആവീ പ്രസവവേദനാ; അഥവാ ആവീശബ്ദേന യോനേര്മൂത്രകഫപ്രസേകാദീന്യാവീലിങ്ഗാന്യുച്യന്തേ||൧൨-൧൩||
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
ബസ്തമാരവിപന്നായാഃ കുക്ഷിഃ പ്രസ്പന്ദതേ യദി | തത്ക്ഷണാജ്ജന്മകാലേ തം പാടയിത്വോദ്ധരേദ്ഭിഷക് ||൧൪||
बस्तमारविपन्नायाः कुक्षिः प्रस्पन्दते यदि | तत्क्षणाज्जन्मकाले तं पाटयित्वोद्धरेद्भिषक् ||१४||
🔊 Audio coming soon
മാതുര്മൃതായാ അപി ജീവതോ ഗര്ഭസ്യാപകര്ഷണം ദര്ശയന്നാഹ- ബസ്തമാരേത്യാദി| ബസ്തമാരശ്ഛഗലവന്മരണമ്, ഏതേന ഗ്രീവാമോടനേനാശുതമമക്ലിഷ്ടം മരണമുക്തം; തേന വിപന്നായാ മൃതായാഃ സ്ത്രിയ ഇത്യര്ഥഃ| അയമഭിപ്രായഃ- യഥാ ബസ്തം നിരുച്ഛ്വാസം കൃത്വാ യാജ്ഞികാ മാരയന്തി, ഏവം യാ മൃതാ തസ്യാ ഇത്യര്ഥഃ| തത്ക്ഷണാത് ഘടികാദ്വയമധ്യേ, പരതസ്തു ഗര്ഭോऽപി മ്രിയത ഇതി ഭാവഃ| അന്യേ ‘തത്ക്ഷണാത്’ ഇത്യത്ര ‘മുഹൂര്താത്’ ഇതി പഠന്തി, തത്രാപി സ ഏവാര്ഥഃ| ജന്മകാലേ നവമമാസാദികാല ഇത്യര്ഥഃ| തം ഗര്ഭം, പാടയിത്വാ സ്ത്രീകുക്ഷിം വിദാര്യ| അത്ര കേചിത്- “യദാ സോऽന്തര്മൃതോ ഗര്ഭഃ ശൂനോ ബസ്തിരിവാതതഃ| തേനാവൃതായാ നാര്യാസ്തു കുക്ഷിരാനഹ്യതേ ഭൃശമ്|| ഉത്ക്ഷിപ്യന്ത ഇവാങ്ഗാനി മൂത്രബസ്തിശ്ച ഭിദ്യതേ| ക്ലോമ പ്ലീഹാ യകൃച്ചൈവ ഫുഫ്ഫുസം ഹൃദയം തഥാ|| ഗര്ഭേണ പീഡിതം ഹ്യേതദൂര്ധ്വം പ്രക്രാമതി സ്ത്രിയാഃ| സാ ശൂയതേ മുഹ്യതി ച കൃച്ഛ്രോച്ഛ്വാസാ ച ജായതേ|| പൂതിഗന്ധസ്തഥാ സ്വേദോ ജിഹ്വാ താലു ച ശുഷ്യതി| വേപതേ ഭ്രാമ്യതി തഥാ ജീവിതം ചോപരുധ്യതേ|| ഏതൈര്ലിങ്ഗൈര്വിജാനീയാന്മൃതം ഗര്ഭം ചികിത്സകഃ”- ഇതി പഠന്തി; തന്ന പഠനീയം പുനരുക്തത്വാത്, ജേജ്ജടാദിഭിഃ പരിഹൃതത്വാച്ച| ശ്രീബ്രഹ്മദേവേന തു കിഞ്ചിദ്വ്യാഖ്യാതം, തേന ത്വാര്ഷാനാര്ഷചിന്താ ന കൃതാ||൧൪||
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം നിദാനസ്ഥാനേ മൂഢഗര്ഭനിദാനം നാമാഷ്ടമോऽധ്യായഃ ||൮||
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने मूढगर्भनिदानं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാം നിദാനസ്ഥാനേऽഷ്ടമോऽധ്യായഃ||൮||