Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ವಿಸರ್ಪನಾಡೀಸ್ತನರೋಗನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो विसर्पनाडीस्तनरोगनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ||೧-೨||
10. visarpanāḍīstanarōganidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಶೋಣಿತಗತಾಃ ಕುಪಿತಾಸ್ತು ದೋಷಾಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸಾರಿಣಮಿಹಾಸ್ಥಿತಮಾತ್ಮಲಿಙ್ಗಮ್ | ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಸ್ತೃತಮನುನ್ನತಮಾಶು ಶೋಫಂ ತಂ ಸರ್ವತೋ ವಿಸರಣಾಚ್ಚ ವಿಸರ್ಪಮಾಹುಃ ||೩||
View original
त्वङ्मांसशोणितगताः कुपितास्तु दोषाः सर्वाङ्गसारिणमिहास्थितमात्मलिङ्गम् | कुर्वन्ति विस्तृतमनुन्नतमाशु शोफं तं सर्वतो विसरणाच्च विसर्पमाहुः ||३||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಹೇತುಸ್ವರೂಪನಿರುಕ್ತೀರಾಹ- ತ್ವಙ್ಮಾಂಸೇತ್ಯಾದಿ| ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಶೋಣಿತಗತಾಃ ಕುಪಿತಾ ದೋಷಾಃ ಶೋಫಂ ಕುರ್ವನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಶೋಫಂ? ಸರ್ವಾಙ್ಗಸಾರಿಣಮ್| ಇಹ ಅಸ್ಮಿಞ್ ಶಾಸ್ತ್ರೇ, ತಂ ವಿಸರ್ಪಮಾಹುರಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಪುನರಪಿ ಕಿಮ್ಭೂತಮ್? ಅಸ್ಥಿತಮ್ ಅನವಸ್ಥಿತಂ, ದೇಶಾದ್ದೇಶಾನ್ತರಗಮನಾತ್; ಅನ್ಯೇ ತು ಆಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ; ಕಿಂ ತತ್? ಆತ್ಮಲಿಙ್ಗಮ್; ಏತೇನ ವಾತಾದಿಶೋಥಲಿಙ್ಗಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ; ಅನ್ಯೇ ತು ಇಹಾಸ್ಥಿತಂ ಕ್ವಚಿದೇವಾವಯವೇ ಸ್ಥಿತಮಿತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ವಿಸ್ತೃತಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮ್| ಅನುನ್ನತಂ ತನುತ್ವಾಚ್ಛೋಫಸ್ಯ | ವಿಸರಣಾಚ್ಚೇತಿ ಚಕಾರಾತ್ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಂ ವಿಸರ್ಪತೀತಿ ಸಮುಚ್ಚೀಯತೇ| ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಶೋಣಿತಗತಾ ಇತಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ| ಕುಪಿತಾ ದೋಷಾ ಇತಿ ಹೇತುಃ| ಸರ್ವಾಙ್ಗಸಾರಿಣಮಿತ್ಯಾದಿ ಸ್ವರೂಪಮ್| ಸರ್ವತೋ ವಿಸರಣಾಚ್ಚೇತಿ ನಿರುಕ್ತಿಃ||೩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ವಾತಾತ್ಮಕೋಽಸಿತಮೃದುಃ ಪರುಷೋಽಙ್ಗಮರ್ದಸಮ್ಭೇದತೋದಪವನಜ್ವರಲಿಙ್ಗಯುಕ್ತಃ | ಗಣ್ಡೈರ್ಯದಾ ತು ವಿಷಮೈರತಿದೂಷಿತತ್ವಾದ್ಯುಕ್ತಃ ಸ ಏವ ಕಥಿತಃ ಖಲು ವರ್ಜನೀಯಃ ||೪||
View original
वातात्मकोऽसितमृदुः परुषोऽङ्गमर्दसम्भेदतोदपवनज्वरलिङ्गयुक्तः | गण्डैर्यदा तु विषमैरतिदूषितत्वाद्युक्तः स एव कथितः खलु वर्जनीयः ||४||
🔊 Audio coming soon
ತೇಷಾಂ ದೋಷಭೇದೇನ ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಲಕ್ಷಣಾಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ವಾತಾತ್ಮಕ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅಸಿತಃ ಕೃಷ್ಣಃ| ಅಙ್ಗಮರ್ದೋ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ| ಇದಂ ಶುದ್ಧವಾತವಿಸರ್ಪಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಮ್| ಗಣ್ಡೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಗಣ್ಡೈರಗ್ನಿದಗ್ಧಸದೃಶೈಃ ಸ್ಫೋಟೈರ್ಯುಕ್ತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅತಿದೂಷಿತತ್ವಾತ್ ಕಾಭ್ಯಾಂ? ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಮ್| ಇದಂ ಪಿತ್ತಾನುಗತವಾತವಿಸರ್ಪಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಮ್| ಅಪರೇ ತು ಸಕಲೇನಾಪಿ ಶ್ಲೋಕೇನ ಶುದ್ಧವಾತವಿಸರ್ಪಲಕ್ಷಣಮಾಹುಃ, ತನ್ಮತೇಽತಿದೂಷಿತತ್ವಾದ್ ವಾತೇನೈವೇತಿ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್||೪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಪಿತ್ತಾತ್ಮಕೋ ದ್ರುತಗತಿರ್ಜ್ವರದಾಹಪಾಕಸ್ಫೋಟಪ್ರಭೇದಬಹುಲಃ ಕ್ಷತಜಪ್ರಕಾಶಃ | ದೋಷಪ್ರವೃದ್ಧಿಹತಮಾಂಸಸಿರೋ ಯದಾ ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ರೋತೋಜಕರ್ದಮನಿಭೋ ನ ತದಾ ಸ ಸಿಧ್ಯೇತ್ ||೫||
