Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
அதாதஶ்சாயாவிப்ரதிபத்திமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
View original
अथातश्छायाविप्रतिपत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
அத்ர சாயாஶப்தாநந்தரஂ லுப்தாதிஶப்தநிர்தேஶாத்த்ரீஶ்ரீதுஷ்ட்யாதிவிப்ரதிபத்தயோ க்ராஹ்யாஃ| வர்ணப்ரபாஶ்ரிதா யா பவதி ஸா சாயாஶப்தேநோச்யதே| சாயாப்ரபயோஸ்து பேதஃ ஶாஸ்த்ரகாரைருக்தஃ; ததா ச- “வர்ணமாக்ராமதி ச்சாயா ப்ரபா வர்ணப்ரகாஶிநீ| ஆஸந்நா லக்ஷ்யதே ச்சாயா ப்ரபா தூராச்ச லக்ஷ்யதே” (ச. இ. அ. ௭)- இதி| ந கேவலஂ வர்ணப்ரபாச்சாயாநாஂ லக்ஷணபேதஃ, ஸங்க்யாபேதோऽப்யஸ்தி; ததாஹி- சதுர்விதோ வர்ணஃ- கௌரஃ, கஷ்ணஃ, ஶ்யாமஃ, கௌரஶ்யாம இதி; ப்ரபா ஸப்தவிதா- ரக்தா, பீதா, ஸிதா, ஶ்யாவா, ஹரிதா, பாண்டுரா, அஸிதா, இதி; சாயா பஞ்சவிதா- ஸ்நிக்தா, விமலா, ரூக்ஷா, மலிநா, ஸங்க்ஷிப்தா, இதி||௧-௨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ஶ்யாவா லோஹிதிகா நீலா பீதிகா வாऽபி மாநவம் |
அபித்ரவந்தி யஂ சாயாஃ ஸ பராஸுரஸஂஶயம் ||௩||
View original
श्यावा लोहितिका नीला पीतिका वाऽपि मानवम् |
अभिद्रवन्ति यं छायाः स परासुरसंशयम् ||३||
சாயாவிருத்தப்ரதிபத்திஂ தர்ஶயந்நாஹ- ஶ்யாவேத்யாதி| அத்ர யத்யபி ஶ்யாவா லோஹிதிகா நீலேத்யாதயஃ ப்ராகதாஶ்சாயாஃ, ததாऽப்யபூதபூர்வா ஆகஸ்மிகா விபர்யயேண யா புருஷமபித்ரவந்தி தா இஹ கஹ்யந்தே; அபித்ரவந்தி அநுஸரந்தி உபதிஷ்டந்தீத்யர்தஃ| பராஸுர்கதப்ராணஃ||௩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ஹ்ரீரபக்ரமதே யஸ்ய ப்ரபாஸ்மதிததிஶ்ரியஃ |
அகஸ்மாத்யஂ பஜந்தே வா ஸ கதாஸுரஸஂஶயம் ||௪||
View original
ह्रीरपक्रमते यस्य प्रभास्मृतिधृतिश्रियः |
अकस्माद्यं भजन्ते वा स गतासुरसंशयम् ||४||
பூர்வாத்யாயநிர்திஷ்டஶீலவிகதீஃ, ததா சாயாஸதஶீஂ ப்ரபாஂ நிர்திஶந்நாஹ- ஹ்ரீரித்யாதி| ஹ்ரீர்லஜ்ஜா, ப்ரபா பூர்வோக்தலக்ஷணா, ஸ்மதிஃ பூர்வாநுபூதஸ்மரணஂ, ததிஃ நியமாத்மிகா துஷ்டிஃ ஸந்தோஷ இத்யர்தஃ, ஶ்ரீஃ கமநீயதா| ப்ரபாவிகதிஂ விஹாயாபராஃ ஶீலவிகதயோ ஜ்ஞேயாஃ| கேசித் படந்தி- ‘ஹ்ரீஶ்ரியௌ நஶ்யதோ யஸ்ய தேஜ ஓஜஃ ஸ்மதிஃ ப்ரபாஃ’ இதி; ஶேஷஂ ஸமஂ படந்தி, வ்யாக்யாநயந்தி ச- ஶ்ரீர்தநஂ; தேஜோऽத்ர சேஷ்டாலக்ஷணஂ பலமபிதீயதே; ஓஜஸ்து ஶுக்லஂ ஹதயஸ்தஂ தாதுதாம; ஶோபாதநதேஜஸாஂ வைபரீத்யஂ வார்ஷிகமரிஷ்டஂ, ஸ்மதிபலாதிவிபர்யயஃ ஷாண்மாஸிகமரிஷ்டம்||௪||
