Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதோ விஸர்பநாடீஸ்தநரோகநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातो विसर्पनाडीस्तनरोगनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
அதாத இத்யாதி||௧-௨||
10. visarpanāḍīstanarōganidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
த்வங்மாஂஸஶோணிதகதாஃ குபிதாஸ்து தோஷாஃ ஸர்வாங்கஸாரிணமிஹாஸ்திதமாத்மலிங்கம் | குர்வந்தி விஸ்ததமநுந்நதமாஶு ஶோபஂ தஂ ஸர்வதோ விஸரணாச்ச விஸர்பமாஹுஃ ||௩||
View original
त्वङ्मांसशोणितगताः कुपितास्तु दोषाः सर्वाङ्गसारिणमिहास्थितमात्मलिङ्गम् | कुर्वन्ति विस्तृतमनुन्नतमाशु शोफं तं सर्वतो विसरणाच्च विसर्पमाहुः ||३||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸம்ப்ராப்திஹேதுஸ்வரூபநிருக்தீராஹ- த்வங்மாஂஸேத்யாதி| த்வங்மாஂஸஶோணிதகதாஃ குபிதா தோஷாஃ ஶோபஂ குர்வந்தீதி ஸம்பந்தஃ| கிம்பூதஂ ஶோபஂ? ஸர்வாங்கஸாரிணம்| இஹ அஸ்மிஞ் ஶாஸ்த்ரே, தஂ விஸர்பமாஹுரிதி ஸம்பந்தஃ| புநரபி கிம்பூதம்? அஸ்திதம் அநவஸ்திதஂ, தேஶாத்தேஶாந்தரகமநாத்; அந்யே து ஆஸ்திதஂ ப்ராப்தஂ; கிஂ தத்? ஆத்மலிங்கம்; ஏதேந வாதாதிஶோதலிங்கஂ ப்ராப்தமித்யர்தஃ; அந்யே து இஹாஸ்திதஂ க்வசிதேவாவயவே ஸ்திதமிதி வ்யாக்யாநயந்தி| விஸ்ததஂ விஸ்தீர்ணம்| அநுந்நதஂ தநுத்வாச்சோபஸ்ய | விஸரணாச்சேதி சகாராத் நாநாப்ரகாரஂ விஸர்பதீதி ஸமுச்சீயதே| த்வங்மாஂஸஶோணிதகதா இதி ஸம்ப்ராப்திஃ| குபிதா தோஷா இதி ஹேதுஃ| ஸர்வாங்கஸாரிணமித்யாதி ஸ்வரூபம்| ஸர்வதோ விஸரணாச்சேதி நிருக்திஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
வாதாத்மகோऽஸிதமதுஃ பருஷோऽங்கமர்தஸம்பேததோதபவநஜ்வரலிங்கயுக்தஃ | கண்டைர்யதா து விஷமைரதிதூஷிதத்வாத்யுக்தஃ ஸ ஏவ கதிதஃ கலு வர்ஜநீயஃ ||௪||
View original
वातात्मकोऽसितमृदुः परुषोऽङ्गमर्दसम्भेदतोदपवनज्वरलिङ्गयुक्तः | गण्डैर्यदा तु विषमैरतिदूषितत्वाद्युक्तः स एव कथितः खलु वर्जनीयः ||४||
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ தோஷபேதேந விஶிஷ்டஂ லக்ஷணாஂ தர்ஶயந்நாஹ- வாதாத்மக இத்யாதி| அஸிதஃ கஷ்ணஃ| அங்கமர்தோ வேதநாவிஶேஷஃ| இதஂ ஶுத்தவாதவிஸர்பலக்ஷணமுக்தம்| கண்டைரித்யாதி| கண்டைரக்நிதக்தஸதஶைஃ ஸ்போடைர்யுக்த இதி ஸம்பந்தஃ| அதிதூஷிதத்வாத் காப்யாஂ? வாதபித்தாப்யாம்| இதஂ பித்தாநுகதவாதவிஸர்பலக்ஷணமுக்தம்| அபரே து ஸகலேநாபி ஶ்லோகேந ஶுத்தவாதவிஸர்பலக்ஷணமாஹுஃ, தந்மதேऽதிதூஷிதத்வாத் வாதேநைவேதி போத்தவ்யம்||௪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