View original
पित्तात्मको द्रुतगतिर्ज्वरदाहपाकस्फोटप्रभेदबहुलः क्षतजप्रकाशः | दोषप्रवृद्धिहतमांससिरो यदा स्यात् स्रोतोजकर्दमनिभो न तदा स सिध्येत् ||५||
🔊 Audio coming soon
ಪಿತ್ತಾತ್ಮಕ ಇತ್ಯಾದಿ| ಜ್ವರಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಭೇದಾನ್ತೈರ್ಬಹುಲಶಬ್ದಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಕ್ಷತಜಪ್ರಕಾಶ ಇತಿ ರಕ್ತಮಿವ ಯಃ ಪ್ರಕಾಶತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇನ ಕೇವಲಪಿತ್ತಾರಬ್ಧೋ ವಿಸರ್ಪ ಉಕ್ತಃ| ದೋಷಪ್ರವೃದ್ಧೀತ್ಯಾದಿ ದೋಷಪ್ರವೃದ್ಧ್ಯಾ ಪಿತ್ತಕಫವೃದ್ಧ್ಯಾ ಹತಂ ಮಾಂಸಂ ಸಿರಾಶ್ಚ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸ ತಥಾ| ಸ್ರೋತೋಜಕರ್ದಮನಿಭ ಇತಿ ಅಞ್ಜನಸದೃಶಕರ್ದಮದ್ರವ್ಯತುಲ್ಯಃ| ಅನೇನೋತ್ತರಾರ್ಧೇನ ಕಫಪೈತ್ತಿಕೋ ವಿಸರ್ಪ ಉಕ್ತಃ||೫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತ್ಮಕಃ ಸರತಿ ಮನ್ದಮಶೀಘ್ರಪಾಕಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸಿತಶ್ವಯಥುರಲ್ಪರುಗುಗ್ರಕಣ್ಡುಃ |೬|
View original
श्लेष्मात्मकः सरति मन्दमशीघ्रपाकः स्निग्धः सितश्वयथुरल्परुगुग्रकण्डुः |६|
🔊 Audio coming soon
ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತ್ಮಕ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸರತಿ ವಿಸರ್ಪತಿ| ಕಫವಾತಾಭ್ಯಾಂ ಗ್ರನ್ಥಿವಿಸರ್ಪಃ, ಸಃ ಅಸಾಧ್ಯ ಏವ| ಸ ಪುರಸ್ತಾದೇವ ಗ್ರನ್ಥಿನಿರ್ದೇಶ (?) ಇತಿ ನಾತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ; ಅತ್ರೈವ ‘ವಾತಕಫವಿಸರ್ಪಲಿಙ್ಗೇನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೇನಾವರುಧ್ಯತೇ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ|೬|-
Adhikarana 6 (6) · Śloka 6
ಸರ್ವಾತ್ಮಕಸ್ತ್ರಿವಿಧವರ್ಣರುಜೋಽವಗಾಢಃ ಪಕ್ವೋ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ ಚ ಮಾಂಸಸಿರಾಪ್ರಶಾತಾತ್ ||೬||
View original
सर्वात्मकस्त्रिविधवर्णरुजोऽवगाढः पक्वो न सिध्यति च मांससिराप्रशातात् ||६||
🔊 Audio coming soon
ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸರ್ವಾತ್ಮಕ ಇತ್ಯಾದಿ| ತ್ರಿವಿಧವರ್ಣರುಜ ಇತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಾತಾದಿದೋಷನಿರ್ದಿಷ್ಟಕೃಷ್ಣಪೀತಸಿತಾದಿವರ್ಣಃ, ವಾತಾದಿದೋಷಜನಿತವಿಸರ್ಪನಿರ್ದಿಷ್ಟತೋದದಾಹಕಣ್ಡ್ವಾದಿವೇದನಶ್ಚ| ಅವಗಾಢೋಽಭ್ಯನ್ತರಮೂಲಃ| ಪ್ರಶಾತಃ ಶಟನಂ; ಮಾಂಸಸಿರಾಪ್ರಶಾತಾತ್ ಪರತೋ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ, ಮಾಂಸಸಿರಾಪ್ರಶಾತಾತ್ ಪೂರ್ವಂ ಕೃಚ್ಛ್ರತಃ ಸಿಧ್ಯತಿ||೬||
Adhikarana 7 (7) · Śloka 7
ಸದ್ಯಃಕ್ಷತವ್ರಣಮುಪೇತ್ಯ ನರಸ್ಯ ಪಿತ್ತಂ ರಕ್ತಂ ಚ ದೋಷಬಹುಲಸ್ಯ ಕರೋತಿ ಶೋಫಮ್ | ಶ್ಯಾವಂ ಸಲೋಹಿತಮತಿಜ್ವರದಾಹಪಾಕಂ ಸ್ಫೋಟೈಃ ಕುಲತ್ಥಸದೃಶೈರಸಿತೈಶ್ಚ ಕೀರ್ಣಮ್ ||೭||
View original
सद्यःक्षतव्रणमुपेत्य नरस्य पित्तं रक्तं च दोषबहुलस्य करोति शोफम् | श्यावं सलोहितमतिज्वरदाहपाकं स्फोटैः कुलत्थसदृशैरसितैश्च कीर्णम् ||७||
🔊 Audio coming soon