Adhikarana 4 (5-10) · Śloka 10
யஸ்யாதரௌஷ்டஃ பதிதஃ க்ஷிப்தஶ்சோர்த்வஂ ததோத்தரஃ |
உபௌ வா ஜாம்பவாபாஸௌ துர்லபஂ தஸ்ய ஜீவிதம் ||௫||
ஆரக்தா தஶநா யஸ்ய ஶ்யாவா வா ஸ்யுஃ பதந்தி வா |
கஞ்ஜநப்ரதிமா வாऽபி தஂ கதாயுஷமாதிஶேத் ||௬||
கஷ்ணா ஸ்தப்தாऽவலிப்தா வா ஜிஹ்வா ஶூநா ச யஸ்ய வை |
கர்கஶா வா பவேத்யஸ்ய ஸோऽசிராத்விஜஹாத்யஸூந் ||௭||
குடிலா ஸ்புடிதா வாऽபி ஶுஷ்கா வா யஸ்ய நாஸிகா |
அவஸ்பூர்ஜதி மக்நா வா ந ஸ ஜீவதி மாநவஃ ||௮||
ஸங்க்ஷிப்தே விஷமே ஸ்தப்தே ரக்தே ஸ்ரஸ்தே ச லோசநே |
ஸ்யாதாஂ வா ப்ரஸ்ருதே யஸ்ய ஸ கதாயுர்நரோ த்ருவம் ||௯||
கேஶாஃ ஸீமந்திநோ யஸ்ய ஸங்க்ஷிப்தே விநதே ப்ருவௌ |
லுண்டந்தி சாக்ஷிபக்ஷ்மாணி ஸோऽசிராத்யாதி மத்யவே ||௧௦||
View original
यस्याधरौष्ठः पतितः क्षिप्तश्चोर्ध्वं तथोत्तरः |
उभौ वा जाम्बवाभासौ दुर्लभं तस्य जीवितम् ||५||
आरक्ता दशना यस्य श्यावा वा स्युः पतन्ति वा |
खञ्जनप्रतिमा वाऽपि तं गतायुषमादिशेत् ||६||
कृष्णा स्तब्धाऽवलिप्ता वा जिह्वा शूना च यस्य वै |
कर्कशा वा भवेद्यस्य सोऽचिराद्विजहात्यसून् ||७||
कुटिला स्फुटिता वाऽपि शुष्का वा यस्य नासिका |
अवस्फूर्जति मग्ना वा न स जीवति मानवः ||८||
सङ्क्षिप्ते विषमे स्तब्धे रक्ते स्रस्ते च लोचने |
स्यातां वा प्रस्रुते यस्य स गतायुर्नरो ध्रुवम् ||९||
केशाः सीमन्तिनो यस्य सङ्क्षिप्ते विनते भ्रुवौ |
लुण्डन्ति चाक्षिपक्ष्माणि सोऽचिराद्याति मृत्यवे ||१०||
சாயாதிவிப்ரதிபத்த்யநந்தரஂ வைபரீத்யஸாமாந்யாதோஷ்டாதீநாமப்யவயவாநாஂ விகதிஂ தர்ஶயந்நாஹ- யஸ்யேத்யாதி| அதரௌஷ்டஃ அதஸ்தந ஓஷ்டஃ| பதிதஃ லம்பாயமாநஃ| உத்தர உபரிதந ஓஷ்டஃ| ஊர்த்வஂ க்ஷிப்தஃ ஊர்த்வஂ சடி(லி)த இத்யர்தஃ| ஜாம்பவாபாஸாவிதி பக்வஜம்பூபலஸதஶவர்ணௌ| ஓஷ்டாரிஷ்டேந தந்தாரிஷ்டேந ச ஸாந்நிபாதிககாலப்ரமாணேந