Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਗ੍ਰੋਪਹਰਣੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातोऽग्रोपहरणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਅਥਾਤੋਗ੍ਰੋਪਹਰਣੀਯਮਿਤਿ| ਕਰ੍ਮਣੋਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਥਮਤਃ, ਉਪਹਰਣਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸਮ੍ਭਾਰਸ੍ਯ, ਤਦਧਿਕਤ੍ਯ ਕਤੋਧ੍ਯਾਯਃ ਅਗ੍ਰੋਪਹਰਣੀਯਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮ- ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮ, ਪ੍ਰਧਾਨਕਰ੍ਮ, ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮੇਤਿ; ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ ||੩||
त्रिविधं कर्म- पूर्वकर्म, प्रधानकर्म, पश्चात्कर्मेति; तद्व्याधिं प्रत्युपदेक्ष्यामः ||३||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ ਤਤ੍ਰੈਕੇ- “ਲਙ੍ਘਨਾਦਿ ਵਿਰੇਕਾਨ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮ ਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਚ| ਪਾਟਨਂ ਰੋਪਣਂ ਯਚ੍ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ ਸ੍ਮਤਮ੍| ਬਲਵਰ੍ਣਾਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍’’- ਇਤਿ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਚਨਸ੍ਨੇਹਨਸ੍ਵੇਦਨਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮ, ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਬਸ੍ਤਿਨਸ੍ਯਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਣਾਨਿ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕਰ੍ਮ, ਪੇਯਾਦ੍ਯਨ੍ਨਸਂਸਰ੍ਜਨਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮ; ਅਪਰੇ ਤੁ ਚਯਾਦੀਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਨ੍ਤਾਨਾਮਾਤਙ੍ਕੋਤ੍ਪਤ੍ਤੇਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਯਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮ, ਆਤਙ੍ਕੋਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕਰ੍ਮ, ਨਿਵਤ੍ਤਾਤਙ੍ਕਸ੍ਯਾਨੁਬਨ੍ਧੋਪਚਰਣਾਯ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮ| ਇਦਂ ਤਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ ਇਹ ਕਥਂ ਨੋਦਾਹ੍ਰਿਯਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸ੍ਟੁਰੁਤ੍ਤਰਮਾਹ- ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਮਿਤ੍ਯਾਦਿ|- ਤਦਿਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ; ਨ ਇਹ, ਗ੍ਰਨ੍ਥਗੌਰਵਭਯਾਤ੍||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਅਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮੈਵ ਤਾਵਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮਸ੍ਤਤ੍ਸਮ੍ਭਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ||੪||
अस्य तु शास्त्रस्य शस्त्रकर्मप्राधान्याच्छस्त्रकर्मैव तावत् पूर्वमुपदेक्ष्यामस्तत्सम्भारांश्च ||४||
🔊 Audio coming soon
ਨਨੁ, ਛੇਦ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਤਤ੍ਸਮ੍ਭਾਰਾਣਾਮੇਵ ਚਾਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਮੁਪਾਦਾਨਂ, ਕੁਤੋ ਨ ਸ੍ਨੇਹਾਦੀਨਾਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚੇਤ੍ਯਾਹ- ਅਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ||੪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤਚ੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਾਸ੍ਟਵਿਧਂ; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਛੇਦ੍ਯਂ, ਭੇਦ੍ਯਂ, ਲੇਖ੍ਯਂ, ਵੇਧ੍ਯਮ੍, ਏਸ੍ਯਮ੍, ਆਹਾਰ੍ਯਂ, ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ, ਸੀਵ੍ਯਮਿਤਿ ||੫||
तच्च शस्त्रकर्माऽष्टविधं; तद्यथा- छेद्यं, भेद्यं, लेख्यं, वेध्यम्, एष्यम्, आहार्यं, विस्राव्यं, सीव्यमिति ||५||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਨਿਯਤਾਕਤਿਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਨਾਨਾਵਿਧਪ੍ਰਯੋਜਨੇਨ ਭਿਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਚ੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਛੇਦ੍ਯਂ ਨਿਃਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਛੇਦਨੀਯਮਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਰਭਤਿ; ਭੇਦ੍ਯਂ ਭੇਦਨੀਯਂ, ਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਾਦਿ; ਲੇਖ੍ਯਂ ਲੇਖਨੀਯਂ, ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਦਿ; ਵੇਧ੍ਯਮ੍ ਅਲ੍ਪਮੁਖੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵ੍ਯਧਨੀਯਂ ਸਿਰਾਦਿ; ਵੇਧ੍ਯਸ੍ਥਾਨੇ ‘ਵ੍ਯਧ੍ਯਂ’ ਇਤ੍ਯੇਕੇ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਏਸ੍ਯਮ੍ ਏਸਣੀਯਂ, ਨਾਡ੍ਯਾਦਿ; ਆਹਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਹਰਣੀਯਂ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿ; ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਣੀਯਂ, ਤਚ੍ਚ ਵਿਦ੍ਰਧਿਕੁਸ੍ਠਾਦਿ; ਸੀਵ੍ਯਂ ਸੀਵਨੀਯਂ, ਤਚ੍ਚ ‘‘ਸੀਵ੍ਯਾ ਮੇਦਃਸਮੁਤ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਲਿਖਿਤਾ ਗਦਾਃ’’ (ਸੂ. ਅ.੨੫) ਇਤਿ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਛੇਦ੍ਯਾਦਯਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾ ਵ੍ਯਾਧਿਵਾਚਕਾਃ , ਤਥਾਪ੍ਯਭੇਦੋਪਚਾਰਾਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਂ ਲਭਨ੍ਤੇ| ਏਸਣਾਹਰਣੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਯਦ੍ਯਪਿ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਤਥਾਪਿ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਪ੍ਯੇਸਣਾਹਰਣੇ ਕ੍ਰਿਯੇਤੇ, ਅਤੋਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੇ||੫||
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਅਤੋਨ੍ਯਤਮਂ ਕਰ੍ਮ ਚਿਕੀਰ੍ਸਤਾ ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵੋਪਕਲ੍ਪਯਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਦ੍ਯਥਾ- ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਸ਼ਲਾਕਾਸ਼ਙ੍ਗਜਲੌਕਾਲਾਬੂਜਾਮ੍ਬਵੌਸ੍ਠਪਿਚੁਪ੍ਰੋਤਸੂਤ੍ਰਪਤ੍ਰਪਟ੍ਟਮਧੁਘਤਵਸਾਪਯਸ੍ਤੈਲ- ਤਰ੍ਪਣਕਸਾਯਾਲੇਪਨਕਲ੍ਕਵ੍ਯਜਨਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣੋਦਕਕਟਾਹਾਦੀਨਿ, ਪਰਿਕਰ੍ਮਿਣਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਬਲਵਨ੍ਤਃ ||੬||
अतोऽन्यतमं कर्म चिकीर्षता वैद्येन पूर्वमेवोपकल्पयितव्यानि भवन्ति, तद्यथा- यन्त्रशस्त्रक्षाराग्निशलाकाशृङ्गजलौकालाबूजाम्बवौष्ठपिचुप्रोतसूत्रपत्रपट्टमधुघृतवसापयस्तैल- तर्पणकषायालेपनकल्कव्यजनशीतोष्णोदककटाहादीनि, परिकर्मिणश्च स्निग्धाः स्थिरा बलवन्तः ||६||
🔊 Audio coming soon