ಸದ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ದೋಷಬಹುಲಸ್ಯ ಪಿತ್ತಂ ರಕ್ತಂ ಚ ಶೋಫಂ ಕರೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ? ಸದ್ಯಃಕ್ಷತವ್ರಣಮುಪೇತ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ಯ| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಶೋಫಂ? ಶ್ಯಾವಮಿತ್ಯಾದಿವಿಶೇಷಣವಿಶಿಷ್ಟಮ್| ದೋಷಬಹುಲಸ್ಯೇತಿ ಕುಷ್ಠವಾತರಕ್ತದಿಪೂರ್ವರೂಪಾದಿದೋಷದೂಷಿತಧಾತೋಃ, ತದುಕ್ತಂ ತಯೋಃ ಪೂರ್ವರೂಪೇ ‘ಕ್ಷತವಿಸರ್ಪಣಮ್’ (ನಿ. ೫) ಇತಿ; ಅನ್ಯೇ ತು ತ್ರಿದೋಷಬಹುಲಸ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಮಾಹುಃ| ಕೀರ್ಣಂ ವ್ಯಾಪ್ತಮ್||೭||
Adhikarana 8 (8) · Śloka 8
ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ವಾತಕಫಪಿತ್ತಕೃತಾ ವಿಸರ್ಪಾಃ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಃ ಕ್ಷತಕೃತಶ್ಚ ನ ಸಿದ್ಧಿಮೇತಿ | ಪೈತ್ತಾನಿಲಾವಪಿ ಚ ದರ್ಶಿತಪೂರ್ವಲಿಙ್ಗೌ ಸರ್ವೇ ಚ ಮರ್ಮಸು ಭವನ್ತಿ ಹಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾಃ ||೮||
View original
सिध्यन्ति वातकफपित्तकृता विसर्पाः सर्वात्मकः क्षतकृतश्च न सिद्धिमेति | पैत्तानिलावपि च दर्शितपूर्वलिङ्गौ सर्वे च मर्मसु भवन्ति हि कृच्छ्रसाध्याः ||८||
🔊 Audio coming soon
ತೇಷಾಂ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯಾತ್ವಮಾಹ- ಸಿಧ್ಯನ್ತೀತ್ಯಾದಿ| ನ ಸಿದ್ಧಿಮೇತಿ ನ ಸಾಧ್ಯತಾಂ ಯಾತಿ| ದರ್ಶಿತಪೂರ್ವಲಿಙ್ಗಾ ಇತಿ ಗಣ್ಡಯುಕ್ತೋ ವಾತವಿಸರ್ಪಃ, ಸ್ರೋತೋಜಕರ್ದಮನಿಭಃ ಪಿತ್ತವಿಸರ್ಪ ಇತಿ| ಅನ್ಯೇ ತು ‘ಪಿತ್ತಾತ್ಮಕೋಽಞ್ಜನವಪುಶ್ಚ ತಥಾ ನ ಸಿಧ್ಯೇತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ಚಕಾರೇಣ ಗಣ್ಡೈರ್ಯದಾಽತಿವಿಷಮೈರಿತ್ಯೇವಂವಿಶಿಷ್ಟೋ ವಾತಿಕೋಽಪ್ಯಸಾಧ್ಯ ಇತಿ ಸಮುಚ್ಚೀಯತ ಇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ಗಣ್ಡೈರ್ಯದಾ ತು ವಿಷಮೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಜಸ್ಯ, ಸ್ರೋತೋಜಕರ್ದಮನಿಭೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ| ಪಿತ್ತಜಸ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮುಕ್ತಂ ಯತ್ ಪುನರುಚ್ಯತೇ ತತ್ ಕ್ಷತಜಸ್ಯಾಸಾಧ್ಯತಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನ, ಪ್ರಸಙ್ಗೋಕ್ತಂ ಚ ನ ಪೌನರುಕ್ತ್ಯಮರ್ಹತಿ||೮||
Adhikarana 9 (9) · Śloka 10
ಶೋಫಂ ನ ಪಕ್ವಮಿತಿ ಪಕ್ವಮುಪೇಕ್ಷತೇ ಯೋ ಯೋ ವಾ ವ್ರಣಂ ಪ್ರಚುರಪೂಯಮಸಾಧುವೃತ್ತಃ | ಅಭ್ಯನ್ತರಂ ಪ್ರವಿಶತಿ ಪ್ರವಿದಾರ್ಯ ತಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಪೂರ್ವವಿಹಿತಾನಿ ತತಃ ಸ ಪೂಯಃ ||೯|| ತಸ್ಯಾತಿಮಾತ್ರಗಮನಾದ್ಗತಿರಿತ್ಯತಶ್ಚ ನಾಡೀವ ಯದ್ವಹತಿ ತೇನ ಮತಾ ತು ನಾಡೀ |೧೦|
View original
शोफं न पक्वमिति पक्वमुपेक्षते यो यो वा व्रणं प्रचुरपूयमसाधुवृत्तः | अभ्यन्तरं प्रविशति प्रविदार्य तस्य स्थानानि पूर्वविहितानि ततः स पूयः ||९|| तस्यातिमात्रगमनाद्गतिरित्यतश्च नाडीव यद्वहति तेन मता तु नाडी |१०|
🔊 Audio coming soon
ನಾಡೀಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಶೋಫಮಿತ್ಯಾದಿ| ವ್ರಣಮಿತ್ಯತ್ರೋಪೇಕ್ಷತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅಸಾಧುವೃತ್ತಃ ಅಹಿತಾಹಾರಾಚಾರಃ| ಸ್ಥಾನಾನಿ ತ್ವಗಾದೀನಿ ವ್ರಣವಾಸ್ತುಶಬ್ದಾಭಿಹಿತಾನಿ| ತಸ್ಯ ಪೂಯಸ್ಯ| ಅತಶ್ಚೇತಿ ಚಕಾರೋ ನಾಡೀನಿರುಕ್ತಿಪಕ್ಷಾನ್ತರಸಮುಚ್ಚಯೇ| ತಾಮೇವ ನಾಡೀನಿರುಕ್ತಿಮಾಹ- ನಾಡೀವ ಯದ್ವಹತಿ ತೇನ ಮತಾ ತು ನಾಡೀ; ಯೇನ ಹೇತುನಾ ನಾಡೀವತ್ ಪ್ರಣಾಲೀವದ್ವಹತಿ ಯಾತಿ ತೇನ ಹೇತುನಾ ನಾಡೀ ಮತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಶೋಫಂ ನ ಪಕ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ ಹೇತುಃ, ಅಭ್ಯನ್ತರಮಿತ್ಯಾದಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ, ನಾಡೀವೇತ್ಯಾದಿ ನಿರುಕ್ತಿಃ||೯||