ம்ரியதே| ஆரக்தா இத்யாதி| அத்ர ஶ்யாவதந்தத்வமரிஷ்டஂ ஸாமாந்யவிஷயஂ, ந புநர்விஸூசீவிஷயமேவ| கஞ்ஜநப்ரதிமா இதி மர்தநாதிநா ஆமாகாரதூமாநுரசிதமுபஸ்தரணஂ கஞ்ஜநமுச்யதே, யஂ கரஜிமித்யாஹுர்மதங்கவாதகாஃ; அந்யே கஞ்ஜரீடமாஹுஃ, தத்வர்ணஃ ஶுக்லகஷ்ண இத்யர்தஃ| கஷ்ணேத்யாதி| விஶேஷதஸ்து ஜிஹ்வா அவலிப்தேவாவலிப்தா, ந புநர்மலோத்பத்த்யாதிநா; ப்ரமேஹபூர்வரூபே து மலோத்பத்த்யாऽநுலேபோ லக்ஷ்யநிமித்தத்வாதரிஷ்டஂ ந பவதி| ஶூநா ஶ்வயதுயுக்தா| விஜஹாதி விஶேஷேண த்யஜதி| அஸூந் ப்ராணாந்| ஏததரிஷ்டஂ பாக்ஷிகம்| குடிலேத்யாதி|- குடிலா வக்ரா| ஸ்புடிதா விகஸிதா| அவஸ்பூர்ஜதி ஶப்தாயதே| மக்நா புடிதா| ஏததரிஷ்டஂ சக்ஷுரரிஷ்டஂ ச ஸப்தராத்ரிகம்| ஸங்க்ஷிப்தே ஸங்குசிதே| விஷமே நிம்நோந்நதே| ஸ்தப்தேऽத்ர நிஶ்சேஷ்டே| ஸ்ரஸ்தே அதஃபதிதே| ஸ்யாதாஂ பவேதாம்| கேஶா இத்யாதி| ஸீமந்தஃ கேஶமார்கஃ| ஸங்க்ஷிப்தே ஸங்குசிதே, விநதே அதஃபதிதே| லுண்டந்தி அநவரதஂ சலந்தீத்யர்தஃ| பக்ஷ்மாணி சக்ஷுராச்சாதநரோமாணி | ப்ருவாவபி ஸீமந்திந்யாவிதி ஸம்பத்நந்தி கேசித்| ஏததரிஷ்டஂ ஸ்வஸ்தஸ்ய ஷட்ராத்ராதாதுரஸ்ய த்ரிராத்ராந்மரணாய| கேசிதத்ர ஸீமந்தாரிஷ்டஂ ததா ஜிஹ்வாநேத்ரவிகாராரிஷ்டஂ ச ஜ்வரவிஷயமேவாசக்ஷதே, ஜ்வர ஏவைஷாஂ தேஷு ப்ரதேஶேஷூக்தத்வாத்; நைததித்யந்யே, புநர்வசநாத்; தேஷாஂ ஜ்வர ஏவோக்தத்வாத் புநரிஹ தத்வசநமநர்தகமேவ ஸ்யாத்||௫-௧௦||
Adhikarana 5 (11-16) · Śloka 16
நாஹரத்யந்நமாஸ்யஸ்தஂ ந தாரயதி யஃ ஶிரஃ |
ஏகாக்ரதஷ்டிர்மூடாத்மா ஸத்யஃ ப்ராணாந் ஜஹாதி ஸஃ ||௧௧||
பலவாந் துர்பலோ வாऽபி ஸம்மோஹஂ யோऽதிகச்சதி |
உத்தாப்யமாநோ பஹுஶஸ்தஂ பக்வஂ பிஷகாதிஶேத் ||௧௨||
உத்தாநஃ ஸர்வதா ஶேதே பாதௌ விகுருதே ச யஃ |
விப்ரஸாரணஶீலோ வா ந ஸ ஜீவதி மாநவஃ ||௧௩||
ஶீதபாதகரோச்ச்வாஸஶ்சிந்நோச்ச்வாஸஶ்ச யோ பவேத் |
காகோச்ச்வாஸஶ்ச யோ மர்த்யஸ்தஂ தீரஃ பரிவர்ஜயேத் ||௧௪||
நித்ரா ந சித்யதே யஸ்ய யோ வா ஜாகர்தி ஸர்வதா |
முஹ்யேத்வா வக்துகாமஶ்ச ப்ரத்யாக்யேயஃ ஸ ஜாநதா ||௧௫||
உத்தரௌஷ்டஂ ச யோ லிஹ்யாதுத்காராஂஶ்ச கரோதி யஃ |
ப்ரேதைர்வா பாஷதே ஸார்தஂ ப்ரேதரூபஂ தமாதிஶேத் ||௧௬||
View original