பித்தாத்மகோ த்ருதகதிர்ஜ்வரதாஹபாகஸ்போடப்ரபேதபஹுலஃ க்ஷதஜப்ரகாஶஃ | தோஷப்ரவத்திஹதமாஂஸஸிரோ யதா ஸ்யாத் ஸ்ரோதோஜகர்தமநிபோ ந ததா ஸ ஸித்யேத் ||௫||
View original
पित्तात्मको द्रुतगतिर्ज्वरदाहपाकस्फोटप्रभेदबहुलः क्षतजप्रकाशः | दोषप्रवृद्धिहतमांससिरो यदा स्यात् स्रोतोजकर्दमनिभो न तदा स सिध्येत् ||५||
🔊 Audio coming soon
பித்தாத்மக இத்யாதி| ஜ்வராதிபிஃ ப்ரபேதாந்தைர்பஹுலஶப்தஃ ப்ரத்யேகஂ ஸம்பத்யதே| க்ஷதஜப்ரகாஶ இதி ரக்தமிவ யஃ ப்ரகாஶத இத்யர்தஃ| பூர்வார்தேந கேவலபித்தாரப்தோ விஸர்ப உக்தஃ| தோஷப்ரவத்தீத்யாதி தோஷப்ரவத்த்யா பித்தகபவத்த்யா ஹதஂ மாஂஸஂ ஸிராஶ்ச யஸ்மிந் ஸ ததா| ஸ்ரோதோஜகர்தமநிப இதி அஞ்ஜநஸதஶகர்தமத்ரவ்யதுல்யஃ| அநேநோத்தரார்தேந கபபைத்திகோ விஸர்ப உக்தஃ||௫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ஶ்லேஷ்மாத்மகஃ ஸரதி மந்தமஶீக்ரபாகஃ ஸ்நிக்தஃ ஸிதஶ்வயதுரல்பருகுக்ரகண்டுஃ |௬|
View original
श्लेष्मात्मकः सरति मन्दमशीघ्रपाकः स्निग्धः सितश्वयथुरल्परुगुग्रकण्डुः |६|
🔊 Audio coming soon
ஶ்லேஷ்மாத்மக இத்யாதி| ஸரதி விஸர்பதி| கபவாதாப்யாஂ க்ரந்திவிஸர்பஃ, ஸஃ அஸாத்ய ஏவ| ஸ புரஸ்தாதேவ க்ரந்திநிர்தேஶ (?) இதி நாத்ர நிர்திஷ்டஃ; அத்ரைவ ‘வாதகபவிஸர்பலிங்கேந நிர்திஷ்டேநாவருத்யதே’ இத்யந்யே|௬|-
Adhikarana 6 (6) · Śloka 6
ஸர்வாத்மகஸ்த்ரிவிதவர்ணருஜோऽவகாடஃ பக்வோ ந ஸித்யதி ச மாஂஸஸிராப்ரஶாதாத் ||௬||
View original
सर्वात्मकस्त्रिविधवर्णरुजोऽवगाढः पक्वो न सिध्यति च मांससिराप्रशातात् ||६||
🔊 Audio coming soon
ஸாந்நிபாதிகஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸர்வாத்மக இத்யாதி| த்ரிவிதவர்ணருஜ இதி ப்ரத்யேகஂ வாதாதிதோஷநிர்திஷ்டகஷ்ணபீதஸிதாதிவர்ணஃ, வாதாதிதோஷஜநிதவிஸர்பநிர்திஷ்டதோததாஹகண்ட்வாதிவேதநஶ்ச| அவகாடோऽப்யந்தரமூலஃ| ப்ரஶாதஃ ஶடநஂ; மாஂஸஸிராப்ரஶாதாத் பரதோ ந ஸித்யதி, மாஂஸஸிராப்ரஶாதாத் பூர்வஂ கச்ச்ரதஃ ஸித்யதி||௬||
Adhikarana 7 (7) · Śloka 7
ஸத்யஃக்ஷதவ்ரணமுபேத்ய நரஸ்ய பித்தஂ ரக்தஂ ச தோஷபஹுலஸ்ய கரோதி ஶோபம் | ஶ்யாவஂ ஸலோஹிதமதிஜ்வரதாஹபாகஂ ஸ்போடைஃ குலத்தஸதஶைரஸிதைஶ்ச கீர்ணம் ||௭||
View original