Adhikarana 10 (10) · Śloka 10
ದೋಷೈಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ಭವತಿ ಸಾ ಪೃಥಗೇಕಶಶ್ಚ ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೈರಪಿ ಚ ಶಲ್ಯನಿಮಿತ್ತತೋಽನ್ಯಾ ||೧೦||
View original
दोषैस्त्रिभिर्भवति सा पृथगेकशश्च सम्मूर्च्छितैरपि च शल्यनिमित्ततोऽन्या ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಸಙ್ಖ್ಯಾಂ ನಿಯಮಯನ್ನಾಹ- ದೋಷೈರಿತ್ಯಾದಿ| ದೋಷೈಃಪೃಥಗಿತಿ ತಿಸ್ರಃ, ಏಕಶಶ್ಚ ಸನ್ನಿಪತಿತೈರನ್ಯಾ, ಅಪರಾಶ್ಚ ತಿಸ್ರಃ| ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೈರಪಿ ಚ ದ್ವಿದೋಷಸಂಯೋಗೋತ್ಥಾಃ; ಅನ್ಯಥಾ ಅಪಿಚಕಾರೌ ನಿರರ್ಥಕೌ ಸ್ಯಾತಾಮ್| ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೈರ್ಮಿಶ್ರೀಭೂತೈರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಶಲ್ಯನಿಮಿತ್ತತೋಽನ್ಯಾ ಅಭಿಘಾತಜಾಽಪರೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಗಯೀ ತು ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈಃ ಪೃಥಕ್ ತಿಸ್ರಃ, ಏಕಶಶ್ಚ ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೈರನ್ಯಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೀ, ಶಲ್ಯನಿಮಿತ್ತಾ ಚ ಪಞ್ಚಮೀತಿ ಪಞ್ಚೈವ ನಾಡ್ಯ ಇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯತಿ||೧೦||
Adhikarana 11 (11) · Śloka 11
ತತ್ರಾನಿಲಾತ್ ಪರುಷಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಖೀ ಸಶೂಲಾ ಫೇನಾನುವಿದ್ಧಮಧಿಕಂ ಸ್ರವತಿ ಕ್ಷಪಾಯಾಮ್ |೧೧|
View original
तत्रानिलात् परुषसूक्ष्ममुखी सशूला फेनानुविद्धमधिकं स्रवति क्षपायाम् |११|
🔊 Audio coming soon
ತೇಷಾಂ ವಾತಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ತತ್ರಾನಿಲಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಫೇನಾನುವಿದ್ಧಂ ಫೇನಮಿಶ್ರಮ್|೧೧|-
Adhikarana 12 (11) · Śloka 11
ತೃಟ್ತಾಪತೋದಸದನಜ್ವರಭೇದಹೇತುಃ ಪೀತಂ ಸ್ರವತ್ಯಧಿಕಮುಷ್ಣಮಹಃಸು ಪಿತ್ತಾತ್ ||೧೧||
View original
तृट्तापतोदसदनज्वरभेदहेतुः पीतं स्रवत्यधिकमुष्णमहःसु पित्तात् ||११||
🔊 Audio coming soon
ತೃಟ್ತಾಪೇತ್ಯಾದಿ| ತೃಟ್ತಾಪಾದೀನಾಂ ಹೇತುಃ ತೃಷಾದೀನ್ ಕರೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ||೧೧||
Adhikarana 13 (12) · Śloka 12
ಜ್ಞೇಯಾ ಕಫಾದ್ಬಹುಘನಾರ್ಜುನಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಾ ರಾತ್ರಿಸ್ರುತಿಃ ಸ್ತಿಮಿತರುಕ್ಕಠಿನಾ ಸಕಣ್ಡೂಃ |೧೨|
View original
ज्ञेया कफाद्बहुघनार्जुनपिच्छिलास्रा रात्रिस्रुतिः स्तिमितरुक्कठिना सकण्डूः |१२|
🔊 Audio coming soon
ಜ್ಞೇಯಾ ಕಫಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಬಹುಘನಾರ್ಜುನಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರೇತಿ ವಿಪುಲಸಾನ್ದ್ರಧವಲಪಿಚ್ಛಿಲಸ್ರಾವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತ್ರಾಸ್ರಶಬ್ದಃ ಸ್ರಾವವಾಚೀ ಚಿನ್ತ್ಯ ಏವ| ಅನ್ಯೇ ತು ‘ಕಫಾದ್ಬಹುಘನಾರ್ಜುನಪಿಚ್ಛಿಲಸ್ರುತ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತತ್ರ ಸ್ರುತ್ ಸ್ರಾವ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸ್ತಿಮಿತರುಗಿತಿ ಮನ್ದವೇದನೇತ್ಯರ್ಥಃ|೧೨|-
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