नाहरत्यन्नमास्यस्थं न धारयति यः शिरः |
एकाग्रदृष्टिर्मूढात्मा सद्यः प्राणान् जहाति सः ||११||
बलवान् दुर्बलो वाऽपि सम्मोहं योऽधिगच्छति |
उत्थाप्यमानो बहुशस्तं पक्वं भिषगादिशेत् ||१२||
उत्तानः सर्वदा शेते पादौ विकुरुते च यः |
विप्रसारणशीलो वा न स जीवति मानवः ||१३||
शीतपादकरोच्छ्वासश्छिन्नोच्छ्वासश्च यो भवेत् |
काकोच्छ्वासश्च यो मर्त्यस्तं धीरः परिवर्जयेत् ||१४||
निद्रा न छिद्यते यस्य यो वा जागर्ति सर्वदा |
मुह्येद्वा वक्तुकामश्च प्रत्याख्येयः स जानता ||१५||
उत्तरौष्ठं च यो लिह्यादुत्कारांश्च करोति यः |
प्रेतैर्वा भाषते सार्धं प्रेतरूपं तमादिशेत् ||१६||
காயாவயவக்ரியாவிப்ரதிபத்திமதிகத்யாஹ- நாஹரதீத்யாதி|- நாஹரதி ந கிலதி, ஆஸ்யஸ்தஂ முகஸ்தம்| மூடாத்மா விஸ்மதிஶீலஃ| ஸத்ய இதி தஸ்மிந்நேவாஹநி ப்ராணபரிக்ஷய இத்யவகந்தவ்யம்| பலவாநித்யாதி| அத்ர ஸம்மோஹஂ மூர்ச்சாம்| பஹுஶோ வாரஂவாரம்| பக்வஂ காலபக்வஂ மத்யுக்ரஸ்தமித்யர்தஃ| அஸ்மிந்நரிஷ்டே ஸப்தராத்ரஂ ஜீவிதாவதிஃ| உத்தாந இத்யாதி| ஶேதே ஸ்வபிதி| விகுருதே முஹுர்முஹுஸ்தத்ப்ரஸாரணஸங்கோசௌ கரோதி| விப்ரஸாரணஶீலஃ பாதஸங்கோசநஶீலஃ| ஏததரிஷ்டஂ ஸத்யோமரணகரம்| ஶீதபாதேத்யாதி பாதௌ கராவுச்ச்வாஸஶ்ச த்ரயமேதத்யதைகதைவ ஶீதஂ பவதி ததைததரிஷ்டஂ ஜ்ஞேயம்| சிந்நோச்ச்வாஸஶ்ச சித்வா ச்சித்வா ஊர்த்வஂ ஶ்வஸிதீத்யர்தஃ| காகோச்ச்வாஸ இதி காகவத்வ்யாத்தாநநஃ ஶ்வஸிதீத்யர்தஃ| ஏததரிஷ்டஂ ஸத்யோமரணகரம்| நித்ரேத்யாதி| லிஹ்யாத் ஸ்வாதயேத்| உத்காராந் உத்காராநித்யர்தஃ| ப்ரேதைஃ மதைஃ| ஸார்தஂ ஸஹேத்யர்தஃ||௧௧-௧௬||
Adhikarana 6 (17-29) · Śloka 29
கேப்யஃ ஸரோமகூபேப்யோ யஸ்ய ரக்தஂ ப்ரவர்ததே |
புருஷஸ்யாவிஷார்தஸ்ய ஸத்யோ ஜஹ்யாத் ஸ ஜீவிதம் ||௧௭||
வாதாஷ்டீலா து ஹதயே யஸ்யோர்த்வமநுயாயிநீ |
ருஜாந்நவித்வேஷகரீ ஸ பராஸுரஸஂஶயம் ||௧௮||
அநந்யோபத்ரவகதஃ ஶோபஃ பாதஸமுத்திதஃ |
புருஷஂ ஹந்தி, நாரீஂ து முகஜோ குஹ்யஜோ த்வயம் ||௧௯||
அதிஸாரோ ஜ்வரோ ஹிக்கா சர்திஃ ஶூநாண்டமேட்ரதா |
ஶ்வாஸிநஃ காஸிநோ வாऽபி யஸ்ய தஂ க்ஷீணமாதிஶேத் ||௨௦||
ஸ்வேதோ தாஹஶ்ச பலவாந் ஹிக்கா ஶ்வாஸஶ்ச மாநவம் |
பலவந்தமபி ப்ராணைர்வியுஞ்ஜந்தி ந ஸஂஶயஃ ||௨௧||
ஶ்யாவா ஜிஹ்வா பவேத்யஸ்ய ஸவ்யஂ சாக்ஷி நிமஜ்ஜதி |
முகஂ ச ஜாயதே பூதி யஸ்ய தஂ பரிவர்ஜயேத் ||௨௨||
வக்த்ரமாபூர்யதேऽஶ்ரூணாஂ ஸ்வித்யதஶ்சரணாவுபௌ |
சக்ஷுஶ்சாகுலதாஂ யாதி யமராஷ்ட்ரஂ கமிஷ்யதஃ ||௨௩||
அதிமாத்ரஂ லகூநி ஸ்யுர்காத்ராணி குருகாணி வா |
யஸ்யாகஸ்மாத் ஸ விஜ்ஞேயோ கந்தா வைவஸ்வதாலயம் ||௨௪||
பங்கமத்ஸ்யவஸாதைலகதகந்தாஂஶ்ச யே நராஃ |
மஷ்டகந்தாஂஶ்ச யே வாந்தி கந்தாரஸ்தே யமாலயம் ||௨௫||
யூகா லலாடமாயாந்தி பலிஂ நாஶ்நந்தி வாயஸாஃ |
யேஷாஂ சாபி ரதிர்நாஸ்தி யாதாரஸ்தே யமாலயம் ||௨௬||
ஜ்வராதிஸாரஶோபாஃ ஸ்யுர்யஸ்யாந்யோந்யாவஸாதிநஃ |
ப்ரக்ஷீணபலமாஂஸஸ்ய நாஸௌ ஶக்யஶ்சிகித்ஸிதம் ||௨௭||
க்ஷீணஸ்ய யஸ்ய க்ஷுத்தஷ்ணே ஹத்யைர்மிஷ்டைர்ஹிதைஸ்ததா |
ந ஶாம்யதோऽந்நபாநைஶ்ச தஸ்ய மத்யுருபஸ்திதஃ ||௨௮||
ப்ரவாஹிகா ஶிரஃஶூலஂ கோஷ்டஶூலஂ ச தாருணம் |
பிபாஸா பலஹாநிஶ்ச தஸ்ய மத்யுருபஸ்திதஃ ||௨௯||
View original
खेभ्यः सरोमकूपेभ्यो यस्य रक्तं प्रवर्तते |
पुरुषस्याविषार्तस्य सद्यो जह्यात् स जीवितम् ||१७||
वाताष्ठीला तु हृदये यस्योर्ध्वमनुयायिनी |
रुजान्नविद्वेषकरी स परासुरसंशयम् ||१८||
अनन्योपद्रवकृतः शोफः पादसमुत्थितः |
पुरुषं हन्ति, नारीं तु मुखजो गुह्यजो द्वयम् ||१९||
अतिसारो ज्वरो हिक्का छर्दिः शूनाण्डमेढ्रता |
श्वासिनः कासिनो वाऽपि यस्य तं क्षीणमादिशेत् ||२०||
स्वेदो दाहश्च बलवान् हिक्का श्वासश्च मानवम् |
बलवन्तमपि प्राणैर्वियुञ्जन्ति न संशयः ||२१||
श्यावा जिह्वा भवेद्यस्य सव्यं चाक्षि निमज्जति |
मुखं च जायते पूति यस्य तं परिवर्जयेत् ||२२||
वक्त्रमापूर्यतेऽश्रूणां स्विद्यतश्चरणावुभौ |
चक्षुश्चाकुलतां याति यमराष्ट्रं गमिष्यतः ||२३||
अतिमात्रं लघूनि स्युर्गात्राणि गुरुकाणि वा |
यस्याकस्मात् स विज्ञेयो गन्ता वैवस्वतालयम् ||२४||
पङ्कमत्स्यवसातैलघृतगन्धांश्च ये नराः |
मृष्टगन्धांश्च ये वान्ति गन्तारस्ते यमालयम् ||२५||
यूका ललाटमायान्ति बलिं नाश्नन्ति वायसाः |
येषां चापि रतिर्नास्ति यातारस्ते यमालयम् ||२६||
ज्वरातिसारशोफाः स्युर्यस्यान्योन्यावसादिनः |