सद्यःक्षतव्रणमुपेत्य नरस्य पित्तं रक्तं च दोषबहुलस्य करोति शोफम् | श्यावं सलोहितमतिज्वरदाहपाकं स्फोटैः कुलत्थसदृशैरसितैश्च कीर्णम् ||७||
🔊 Audio coming soon
ஸத்ய இத்யாதி| தோஷபஹுலஸ்ய பித்தஂ ரக்தஂ ச ஶோபஂ கரோதீதி ஸம்பந்தஃ| கிஂ கத்வா? ஸத்யஃக்ஷதவ்ரணமுபேத்ய ப்ராப்ய| கிம்பூதஂ ஶோபஂ? ஶ்யாவமித்யாதிவிஶேஷணவிஶிஷ்டம்| தோஷபஹுலஸ்யேதி குஷ்டவாதரக்ததிபூர்வரூபாதிதோஷதூஷிததாதோஃ, ததுக்தஂ தயோஃ பூர்வரூபே ‘க்ஷதவிஸர்பணம்’ (நி. ௫) இதி; அந்யே து த்ரிதோஷபஹுலஸ்யேத்யர்தமாஹுஃ| கீர்ணஂ வ்யாப்தம்||௭||
Adhikarana 8 (8) · Śloka 8
ஸித்யந்தி வாதகபபித்தகதா விஸர்பாஃ ஸர்வாத்மகஃ க்ஷதகதஶ்ச ந ஸித்திமேதி | பைத்தாநிலாவபி ச தர்ஶிதபூர்வலிங்கௌ ஸர்வே ச மர்மஸு பவந்தி ஹி கச்ச்ரஸாத்யாஃ ||௮||
View original
सिध्यन्ति वातकफपित्तकृता विसर्पाः सर्वात्मकः क्षतकृतश्च न सिद्धिमेति | पैत्तानिलावपि च दर्शितपूर्वलिङ्गौ सर्वे च मर्मसु भवन्ति हि कृच्छ्रसाध्याः ||८||
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ ஸாத்யாஸாத்யாத்வமாஹ- ஸித்யந்தீத்யாதி| ந ஸித்திமேதி ந ஸாத்யதாஂ யாதி| தர்ஶிதபூர்வலிங்கா இதி கண்டயுக்தோ வாதவிஸர்பஃ, ஸ்ரோதோஜகர்தமநிபஃ பித்தவிஸர்ப இதி| அந்யே து ‘பித்தாத்மகோऽஞ்ஜநவபுஶ்ச ததா ந ஸித்யேத்’ இதி படந்தி, சகாரேண கண்டைர்யதாऽதிவிஷமைரித்யேவஂவிஶிஷ்டோ வாதிகோऽப்யஸாத்ய இதி ஸமுச்சீயத இதி வ்யாக்யாநயந்தி| கண்டைர்யதா து விஷமைரித்யாதிநா வாதஜஸ்ய, ஸ்ரோதோஜகர்தமநிபைரித்யாதிநா| பித்தஜஸ்யாஸாத்யத்வமுக்தஂ யத் புநருச்யதே தத் க்ஷதஜஸ்யாஸாத்யதாப்ரஸங்கேந, ப்ரஸங்கோக்தஂ ச ந பௌநருக்த்யமர்ஹதி||௮||
Adhikarana 9 (9) · Śloka 10
ஶோபஂ ந பக்வமிதி பக்வமுபேக்ஷதே யோ யோ வா வ்ரணஂ ப்ரசுரபூயமஸாதுவத்தஃ | அப்யந்தரஂ ப்ரவிஶதி ப்ரவிதார்ய தஸ்ய ஸ்தாநாநி பூர்வவிஹிதாநி ததஃ ஸ பூயஃ ||௯|| தஸ்யாதிமாத்ரகமநாத்கதிரித்யதஶ்ச நாடீவ யத்வஹதி தேந மதா து நாடீ |௧௦|
View original
शोफं न पक्वमिति पक्वमुपेक्षते यो यो वा व्रणं प्रचुरपूयमसाधुवृत्तः | अभ्यन्तरं प्रविशति प्रविदार्य तस्य स्थानानि पूर्वविहितानि ततः स पूयः ||९|| तस्यातिमात्रगमनाद्गतिरित्यतश्च नाडीव यद्वहति तेन मता तु नाडी |१०|
🔊 Audio coming soon
நாடீஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஶோபமித்யாதி| வ்ரணமித்யத்ரோபேக்ஷத இதி ஸம்பந்தஃ| அஸாதுவத்தஃ அஹிதாஹாராசாரஃ| ஸ்தாநாநி த்வகாதீநி வ்ரணவாஸ்துஶப்தாபிஹிதாநி| தஸ்ய பூயஸ்ய| அதஶ்சேதி சகாரோ நாடீநிருக்திபக்ஷாந்தரஸமுச்சயே| தாமேவ நாடீநிருக்திமாஹ- நாடீவ யத்வஹதி தேந மதா து நாடீ; யேந ஹேதுநா நாடீவத் ப்ரணாலீவத்வஹதி யாதி தேந ஹேதுநா நாடீ மதேத்யர்தஃ| ஶோபஂ ந பக்வமித்யாதி ஹேதுஃ, அப்யந்தரமித்யாதி ஸம்ப்ராப்திஃ, நாடீவேத்யாதி நிருக்திஃ||௯||
Adhikarana 10 (10) · Śloka 10
தோஷைஸ்த்ரிபிர்பவதி ஸா பதகேகஶஶ்ச ஸம்மூர்ச்சிதைரபி ச ஶல்யநிமித்ததோऽந்யா ||௧௦||
View original
दोषैस्त्रिभिर्भवति सा पृथगेकशश्च सम्मूर्च्छितैरपि च शल्यनिमित्ततोऽन्या ||१०||
🔊 Audio coming soon
ஸங்க்யாஂ நியமயந்நாஹ- தோஷைரித்யாதி| தோஷைஃபதகிதி திஸ்ரஃ, ஏகஶஶ்ச ஸந்நிபதிதைரந்யா, அபராஶ்ச திஸ்ரஃ| ஸம்மூர்ச்சிதைரபி ச த்விதோஷஸஂயோகோத்தாஃ; அந்யதா அபிசகாரௌ நிரர்தகௌ ஸ்யாதாம்| ஸம்மூர்ச்சிதைர்மிஶ்ரீபூதைரித்யர்தஃ| ஶல்யநிமித்ததோऽந்யா அபிகாதஜாऽபரேத்யர்தஃ| கயீ து த்ரிபிர்தோஷைஃ பதக் திஸ்ரஃ, ஏகஶஶ்ச ஸம்மூர்ச்சிதைரந்யா ஸாந்நிபாதிகீ, ஶல்யநிமித்தா ச பஞ்சமீதி பஞ்சைவ நாட்ய இதி வ்யாக்யாநயதி||௧௦||
Adhikarana 11 (11) · Śloka 11
தத்ராநிலாத் பருஷஸூக்ஷ்மமுகீ ஸஶூலா பேநாநுவித்தமதிகஂ ஸ்ரவதி க்ஷபாயாம் |௧௧|
View original
तत्रानिलात् परुषसूक्ष्ममुखी सशूला फेनानुविद्धमधिकं स्रवति क्षपायाम् |११|
🔊 Audio coming soon
தேஷாஂ வாதாதீநாஂ ப்ரத்யேகஂ விஶிஷ்டஂ லக்ஷணமாஹ- தத்ராநிலாதித்யாதி| பேநாநுவித்தஂ பேநமிஶ்ரம்|௧௧|-
Adhikarana 12 (11) · Śloka 11
தட்தாபதோதஸதநஜ்வரபேதஹேதுஃ பீதஂ ஸ்ரவத்யதிகமுஷ்ணமஹஃஸு பித்தாத் ||௧௧||
View original
तृट्तापतोदसदनज्वरभेदहेतुः पीतं स्रवत्यधिकमुष्णमहःसु पित्तात् ||११||
🔊 Audio coming soon
தட்தாபேத்யாதி| தட்தாபாதீநாஂ ஹேதுஃ தஷாதீந் கரோதீத்யர்தஃ||௧௧||
Adhikarana 13 (12) · Śloka 12
ஜ்ஞேயா கபாத்பஹுகநார்ஜுநபிச்சிலாஸ்ரா ராத்ரிஸ்ருதிஃ ஸ்திமிதருக்கடிநா ஸகண்டூஃ |௧௨|
View original
ज्ञेया कफाद्बहुघनार्जुनपिच्छिलास्रा रात्रिस्रुतिः स्तिमितरुक्कठिना सकण्डूः |१२|
🔊 Audio coming soon
ஜ்ஞேயா கபாதித்யாதி| பஹுகநார்ஜுநபிச்சிலாஸ்ரேதி விபுலஸாந்த்ரதவலபிச்சிலஸ்ராவேத்யர்தஃ| அத்ராஸ்ரஶப்தஃ ஸ்ராவவாசீ சிந்த்ய ஏவ| அந்யே து ‘கபாத்பஹுகநார்ஜுநபிச்சிலஸ்ருத்’ இதி படந்தி, தத்ர ஸ்ருத் ஸ்ராவ இத்யர்தஃ| ஸ்திமிதருகிதி மந்தவேதநேத்யர்தஃ|௧௨|-
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
தோஷத்வயாபிஹிதலக்ஷணதர்ஶநேந திஸ்ரோ கதீர்வ்யதிகரப்ரபவாஸ்து வித்யாத் ||௧௨||