ದೋಷದ್ವಯಾಭಿಹಿತಲಕ್ಷಣದರ್ಶನೇನ ತಿಸ್ರೋ ಗತೀರ್ವ್ಯತಿಕರಪ್ರಭವಾಸ್ತು ವಿದ್ಯಾತ್ ||೧೨||
View original
दोषद्वयाभिहितलक्षणदर्शनेन तिस्रो गतीर्व्यतिकरप्रभवास्तु विद्यात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
ದ್ವನ್ದ್ವಜಾ ಆಹ- ದೋಷದ್ವಯಾಭಿಹಿತೇತ್ಯಾದಿ| ವ್ಯತಿಕರಪ್ರಭವಾ ದ್ವನ್ದ್ವಜಾಃ; ವಾತಪಿತ್ತಜಾ, ಪಿತ್ತಕಫಜಾ, ವಾತಕಫಜಾ ಚೇತಿ ತಿಸ್ರಃ| ಗಯೀ ತು ದೋಷದ್ವಯಾಭಿಹಿತೇತ್ಯಾದಿ ದ್ವನ್ದ್ವಜಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ನ ಪಠತಿ||೧೨||
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ದಾಹಜ್ವರಶ್ವಸನಮೂರ್ಚ್ಛನವಕ್ತ್ರಶೋಷಾ ಯಸ್ಯಾಂ ಭವನ್ತ್ಯಭಿಹಿತಾನಿ ಚ ಲಕ್ಷಣಾನಿ | ತಾಮಾದಿಶೇತ್ ಪವನಪಿತ್ತಕಫಪ್ರಕೋಪಾದ್ಧೋರಾಮಸುಕ್ಷಯಕರೀಮಿವ ಕಾಲರಾತ್ರಿಮ್ ||೧೩||
View original
दाहज्वरश्वसनमूर्च्छनवक्त्रशोषा यस्यां भवन्त्यभिहितानि च लक्षणानि | तामादिशेत् पवनपित्तकफप्रकोपाद्धोरामसुक्षयकरीमिव कालरात्रिम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೀಮಾಹ- ದಾಹಜ್ವರೇತ್ಯಾದಿ| ಅಸುಕ್ಷಯಕರೀಂ ಪ್ರಾಣಾಪಹಾರಿಣೀಂ; ಕಾಮಿವ? ಕಾಲರಾತ್ರಿಮಿವ ಯಮಭಗಿನೀಮಿವ||೧೩||
Adhikarana 16 (14) · Śloka 14
ನಷ್ಟಂ ಕಥಞ್ಚಿದನುಮಾರ್ಗಮುದೀರಿತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ಶಲ್ಯಮಚಿರೇಣ ಗತಿಂ ಕರೋತಿ | ಸಾ ಫೇನಿಲಂ ಮಥಿತಮಚ್ಛಮಸೃಗ್ವಿಮಿಶ್ರಮುಷ್ಣಂ ಸ್ರವೇತ ಸಹಸಾ ಸರುಜಾ ಚ ನಿತ್ಯಮ್ ||೧೪||
View original
नष्टं कथञ्चिदनुमार्गमुदीरितेषु स्थानेषु शल्यमचिरेण गतिं करोति | सा फेनिलं मथितमच्छमसृग्विमिश्रमुष्णं स्रवेत सहसा सरुजा च नित्यम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
ಶಲ್ಯನಿಮಿತ್ತಾಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ನಷ್ಟಮಿತ್ಯಾದಿ| ಉದೀರಿತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ತ್ವಗಾದಿಷು| ಮಥಿತಮುನ್ಮಥಿತಮಿವ| ಉಷ್ಣಮುಷ್ಣಸ್ಪರ್ಶಂ; ‘ಸ್ರಾವಂ’ ಇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರಃ||೧೪||
Adhikarana 17 (15) · Śloka 15
ಯಾವತ್ಯೋ ಗತಯೋ ಯೈಶ್ಚ ಕಾರಣೈಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಹಿ | ತಾವನ್ತಃ ಸ್ತನರೋಗಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ತೈರೇವ ಹೇತುಭಿಃ ||೧೫||
View original
यावत्यो गतयो यैश्च कारणैः सम्भवन्ति हि | तावन्तः स्तनरोगाः स्युः स्त्रीणां तैरेव हेतुभिः ||१५||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ಸ್ತನರೋಗಾಣಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾಂ ಹೇತುಂ ಚ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಯಾವತ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಯಾವತ್ಯೋ ಯಾವತ್ಪ್ರಮಾಣಾ ಗತಯಃ, ಯೈಶ್ಚ ಕಾರಣೈರ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫಸನ್ನಿಪಾತಾಭಿಘಾತೈಃ, ತಾವನ್ತಃ ತಾವತ್ಪ್ರಮಾಣಾಃ||೧೫||
Adhikarana 18 (16) · Śloka 16
ಧಮನ್ಯಃ ಸಂವೃತದ್ವಾರಾಃ ಕನ್ಯಾನಾಂ ಸ್ತನಸಂಶ್ರಿತಾಃ | ದೋಷಾವಿಸರಣಾತ್ತಾಸಾಂ ನ ಭವನ್ತಿ ಸ್ತನಾಮಯಾಃ ||೧೬||
View original
धमन्यः संवृतद्वाराः कन्यानां स्तनसंश्रिताः | दोषाविसरणात्तासां न भवन्ति स्तनामयाः ||१६||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ಸಮಾನಾಯಾಮಪಿ ಜಾತಾವಸಮ್ಭೂತಗರ್ಭಾಣಾಂ ತೇ ರೋಗಾ ನ ಭವನ್ತೀತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಧಮನ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕನ್ಯಾನಾಮಸಮ್ಭೂತಗರ್ಭಾಣಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅವಿಸರಣಮ್ ಅಪ್ರಸರಣಮ್||೧೬||