प्रक्षीणबलमांसस्य नासौ शक्यश्चिकित्सितम् ||२७||
क्षीणस्य यस्य क्षुत्तृष्णे हृद्यैर्मिष्टैर्हितैस्तथा |
न शाम्यतोऽन्नपानैश्च तस्य मृत्युरुपस्थितः ||२८||
प्रवाहिका शिरःशूलं कोष्ठशूलं च दारुणम् |
पिपासा बलहानिश्च तस्य मृत्युरुपस्थितः ||२९||
ஶரீரதேஶவிஶேஷாஶ்ரிதவ்யாதிவிஶேஷாநரிஷ்டகதாந் தர்ஶயந்நாஹ- கேப்ய இத்யாதி| கேப்யஃ ஸ்ரோதோப்யஃ| ஜஹ்யாத் த்யஜேத்| வாதாஷ்டீலேத்யாதி|- வாதாஷ்டீலேவ வாதாஷ்டீலா, ந து வாதவ்யாதிபடிதா வாதாஷ்டீலேஹ கஹ்யதே; அத ஸைவ ஹதயமாகத்யைவஂலக்ஷணா யதா பவதி ததாऽரிஷ்டமிதி| ருஜாந்நவித்வேஷகரீ சேதி ருஜாகரீ அந்நவித்வேஷகரீ சேத்யர்தஃ| அநந்யேத்யாதி அநந்யோபத்ரவைஃ கதஃ, கோऽர்தஃ? ஶோபஸ்யைவோபத்ரவைஃ ஶ்வாஸபிபாஸாதௌர்பல்யாதிபிஃ கத இத்யர்தஃ; இத்தம்பூதஃ ஶோபஃ பாதஸமுத்திதஃ புருஷஂ ஹந்தி, இத்தம்பூதஃ ஶ்வயதுர்முகஜோ நாரீம், இத்தம்பூத ஏவ ஶோபோ குஹ்யஜோ த்வயஂ புருஷஂ நாரீஂ ச ஹந்தீதி ஸம்பந்தஃ| அந்யே து “அந்யைருபத்ரவைஃ பாண்டுரோகாதிபிஃ கதோऽந்யோபத்ரவகதஃ, நாந்யோபத்ரவைஃ கதோऽநந்யோபத்ரவகதஃ; பாண்டுரோகோதரார்ஶஃப்ரபதி ஶ்வயதுகாரணஂ விஹாயாந்யகாரணஸமுத்தஃ பாதஶோபோऽஸாத்யஃ, பாண்டுரோகாதிகதஸ்து ஸாத்ய” இதி மந்யதே| அபரே து ‘அநந்யோபத்ரவகத’ இதி படந்தி, அத்ராநந்யஃ ஸ்வகீயோபத்ரவ உச்யதே, தமநந்யோபத்ரவஂ ஸ்வகீயோபத்ரவஂ ஶ்வாஸபிபாஸாதௌர்பல்யாதிகஂ கதஃ ப்ராப்த இத்யர்தஃ, ஸ்வகீயோபத்ரவஂ விஹாயாந்யோபத்ரவபாண்டுரோகாதிகதோ நாரிஷ்டமிதி பாவஃ| அபரே ‘ஆநநோபத்ரவகத’ இதி மந்யந்தே, தத்ர ‘பாதாச்சோப ஆநநஂ முகமுபத்ரவைஃ ஸஹ கதஃ ப்ராப்தஃ’ இத்யர்தஃ| அதிஸார இத்யாதி| காஸவதஃ ஶ்வாஸவதோ வா புருஷஸ்ய யதாऽதிஸாராதயோ பவந்தி ததா தஂ புருஷஂ, க்ஷீணஂ மதமாதிஶேத் கதயேதித்யர்தஃ| ஏததரிஷ்டஂ ஸப்தராத்ரிகம்| ஸ்வேத இத்யாதி| பலவாந் அதிஶயேந| வியுஞ்ஜந்தி ப்ராணைஃ ஸஹ வியோகஂ குர்வந்தி மாரயந்தீத்யர்தஃ| ஏததரிஷ்டஂ த்ரிராத்ரிகம்| ஶ்யாவேத்யாதி| ஸவ்யஂ சாக்ஷி நிமஜ்ஜதி வாமமக்ஷி புடதீத்யர்தஃ| யஸ்ய முகஂ ச ஜாயதே பூதி முகஂ ஶடிதஂ பவதீத்யர்தஃ; ஏதத்த்ரிதயமபி ஸமுதாயேநைவாரிஷ்டஂ; கேசிதிதமரிஷ்டஂ ஸாந்நிபாதிகமாஹுஃ; அத ஏவ மரணமர்யாதாऽபி தத்ப்ரமாணேநைவ| வக்த்ரமித்யாதி| ஆபூர்யதே ப்ரியதே, அஶ்ரூணாஂ சக்ஷுரம்பஸாம்| ஸ்வித்யத இதி ஸ்வேதயுக்தௌ பவதஃ| ஆகுலதாஂ யாதீதி ஓதநமண்டாதிநேவ பூர்ணே அக்ஷிணீத்யர்தஃ| கமிஷ்யதோ கந்துமிச்சதஃ புருஷஸ்ய| சரணாவிதி த்விவசநேந த்வித்வே லப்தே உபஶப்தோ யௌகபத்யஜ்ஞாபநார்தஃ| ஏததரிஷ்டஂ மௌஹூர்திகஂ ப்ராஹரிகஂ ச| அதிமாத்ரமித்யாதி| அத்ர காத்ராணி பரிசாரகைஃ ஸஂவாஹகைஶ்சோத்தாப்யமாநாந்யகஸ்மாத் காரணஂ விநா லகூநி லகுதராணி, குரூணி பாரவந்தி; அதவா குரூணி ஸ்தூலாநி, லகூநி கஶாநி; ஸ்யுர்பவேயுஃ| வைவஸ்வதோ யமஃ, ஆலயஂ கஹஂ, கந்தாஃ கமிஷ்யதீத்யர்தஃ| பங்கேத்யாதி| மஷ்டாந் கந்தாந் யே புருஷா வாந்தி ஶோபநகந்தாந் முஞ்சந்தீத்யர்தஃ| ஏததரிஷ்டஂ வார்ஷிகம்| யூகேத்யாதி| பலிஂ காகபலிம்| யஸ்ய ரதிர்நாஸ்தி யஸ்ய ஸுகஂ நாஸ்தி, ந ரமதே க்வாபீத்யர்தஃ, பரலோகே பத்தரதித்வாத்; ஏததரிஷ்டஂ வார்ஷிகம்| ஜ்வரேத்யாதி| அந்யோந்யாவஸாதிந இதி பரஸ்பரோபத்ரவிணஃ| பலமுத்ஸாஹலக்ஷணம்| ப்ரவாஹிகா அதிஸாரபேதஃ| உபஸ்திதஃ ஸமீபஸ்தித இத்யர்தஃ||௧௭-௨௯||
Adhikarana 7 (30) · Śloka 30
விஷமேணோபசாரேண கர்மபிஶ்ச புராகதைஃ |
அநித்யத்வாச்ச ஜந்தூநாஂ ஜீவிதஂ நிதநஂ வ்ரஜேத் ||௩௦||
View original
विषमेणोपचारेण कर्मभिश्च पुराकृतैः |
अनित्यत्वाच्च जन्तूनां जीवितं निधनं व्रजेत् ||३०||
கஸ்மாதேதாந்யரிஷ்டாந்யுத்பத்யந்தே யேப்யோ ஜீவிதஂ நிதநஂ யாதீத்யாஹ- விஷமேணேத்யாதி| ப்ரகதேர்பலாதீந் பாவாநவேக்ஷ்ய கத உபசாரஃ ஸமோபசாரஃ, தத்விபரீதோ விஷமோபசாரஃ| புராகதைஃ பூர்வஜந்மார்ஜிதைஃ, கர்மபிஃ ஶரீரஸ்தாபகைஃ, ‘க்ஷீணைஃ’ இத்யத்யாஹாரஃ| அநித்யத்வாதிதி விநாஶித்வாதித்யர்தஃ| நிதநஂ விநாஶஃ| அந்யே, அரிஷ்டாதந்யதோऽபி மரணமுத்பத்யத இத்யாஹுஃ| ததாஹி- யுக்திவ்யபாஶ்ரயஂ மரணமுக்தஂ ‘விஷமேணோபசாரேண’ இத்யநேந, தைவவ்யபாஶ்ரயஂ து மரணஂ ‘கர்மபிஶ்ச புராகதைஃ’ இத்யநேநோக்தஂ, ஸ்வபாவாதப்யநித்யஂ ஜீவிதஂ பவதீதி ‘அநித்யத்வாச்ச’ இத்யநேநோச்யதே, ஏதேந த்ரிஹேதுகஂ மரணமுக்தம்| நநு, ஸர்வத்ராரிஷ்டமந்தே மரணாயோத்பத்யதே, தத் கதஂ மரணே ஹேத்வந்தராண்யுக்தாநி? ஸத்யம், உல்லங்கிதசிகித்ஸாமார்கைர்தோஷைர்ஜந்யதே மரணஂ, ரிஷ்டமபி ச ததாவிதைரேவ தோஷைர்ஜந்யதே, அத ஏகஸாமக்ரீஜநிதமேவாரிஷ்டமிதி ந தோஷ இதி மந்யந்தே||௩௦||