View original
दोषद्वयाभिहितलक्षणदर्शनेन तिस्रो गतीर्व्यतिकरप्रभवास्तु विद्यात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
த்வந்த்வஜா ஆஹ- தோஷத்வயாபிஹிதேத்யாதி| வ்யதிகரப்ரபவா த்வந்த்வஜாஃ; வாதபித்தஜா, பித்தகபஜா, வாதகபஜா சேதி திஸ்ரஃ| கயீ து தோஷத்வயாபிஹிதேத்யாதி த்வந்த்வஜாநாஂ லக்ஷணஂ ந படதி||௧௨||
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
தாஹஜ்வரஶ்வஸநமூர்ச்சநவக்த்ரஶோஷா யஸ்யாஂ பவந்த்யபிஹிதாநி ச லக்ஷணாநி | தாமாதிஶேத் பவநபித்தகபப்ரகோபாத்தோராமஸுக்ஷயகரீமிவ காலராத்ரிம் ||௧௩||
View original
दाहज्वरश्वसनमूर्च्छनवक्त्रशोषा यस्यां भवन्त्यभिहितानि च लक्षणानि | तामादिशेत् पवनपित्तकफप्रकोपाद्धोरामसुक्षयकरीमिव कालरात्रिम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
ஸாந்நிபாதிகீமாஹ- தாஹஜ்வரேத்யாதி| அஸுக்ஷயகரீஂ ப்ராணாபஹாரிணீஂ; காமிவ? காலராத்ரிமிவ யமபகிநீமிவ||௧௩||
Adhikarana 16 (14) · Śloka 14
நஷ்டஂ கதஞ்சிதநுமார்கமுதீரிதேஷு ஸ்தாநேஷு ஶல்யமசிரேண கதிஂ கரோதி | ஸா பேநிலஂ மதிதமச்சமஸக்விமிஶ்ரமுஷ்ணஂ ஸ்ரவேத ஸஹஸா ஸருஜா ச நித்யம் ||௧௪||
View original
नष्टं कथञ्चिदनुमार्गमुदीरितेषु स्थानेषु शल्यमचिरेण गतिं करोति | सा फेनिलं मथितमच्छमसृग्विमिश्रमुष्णं स्रवेत सहसा सरुजा च नित्यम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
ஶல்யநிமித்தாஂ தர்ஶயந்நாஹ- நஷ்டமித்யாதி| உதீரிதேஷு ஸ்தாநேஷு த்வகாதிஷு| மதிதமுந்மதிதமிவ| உஷ்ணமுஷ்ணஸ்பர்ஶஂ; ‘ஸ்ராவஂ’ இத்யத்யாஹாரஃ||௧௪||
Adhikarana 17 (15) · Śloka 15
யாவத்யோ கதயோ யைஶ்ச காரணைஃ ஸம்பவந்தி ஹி | தாவந்தஃ ஸ்தநரோகாஃ ஸ்யுஃ ஸ்த்ரீணாஂ தைரேவ ஹேதுபிஃ ||௧௫||
View original
यावत्यो गतयो यैश्च कारणैः सम्भवन्ति हि | तावन्तः स्तनरोगाः स्युः स्त्रीणां तैरेव हेतुभिः ||१५||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸ்தநரோகாணாஂ ஸங்க்யாஂ ஹேதுஂ ச தர்ஶயந்நாஹ- யாவத்ய இத்யாதி| யாவத்யோ யாவத்ப்ரமாணா கதயஃ, யைஶ்ச காரணைர்வாதபித்தகபஸந்நிபாதாபிகாதைஃ, தாவந்தஃ தாவத்ப்ரமாணாஃ||௧௫||
Adhikarana 18 (16) · Śloka 16
தமந்யஃ ஸஂவதத்வாராஃ கந்யாநாஂ ஸ்தநஸஂஶ்ரிதாஃ | தோஷாவிஸரணாத்தாஸாஂ ந பவந்தி ஸ்தநாமயாஃ ||௧௬||
View original
धमन्यः संवृतद्वाराः कन्यानां स्तनसंश्रिताः | दोषाविसरणात्तासां न भवन्ति स्तनामयाः ||१६||
🔊 Audio coming soon