ਅਤੋਨ੍ਯਤਮਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| -ਅਤਃ ਏਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ, ਅਨ੍ਯਤਮਮ੍ ਏਕਤਮਂ, ਕਰ੍ਮ ਛੇਦ੍ਯਾਦਿਕਂ, ਚਿਕੀਰ੍ਸਤਾ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਾ, ਪੂਰ੍ਵਮੇਵੋਪਕਲ੍ਪਯਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਸਮੀਪਮਾਨੇਤਵ੍ਯਾਨਿ| ਜਾਮ੍ਬਵੌਸ੍ਠਂ ਜਮ੍ਬੁਫਲਸਦਸ਼ਮੁਖਾਗ੍ਰਾ ਕਸ੍ਣਪਾਸਾਣਰਚਿਤਾ ਵਰ੍ਤਿਃ, ਪਿਚੁਃ ‘ਤੁਲਂ’ ਇਤਿ ਲੋਕੇ, ਪ੍ਰੋਤਂ ਕਰ੍ਪਟਂ, ਪਟ੍ਟਃ ਵ੍ਰਣਬਨ੍ਧਨਦ੍ਰਵ੍ਯਂ, ਤਰ੍ਪਣਂ ਜਲਪ੍ਲੁਤਂ ਸ਼ਕ੍ਤੁਕ੍ਸੀਰਾਦਿ, ਕਸਾਯਃ ਔਸਧਕ੍ਵਥਿਤਮੁਦਕਂ, ਵ੍ਯਜਨਂ ਵਂਸ਼ਾਦਿਰਚਿਤਂ, ਕਟਾਹੋ ਲੌਹਾਦਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ; ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਕਵਲਿਕਾਮਤ੍ਕਪਾਲਕਲਸਸ੍ਥਾਲੀਸ਼ਯਨਾਸਨਾਦਿ| ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਕਾਨਿਚਿਦੁਪਕਰਣਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਙ੍ਗਾਨਿ, ਕਾਨਿਚਿਦ੍ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਿ| ਪਰਿਕਰ੍ਮਿਣਸ਼੍ਚੇਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ਯੇਵੋਪਕਲ੍ਪਯਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਕਿਨ੍ਤੁ ਪਰਿਕਰ੍ਮਿਣਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਂ ਕਰ੍ਤਾਰਃ ਪਰਿਚਾਰਕਾਃ; ਕਿਂਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤੇ? ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਅਨੁਰਕ੍ਤਾਃ, ਸ੍ਥਿਰਾਃ ਅਚਲਾਃ, ਬਲਵਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇਸੁ ਸਮਰ੍ਥਾਃ||੬||
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇਸੁ ਤਿਥਿਕਰਣਮੁਹੂਰ੍ਤਨਕ੍ਸਤ੍ਰੇਸੁ ਦਧ੍ਯਕ੍ਸਤਾਨ੍ਨਪਾਨਰਤ੍ਨੈਰਗ੍ਨਿਂ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਭਿਸਜਸ਼੍ਚਾਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ, ਕਤਬਲਿਮਙ੍ਗਲਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਾਚਨਂ ਲਘੁਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਮਾਤੁਰਮੁਪਵੇਸ਼੍ਯ , ਯਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ , ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਮੁਖੋ ਵੈਦ੍ਯੋ ਮਰ੍ਮਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਧਮਨੀਃ ਪਰਿਹਰਨ੍, ਅਨੁਲੋਮਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਦਾਪੂਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ , ਸਕਦੇਵਾਪਹਰੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਮਾਸ਼ੁ ਚ; ਮਹਤ੍ਸ੍ਵਪਿ ਚ ਪਾਕੇਸੁ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦਮੁਕ੍ਤਮ੍ ||੭||
ततः प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु दध्यक्षतान्नपानरत्नैरग्निं विप्रान् भिषजश्चार्चयित्वा, कृतबलिमङ्गलस्वस्तिवाचनं लघुभुक्तवन्तं प्राङ्मुखमातुरमुपवेश्य , यन्त्रयित्वा , प्रत्यङ्मुखो वैद्यो मर्मसिरास्नायुसन्ध्यस्थिधमनीः परिहरन्, अनुलोमं शस्त्रं निदध्यादापूयदर्शनात् , सकृदेवापहरेच्छस्त्रमाशु च; महत्स्वपि च पाकेषु द्व्यङ्गुलान्तरं त्र्यङ्गुलान्तरं वा शस्त्रपदमुक्तम् ||७||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ|- ਤਤਃ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸਮ੍ਭਾਰੋਪਕਲ੍ਪਨਾਨਨ੍ਤਰਮ੍| ਤਿਥਯਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾਦਯਃ, ਕਰਣਾਨਿ ਬਵਾਦੀਨਿ, ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਃ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਿਵਾਦ੍ਯਾਃ, ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਣਿ ਅਸ਼੍ਵਿਨੀਪ੍ਰਭਤੀਨਿ; ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਵਂ ਚੈਸਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਚਨਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਅਕ੍ਸਤਾਨਿ ਯਵਧਾਨ੍ਯਾਨਿ, ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਮਾਣਿਕ੍ਯਮੌਕ੍ਤਿਕਾਦੀਨਿ| ਕਤਬਲਿਮਙ੍ਗਲਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਾਚਨਮਿਤਿ ਬਲਿਃ ਪੂਜੋਪਹਾਰਃ, ਮਙ੍ਗਲਂ ਗੀਤਾਦਿ, ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਾਚਨਮਾਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦੋਚ੍ਚਾਰਣਂ, ਕਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਬਲਿਪ੍ਰਭਤਿਭਿਃ ਸਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਸਪ੍ਤੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਸਿਰਾਃ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਃ, ਨਵਸ਼ਤਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਨਾਯਵਃ, ਸਨ੍ਧਯਃ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਦ੍ਵਿਸ਼ਤਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਃ, ਅਸ੍ਥੀਨਿ ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਧਮਨ੍ਯਃ ਨਾਭਿਪ੍ਰਭਵਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਃ; ਏਤਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜਨ੍| ਅਨੁਲੋਮਮਿਤਿ ਲੋਮਾਨੁਕੂਲ੍ਯੇਨ, ਯੇਨੈਵਾਵਰ੍ਤੇਨ ਲੋਮਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ ਤੇਨੈਵਾਵਰ੍ਤੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ; ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ ਤੁ ਲੋਮਭਿਰੇਵ ਪ੍ਰਤਿਹਤਧਾਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕੁਣ੍ਠੀਭਵਤਿ ਵ੍ਯਥਾਂ ਚੋਤ੍ਪਾਦਯਤਿ| ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਕਿਯਦ੍ਦੂਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਆਪੂਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਤਿ| ਸਕਤ੍ ਏਕਵਾਰਂ, ਨ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਆਸ਼ੁ ਚੇਤਿ ਚਸ਼ਬ੍ਦ ਏਵਾਰ੍ਥਃ, ਤੇਨੋਭਯਤ੍ਰਾਪਿ ਨਿਯਮਃ; ਏਤੇਨ ਸਕਦੇਵ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਪਹਰੇਤ੍, ਆਸ਼੍ਵੇਵ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਪਹਰੇਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਣਿਦਧ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਣਿਧਾਨਮਾਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤਮ੍, ਅਪਹਰੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਮਾਸ਼ੁ ਚੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦ ਆਸ਼੍ਵਪਹਰਣਕ੍ਰਿਯਯਾ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤ ਇਤਿ ਨ ਪੌਨਰੁਕ੍ਤ੍ਯਮ੍| ਇਦਾਨੀਂ ਸੁਦੂਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਤੇਨਰ੍ਥਂ ਸਮ੍ਭਾਵਯਨ੍ਨਵਧਿਮਾਹ- ਮਹਤ੍ਸ੍ਵਪਿ ਚ ਪਾਕੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨ੍ਤਰਸ਼ਬ੍ਦੋਯਮਵਕਾਸ਼ਵਾਚੀ; ਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਵਕਾਸ਼ਂ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਵਕਾਸ਼ਂ ਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ; ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਵਕਾਸ਼ਂ ਨਾਤ੍ਯਵਗਾਢੇ, ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਵਕਾਸ਼ਮਵਗਾਢੇ ਇਤਿ| ਕੇਚਿਦਨ੍ਤਰਸ਼ਬ੍ਦਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੭||