Adhikarana 8 (31-32) · Śloka 32
ப்ரேதா பூதாஃ பிஶாசாஶ்ச ரக்ஷாஂஸி விவிதாநி ச |
மரணாபிமுகஂ நித்யமுபஸர்பந்தி மாநவம் ||௩௧||
தாநி பேஷஜவீர்யாணி ப்ரதிக்நந்தி ஜிகாஂஸயா |
தஸ்மாந்மோகாஃ க்ரியாஃ ஸர்வா பவந்த்யேவ கதாயுஷாம் ||௩௨||
View original
प्रेता भूताः पिशाचाश्च रक्षांसि विविधानि च |
मरणाभिमुखं नित्यमुपसर्पन्ति मानवम् ||३१||
तानि भेषजवीर्याणि प्रतिघ्नन्ति जिघांसया |
तस्मान्मोघाः क्रियाः सर्वा भवन्त्येव गतायुषाम् ||३२||
கஸ்மாத் புநர்மரணமப்ரதிஸாதநமித்யத ஆஹ- ப்ரேதா இத்யாதி| ப்ரேதாஃ ப்ராணிநோ விகதிஂ ப்ராப்தாஃ, பூதா யமாநுசராஃ, பிஶாசாஃ பிஶிதாஶநா தேவயோநயஃ, ரக்ஷாஂஸி ராவணாநுசராதீநி, உபஸர்பந்தி ஸமீபஂ கச்சந்தி, ப்ரதிக்நந்தி விநாஶயந்தி, ஜிகாஂஸயா ஹந்துமிச்சயா, மோகா நிஷ்பலாஃ| அந்யே வ்யாக்யாநயந்தி- ஶாரீரவ்யாதிஷு க்ரியாவைபல்யஹேதவஃ ப்ராகுக்தாஃ; ததாஹி- “ஸ ஸ்திரத்வாந்மஹத்த்வாச்ச தாத்வநுக்ரமணேந ச| நிஹந்த்யௌஷதவீர்யாணி மந்த்ராந் துஷ்டக்ரஹோ யதா”- (ஸூ. அ. ௨௩) இதி| ஆகந்துஷு புநரத்ர பூதாநுபந்தாச்ச க்ரியாவைபல்யஂ தர்ஶயதி- ப்ரேதா இத்யாதிநா| தத்ர ப்ரேதா அகதைகோத்திஷ்டா பவிஷ்யத்பிதபேதாஃ, பூதாஃ பிஶாசபேதாஃ, ரக்ஷாஂஸி விவிதாநி சேதி ப்ரஹ்மராக்ஷஸாதிபேதாத்விவிதாநி நாநாப்ரகாராணீத்யர்தஃ| சகாரத்வயமௌஷதவீர்யோபகாதே துல்யஸாமர்த்யஂ ஸமுச்சிநோதி| ததாஹி- யதா ‘ஸ ஸ்திரத்வாத்’ இத்யாதௌ ஶாரீரவ்யாதிக்ரியாப்ரதிகாதஸாமர்த்யமுக்தஂ, ததாऽऽகந்துவ்யாதிக்ரியாப்ரதிகாதஸாமர்த்யமப்யத்ர ‘ப்ரேதா’ இத்யாதௌ||௩௧-௩௨||
Adhikarana puShpikA · Śloka 31
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே சாயாவிப்ரதிபத்திர்நாமைகத்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ ||௩௧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने छायाविप्रतिपत्तिर्नामैकत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३१||
இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஏகத்ரிஂஶத்தமோऽத்யாயஃ||௩௧||