இதாநீஂ ஸமாநாயாமபி ஜாதாவஸம்பூதகர்பாணாஂ தே ரோகா ந பவந்தீதி தர்ஶயந்நாஹ- தமந்ய இத்யாதி| கந்யாநாமஸம்பூதகர்பாணாஂ ஸ்த்ரீணாமித்யர்தஃ| அவிஸரணம் அப்ரஸரணம்||௧௬||
Adhikarana 19 (17) · Śloka 17
தாஸாமேவ ப்ரஜாதாநாஂ கர்பிணீநாஂ ச தாஃ புநஃ | ஸ்வபாவாதேவ விவதா ஜாயந்தே ஸம்பவந்த்யதஃ ||௧௭||
View original
तासामेव प्रजातानां गर्भिणीनां च ताः पुनः | स्वभावादेव विवृता जायन्ते सम्भवन्त्यतः ||१७||
🔊 Audio coming soon
தாஸாமேவ ஸகர்பாணாஂ ப்ரஜாதாநாஂ ச தா ஏவ தமந்யோ விவதத்வாரா பவந்தீதி தர்ஶயந்நாஹ- தாஸாமேவேத்யாதி| ப்ரஜாதாநாஂ ப்ரஸூதாநாம்| தா இதி தமந்யஃ| விவதாஃ ப்ரஸதத்வாராஃ, ஜாயந்தே பவந்தீத்யர்தஃ| ஸம்பவந்தீதி ‘ஸ்தநரோகா’ இதி ஶேஷஃ||௧௭||
Adhikarana 20 (18) · Śloka 18
ரஸப்ரஸாதோ மதுரஃ பக்வாஹாரநிமித்தஜஃ | கத்ஸ்நதேஹாத் ஸ்தநௌ ப்ராப்தஃ ஸ்தந்யமித்யபிதீயதே ||௧௮||
View original
रसप्रसादो मधुरः पक्वाहारनिमित्तजः | कृत्स्नदेहात् स्तनौ प्राप्तः स्तन्यमित्यभिधीयते ||१८||
🔊 Audio coming soon
‘ஸக்ஷீரௌ வாऽப்யதுக்தௌ வா ப்ராப்ய தோஷா’ இதி ஸ்த்ரீக்ஷீரஸ்ய ஸ்தநரோகாணாஂ ஹேதுத்வேநோக்தத்வாத் ஸ்த்ரீக்ஷீரஸ்யைவ ஸம்பவமாஹ- ரஸப்ரஸாத இத்யாதி|- ரஸப்ரஸாதஃ ரஸஸ்ய ப்ரஸாதோ தாம ஸாரஸ்தேஜ இத்யர்தஃ| பக்வாஹாரநிமித்தஜ இதி ப்ராதாந்யாத் பக்வாஹாரநிமித்தஶப்தேந ரஸஃ கத்யதே, தேந ரஸஜ இத்யர்தஃ| ஸ்தந்யநிருக்திமாஹ- கத்ஸ்நதேஹாதித்யாதி| ரஸதாதோர்வ்யாநவிக்ஷிப்தஸ்ய ஸர்வதேஹகதத்வாத்||௧௮||
Adhikarana 21 (19-22) · Śloka 23
விஶஸ்தேஷ்வபி காத்ரேஷு யதா ஶுக்ரஂ ந தஶ்யதே | ஸர்வதேஹாஶ்ரிதத்வாச்ச ஶுக்ரலக்ஷணமுச்யதே ||௧௯|| ததேவ சேஷ்டயுவதேர்தர்ஶநாத் ஸ்மரணாதபி | ஶப்தஸஂஶ்ரவணாத் ஸ்பர்ஶாத் ஸஂஹர்ஷாச்ச ப்ரவர்ததே ||௨௦|| ஸுப்ரஸந்நஂ மநஸ்தத்ர ஹர்ஷணே ஹேதுருச்யதே | ஆஹாரரஸயோநித்வாதேவஂ ஸ்தந்யமபி ஸ்த்ரியாஃ ||௨௧|| ததேவாபத்யஸஂஸ்பர்ஶாத்தர்ஶநாத் ஸ்மரணாதபி | க்ரஹணாச்ச ஶரீரஸ்ய ஶுக்ரவத் ஸம்ப்ரவர்ததே ||௨௨|| ஸ்நேஹோ நிரந்தரஸ்தத்ர ப்ரஸ்ரவே ஹேதுருச்யதே |௨௩|
View original
विशस्तेष्वपि गात्रेषु यथा शुक्रं न दृश्यते | सर्वदेहाश्रितत्वाच्च शुक्रलक्षणमुच्यते ||१९|| तदेव चेष्टयुवतेर्दर्शनात् स्मरणादपि | शब्दसंश्रवणात् स्पर्शात् संहर्षाच्च प्रवर्तते ||२०|| सुप्रसन्नं मनस्तत्र हर्षणे हेतुरुच्यते | आहाररसयोनित्वादेवं स्तन्यमपि स्त्रियाः ||२१|| तदेवापत्यसंस्पर्शाद्दर्शनात् स्मरणादपि | ग्रहणाच्च शरीरस्य शुक्रवत् सम्प्रवर्तते ||२२|| स्नेहो निरन्तरस्तत्र प्रस्रवे हेतुरुच्यते |२३|