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਤਤ੍ਰਾਯਤੋ ਵਿਸ਼ਾਲਃ ਸਮਃ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯ ਇਤਿ ਵ੍ਰਣਗੁਣਾਃ ||੮||
तत्रायतो विशालः समः सुविभक्तो निराश्रय इति व्रणगुणाः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਵ੍ਰਣਕਰ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮਾਕਤਿਵਿਸ਼ੇਸੈਰਾਹ - ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ, ਏਤੇ ਆਯਤਤ੍ਵਾਦਯੋ ਵ੍ਰਣਗੁਣਾਃ| ਆਯਤੋ ਦੀਰ੍ਘਃ; ਵਿਸ਼ਾਲੋ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ; ਸਮ ਇਤਿ ਸਮਪਾਕਃ, ਅਸਮਪਾਕੋ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪਕ੍ਵਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਕ੍ਵਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਤਨਾਯ ਸੁਖੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ਾਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਚਤੁਰਸ੍ਰਮਾਚਕ੍ਸਤੇ, ਸਮਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਤ੍ਤਮ੍| ਤਦੁਕ੍ਤਮ੍- “ਆਯਤਸ਼੍ਚਤੁਰਸ੍ਰੋ ਵਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਟਕ ਇਤਿ ਵ੍ਰਣਾਕਤਿਸਮਾਸਃ” (ਸੂ. ਅ.੨੨)- ਇਤਿ; ਇਹ ਚਤਸ੍ਰੋ ਵ੍ਰਣਾਕਤਯੋ ਵ੍ਰਣਗੁਣਤ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸਮੋ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਰ੍ਪਣਵਨ੍ਨ ਵਿਸਮਗਤਿਃ| ਸ ਚ ਆਯਤੇ ਵ੍ਰਣੇ ਸਮ ਇਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਃ ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਃ, ਸੁਸ੍ਠੁ ਪਥਗ੍ਭੂਤਸਕਲਾਵਯਵਃ| ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ ਜਿਹ੍ਵਾਦਨ੍ਤਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਯਦੇਸ਼ਮਨਾਸ਼੍ਰਿਤਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯਥਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ- ਵੈਦ੍ਯਕਤਵ੍ਰਣਗੁਣਾਨਾਹ- ਤਤ੍ਰਾਯਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਸਮੋ ਨਿਮ੍ਨੋਨ੍ਨਤਤ੍ਵਰਹਿਤਃ| ਸੁਵਿਭਕ੍ਤੋ ਹੀਨਾਤਿਦੋਸਤ੍ਯਕ੍ਤਃ| ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤੇ ਵੈਦ੍ਯਕਤੇ ਵ੍ਰਣੇ ਕਲ੍ਕਕਸਾਯਾਦ੍ਯਵਚਾਰਣਂ ਸੁਖਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ| ਅਤੋ ਵਿਪਰੀਤਾ ਵ੍ਰਣਦੋਸਾਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਸੁਗਮਮ੍||੮||
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਭਵਤਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ- ਆਯਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਲਸ਼੍ਚ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ | ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਕਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵ੍ਰਣਃ ਕਰ੍ਮਣਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੯||
भवतश्चात्र- आयतश्च विशालश्च सुविभक्तो निराश्रयः | प्राप्तकालकृतश्चापि व्रणः कर्मणि शस्यते ||९||
🔊 Audio coming soon
ਅਮੁਮੇਵਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਲੋਕੇਨ ਸ੍ਫੁਟੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਹ- ਆਯਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਂ ਵਿਧੋ ਵ੍ਰਣਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਆਯਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਲਸ਼੍ਚੇਤਿ ਦ੍ਵਿਚਕਾਰੇਣ ਆਯਤੋਪਿ ਵਿਸ਼ਾਲੋਪਿ ਆਯਤਵਿਸ਼ਲ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ ਯਤਿ| ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯੋ ਮਰ੍ਮਾਦ੍ਯਨਾਸ਼੍ਰਿਤਃ; ‘ਨਿਰਾਸ਼ਯ’ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ, ਤਤ੍ਰਾਨਨੁਸਙ੍ਗੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਕਤਸ਼੍ਚਾਪੀਤਿ ਯੁਕ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਕਤਃ; ਏਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਸਾਧ੍ਯੋ ਬਾਲਵਦ੍ਧਯੋਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਃ, ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਰਣੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਨਿਸੇਧਾਤ੍; ਅਥਵਾ ਸ਼ੀਤਕਾਲੇਗ੍ਨਿਸਾਧ੍ਯੋ ਵ੍ਰਣਃ, ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਸ ਏਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ‘ਯੁਕ੍ਤਕਾਲਕਤਃ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਤ੍ਰ ਸਮਪਾਕ ਇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ, ਯੁਕ੍ਤਕਾਲਕਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਾਕਕਤਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯ ਇਤ੍ਯਪਰੇ| ਆਯਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਲਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਲੋਕਂ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੯||
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਸ਼ੌਰ੍ਯਮਾਸ਼ੁਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਮਸ੍ਵੇਦਵੇਪਥੁ | ਅਸਮ੍ਮੋਹਸ਼੍ਚ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੧੦||
शौर्यमाशुक्रिया शस्त्रतैक्ष्ण्यमस्वेदवेपथु | असम्मोहश्च वैद्यस्य शस्त्रकर्मणि शस्यते ||१०||
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਯੇ ਵੈਦ੍ਯਗੁਣਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਤਾਨਾਹ- ਸ਼ੌਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤੇ ਸ਼ੌਰ੍ਯਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਿ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਭਯਤ੍ਵਂ, ਭਯਭੀਤੋ ਹਿ ਸਾਧ੍ਯਮਪਿ ਵ੍ਰਣਮਵਗਾਢਮੂਲਂ ਨਾਰਭਤੇ, ਆਰਬ੍ਧਂ ਵਾ ਅਵਸ਼ੇਸਯਤਿ| ਆਸ਼ੁਕ੍ਰਿਯਾ ਲਘੁਹਸ੍ਤਤਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਕਰਣਮ੍, ਆਸ਼ੁਕ੍ਰਿਯਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਚਿਰਂ ਕ੍ਲਮੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਸੁਨਿਸ਼ਿਤਤ੍ਵਂ ਸੁਧਾਰਤ੍ਵਂ ਚ, ਤੇਨ ਰੁਜਾ ਨ ਭਵਤਿ| ਅਸਮ੍ਮੋਹਃ ਅਸਮ੍ਮੂਢਤਾ, ਸ ਚਾਮਪਕ੍ਵਵ੍ਰਣਪਰਿਜ੍ਞਾਨੇ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨੁਸ੍ਠਾਨੇ ਚ; ਵ੍ਰਣਚ੍ਛੇਦਾਦਿਸੁ ਰਕ੍ਤਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਨੇਸਮ੍ਮੋਹ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਅਮੁਮਪਿ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ||੧੦||
Adhikarana 10 (11-12) · Śloka 12
ਏਕੇਨ ਵਾ ਵ੍ਰਣੇਨਾਸ਼ੁਧ੍ਯਮਾਨੇ ਨਾਨ੍ਤਰਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਵੇਕ੍ਸ੍ਯਾਪਰਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ||੧੧|| ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਯਤੋ ਯਤੋ ਗਤਿਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਸਙ੍ਗੋ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਚ | ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾ ਦੋਸੋ ਨ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ||੧੨||