Adhikarana 19 (17) · Śloka 17
ತಾಸಾಮೇವ ಪ್ರಜಾತಾನಾಂ ಗರ್ಭಿಣೀನಾಂ ಚ ತಾಃ ಪುನಃ | ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ವಿವೃತಾ ಜಾಯನ್ತೇ ಸಮ್ಭವನ್ತ್ಯತಃ ||೧೭||
View original
तासामेव प्रजातानां गर्भिणीनां च ताः पुनः | स्वभावादेव विवृता जायन्ते सम्भवन्त्यतः ||१७||
🔊 Audio coming soon
ತಾಸಾಮೇವ ಸಗರ್ಭಾಣಾಂ ಪ್ರಜಾತಾನಾಂ ಚ ತಾ ಏವ ಧಮನ್ಯೋ ವಿವೃತದ್ವಾರಾ ಭವನ್ತೀತಿ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತಾಸಾಮೇವೇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಜಾತಾನಾಂ ಪ್ರಸೂತಾನಾಮ್| ತಾ ಇತಿ ಧಮನ್ಯಃ| ವಿವೃತಾಃ ಪ್ರಸೃತದ್ವಾರಾಃ, ಜಾಯನ್ತೇ ಭವನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಮ್ಭವನ್ತೀತಿ ‘ಸ್ತನರೋಗಾ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ||೧೭||
Adhikarana 20 (18) · Śloka 18
ರಸಪ್ರಸಾದೋ ಮಧುರಃ ಪಕ್ವಾಹಾರನಿಮಿತ್ತಜಃ | ಕೃತ್ಸ್ನದೇಹಾತ್ ಸ್ತನೌ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸ್ತನ್ಯಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ||೧೮||
View original
रसप्रसादो मधुरः पक्वाहारनिमित्तजः | कृत्स्नदेहात् स्तनौ प्राप्तः स्तन्यमित्यभिधीयते ||१८||
🔊 Audio coming soon
‘ಸಕ್ಷೀರೌ ವಾಽಪ್ಯದುಗ್ಧೌ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೋಷಾ’ ಇತಿ ಸ್ತ್ರೀಕ್ಷೀರಸ್ಯ ಸ್ತನರೋಗಾಣಾಂ ಹೇತುತ್ವೇನೋಕ್ತತ್ವಾತ್ ಸ್ತ್ರೀಕ್ಷೀರಸ್ಯೈವ ಸಮ್ಭವಮಾಹ- ರಸಪ್ರಸಾದ ಇತ್ಯಾದಿ|- ರಸಪ್ರಸಾದಃ ರಸಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದೋ ಧಾಮ ಸಾರಸ್ತೇಜ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಪಕ್ವಾಹಾರನಿಮಿತ್ತಜ ಇತಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ ಪಕ್ವಾಹಾರನಿಮಿತ್ತಶಬ್ದೇನ ರಸಃ ಕಥ್ಯತೇ, ತೇನ ರಸಜ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸ್ತನ್ಯನಿರುಕ್ತಿಮಾಹ- ಕೃತ್ಸ್ನದೇಹಾದಿತ್ಯಾದಿ| ರಸಧಾತೋರ್ವ್ಯಾನವಿಕ್ಷಿಪ್ತಸ್ಯ ಸರ್ವದೇಹಗತತ್ವಾತ್||೧೮||
Adhikarana 21 (19-22) · Śloka 23
ವಿಶಸ್ತೇಷ್ವಪಿ ಗಾತ್ರೇಷು ಯಥಾ ಶುಕ್ರಂ ನ ದೃಶ್ಯತೇ | ಸರ್ವದೇಹಾಶ್ರಿತತ್ವಾಚ್ಚ ಶುಕ್ರಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ ||೧೯|| ತದೇವ ಚೇಷ್ಟಯುವತೇರ್ದರ್ಶನಾತ್ ಸ್ಮರಣಾದಪಿ | ಶಬ್ದಸಂಶ್ರವಣಾತ್ ಸ್ಪರ್ಶಾತ್ ಸಂಹರ್ಷಾಚ್ಚ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೨೦|| ಸುಪ್ರಸನ್ನಂ ಮನಸ್ತತ್ರ ಹರ್ಷಣೇ ಹೇತುರುಚ್ಯತೇ | ಆಹಾರರಸಯೋನಿತ್ವಾದೇವಂ ಸ್ತನ್ಯಮಪಿ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ||೨೧|| ತದೇವಾಪತ್ಯಸಂಸ್ಪರ್ಶಾದ್ದರ್ಶನಾತ್ ಸ್ಮರಣಾದಪಿ | ಗ್ರಹಣಾಚ್ಚ ಶರೀರಸ್ಯ ಶುಕ್ರವತ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೨೨|| ಸ್ನೇಹೋ ನಿರನ್ತರಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಸ್ರವೇ ಹೇತುರುಚ್ಯತೇ |೨೩|
View original
विशस्तेष्वपि गात्रेषु यथा शुक्रं न दृश्यते | सर्वदेहाश्रितत्वाच्च शुक्रलक्षणमुच्यते ||१९|| तदेव चेष्टयुवतेर्दर्शनात् स्मरणादपि | शब्दसंश्रवणात् स्पर्शात् संहर्षाच्च प्रवर्तते ||२०|| सुप्रसन्नं मनस्तत्र हर्षणे हेतुरुच्यते | आहाररसयोनित्वादेवं स्तन्यमपि स्त्रियाः ||२१|| तदेवापत्यसंस्पर्शाद्दर्शनात् स्मरणादपि | ग्रहणाच्च शरीरस्य शुक्रवत् सम्प्रवर्तते ||२२|| स्नेहो निरन्तरस्तत्र प्रस्रवे हेतुरुच्यते |२३|
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಯ ಶರೀರಾಭ್ಯನ್ತರಸ್ಥಸ್ಯಾದೃಶ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋಪಮಾನೇನ ಪ್ರವರ್ತನೇ ಹೇತುಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ವಿಶಸ್ತೇಷ್ವಪೀತ್ಯಾದಿ| ಶುಕ್ರಲಕ್ಷಣಂ ‘ಸ್ತನ್ಯಮುಚ್ಯತೇ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ- ಯಥಾ ಶುಕ್ರಂ ವಿಶಸ್ತೇಷು ಛಿನ್ನೇಷ್ವಪಿ ಗಾತ್ರೇಷು ನ ದೃಶ್ಯತೇ, ತಸ್ಮಾದ್ವಿತೀಯಂ ಹೇತುಮಾಹ- ಸರ್ವದೇಹಾಶ್ರಿತತ್ವಾದಿತಿ, ಶುಕ್ರವತ್ ಸಮಸ್ತಶರೀರಾಶ್ರಿತತ್ವಾತ್| ಶುಕ್ರದೃಷ್ಟಾನ್ತೇನ ಸ್ತನ್ಯಸ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರದರ್ಶನಂ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ ತೇನೈವ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೇನ ಸಾಮಗ್ರೀತಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತನಾದ್ಬಹಿಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಾಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯನ್ನಾಹ- ತದೇವೇತ್ಯಾದಿ| ತದೇವ ಶುಕ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಬಹಿರ್ನಿಃಸರತಿ| ಸಂಹರ್ಷಾದ್ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಪರ್ಶಸಙ್ಕಲ್ಪಲಕ್ಷಣಾತ್| ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಪರ್ಶಸಙ್ಕಲ್ಪೇ ಹೇತುಚತುಷ್ಟಯಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಇಷ್ಟಯುವತೇರಿತ್ಯಾದಿ| ಇಷ್ಟಯುವತಿದರ್ಶನಾದಿಹೇತುಚತುಷ್ಟಯೇನ ಯಃ ಸಂಹರ್ಷಃ ಸ ಸುಪ್ರಸನ್ನ ಏವ ಮನಸಿ ಭವತೀತಿ ಮನಸೋಽಪಿ ಸುಪ್ರಸನ್ನಸ್ಯ ಕಾರಣತ್ವಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸುಪ್ರಸನ್ನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸುಪ್ರಸನ್ನಮೀರ್ಷ್ಯಾದ್ಯನಭಿಭೂತಮ್| ಏವಂ ಸ್ತನ್ಯಮಪಿ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ, ಶುಕ್ರಮಾಹಾರರಸಯೋನಿತ್ವಾತ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಸ್ತನ್ಯಮಪಿ ತಥಾ, ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ನನು ಶುಕ್ರಮಾಹಾರಯೋನ್ಯಪಿ ಸಂಹರ್ಷಾತ್ ಕಾರಣಾತ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ, ಅತ್ರ ಚ ಕಿಂ ಕಾರಣಮಿತ್ಯಾಹ- ತದೇವೇತ್ಯಾದಿ| ತದೇವ ಸ್ತನ್ಯಂ ಶುಕ್ರವತ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಅಪತ್ಯಸಂಸ್ಪರ್ಶಾದಿಕಾರಣಚತುಷ್ಟಯೇಽಪಿ ಸ್ನೇಹೋ ಮೂಲಕಾರಣಮಿತಿ ತದೇವ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸ್ನೇಹ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಸ್ರವೇ ಸ್ತನ್ಯಸ್ರವಣೇ| ಅತ್ರಾಪಿ ಚತ್ವಾರೋ ಹೇತವಃ, ಪರಮಿಷ್ಟಯುವತಿಸ್ಥಾನೇಽತ್ರಾಪತ್ಯಗ್ರಹಣಂ, ಮೂಲಹೇತುಹರ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಸ್ನೇಹಃ||೧೯-೨೨||-
Adhikarana 22 (23-24) · Śloka 24
ತತ್ ಕಷಾಯಂ ಭವೇದ್ವಾತಾತ್ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಚ ಪ್ಲವತೇಽಮ್ಭಸಿ ||೨೩|| ಪಿತ್ತಾದಮ್ಲಂ ಸಕಟುಕಂ ರಾಜ್ಯೋಽಮ್ಭಸಿ ಚ ಪೀತಿಕಾಃ | ಕಫಾದ್ಘನಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಚ ಜಲೇ ಚಾಪ್ಯವಸೀದತಿ | ಸರ್ವೈರ್ದುಷ್ಟೈಃ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಮಭಿಘಾತಾಚ್ಚ ದುಷ್ಯತಿ ||೨೪||
View original