🔊 Audio coming soon
தஸ்ய ஶரீராப்யந்தரஸ்தஸ்யாதஶ்யஸ்யாபி ப்ரஸித்தோபமாநேந ப்ரவர்தநே ஹேதுஂ தர்ஶயந்நாஹ- விஶஸ்தேஷ்வபீத்யாதி| ஶுக்ரலக்ஷணஂ ‘ஸ்தந்யமுச்யதே’ இதி ஶேஷஃ| குத இத்யாஹ- யதா ஶுக்ரஂ விஶஸ்தேஷு சிந்நேஷ்வபி காத்ரேஷு ந தஶ்யதே, தஸ்மாத்விதீயஂ ஹேதுமாஹ- ஸர்வதேஹாஶ்ரிதத்வாதிதி, ஶுக்ரவத் ஸமஸ்தஶரீராஶ்ரிதத்வாத்| ஶுக்ரதஷ்டாந்தேந ஸ்தந்யஸ்யாப்யந்தரதர்ஶநஂ ப்ரதிபாத்ய தேநைவ தஷ்டாந்தேந ஸாமக்ரீதஸ்தஸ்ய ப்ரவர்தநாத்பஹிஃ ப்ரத்யக்ஷதாஂ ப்ரதிபாதயந்நாஹ- ததேவேத்யாதி| ததேவ ஶுக்ரஂ ப்ரவர்ததே பஹிர்நிஃஸரதி| ஸஂஹர்ஷாத் விஶிஷ்டஸ்பர்ஶஸங்கல்பலக்ஷணாத்| விஶிஷ்டஸ்பர்ஶஸங்கல்பே ஹேதுசதுஷ்டயஂ தர்ஶயந்நாஹ- இஷ்டயுவதேரித்யாதி| இஷ்டயுவதிதர்ஶநாதிஹேதுசதுஷ்டயேந யஃ ஸஂஹர்ஷஃ ஸ ஸுப்ரஸந்ந ஏவ மநஸி பவதீதி மநஸோऽபி ஸுப்ரஸந்நஸ்ய காரணத்வஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸுப்ரஸந்நமித்யாதி| ஸுப்ரஸந்நமீர்ஷ்யாத்யநபிபூதம்| ஏவஂ ஸ்தந்யமபி ஸ்த்ரியாஃ ப்ரவர்ததே, ஶுக்ரமாஹாரரஸயோநித்வாத் ப்ரவர்ததே ஸ்தந்யமபி ததா, தஸ்மாத் ப்ரவர்ததே| நநு ஶுக்ரமாஹாரயோந்யபி ஸஂஹர்ஷாத் காரணாத் ப்ரவர்ததே, அத்ர ச கிஂ காரணமித்யாஹ- ததேவேத்யாதி| ததேவ ஸ்தந்யஂ ஶுக்ரவத் ஸம்ப்ரவர்ததே| அபத்யஸஂஸ்பர்ஶாதிகாரணசதுஷ்டயேऽபி ஸ்நேஹோ மூலகாரணமிதி ததேவ தர்ஶயந்நாஹ- ஸ்நேஹ இத்யாதி| ப்ரஸ்ரவே ஸ்தந்யஸ்ரவணே| அத்ராபி சத்வாரோ ஹேதவஃ, பரமிஷ்டயுவதிஸ்தாநேऽத்ராபத்யக்ரஹணஂ, மூலஹேதுஹர்ஷஸ்தாநே ஸ்நேஹஃ||௧௯-௨௨||-
Adhikarana 22 (23-24) · Śloka 24
தத் கஷாயஂ பவேத்வாதாத் க்ஷிப்தஂ ச ப்லவதேऽம்பஸி ||௨௩|| பித்தாதம்லஂ ஸகடுகஂ ராஜ்யோऽம்பஸி ச பீதிகாஃ | கபாத்கநஂ பிச்சிலஂ ச ஜலே சாப்யவஸீததி | ஸர்வைர்துஷ்டைஃ ஸர்வலிங்கமபிகாதாச்ச துஷ்யதி ||௨௪||
View original
तत् कषायं भवेद्वातात् क्षिप्तं च प्लवतेऽम्भसि ||२३|| पित्तादम्लं सकटुकं राज्योऽम्भसि च पीतिकाः | कफाद्घनं पिच्छिलं च जले चाप्यवसीदति | सर्वैर्दुष्टैः सर्वलिङ्गमभिघाताच्च दुष्यति ||२४||
🔊 Audio coming soon
ஸ்தந்யஸ்ய ப்ரபவஂ ப்ரவர்தநஂ சாபிதாய ப்ரகதிமபிதாதுகாமஃ பரித்யாஜ்யதயா ப்ரதமஂ விகதிஂ தர்ஶயந்நாஹ- ததித்யாதி| க்ஷிப்தஂ சேதி சகாரேணாநுக்தமபி தநுத்வாதிகஂ ஸமுச்சீயதே| ஸகடுகம் ஈஷத்திக்தஂ, திக்தேऽபி கடுஶப்தஸ்ய ப்ரவத்தேஃ| அம்பஸி சேதி சகாராந்நீலலோஹிதாஶ்ச ராஜ்யோ த்ரஷ்டவ்யாஃ| பிச்சிலஂ சேதி சகாரேண தோஷஸம்ப்லவஃ ஸூச்யதே| அவஸீததி புடதி| அபிகாதாத் பதநபீடநாதிகாத்||௨௩-௨௪||