एकेन वा व्रणेनाशुध्यमाने नाऽन्तरा बुद्ध्याऽवेक्ष्यापरान् व्रणान् कुर्यात् ||११|| भवति चात्र- यतो यतो गतिं विद्यादुत्सङ्गो यत्र यत्र च | तत्र तत्र व्रणं कुर्याद्यथा दोषो न तिष्ठति ||१२||
🔊 Audio coming soon
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਾਵਨ੍ਯੇਪਿ ਵ੍ਰਣਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਹ- ਏਕੇਨ ਵਾ ਵ੍ਰਣੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾ ਪੁਰੁਸਃ| ਅਨ੍ਤਰਾ ਮਧ੍ਯੇ| ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗਤਿਂ ਨਾਡੀਮ੍| ਉਤ੍ਸਙ੍ਗ ਇਵੋਤ੍ਸਙ੍ਗਃ ਵ੍ਰਣਾਸ਼ਯੇ ਹਿ ਚਿਰਕਾਲਪੂਯਾਵਸ੍ਥਾਨੇਨਾਮਮਵਦਾਰਿਤਮਨ੍ਤਃਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਨਿਮ੍ਨਮੁਤ੍ਸਙ੍ਗਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਾਦੁਤ੍ਸਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ; ਉਤ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੂਯਸ੍ਯ ਸਙ੍ਗ ਉਤ੍ਸਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਯਥਾ ਦੋਸੋ ਨ ਤਿਸ੍ਠਤੀਤਿ| ਦੋਸੋਤ੍ਰ ਪੂਯਃ; ਪੂਯਾਵਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ ਵਾਤਾਦਯੋ ਦੋਸਾ ਅਨੁਬਧ੍ਨਨ੍ਤੀਤਿ ਪੂਯ ਏਵ ਦੋਸਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਚ੍ਯਤੇ, ਕਾਰਣੇ ਕਾਰ੍ਯੋਪਚਾਰਾਤ੍||੧੧-੧੨||
Adhikarana 11 (13-15) · Śloka 15
ਤਤ੍ਰ ਭ੍ਰੂਗਣ੍ਡਸ਼ਙ੍ਖਲਲਾਟਾਕ੍ਸਿਪੁਟੌਸ੍ਠਦਨ੍ਤਵੇਸ੍ਟਕਕ੍ਸਾਕੁਕ੍ਸਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇਸੁ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਛੇਦ ਉਕ੍ਤਃ ||੧੩|| (ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਵਚ੍ਛੇਦਾਨ੍ ਪਾਣਿਪਾਦੇਸੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ | ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਾਕਤੀਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗੁਦੇ ਮੇਢ੍ਰੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍) ||੧੪|| ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਚ੍ਛੇਦਨਮ੍, ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਵੇਦਨਾ, ਚਿਰਾਦ੍ਵ੍ਰਣਸਂਰੋਹੋ, ਮਾਂਸਕਨ੍ਦੀਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਸ਼੍ਚੇਤਿ ||੧੫||
तत्र भ्रूगण्डशङ्खललाटाक्षिपुटौष्ठदन्तवेष्टकक्षाकुक्षिवङ्क्षणेषु तिर्यक् छेद उक्तः ||१३|| (चन्द्रमण्डलवच्छेदान् पाणिपादेषु कारयेत् | अर्धचन्द्राकृतींश्चापि गुदे मेढ्रे च बुद्धिमान्) ||१४|| अन्यथा तु सिरास्नायुच्छेदनम्, अतिमात्रं वेदना, चिराद्व्रणसंरोहो, मांसकन्दीप्रादुर्भावश्चेति ||१५||
🔊 Audio coming soon
ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਛੇਦੋ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੂਕ੍ਤਃ (ਸੂ. ਅ.੨੫), ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਵਿਸਯੇ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਸਵਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਹ- ਤਤ੍ਰ ਭ੍ਰੂਗਣ੍ਡੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਗਣ੍ਡਃ ਕਪੋਲਃ, ਅਕ੍ਸਿਪੁਟਃ ਅਕ੍ਸਿਵਰ੍ਤ੍ਮ, ਦਨ੍ਤਵੇਸ੍ਟਕੋ ਦਨ੍ਤਵੇਸ੍ਟਨਮਾਂਸਂ, ਕਕ੍ਸਾ ਬਾਹੁਮੂਲਂ, ਕੁਕ੍ਸਿਃ ਉਦਰਂ, ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਮ੍ ਊਰੁਸਨ੍ਧਿਃ| (ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਵਚ੍ਛੇਦਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਗਮਮ੍|) ਅਨ੍ਯਥਾ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਾਂਸਕਨ੍ਦੀਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ ਕਨ੍ਦਾਕਾਰਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰਸਮ੍ਭਵਃ, ਕਨ੍ਦ ਏਵ ਕਨ੍ਦੀ, ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਾਤ੍| ‘ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ‘ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੁ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਦਿ ਛੇਦਨਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ‘ਛੇਦਨਂ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚ ‘ਕ੍ਸਣਨਂ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਕ੍ਸਣਨਂ ਹਿਂਸਨਮ੍||੧੩-੧੫||
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
ਮੂਢਗਰ੍ਭੋਦਰਾਰ੍ਸ਼ੋਸ਼੍ਮਰੀਭਗਨ੍ਦਰਮੁਖਰੋਗੇਸ੍ਵਭੁਕ੍ਤਵਤਃ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ||੧੬||
मूढगर्भोदरार्शोऽश्मरीभगन्दरमुखरोगेष्वभुक्तवतः कर्म कुर्वीत ||१६||
🔊 Audio coming soon
ਭੁਕ੍ਤਵਤਃ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵੀਤੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਯ ਵਿਸਯਾਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਮੂਢਗਰ੍ਭੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਦਿਸੁ ਸਟ੍ਸ੍ਵਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਤ੍ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਦਾਨਾਦਿਭਿਃ ਕਸ੍ਟਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਤੁਰਃ, ਅਨਿਲਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕੋਪਮੇਤਿ; ਮੁਖਰੋਗੇਸ੍ਵਾਹਾਰੋਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਦਿਪੀਡਨੇਨ ਘਣਯਾ ਚ ਨਿਸ੍ਕਾਸ਼ਿਤਃ ਕਰ੍ਮਘਾਤਂ ਕਰੋਤਿ||੧੬||
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
ਤਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਵਚਾਰ੍ਯ,ਸ਼ੀਤਾਭਿਰਦ੍ਭਿਰਾਤੁਰਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ, ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਪੀਡ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ, ਵ੍ਰਣਮਭਿਮਦ੍ਯ(ਜ੍ਯ), ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਪ੍ਰੋਤੇਨੋਦਕਮਾਦਾਯ , ਤਿਲਕਲ੍ਕਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਗਾਢਾਮੌਸਧਯੁਕ੍ਤਾਂ ਨਾਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਨਾਤਿਰੂਕ੍ਸਾਂ ਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਿਦਧ੍ਯਾਤ੍; ਤਤਃ ਕਲ੍ਕੇਨਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ, ਘਨਾਂ ਕਵਲਿਕਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ, ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍; ਵੇਦਨਾਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨੈਰ੍ਧੂਪੈਰ੍ਧੂਪਯੇਤ੍, ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈ ਰਕ੍ਸਾਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ||੧੭||