तत् कषायं भवेद्वातात् क्षिप्तं च प्लवतेऽम्भसि ||२३|| पित्तादम्लं सकटुकं राज्योऽम्भसि च पीतिकाः | कफाद्घनं पिच्छिलं च जले चाप्यवसीदति | सर्वैर्दुष्टैः सर्वलिङ्गमभिघाताच्च दुष्यति ||२४||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಭವಂ ಪ್ರವರ್ತನಂ ಚಾಭಿಧಾಯ ಪ್ರಕೃತಿಮಭಿಧಾತುಕಾಮಃ ಪರಿತ್ಯಾಜ್ಯತಯಾ ಪ್ರಥಮಂ ವಿಕೃತಿಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ತದಿತ್ಯಾದಿ| ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಚೇತಿ ಚಕಾರೇಣಾನುಕ್ತಮಪಿ ತನುತ್ವಾದಿಕಂ ಸಮುಚ್ಚೀಯತೇ| ಸಕಟುಕಮ್ ಈಷತ್ತಿಕ್ತಂ, ತಿಕ್ತೇಽಪಿ ಕಟುಶಬ್ದಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತೇಃ| ಅಮ್ಭಸಿ ಚೇತಿ ಚಕಾರಾನ್ನೀಲಲೋಹಿತಾಶ್ಚ ರಾಜ್ಯೋ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾಃ| ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಚೇತಿ ಚಕಾರೇಣ ದೋಷಸಮ್ಪ್ಲವಃ ಸೂಚ್ಯತೇ| ಅವಸೀದತಿ ಬುಡತಿ| ಅಭಿಘಾತಾತ್ ಪತನಪೀಡನಾದಿಕಾತ್||೨೩-೨೪||
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
ಯತ್ ಕ್ಷೀರಮುದಕೇ ಕ್ಷಿಪ್ತಮೇಕೀಭವತಿ ಪಾಣ್ಡುರಮ್ | ಮಧುರಂ ಚಾವಿವರ್ಣಂ ಚ ಪ್ರಸನ್ನಂ ತದ್ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೨೫||
View original
यत् क्षीरमुदके क्षिप्तमेकीभवति पाण्डुरम् | मधुरं चाविवर्णं च प्रसन्नं तद्विनिर्दिशेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
ನಿರ್ದೋಷಸ್ಯ ಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಯದಿತ್ಯಾದಿ| ಏಕೀಭವತಿ ಏಕತ್ವಂ ಯಾತಿ ಮಿಲತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಅವಿವರ್ಣಮ್ ಈಷತ್ಪೀತಾದಿವರ್ಣಮ್| ಪ್ರಸನ್ನಂ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಮ್||೨೫||
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
ಸಕ್ಷೀರೌ ವಾಽಪ್ಯದುಗ್ಧೌ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೋಷಃ ಸ್ತನೌ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ | ರಕ್ತಂ ಮಾಂಸಂ ಚ ಸನ್ದೂಷ್ಯ ಸ್ತನರೋಗಾಯ ಕಲ್ಪತೇ ||೨೬||
View original
सक्षीरौ वाऽप्यदुग्धौ वा प्राप्य दोषः स्तनौ स्त्रियाः | रक्तं मांसं च सन्दूष्य स्तनरोगाय कल्पते ||२६||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ತನರೋಗಹೇತುಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕೃತಿಭಿರಭಿನಿರ್ದಿಶ್ಯ ಸ್ತನರೋಗಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಸಕ್ಷೀರಾವಿತ್ಯಾದಿ| ಸಕ್ಷೀರೌ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ, ತಸ್ಯಾ ದೋಹಸ್ಯಾಸಮ್ಭವಾತ್| ಅದುಗ್ಧೌ ಪ್ರಸೂತಾಯಾಃ, ತಸ್ಯಾ ದೋಹಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಾತ್| ತತ್ರ ಯದಾ ದೋಹ್ಯಾವದುಗ್ಧೌ ಭವತಃ, ತದಾ ಕ್ಷೀರಭರಪೀಡಿತಾ ದೋಷಾಃ ಕುಪಿತಾಃ ಸ್ತನರೋಗಾಯ ಜಾಯನ್ತೇ| ಸ್ತನರೋಗಾಯ ಕಲ್ಪತೇ ಸ್ತನರೋಗಾರ್ಥೇ ಸಮರ್ಥೋ ಭವತಿ||೨೬||
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
ಪಞ್ಚಾನಾಮಪಿ ತೇಷಾಂ ತು ಹಿತ್ವಾ ಶೋಣಿತವಿದ್ರಧಿಮ್ | ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಸಮಾನಾನಿ ಬಾಹ್ಯವಿದ್ರಧಿಲಕ್ಷಣೈಃ ||೨೭||
View original
पञ्चानामपि तेषां तु हित्वा शोणितविद्रधिम् | लक्षणानि समानानि बाह्यविद्रधिलक्षणैः ||२७||
🔊 Audio coming soon
ತೇಷಾಮಪಿ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪಾರ್ಥಂ ಲಕ್ಷಣಮತಿದೇಶೇನ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಪಞ್ಚಾನಾಮಪೀತ್ಯಾದಿ| ತೇಷಾಂ ಸ್ತನರೋಗಾಣಾಮ್| ಸಮಾನಾನಿ ತುಲ್ಯಾನಿ, ‘ಭವನ್ತಿ’ ಇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರಃ||೨೭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ವಿಸರ್ಪನಾಡೀಸ್ತನರೋಗನಿದಾನಂ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने विसर्पनाडीस्तनरोगनिदानं नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೦||