Adhikarana 23 (25) · Śloka 25
யத் க்ஷீரமுதகே க்ஷிப்தமேகீபவதி பாண்டுரம் | மதுரஂ சாவிவர்ணஂ ச ப்ரஸந்நஂ தத்விநிர்திஶேத் ||௨௫||
View original
यत् क्षीरमुदके क्षिप्तमेकीभवति पाण्डुरम् | मधुरं चाविवर्णं च प्रसन्नं तद्विनिर्दिशेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
நிர்தோஷஸ்ய ஸ்தந்யஸ்ய லக்ஷணமாஹ- யதித்யாதி| ஏகீபவதி ஏகத்வஂ யாதி மிலதீத்யர்தஃ| அவிவர்ணம் ஈஷத்பீதாதிவர்ணம்| ப்ரஸந்நஂ ப்ரகதிஸ்தம்||௨௫||
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
ஸக்ஷீரௌ வாऽப்யதுக்தௌ வா ப்ராப்ய தோஷஃ ஸ்தநௌ ஸ்த்ரியாஃ | ரக்தஂ மாஂஸஂ ச ஸந்தூஷ்ய ஸ்தநரோகாய கல்பதே ||௨௬||
View original
सक्षीरौ वाऽप्यदुग्धौ वा प्राप्य दोषः स्तनौ स्त्रियाः | रक्तं मांसं च सन्दूष्य स्तनरोगाय कल्पते ||२६||
🔊 Audio coming soon
ஸ்தநரோகஹேதுஂ ஸ்தந்யஂ ப்ரகதிவிகதிபிரபிநிர்திஶ்ய ஸ்தநரோகஸம்ப்ராப்திஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஸக்ஷீராவித்யாதி| ஸக்ஷீரௌ கர்பிண்யாஃ, தஸ்யா தோஹஸ்யாஸம்பவாத்| அதுக்தௌ ப்ரஸூதாயாஃ, தஸ்யா தோஹஸ்ய ஸம்பவாத்| தத்ர யதா தோஹ்யாவதுக்தௌ பவதஃ, ததா க்ஷீரபரபீடிதா தோஷாஃ குபிதாஃ ஸ்தநரோகாய ஜாயந்தே| ஸ்தநரோகாய கல்பதே ஸ்தநரோகார்தே ஸமர்தோ பவதி||௨௬||
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
பஞ்சாநாமபி தேஷாஂ து ஹித்வா ஶோணிதவித்ரதிம் | லக்ஷணாநி ஸமாநாநி பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணைஃ ||௨௭||
View original
पञ्चानामपि तेषां तु हित्वा शोणितविद्रधिम् | लक्षणानि समानानि बाह्यविद्रधिलक्षणैः ||२७||
🔊 Audio coming soon
தேஷாமபி ஸங்க்ஷேபார்தஂ லக்ஷணமதிதேஶேந நிர்திஶந்நாஹ- பஞ்சாநாமபீத்யாதி| தேஷாஂ ஸ்தநரோகாணாம்| ஸமாநாநி துல்யாநி, ‘பவந்தி’ இத்யத்யாஹாரஃ||௨௭||
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே விஸர்பநாடீஸ்தநரோகநிதாநஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ ||௧௦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने विसर्पनाडीस्तनरोगनिदानं नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ நிதாநஸ்தாநே தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||