ततः शस्त्रमवचार्य,शीताभिरद्भिरातुरमाश्वास्य, समन्तात् परिपीड्याङ्गुल्या, व्रणमभिमृद्य(ज्य), प्रक्षाल्य कषायेण प्रोतेनोदकमादाय , तिलकल्कमधुसर्पिःप्रगाढामौषधयुक्तां नातिस्निग्धां नातिरूक्षां वर्तिं प्रणिदध्यात्; ततः कल्केनाच्छाद्य, घनां कवलिकां दत्त्वा, वस्त्रपट्टेन बध्नीयात्; वेदनारक्षोघ्नैर्धूपैर्धूपयेत्, रक्षोघ्नैश्च मन्त्रै रक्षां कुर्वीत ||१७||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵ੍ਰਣਕ੍ਰਮਵਿਧਾਨਮਾਹ- ਤਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤਃ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮ ਕਤ੍ਵਾ; ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਜਨਿਤਖੇਦਮਪਨੀਯ, ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਿਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਾਰ੍ਥਂ; ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਪੀਡ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਰਿਪੀਡਯਿਤ੍ਵਾ, ਸ੍ਰਾਵਨਿਰ੍ਗਮਨਾਰ੍ਥਂ; ਵ੍ਰਣਮਭਿਮਦ੍ਯ ਵ੍ਰਣਮਰ੍ਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦਸਮੀਕਰਣਾਰ੍ਥਂ; ‘ਵ੍ਰਣਮਭਿਮਜ੍ਯ’- ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਬਾਲਾਸ੍ਥਿਗਤ੍ਯੁਤ੍ਸਙ੍ਗਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਮਿਤਿ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ; ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣਵਿਹਿਤੇਨ, ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਥਾਸ੍ਵਦੋਸਹਰੌਸਧਸਿਦ੍ਧੇਨ ਕਸਾਯੇਣ; ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣੋਦਕਮਾਦਾਯ ਵ੍ਰਣਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਂ; ਤਿਲਕਲ੍ਕਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਗਾਢਾਂ ਤਿਲਕਲ੍ਕਾਦਿਭਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਲਿਪ੍ਤਾਮ੍; ਔਸਧਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰਕੋਕ੍ਤਾ ‘(ਅ)ਜਗਨ੍ਧਾਜਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚ’ (ਸੂ. ਅ.੩੭) ਇਤ੍ਯਾਦਿਸਂਸ਼ੋਧਨੌਸਧਯੁਕ੍ਤਾਂ; ਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍; ਕਲ੍ਕੇਨ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣੌਸਧਪਿਣ੍ਡੇਨ; ਕਵਲਿਕਾ ਵ੍ਰਣਕਲ੍ਕੌਸਧਾਚ੍ਛਾਦਨਦ੍ਰਵ੍ਯਂ, ਸਾ ਚੌਸਧਸ੍ਵਰਸਨਿਃਸਰਣਨਿਵਾਰਣਾਰ੍ਥਂ ਭਗ੍ਨੋਕ੍ਤਪਲਾਸ਼ੋਦੁਮ੍ਬਰਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਾਦਿਕਤਾ, ਅਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮਦੁਕਰ੍ਪਟਵਿਰਚਿਤਾਂ ਕਵਲਿਕਾਮਾਹੁਃ, ਭਸ੍ਟਯਵਸ਼ਕ੍ਤੁਭਿਰ੍ਘਤਾਕ੍ਤਾਂ ਘਨਾਂ ਕਵਲਿਕਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਪਰੇ| ਵੇਦਨਾਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨੈਰਿਤਿ ਵੇਦਨਾਘ੍ਨਾਨਿ ਰੁਜਾਘ੍ਨਾਨਿ ਹਿਙ੍ਗੁਲਵਣਾਦੀਨਿ, ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਾਨਿ ਰਾਕ੍ਸਸਘ੍ਨਾਨਿ ਵਚਾਦੀਨਿ, ਤੈਃ||੧੭||
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
ਤਤੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਗੁਰੁਸਰ੍ਜਰਸਵਚਾਗੌਰਸਰ੍ਸਪਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਲਵਣਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਵਿਮਿਸ਼੍ਰੈਰਾਜ੍ਯਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਧੂਪਯੇਤ੍ | ਆਜ੍ਯਸ਼ੇਸੇਣ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਸਮਾਲਭੇਤ ||੧੮||
ततो गुग्गुल्वगुरुसर्जरसवचागौरसर्षपचूर्णैर्लवणनिम्बपत्रविमिश्रैराज्ययुक्तैर्धूपयेत् | आज्यशेषेण चास्य प्राणान् समालभेत ||१८||
🔊 Audio coming soon
ਧੂਪਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਹ- ਤਤੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਵ੍ਰਣਂ ਧੂਪਯੇਤ੍ ਸ਼ਯਨਾਦ੍ਯਪਿ ਵ੍ਰਣਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਾਪਗਮਾਰ੍ਥਂ ਨੀਲਮਕ੍ਸਿਕਾਦਿਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਚ; ਅਨ੍ਯਥਾ ਨੀਲਮਕ੍ਸਿਕੋਪਸਰ੍ਪਣਾਦ੍ਵ੍ਰਣੇ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਪਤਨ੍ਤਿ| ਆਜ੍ਯਸ਼ੇਸੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਆਜ੍ਯਸ਼ੇਸੇਣ ਧੂਪਨਦ੍ਰਵ੍ਯੇਭ੍ਯ ਆਜ੍ਯਮਿਸ਼੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਸ਼ਿਸ੍ਟੇਨ ਘਤੇਨ| ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤ੍ਰ ਹਦਯਾਦਯ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਸ੍ਠਾਨਤ੍ਵਾਤ੍; ਤਾਨ੍ ਸਮਾਲਭੇਤ ਮ੍ਰਕ੍ਸਯੇਦਭ੍ਯਞ੍ਜਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਪ੍ਰਾਣਾਪ੍ਯਾਯਨਾਰ੍ਥਮ੍||੧੮||
Adhikarana 15 (19-33) · Śloka 33
ਉਦਕੁਮ੍ਭਾਚ੍ਚਾਪੋ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਯਨ੍ ਰਕ੍ਸਾਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍; ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ- ||੧੯|| ਕਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਤਥਾ ਰਕ੍ਸੋਭਯਸ੍ਯ ਚ | ਰਕ੍ਸਾਕਰ੍ਮ ਕਰਿਸ੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਦਨੁਮਨ੍ਯਤਾਮ੍ ||੨੦|| ਨਾਗਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਿਤਰੋ ਯਕ੍ਸਰਾਕ੍ਸਸਾਃ | ਅਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ ਸਦਾ ||੨੧|| ਪਥਿਵ੍ਯਾਮਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸੇ ਚ ਯੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ | ਦਿਕ੍ਸੁ ਵਾਸ੍ਤੁਨਿਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਪਾਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਤੇ ਨਮਸ੍ਕਤਾਃ ||੨੨|| ਪਾਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਮੁਨਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਯਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਰਾਜਰ੍ਸਯਸ੍ਤਥਾ | ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਸਾਗਰਾਃ ||੨੩|| ਅਗ੍ਨੀ ਰਕ੍ਸਤੁ ਤੇ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਾਯੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ | ਸੋਮੋ ਵ੍ਯਾਨਮਪਾਨਂ ਤੇ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਪਰਿਰਕ੍ਸਤੁ ||੨੪|| ਉਦਾਨਂ ਵਿਦ੍ਯੁਤਃ ਪਾਨ੍ਤੁ ਸਮਾਨਂ ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍ਨਵਃ | ਬਲਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਲਪਤਿਰ੍ਮਨੁਰ੍ਮਨ੍ਯੇ ਮਤਿਂ ਤਥਾ ||੨੫|| ਕਾਮਾਂਸ੍ਤੇ ਪਾਨ੍ਤੁ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋਭਿਰਕ੍ਸਤੁ | ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਤੇ ਵਰੁਣੋ ਰਾਜਾ ਸਮੁਦ੍ਰੋ ਨਾਭਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ ||੨੬|| ਚਕ੍ਸੁਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਪਾਤੁ ਤੇ ਮਨਃ | ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਣਿ ਸਦਾ ਰੂਪਂ ਛਾਯਾਂ ਪਾਨ੍ਤੁ ਨਿਸ਼ਾਸ੍ਤਵ ||੨੭|| ਰੇਤਸ੍ਤ੍ਵਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤ੍ਵਾਪੋ ਰੋਮਾਣ੍ਯੋਸਧਯਸ੍ਤਥਾ | ਆਕਾਸ਼ਂ ਖਾਨਿ ਤੇ ਪਾਨ੍ਤੁ ਦੇਹਂ ਤਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ||੨੮|| ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਃ ਸ਼ਿਰਃ ਪਾਤੁ ਵਿਸ੍ਣੁਸ੍ਤਵ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ | ਪੌਰੁਸਂ ਪੁਰੁਸਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਧ੍ਰੁਵੋ ਭ੍ਰੁਵੌ ||੨੯|| ਏਤਾ ਦੇਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤਵ ਨਿਤ੍ਯਾ ਹਿ ਦੇਵਤਾਃ | ਏਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਤਤਂ ਪਾਨ੍ਤੁ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਨੁਹਿ ||੩੦|| ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍ | (ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਨਾਰਦਪਰ੍ਵਤੌ) | ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੌਵ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰਗਾਃ ||੩੧|| ਪਿਤਾਮਹਕਤਾ ਰਕ੍ਸਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਾਯੁਰ੍ਵਰ੍ਧਤਾਂ ਤਵ | ਈਤਯਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤੁ ਸਦਾ ਭਵ ਗਤਵ੍ਯਥਃ ||੩੨|| ਇਤਿ ਸ੍ਵਾਹਾ | ਏਤੈਰ੍ਵੇਦਾਤ੍ਮਕੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕਤ੍ਯਾਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਨੈਃ | ਮਯੈਵਂ ਕਤਰਕ੍ਸਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਨੁਹਿ ||੩੩||
उदकुम्भाच्चापो गृहीत्वा प्रोक्षयन् रक्षाकर्म कुर्यात्; तद्वक्ष्यामः- ||१९|| कृत्यानां प्रतिघातार्थं तथा रक्षोभयस्य च | रक्षाकर्म करिष्यामि ब्रह्मा तदनुमन्यताम् ||२०|| नागाः पिशाचा गन्धर्वाः पितरो यक्षराक्षसाः | अभिद्रवन्ति ये ये त्वां ब्रह्माद्या घ्नन्तु तान् सदा ||२१|| पृथिव्यामन्तरीक्षे च ये चरन्ति निशाचराः | दिक्षु वास्तुनिवासाश्च पान्तु त्वां ते नमस्कृताः ||२२|| पान्तु त्वां मुनयो ब्राह्मया दिव्या राजर्षयस्तथा | पर्वताश्चैव नद्यश्च सर्वाः सर्वे च सागराः ||२३|| अग्नी रक्षतु ते जिह्वां प्राणान् वायुस्तथैव च | सोमो व्यानमपानं ते पर्जन्यः परिरक्षतु ||२४|| उदानं विद्युतः पान्तु समानं स्तनयित्नवः | बलमिन्द्रो बलपतिर्मनुर्मन्ये मतिं तथा ||२५|| कामांस्ते पान्तु गन्धर्वाः सत्त्वमिन्द्रोऽभिरक्षतु | प्रज्ञां ते वरुणो राजा समुद्रो नाभिमण्डलम् ||२६|| चक्षुः सूर्यो दिशः श्रोत्रे चन्द्रमाः पातु ते मनः | नक्षत्राणि सदा रूपं छायां पान्तु निशास्तव ||२७|| रेतस्त्वाप्याययन्त्वापो रोमाण्योषधयस्तथा | आकाशं खानि ते पान्तु देहं तव वसुन्धरा ||२८|| वैश्वानरः शिरः पातु विष्णुस्तव पराक्रमम् | पौरुषं पुरुषश्रेष्ठो ब्रह्माऽऽत्मानं ध्रुवो भ्रुवौ ||२९|| एता देहे विशेषेण तव नित्या हि देवताः | एतास्त्वां सततं पान्तु दीर्घमायुरवाप्नुहि ||३०|| स्वस्ति ते भगवान् ब्रह्मा स्वस्ति देवाश्च कुर्वताम् | (स्वस्ति ते चन्द्रसूर्यौ च स्वस्ति नारदपर्वतौ) | स्वस्त्यग्निश्चौव वायुश्च स्वस्ति देवाः सहेन्द्रगाः ||३१|| पितामहकृता रक्षा स्वस्त्यायुर्वर्धतां तव | ईतयस्ते प्रशाम्यन्तु सदा भव गतव्यथः ||३२|| इति स्वाहा | एतैर्वेदात्मकैर्मन्त्रैः कृत्याव्याधिविनाशनैः | मयैवं कृतरक्षस्त्वं दीर्घमायुरवाप्नुहि ||३३||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਵ੍ਰਣਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਪੂਯਾਦਿਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ਰਕ੍ਸੋਭਯਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਰਕ੍ਸਾਕਰ੍ਮ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਉਦਕੁਮ੍ਭਾਚ੍ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਉਦਕੁਮ੍ਭਾਤ੍ ਪਾਨੀਯਕੁਮ੍ਭਾਤ੍, ਆਪਃ ਜਲਂ, ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ, ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਯਨ੍ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਯਨ੍| ਰਕ੍ਸਾਕਰ੍ਮਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਪਦਾਨਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਵਰਣਂ ਨ ਕਰਣੀਯਮਿਤਿ ਕੇਚਿਤ੍; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ|- ਕਤ੍ਯਾਨਾਮਿਤਿ ਕੁਪਿਤਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋਭਿਚਾਰਕਰ੍ਮਜਨਿਤਾ ਰਾਕ੍ਸਸੀ ‘ਕਤ੍ਯਾ’ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਨਿਵਾਰਣਾਰ੍ਥਮ੍, ਅਤ੍ਰ ‘ਪਰਿਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਤਥਾ ਰਕ੍ਸੋਭਯਸ੍ਯ ਚੇਤਿ ਰਾਕ੍ਸਸਭਯਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਾਰ੍ਥਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਦਨੁਮਨ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸਾਕਰ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਙ੍ਗੀਕਰੋਤੁ| ਨਾਗਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੇ ਯੇ ਨਾਗਾਦਯਸ੍ਤ੍ਵਾਮਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਃ| ਤਤ੍ਰ ਨਾਗਾਃ ਵਾਸੁਕ੍ਯਾਦਯਃ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਃ, ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਦੇਵਗਾਯਨਾ ਹਾਹਾਹੂਹੂਪ੍ਰਭਤਯਃ, ਪਿਤਰਃ ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਵਾਤ੍ਤਾਦਯਃ, ਯਕ੍ਸਾਃ ਧਨਦਾਦਯਃ, ਰਕ੍ਸਸਾਃ ਰਾਵਣਪ੍ਰਭਤਯਃ| ਦਿਕ੍ਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਯੇ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਵਾਸ੍ਤੁਨਿਵਾਸਾਃ ਗਹਭੂਮਿਨਿਵਾਸਿਨਃ| ਪ੍ਰਾਣਾਨਿਤਿ ਅਗ੍ਨਿਃ ਸੋਮੋ ਵਾਯੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਃ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਭੂਤਾਤ੍ਮੇਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਃ, ਅਤ੍ਰ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਪ੍ਰਾਣੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯਵਾਤਵਾਚ੍ਯੋਪਿ ਵਾਤਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਾਣਾਖ੍ਯੇ ਵਾਤਵਿਸ਼ੇਸੇ ਵਰ੍ਤਤੇ; ਕੁਤਃ? ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵ੍ਯਾਨਾਦੀਨਾਮਗ੍ਰੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਸੋਮਃ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ| ਤੇ ਤਵ| ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਵਸ੍ਟਿਮਾਨ੍ ਮੇਘਃ, ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਸ੍ਤਨਯਿਤ੍ਨਵਃ ਮੇਘਾਃ| ਬਲਪਤਿਰਿਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਮਨੁਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ, ਮਨ੍ਯੇ ਗ੍ਰੀਵਾਪਸ਼੍ਚਿਮਭਾਗਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਦ੍ਵੇ ਸਿਰੇ ‘ਮਨ੍ਯੇ’ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯੇਤੇ, ਮਤਿਂ ਤਥਾ ਸ ਏਵ ਮਨੁਰ੍ਮਤਿਂ ਰਕ੍ਸਤ੍ਵਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ; ‘ਤਥਾ ਮਨੁਰ੍ਮਤਿਂ ਰਕ੍ਸਤੁ’ ਇਤ੍ਯਹਂ ਮਨ੍ਯੇ, ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍| ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗੁਣਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਮਨਃ ਚਿਤ੍ਤਮ੍| ਰੂਪਮਿਹ ਲਾਵਣ੍ਯਂ ਵਿਵਕ੍ਸਿਤਂ, ਯਤ੍ਪਰ੍ਯਾਯਃ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਮ੍| ਛਾਯਾ ਪ੍ਰਭਾਭੇਦਃ; ਤਦੁਕ੍ਤਮ੍- “ਆਸਨ੍ਨਾ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਛਾਯਾ ਪ੍ਰਭਾ ਦੂਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ” (ਚ. ਇ. ਅ. ੭)- ਇਤਿ| ਰੇਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮ੍, ਆਪਃ ਪਾਨੀਯਾਨਿ, ਆਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤੁ ਵਰ੍ਧਯਨ੍ਤੁ| ਖਾਨਿ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮ੍| ਪੌਰੁਸਂ ਮੇਢ੍ਰਂ, ਪੁਰੁਸਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਨਾਰਾਯਣਃ| ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਜੀਵਮ੍| ਧ੍ਰੁਵਃ ਤਾਰਾਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਏਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵਤਾਃ, ਨਿਤ੍ਯਾਃ ਸਤਤਸ੍ਥਿਤਾਃ| ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍, ਦੇਵਾਃ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰਗਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਨੁਯਾਯਿਨ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਿਤਾਮਹਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ| ਈਤਯਃ ਅਨ੍ਨਾਦਿਕ੍ਸਯਹੇਤਵੋਤਿਵਸ੍ਟ੍ਯਾਦਯਃ; ਤਦੁਕ੍ਤਮ੍- “ਅਤਿਵਸ੍ਟਿਰਨਾਵਸ੍ਟਿਰ੍ਮੂਸਿਕਾਃ ਸ਼ਲਭਾਃ ਖਗਾਃ| ਸ੍ਵਚਕ੍ਰਂ ਪਰਚਕ੍ਰਂ ਚ ਸਪ੍ਤੈਤਾ ਈਤਯਃ ਸ੍ਮਤਾਃ”- ਇਤਿ||੧੯-੩੩||
Adhikarana 16 (34) · Śloka 34
ਤਤਃ ਕਤਰਕ੍ਸਮਾਤੁਰਮਾਗਾਰਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ, ਆਚਾਰਿਕਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੩੪||
ततः कृतरक्षमातुरमागारं प्रवेश्य, आचारिकमादिशेत् ||३४||
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਕਤਰਕ੍ਸਸ੍ਯੇਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਤਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਤਤਃ ਕਤਰਕ੍ਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਆਗਾਰਂ ਗਹਮ੍, ਆਚਾਰਿਕਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਮਾਹਾਰਵਿਹਾਰਲਕ੍ਸਣਂ ਵ੍ਰਣਿਤੋਪਾਸਨੀਯਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍||੩੪||
Adhikarana 17 (35) · Śloka 35
ਤਤਸ੍ਤਤੀਯੇਹਨਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯੈਵਮੇਵ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨ; ਨ ਚੈਨਂ ਤ੍ਵਰਮਾਣੋਪਰੇਦ੍ਯੁਰ੍ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍ ||੩੫||
ततस्तृतीयेऽहनि विमुच्यैवमेव बध्नीयाद्वस्त्रपट्टेन; न चैनं त्वरमाणोऽपरेद्युर्मोक्षयेत् ||३५||
🔊 Audio coming soon
ਨਚੈਨਮਿਤਿ ਏਨਂ ਵ੍ਰਣਂ, ਤ੍ਵਰਮਾਣਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰੀਭਵਨ੍, ਅਪਰੇਦ੍ਯੁਃ ਦ੍ਵਿਤੀਯਦਿਵਸੇ, ਨ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ‘ਤਤਸ੍ਤਤੀਯੇਹਨਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣੈਵਮੇਵ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨ’ ਇਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਕਸਾਯੇਣ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਣੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ, ਏਵਮੇਵ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੩੫||
Adhikarana 18 (36) · Śloka 36
ਦ੍ਵਿਤੀਯਦਿਵਸਪਰਿਮੋਕ੍ਸਣਾਦ੍ਵਿਗ੍ਰਥਿਤੋ ਵ੍ਰਣਸ਼੍ਚਿਰਾਦੁਪਸਂਰੋਹਤਿ, ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ ||੩੬||
द्वितीयदिवसपरिमोक्षणाद्विग्रथितो व्रणश्चिरादुपसंरोहति, तीव्ररुजश्च भवति ||३६||
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦਿਵਸੇ ਮੋਕ੍ਸਣਾਦ੍ਦੋਸਂ ਵਕ੍ਤੁਮਾਹ- ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਿਗ੍ਰਥਿਤਃ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਤਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਗ੍ਰਥਿਤ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨੇ ਹਿਸ਼ਬ੍ਦਂ ਪਠਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਹਿਸ਼ਬ੍ਦੋ ਯਸ੍ਮਾਦਰ੍ਥੇ, ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਗ੍ਰਥਿਤਃ ਸਮ੍ਯਗਨਙ੍ਕੁਰਿਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੂਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਸਂਰੋਹਤਿ; ਉਗ੍ਰਵੇਦਨਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਣੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੬||
Adhikarana 19 (37) · Śloka 37
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦੋਸਕਾਲਬਲਾਦੀਨਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕਸਾਯਾਲੇਪਨਬਨ੍ਧਾਹਾਰਾਚਾਰਾਨ੍ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ||੩੭||
अत ऊर्ध्वं दोषकालबलादीनवेक्ष्य कषायालेपनबन्धाहाराचारान् विदध्यात् ||३७||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਤੀਯਦਿਵਸਾਨਨ੍ਤਰਂ, ਦੋਸਾਃ ਵਾਤਾਦਯਃ, ਕਾਲਃ ਹੇਮਨ੍ਤਾਦਿਕਃ, ਬਲਂ ਹੀਨਮਧ੍ਯਮੋਤ੍ਤਮਮ੍, ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ ਵਯਃਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦੀਨਿ, ਅਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ, ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਯਾਵਦ੍ਵ੍ਰਣਸਂਰੋਹਣਂ ਭਵਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯਥਾ ਪਠਨ੍ਤਿ- ‘ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦੋਸਕਾਲਬਲਾਦੀਨ੍ਯਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕਸਾਯਾਦੀਨ੍ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍’- ਇਤਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ ਚ- ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਿਤਿ ਤਤੀਯਬਨ੍ਧਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥਬਨ੍ਧੇ ਦੋਸਾਦੀਨਿ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਕਸਾਯਾਦੀਨ੍ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍; ਕਸਾਯਾਦੀਨਿਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਕਲ੍ਕਸ੍ਨੇਹਾਦੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍||੩੭||
Adhikarana 20 (38) · Śloka 38
ਨ ਚੈਨਂ ਤ੍ਵਰਮਾਣਃ ਸਾਨ੍ਤਰ੍ਦੋਸਂ ਰੋਪਯੇਤ੍; ਸ ਹ੍ਯਲ੍ਪੇਨਾਪ੍ਯਪਚਾਰੇਣਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮੁਤ੍ਸਙ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੂਯੋਪਿ ਵਿਕਰੋਤਿ ||੩੮||
न चैनं त्वरमाणः सान्तर्दोषं रोपयेत्; स ह्यल्पेनाप्यपचारेणाभ्यन्तरमुत्सङ्गं कृत्वा भूयोऽपि विकरोति ||३८||
🔊 Audio coming soon
ਨ ਚੈਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਾਨ੍ਤਰ੍ਦੋਸਮ੍ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਪੂਯਸਹਿਤਮ੍| ਅਲ੍ਪੇਨਾਪ੍ਯਪਚਾਰੇਣੇਤਿ ਸ੍ਤੋਕੇਨਾਪਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਾ| ਭੂਯਃ ਪੁਨਃ| ਵਿਕਰੋਤਿ ਵਿਕਤਿਂ ਯਾਤਿ||੩੮||
Adhikarana 21 (39) · Śloka 39
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਰੋਪਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਮ੍ | ਰੂਢੇਪ੍ਯਜੀਰ੍ਣਵ੍ਯਾਯਾਮਵ੍ਯਵਾਯਾਦੀਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ | ਹਰ੍ਸਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਭਯਂ ਚਾਪਿ ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯੋਪਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ ||੩੯||
भवन्ति चात्र- तस्मादन्तर्बहिश्चैव सुशुद्धं रोपयेद्व्रणम् | रूढेऽप्यजीर्णव्यायामव्यवायादीन् विवर्जयेत् | हर्षं क्रोधं भयं चापि यावत् स्थैर्योपसम्भवात् ||३९||
🔊 Audio coming soon
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੁਸ਼ੁਦ੍ਧਮਿਤਿ ਬਹਿਰਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਚ| ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਸ਼ੁਦ੍ਧਿਲਕ੍ਸਣਂ ਵਾਤਾਦਿਵੇਦਨਾਪਗਮਃ; ਬਹਿਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਲਕ੍ਸਣਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸਸ੍ਥਾਨਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ‘ਹਰ੍ਸਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਭਯਂ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵ੍ਯਵਾਯਾਦੀਨਿਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਚ੍ਚ ਭਯਹਰ੍ਸਾਦੀਨਿ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ||੩੯||
Adhikarana 22 (40) · Śloka 40
ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵ ਵਸਨ੍ਤੇ ਚਾਪਿ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍ | ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਦ੍ਦ੍ਵ੍ਯਹਾਚ੍ਛਰਦ੍ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਵਰ੍ਸਾਸ੍ਵਪਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ||੪੦||
हेमन्ते शिशिरे चैव वसन्ते चापि मोक्षयेत् | त्र्यहाद्द्व्यहाच्छरद्ग्रीष्मवर्षास्वपि च बुद्धिमान् ||४०||
🔊 Audio coming soon
ਨਨੁ, ਕਿਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨ੍ਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯੋਥ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਤਰੇਣੇਤ੍ਯਾਹ - ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਹੇਮਨ੍ਤਾਦਿਸੁ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍, ਤੇਸੁ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਪਾਕਭਯਾਭਾਵਾਤ੍| ਸ਼ਰਦਾਦਿਸੁ ਦ੍ਵ੍ਯਹਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍, ਤੇਸਾਮੁਸ੍ਣਤ੍ਵੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਪਾਕਾਗਮਭਯਾਤ੍| ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵੇਤਿ ਏਵਸ਼ਬ੍ਦੋ ਹੇਮਨ੍ਤਸ਼ਿਸ਼ਿਰਯੋਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹੇ ਏਵ ਮੋਕ੍ਸ ਇਤਿ ਨਿਯਮਤਿ, ਚਕਾਰਸ੍ਤੁ ਪੈਤ੍ਤਿਕਵ੍ਰਣਸ੍ਯ ਨਿਯਮਂ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਯਤਿ; ਤੇਨ ਪੈਤ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਹੇਮਨ੍ਤਸ਼ਿਸ਼ਿਰਯੋਰ੍ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਮੋਕ੍ਸ ਇਤਿ| ਵਸਨ੍ਤੇ ਚਾਪੀਤਿ ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯੋਸ੍ਣਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਯਹੇਪਿ ਮੋਕ੍ਸਃ ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਣਾਨਾਂ; ਤਥਾ ਪੈਤ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਰਹ੍ਨੋ ਬਨ੍ਧ ਇਤਿ ਚ ਸਮੁਚ੍ਚਿਨੋਤਿ| ਸ਼ਰਦ੍ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਵਰ੍ਸਾਸ੍ਵਪਿ ਚੇਤਿ ਅਪਿਚਗ੍ਰਹਣਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਹਮੋਕ੍ਸਣਵਿਧਿਮਪਿ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਯਤਿ, ਤੇਨ ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਵ੍ਰਣਂ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਦਿਨੇ ਦ੍ਵੌ ਵਾਰੌ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਗ੍ਰਹਣਮਪਾਸ੍ਯ ‘ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਚ ਵਸਨ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਾਵਟ੍ਕਾਲੇ ਚ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ; ਤਨ੍ਨ, ਪਞ੍ਜਿਕਯਾ ਦੂਸਿਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਨਨੁ, ਹੇਮਨ੍ਤਾਦਯਃ ਸ਼ਰਦਾਦਯਸ਼੍ਚ ਨ ਸਮਾਨਾਸ੍ਤਤ੍ ਕਥਂ ਤੇਸੁ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਂ ਵ੍ਰਣਮੋਕ੍ਸਣਮ੍? ਉਚ੍ਯਤੇ, ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਦੇਵ ਦ੍ਵ੍ਯਹਾਦੇਵੇਤਿ ਨਿਯਮੋ ਨ ਕਤਃ, ਤੇਨ ਹੇਮਾਨ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਰਦਾਦੀਨਾਂ ਚੋਤ੍ਕਰ੍ਸਾਪਕਰ੍ਸਾਨ੍ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣਮੋਕ੍ਸਣਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਦੋਸਃ||੪੦||
Adhikarana 23 (41) · Śloka 41
ਅਤਿਪਾਤਿਸੁ ਰੋਗੇਸੁ ਨੇਚ੍ਛੇਦ੍ਵਿਧਿਮਿਮਂ ਭਿਸਕ੍ | ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਗਾਰਵਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ||੪੧||
अतिपातिषु रोगेषु नेच्छेद्विधिमिमं भिषक् | प्रदीप्तागारवच्छीघ्रं तत्र कुर्यात् प्रतिक्रियाम् ||४१||
🔊 Audio coming soon
ਨਨੁ, ਕਥਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਸਮ੍ਭਤਸਮ੍ਭਾਰਸ੍ਯ ਛੇਦ੍ਯਾਦਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੁਤਾਨ੍ਯਥਾਪੀਤ੍ਯਾਹ- ਅਤਿਪਾਤਿਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤਿਪਾਤਿਸੁ ਆਸ਼ੁਕਾਰਿਸੁ| ਅਥਵਾ, ਅਤਿਪਾਤਿਸੁ ਰੋਗੇਸੁ ਬਨ੍ਧਕਾਲਾਦਿਨਿਯਮਵ੍ਯਭਿਚਾਰਾਰ੍ਥ ਏਵਾਯਂ ਸ਼੍ਲੋਕ ਇਤਿ||੪੧||
Adhikarana 24 (42) · Śloka 42
ਯਾ ਵੇਦਨਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪਾਤਜਾਤਾ ਤੀਵ੍ਰਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪ੍ਰਦੁਨੋਤਿ ਜਨ੍ਤੋਃ | ਧਤੇਨ ਸਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੁਪੈਤਿ ਸਿਕ੍ਤਾ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਾਨ੍ਵਿਤੇਨਾ ||੪੨||
या वेदना शस्त्रनिपातजाता तीव्रा शरीरं प्रदुनोति जन्तोः | धृतेन सा शान्तिमुपैति सिक्ता कोष्णेन यष्टीमधुकान्वितेना ||४२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਤੇਵਸ੍ਥਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਮਾਹ- ਯਾ ਵੇਦਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਦੁਨੋਤਿ ਉਪਤਾਪਯਤਿ; ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ‘ਪ੍ਰਤਨੋਤਿ’ ਇਤਿ ਪਾਠਃ, ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੪੨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇਗ੍ਰੋਪਹਰਣੀਯੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੫||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थानेऽग्रोपहरणीयो नाम पञ्चमोऽध्यायः ||५||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇਗ੍ਰੋਪਹਰਣੀਯੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫||